Tibetan
ས་མཐོང་བ་པོ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་གཟུགས་འཛིན་བྱེད་དུ་བདེན་པར་མ་གྲུབ་བཞིན་ཏུ་དེར་སྣང་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ། མིག་ལ་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མ། ཞེས་སོ། །དེ་དག་ནི་གཞི་ལུས་སེམས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་སྤང་བླང་མེད་པ་ཆོས་སྐུའི་དགོངས་པ་ (༡༤༨)ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ལམ་གྱི་གཽ་རཱི་དང་གཏི་མུག་རྡོ་རྗེ་མའོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཡུལ་ཅན་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་གཟུགས་ལ་རྣམ་སྣང་གི་རྒྱས་གདབ་དང་། གཟུགས་སུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ལས་ཡིད་སྐྱོབ་ཅིང་དེའི་ངལ་བ་ལས་དབུགས་དབྱུང་ནུས་པས་རྣམ་སྣང་གི་དབུགས་དབྱུང་དུ་གསུངས་ཏེ། སྲ་བ་གཏི་མུག་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར། གཏི་མུག་རྣམ་སྣང་མཛད་དུ་བརྗོད། ཅེས་པས་ཤེས་སོ། །དེས་འགྲེས་ཏེ། སྒྲ་ཆོམ་རྐུན་མ། རྣ་བ་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེ་མ། མི་བསྐྱོད་པའི་དབུགས་དབྱུང་། དྲི་རོ་ལངས་མ། སྣ་སེར་སྣ་རྡོ་རྗེ་མ། རིན་འབྱུང་གི་དབུགས་དབྱུང་། རོ་གྷསྨ་རཱི། ལྕེ་འདོད་ཆགས་རྡོ་རྗེ་མ། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་དབུགས་དབྱུང་། རེག་ས་སྤྱོད་མ། ལུས་ཕྲག་དོག་རྡོ་རྗེ་མ། དོན་གྲུབ་ཀྱི་དབུགས་དབྱུང་། ཆོས་ཁམས་མཁའ་སྤྱོད་མ། ཡིད་བདག་མེད་མ། རྡོར་སེམས་ཀྱི་རྒྱས་གདབ་པ་དང་དབུགས་དབྱུང་དུ་སྦྱར་རོ། །དོན་འདིའི་ཕྱིར་འོག་ཏུ། སེམས་ནི་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ། །ལྔ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཚོན། (༡༤༩)ཅེས་པ་དང་། རིགས་ནི་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ལས། །སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་དག་གི་སྦས་དོན་ཏུ། །དྲུག་གི་གཟུགས་དང་རིགས་དྲུག་ཏུ་འཆད་དགོས་པ་རྗེ་ཕྲིན་ལས་པ་ཆེན་པོས་གསུངས་སོ། །གོང་མ་ཕལ་ཆེར་སེམས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་སྐུ་གསུམ་རང་ཆས་ལ་རྒྱས་གདབ་དང་དབུགས་དབྱུང་གི་དོན་དུ་འཆད་ཀྱང་། ཕུང་པོའམ་ཉོན་མོངས་དྲུག་ནི་སྦྱང་གཞིའི་རྒྱལ་བ་དྲུག །དེའི་གནས་ལུགས་དྲུག་ནི་གཞི་འབྲས་དབྱེར་མེད་དོན་དམ་གྱི་རྒྱལ་བ་དྲུག །དེ་དག་གི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ལམ་གྱིས་སྦྱངས་ཤིང་མེད་པར་བྱས་ནས་གནས་ལུགས་དྲུག་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྟོབས་སོགས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འབྲས་བུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱལ་བ་དྲུག །དེས་འགྲེ་བས། ཁམས་དྲུག་ཡུམ་དྲུག །མིག་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་སེམས་དཔའ་དྲུག །གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་སེམས་མ་དྲུག །ལས་དབང་དྲུག་ཁྲོ་བོ་དྲུག །སྨྲ་བ་སོགས་དེའི་བྱ་བ་དྲུག་ཁྲོ་མོ་དྲུག་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་རྒྱས་གདབ་དྲུག་དང་དབུགས་དབྱུང་དྲུག་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ (༡༥༠)འབྱུང་བ་ནི། བརྟག་པ་དང་པོའི་ལེའུ་དགུ་པ་ཕྱི་མའི་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་སྟེ་ལེའུ་གསུམ་བསྒྲིགས་ན་གསལ་བར་ཡོད་པས་དེ་ལ་གང་གིས་ཀྱང་བརྩད་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་ཀུན་མཁྱེན་རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་མངོན་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་འཛིན་འགགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་འགོག །དེས་ལས། དེས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མི་འབྱུང་བས་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཟད་ནས་གནས་སྐབས་བཞིའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འགགས་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་འགྲེལ་ཆེན་ལས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ཐབས་གང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་དྲུག །བསྟེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱག་རྒྱ། དེ་མ་གསང་བའི་ཉེས་པ། གསང་ནས་བསྟེན་པའི་དགོས་པ། ཕྱག་རྒྱའི་ངེས་ཚིག །ཕྱག་རྒྱའི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག །རིགས་སོ་སོའི་རྒྱས་བཤད་དོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེད་བྱེད་ནས། བསྟེན་པ་ཉིད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་དྲང་དོན་ཏུ་མ་དང་སྲིང་མོའི་ངོས་བཟུང་གོང་མ་རྣམས་གསང་དབང་གི་རྟེན་གྱི་ཡུམ་ལ་ (༡༥༡)མ་དང་དབང་ལྷན་ཅིག་ནོས་པ་ལ་སྲིང་མོར་མཛད་ཀྱང་། བཤད་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ཀཽ་མུ་དཱིའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་གར་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས། བླ་མའི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་མར་འགྱུར་ཏེ། ཕ་ནི་བླ་མ་ཡིན་ལ་དེའི་རིག་མ་སློབ་མའི་མར་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ལྟ་ནའང་དབང་གི་དུས་སུ་དེ་བསྟེན་དུ་རུང་བར་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་བཀའ་སྩལ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་བྱེད་མར་རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། ཚུལ་དེས་བླ་མ་གང་ལས་དབང་བསྐུར་སོགས་ལྷན་དུ་མནོས་པ་ནི་སྲིང་མོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ནང་གི་དབང་བསྐུར་བའི་བླ་མ་ཕ་དང་། དེའི་བུ་དང་བུ་མོར་དེ་དག་གྲུབ་པས་སོ། །ཞེས་ཁྱད་པར་ཕྱེས་ནས་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལ་བདེ་སྟོང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དུས་རྟག་ཏུ་དགའ་བཞི་སྐྱེད་ཅིང་མྱོང་བས་མཆོད་པའོ། །དེ་དག་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ལས་རྒྱ་གཞན་དག་འདིར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པས་འཆད་དུ་རུང་བས། གར་མཁན་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་ཞིང་གར་བྱེད་པས་འཚོ་བའི་གར་མཁན་མ་དང་། དེ་བཞིན་ (༡༥༢)དུ། ཚོས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པས་ཚོས་མ་དང་། རྡོ་རྗེ་མ་ནི་གཡུང་མོ་རིགས་དམན་པ་དང་། འགྱུར་འདིར་གདོལ་པ་མ་ཞེས་པ་གཞན་དུ་གཏུམ་མོར་འབྱུང་བའི་དོན། དཔལ
Chinese
以能见之眼根为缘所生的眼识，连同所取的色法，在尚未证得其真实不成立的情况下，执着显现为二取，是胜义谛的愚痴金刚母。名为“眼为愚痴金刚母”。这些是说明基身心事物之实相为胜义谛的佛。如是了悟后，无取舍，体验法身的意境，是道之gāurī和愚痴金刚母。 (148)如是，色法等有境之清净自性是毗卢遮那佛。如是了悟，对色法作毗卢遮那佛的印持，从执着色法的相状中救护，并能从其疲劳中解脱，故说是毗卢遮那佛的解脱。如是说：“坚硬是愚痴之法，愚痴说是毗卢遮那。”由此可知。以此类推：声是盗贼女，耳是嗔恨金刚母，不动佛的解脱；香是僵尸女，鼻是悭吝金刚母，宝生佛的解脱；味是ghasmarī，舌是贪欲金刚母，无量光佛的解脱；触是妓女，身是嫉妒金刚母，不空成就佛的解脱；法界是空行母，意是无我母，与金刚萨埵的印持和解脱相合。为此义，下文说：“心乃一大，以五形而显现。” (149)又说：“五部即彼等，生出无数千。”这些是隐藏的意义。大德事业者说，必须将六种形和六种姓氏进行解释。虽然上文大多将心之乐明无分别三身自性解释为印持和解脱之义，但六聚或六烦恼是所调伏的六胜者，其六种实相是基果无别胜义谛的六胜者，以道调伏并消除这些突如其来的垢染后，证悟六种实相是具有力量等功德的果位世俗谛的六胜者。以此类推：六界是六母，眼等六根是六菩萨，色等六境是六佛母，六业力
English
The eye consciousness that arises dependent on the power of the eye sense, which sees forms, together with the objects it grasps, the duality that appears there while not truly established as real, is the vajra-mother of delusion in the ultimate sense. It is called "the eye is the vajra-mother of delusion." These are taught as the ultimate Buddha, the reality of the basis, body, mind, and things. Having realized this, experiencing the intention of the Dharmakaya, without acceptance or rejection, is the gāurī of the path and the vajra-mother of delusion. (148) Thus, the nature of purity, together with the object of form, is Vairochana. Having realized this, one seals form with Vairochana, protects the mind from the characteristics of grasping at form, and is able to release from its fatigue, therefore it is said to be the release of Vairochana. It is said: "Hardness is the dharma of delusion, delusion is said to be Vairochana." This is known from this. By analogy: sound is the thief woman, the ear is the vajra-mother of anger, the release of Akshobhya; smell is the corpse woman, the nose is the vajra-mother of miserliness, the release of Ratnasambhava; taste is ghasmarī, the tongue is the vajra-mother of desire, the release of Amitabha; touch is the prostitute, the body is the vajra-mother of jealousy, the release of Amoghasiddhi; the Dharmadhatu is the dakini, the mind is the selflessness mother, combined with the seal and release of Vajrasattva. For this meaning, it is said below: "The mind is only one great, represented by the five forms." (149) And: "From those five families, many thousands are born." These are the hidden meanings. The great Trinlepa said that the six forms and six lineages must be explained. Although most of the above explain the nature of the mind's bliss, clarity, and non-conceptuality, the three kayas, as the meaning of sealing and release, the six aggregates or six afflictions are the six conquerors to be tamed. Their six realities are the six conquerors of the ultimate truth, inseparable from the basis and the result. After these sudden stains are purified and eliminated by the path, realizing the six realities are the six conquerors of the conventional truth, the fruition, endowed with qualities such as power. By analogy: the six elements are the six mothers, the six senses such as the eye are the six bodhisattvas, the six objects such as form are the six Buddha-mothers, the six karmic forces.
Chinese
六种忿怒母。将言说等六种行为理解为六种忿怒母后进行修持，如前所述，生起六种增盛和六种舒缓。 (150)生起之理是：如果将第一品第九章的后二和后三，即三章汇集在一起，就会清楚地显现，因此任何人都不应就此争论。全知让炯多吉如是说。如是，当道的证悟达到究竟，蕴、界、处之色执止息，烦恼即止息。由此业，由此痛苦止息，故不生起烦恼之近取，业之生灭尽，四种状态之因与果止息，获得成佛之果，此于大疏中宣说。二是当以何种方法证悟，有六：应依止之手印，不保密的过患，保密而依止之必要，手印之词义，手印之种类差别，各类之广说。第一是：从生起处，依止彼。如是说。此处，就直接意义而言，上文所说的母亲和姐妹的认定，是将秘密灌顶所依之明妃作为 (151)母亲，将一起接受灌顶者作为姐妹。然而，随学讲续的观点，科穆迪的注释，噶玛巴一切知晓者说：上师的事业手印是母亲，父亲是上师，其明妃是弟子的母亲。即使如此，金刚持曾开示，在灌顶时可以依止她，允许智慧生起之母亲。以这种方式，从任何上师处一起接受灌顶等，就变成了姐妹，因为内部灌顶的上师是父亲，那些是他的儿子和女儿。如是区分而说。对此，证悟乐空的瑜伽士，时时生起和体验四喜，即是供养。这些不是字面意思，所以这样解释。其他的事业手印在此可以按字面意思解释。从艺人类别中出生，以表演为生的艺人女，同样地， (152)从事染色工作的染色女，金刚母是低贱种姓的年轻女子，此处所说的掘墓女，在其他地方的意思是拙火。吉祥
English
Six wrathful mothers. Understanding the six actions such as speech as the six wrathful mothers and practicing them, as previously explained, gives rise to six augmentations and six relaxations. (150)The reason for arising is: If the ninth chapter of the first section, the latter two and the latter three, that is, three chapters, are compiled together, it will be clearly revealed, so no one should argue about it. Thus spoke the Omniscient Rangjung Dorje. Thus, when the realization of the path reaches its culmination, the grasping of form of the aggregates, elements, and sources ceases, and afflictions cease. From this karma, from this suffering ceases, therefore the near-acquisition of afflictions does not arise, the birth of karma is exhausted, the cause and effect of the four states cease, and the fruit of Buddhahood is attained, as explained in the Great Commentary. Secondly, by what method should one realize it? There are six: the mudra to be relied upon, the fault of not keeping it secret, the necessity of relying on it secretly, the definition of mudra, the classification of mudras, and the detailed explanation of each class. The first is: From the source of generation, rely on it. Thus it is said. Here, in terms of direct meaning, the identification of mother and sister mentioned above is to regard the consort on whom the secret empowerment relies as the (151)mother, and those who receive the empowerment together as sisters. However, following the view of the Explanatory Tantra, the commentary of Kaumudi, the all-knowing Karmapa said: The karma mudra of the guru is the mother, the father is the guru, and his vidya is the mother of the disciple. Even so, Vajradhara has taught that it is permissible to rely on her during empowerment, allowing the mother who generates wisdom. In this way, receiving empowerment etc. together from any guru becomes sisters, because the guru of the inner empowerment is the father, and those are his sons and daughters. Thus, it is distinguished and said. To this, the yogi who realizes bliss and emptiness constantly generates and experiences the four joys, which is an offering. These are not literal meanings, so they are explained in this way. Other karma mudras can be explained here literally. The dancer woman who is born from the entertainer class and lives by performing, similarly, (152)the dyer woman who engages in dyeing work, the Vajra mother is a young woman of low caste, and the gravedigger woman mentioned here means tummo elsewhere. Auspicious
Tibetan
་ནཱ་རོ་པས། གཏུམ་པའི་ལས་ནི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །གཏུམ་མོ་རུ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཤན་པ་མ་ལྟ་བུ་སྨད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གྱི་རིགས་བྲམ་ཟེའི་བུ་མོ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བའི་ཆོ་ག་ཡིས་ནི་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་རིག་པས་དུས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་སྙོམས་འཇུག་གི་དགའ་བས་མཆོད་པར་བྱའོ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཡ་བྲལ་བས་ནི་དངོས་གྲུབ་མི་ཐོབ་སྟེ། བྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེའང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བྱིན་རབ་ཏུ་འབད་པས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་བསྟེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱི་བཞེད་པའོ། །འདིར་བྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་དོན། རྒྱ་འགྲེལ་རྣམས་སུ་གཞན་གྱིས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བར་གསང་བའི་དོན་དུ་འཆད་པས་དེའི་དོན་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་སྤྱོད་པ་སྐལ་དམན་གྱིས་ཚོར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་སྨོད་པས་སྡང་བར་འགྱུར་ (༡༥༣)ལ། དེས་ལྷན་ཅིག་འདུ་བར་མི་ནུས་ཤིང་སོ་སོར་བྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་སྲུང་བ་ལ་རབ་ཏུ་འབད་པས་བསྟེན་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །ངེས་དོན་ནི། རང་གི་ལུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་མ་ཞེས་པ་ནི། ཨ་ཐུང་དུ་ལས་སྐྱེས་པའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། སྲིང་མོ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡུལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་རྒྱས་གདབ་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་སྒོམ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། བྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་བྱང་སེམས་བཅིང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མ་གསང་ནས། སྡུག་བསྔལ་བྱེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མ་མ་གསང་ཞིང་འཆོལ་བར་བསྟེན་པས་ནི། ཚེ་འདིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་སྨོད་ཅིང་བསྟན་པ་དང་འགལ་བས་སྦྲུལ་ལམ་ཀླུ་དང་ཆོམ་རྐུན་དམག་དང་གཅན་གཟན་གྱིས་གསོད་པ་སོགས་འཚེ་བ་དུ་མ་དང་། ཕྱི་མར་ནི། ས་སྤྱོད་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་དམྱལ་བ་སྟེ་དེར་སྡུག་བསྔལ་ཚུལ་ཀྱང་། དྲག་པོ་གསུམ་འཇོམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས། སྔ་ཕྱི་མེད་ (༡༥༤)པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་མེ་ཡིས་བསྲེག་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་བཤད་དོ། །འདིར་ས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་ལ་ཁ་སྦྱོར་དྲི་མེད་ལས། ས་སྤྱོད་ནི་སྟག་ལ་སོགས་པའོ། །ཞེས་དང་། སྙིང་འགྲེལ་དང་ནཱ་རོ་པས། ས་སྤྱོད་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་སྟེར་བའི་དོན་ཅན་དུ་གསུངས་སོ། །ངེས་དོན་ཏུ། །མ་གསང་བ་ནི་ཁམས་འཛག་པ་ཡིན་ལ། དེས་ནི་ཉོན་མོ