Tibetan
་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་གསང་བ་ལ་རིམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱི་རོལ་རྩ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་བརྒྱད་ཅུས་རླུང་གི་ཁམས་འཁྲུགས་པའི་ནད་སྐྱེད་པས། རླུང་ནི་སྨད་ན་གནས་ཀྱང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ (༦༣)པའི་ཕྱིར་སྟོད་དུ་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གསང་བའི་ནང་རིམ་གྱི་རྩ་བཅུ་དྲུག་གིས་འདུས་པའི་ནད་སྐྱེད་པས། འདུས་པའི་གནས་སྨད་ན་ཡོན་ཀྱང་ཉེས་པ་གསུམ་ཀ་འདུས་ཤིང་རྩའི་རྩེ་མོས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་ཅི་རིགས་པར་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་འདབ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། འདི་རྣམས་ནས། ཉིད་དུ་འདོད། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་འདི་རྣམས་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རྩ་འདབ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པོའི་ཕྱི་རིམ་ནས་ཁམས་རྒྱུ་བའི་རྩ་འདབ་གཞན་ཡིན་ནོ།།དུས་འཁོར་བ་གཞན་དག་དང་གེ་གས་སེལ་མཁན་པོ་འགའ་ཞིག་ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་དེ་ནི་འཁོར་ལོའི་རྩ་འདབ་ཉིད་དུ་འདོད་པའང་ཡོད་མོད། འཁོར་ལོ་དངོས་གཞིར་དྭངས་མ་ལྷག་པར་གནས་པས་དེ་དག་ཉིད་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་འཕེལ་ནས་གེགས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཕྱི་རིམ་གྱི་ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་དང་འཁོར་ལོའི་ཁྱད་པར་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་དཔལ་རང་བྱུང་གི་བཞེད་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པ་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་དོ།།དང་པོ་ནི། སྟོང་ཕྲག་ནས། ཕྲེང་བ་ལས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་འཆད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཁམས་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྟོང་ཕྲག་ནས། རིགས་སུ་བརྗོད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་རྩ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་ཟླ་བའི་རླུང་དང་དཀར་ཆ་འབབ་པས་རྐྱང་མའི་རིགས་དང་། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་ཉི་མའི་རླུང་དང་དམར་ཆ་འབབ་པས་རོ་མའི་རིགས་དང་། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་རླུང་ཁོ་ན་རྒྱུ་པས་སྒྲ་གཅན་གྱི་རང་བཞིན་དབུ་མའི་རིགས་སུ་བརྗོད་དེ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ཡང་ནས། གྱེས་པ་བཞིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་རིགས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པའི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་དབྱེ་གཞི་ནི་ལུས་ལ་གནས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་གནས་སུ་བཤད་པའི་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྩ་མི་ཕྱེད་མ་ནས་ཡིད་བཟང་མའི་བར་རྩ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཐིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཀྱི་གནས་སུ་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་ལས་བྱས་ཟིན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། བདག་པོ་ནི་བྱེད་པར་ (༦༤)འགྱུར་བ་སྟེ་དེ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་ཕྲག་གསུམ་སྟེ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་ཕུང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བརྒྱ་བརྒྱ་དང་། དེའི་རླུང་བཅུས་བསྒྱུར་བས་རྩ་ཕྲན་གྱི་འཁོར་ནི་སྟོང་སྟོང་ཡོད་པས་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ལ། གཙོ་འཁོར་དེ་ཡང་དཔེར་ན་སྡོང་པོ་གཅིག་ལས་ནི་ཡལ་ག་ལོ་འདབ་སྟོང་སོགས་སུ་གྱེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རླུང་རྒྱུ་བ་ཐིམ་པ། ཐིག་ལེ་འབབ་པ་ལོངས་སྦྱོད། ཁྲག་འབབ་པ་བདག་པོ་ཡིན་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདུན་པ་རྩ་ཕྲ་མོ་དང་ཁམས་གང་གིས་སྐྱེད་པ་ལ་གཉིས། རྩ་ཕྲ་མོ་བཤད་པ་དང་། ཁམས་གང་གིས་བསྐྱེད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་བས་ནས། བྱེད་པ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་ཀྱི་དག་སྦྱོར་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་བས་ཕྲ་བའི་རྩ་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དགའ་བོ་མངལ་གནས་ཀྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་དོན་བསྡུ་རང་འགྲེལ་དུ། དེར་གནས་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞི་ལ།རྩ་ལྔ་ཡན་ལག་བཞི་བཅུ་སྟེ། རེ་རེ་འང་ཡན་ལག་བརྒྱ་བརྒྱའོ། །ཀུན་ལ་རྩ་ནི་བརྒྱད་ཁྲི་གནས། དེར་གནས་སྲིན་བུ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་། མི་གཙང་རྫས་ནི་དུ་མས་གང་། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དུས་འཁོར་ལས། པགས་པར་སོན་པའི་རྩ་ཕྲ་མོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ནི་ཕྱེད་དང་བཞིས་སྙིགས་མ་སྐྲ་དང་བ་སྤུ་དེ་མཉམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་འབྱུང་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བཞི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། བ་སྤུའི་བུ་གའི་གྲངས་སྙེད་ཀྱི། །རྩ་རྣམས་བྱེ་བ་ཕྱེད་དང་བཞི། ཞེས་སོ། གཉིས་པ་ནི། འདི་རྣམས་ནས། རིགས་གསུམ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྩ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རིམ་པ་ནི་ལྟེ་བ་ནི་སའི་ཁམས་སྙིང་ག་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་པས་ས་རླུང་ཐབས་ཤེས་དང་། མགྲིན་པ་ནི་མེ་ཡི་ཁམས་སྦྱི་བོ་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཡིན་པས་མེ་ཆུ་ཐབས་ཤེས་དང་། གཙུག་ཏོར་ནི་ནམ་མཁའ་གསང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བའི་རིགས་སུ་གསུང་པས་ནམ་ཡེ་ཐབས་ཤེས་ཏེ་གཉིས་གཉིས་ཐབས་ཤེས་སུ་གསུངས་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྒོམ་པའི་ཚེ་འཁོར་ལོ་རྣམས་གདུགས་གདུགས་འདེགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྒོམ་པ་ནི་མན་ངག་གི་གནད་དམ་པའོ། །དེ་བཞིན་ཏུ་བ་སྤུའི་མཐར་ཐུག་པར་ཁྱབ་པའི་རྩ་རྣམས་ཀྱང་། ཁམས་དྲུག་གིས་ནི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་མདོ་ལས་གསུངས་ (༦༥)པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་བ་སྤུའི་བུ་ག་རྣམས་རིན་པོ་ཆེ་ཟུང་དྲུག་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྒྱུའི་ཁམས་སོ། །ཐབས་ཤེས་གསུམ་དུ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཡས་རོ་མ། གཡོན་རྐྱང་མ། དབུས་དབུ་མ་སྟེ། དེ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྐུ་གསུངས་ཐུགས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྩ་གསུམ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་དབུ་མ་ནས་བ་སྤུའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྩ་ཐམས་ཅད་ཁམས་དྲུག་དང་ལྔ་དང་། བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ནས། རྟོགས་པར་འགྱུར། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྩའི་གནས་ལུགས་དང་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ནི་རིལ་པོ་དངགཅིག་མ་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་ལ་སོགས་པ་བདེན་དངོས་ཀྱིས་སྟོང་པ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འདི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལེའུའི་མཚན་ནི། ཟབ་མོ་ནང་གི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་འགྲེལ་ལས། ལུས་ཀྱི་རྩ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་དུམ་བུ་སྟེ། ལེའུ་གསུམ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།།དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རྩ་དེའང་རླུང་གིས་བསྒྲུབས་ཤིང་རྩའི་ནང་དུ་རླུང་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་དང་། རླུང་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པ་ལ་རླུང་གི་རྣམ་པར་བཞག་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅིམ་ལོག་པར་ཤེས་དགོས་པས། རླུང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། ལེའུའི་གཞུང་། ལེའུའི་མཚན་ནོ། དང་པོ་ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ནས་ནས། འདིར་བཤད་བྱ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས། གང་བཤད་ན་རླུང་གི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།སྐབས་གང་དུ་བཤད་ན། རྩའི་ལེའུ་བཤད་པའི་རྗེས་དེ་ནས་ལེའུ་བཞི་པ་འདིར་འཆད་དོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་བཤད་ན། རླུང་གི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་གང་ཡིན་པ་དང་གང་དུ་གནས་པའི་གནས་དང་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་རླུང་གི་བྱེད་ལས་དང་། ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་ཚུལ་དང་སྟོབས་དང་སྟོབས་མེད་ཀྱི་རིམ་པ་གཟའ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བ་དང་རླུང་གི་འཇུག་པ་དང་རླུང་བཟུང་བའི་ཐབས་དང་རླུང་གི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་དང་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་རླུང་གི་རང་བ
Chinese
六十四和秘密有两种次第，外面的十六脉即八十脉引起风界的紊乱而生病。风虽然位于下部，但因为是风的自性
English
Sixty-four and the secret have two levels. The sixteen outer channels, totaling eighty, cause diseases by disturbing the wind element. Although wind resides in the lower part, it is the nature of wind
Chinese
那些就是根本的脉。其中，所谓“消融”是指身体的脉中气和明点已经完成作用；“享受”是指正在起作用；“主宰”是指将要起作用。这三者的差别导致二十四脉乘以三，变成七十二脉，这是主要的。而且，每一条脉又因五蕴和五界的不同而分为一百条，再乘以十气，脉的细微循环就有成千上万条，所以有七万二千条脉。这些主脉和支脉，就像一棵树干分出成千上万的树枝和树叶一样。这里要知道，从本质上讲，气流动是消融，明点降落是享受，血液流动是主宰。第七，关于细微脉和由什么界产生，分为两部分：解释细微脉和说明由什么界产生。第一部分：从“因此”到“起作用”。意思是说，瑜伽母续中七十二脉的清净结合，这七万二千条脉之外，还有更细微的脉。那些是什么呢？《乐藏胎经》中所说的意义在《自释》中总结道：“在那里，身体的四个部位有五脉和四十支脉，每一支脉又有一百个分支。总共有八万条脉，那里有八万条虫，充满了不净之物。”而且，《时轮金刚》中说：“渗入皮肤的细微脉有三亿五千万条，它们共同产生头发和体毛等排泄物，这三亿五千万条清净的元素存在于坛城的轮中。”《金刚心释》中也说：“有多少毛孔，就有多少脉，有三亿五千万条。”第二部分：从“这些”到“三种姓”。意思是说，这些脉的界的次第是：脐轮是地界，心轮是风界，所以是地风方便智慧；喉轮是火界，眉间轮是水界，所以是火水方便智慧；顶轮是空界，密处是智慧和安乐的种姓，所以是空智方便智慧。因为说成是两两方便智慧，所以在修持时，观想诸轮如撑起一把把伞一样。
English
Those are the fundamental channels. Among them, "dissolution" refers to the fact that the channels in the body have already completed their function with wind and bindu; "enjoyment" refers to the fact that they are currently functioning; "mastery" refers to the fact that they will function. The difference between these three causes the twenty-four channels to be multiplied by three, becoming seventy-two channels, which are the main ones. Moreover, each of these channels is divided into one hundred due to the difference between the five aggregates and the five elements, and when multiplied by the ten winds, the subtle circulation of the channels has thousands upon thousands, so there are seventy-two thousand channels. These main and branch channels are like a tree trunk that branches out into thousands upon thousands of branches and leaves. Here, it should be known that in essence, the flow of wind is dissolution, the falling of bindu is enjoyment, and the flow of blood is mastery. Seventh, regarding the subtle channels and which element produces them, there are two parts: explaining the subtle channels and explaining which element produces them. First part: from "therefore" to "functioning." It means that the pure union of the seventy-two channels in the Yogini Tantra, in addition to these seventy-two thousand channels, there are even more subtle channels. What are those? The meaning spoken in the Womb Treasury Sutra is summarized in the Self-Commentary: "There, the four parts of the body have five channels and forty branch channels, and each branch channel has one hundred sub-branches. In total, there are eighty thousand channels, and there are eighty thousand worms, filled with impure substances." Moreover, the Kalachakra says, "The subtle channels that penetrate the skin have three hundred and fifty million, and they jointly produce excrement such as hair and body hair, and these three hundred and fifty million pure elements exist in the wheel of the mandala." The Vajra Heart Commentary also says, "As many pores as there are, there are channels, there are three hundred and fifty million." Second part: from "these" to "three lineages." It means that the order of the elements of these channels is: the navel chakra is the earth element, the heart chakra is the wind element, so it is earth-wind skillful means and wisdom; the throat chakra is the fire element, the eyebrow chakra is the water element, so it is fire-water skillful means and wisdom; the crown chakra is the space element, and the secret place is the lineage of wisdom and bliss, so it is space-wisdom skillful means and wisdom. Because it is said to be two-two skillful means and wisdom, when practicing, visualize the chakras as if holding up umbrellas.
Chinese
是口耳相传的极密要诀。同样，遍布于毛发末梢的脉络，也是由六界依次产生。如《佛随念三摩地海经》所说，成佛之时，毛孔显现为六种珍宝的体性之界。因此，所说的方便智慧三者，一切脉络也都是右边的罗玛脉，左边的江玛脉，中间的邬玛脉。这三种脉的区分，会转变为身语意三部的三脉。总之，从邬玛脉到毛发末梢的所有脉络，都要理解为六界、五界、四界、三界和二界的自性。第三，总结要义：如经中所说：“由此将会证悟。” 这样，依靠了知脉的体性和特征，就能了知身体并非整体和单一等等的体性。并且，也能了知世俗谛中身体的特征，即了知常一自在的我等等，皆是空无实有，这所有脉络的显现，是具有垢染的化身。第二，章节的名称：在甚深内义的解释词句中，这是广述身体脉络的段落，是第三章的解释。如是所说的脉络，也是由风来成办，并且风在脉中运行，因此，为了着重强调风，必须彻底了解风的各种安立方式。广述风分为两部分：章节的正文和章节的名称。第一部分分为三：总说、广说和总结要义。第一部分是：从“此后”到“此处宣说”。如是说，承诺要宣说。宣说什么呢？宣说风的体性等等。在什么情况下宣说呢？在宣说了脉络的章节之后，在此第四章中宣说。以什么方式宣说呢？宣说风的体性是什么字母，以及所处的方位，还有根本和支分的风的作用，以及内外运行的方式，以及力量和无力的次第，与星曜结合，以及风的运行，以及摄持风的方法，以及风的过患和功德，以及轮回涅槃的一切都是风的自性。
English
It is the extremely secret key of oral instruction. Similarly, the channels that pervade the ends of the hairs are also generated sequentially by the six elements. As stated in the Sutra of the Samadhi Sea of Buddha's Remembrance, at the time of attaining Buddhahood, the pores of the hairs appear as the nature of six kinds of precious jewels. Therefore, as the three, means and wisdom, are spoken of, all the channels are also the right Roma, the left Kyangma, and the central Uma. The distinction of these three transforms into the three channels of the body, speech, and mind families. In short, all the channels from the Uma to the ends of the hairs should be understood as the nature of six, five, four, three, and two elements. Third, the summary of the meaning: As it is said, "Thus, one will realize." Thus, relying on knowing the nature and characteristics of the channels, one will come to know the nature of the body, such as it is not a whole and not one. And, one will also come to know the characteristics of the body in the conventional truth, that is, one will know that the self, which is permanent, single, and independent, and so on, is empty of true existence, and that this appearance of all the channels is a manifestation of the Nirmāṇakāya with defilements. Second, the title of the chapter: In the commentary on the words explaining the profound inner meaning, this is the section that extensively explains the channels of the body, it is the explanation of the third chapter. The channels spoken of in this way are also accomplished by wind, and because wind flows in the channels, and in order to emphasize the importance of wind, it is necessary to thoroughly understand the various establishments of wind in a reversed manner. The extensive explanation of wind is divided into two parts: the text of the chapter and the title of the chapter. The first part is divided into three: the concise statement, the extensive explanation, and the summary of the meaning. The first part is: from "Then" to "Here it will be explained." Thus it is said, a commitment is made to explain. What is to be explained? The nature of wind and so on. In what context is it explained? After explaining the chapter on channels, it will be explained here in the fourth chapter. In what way is it explained? Explaining what letter is the nature of wind, and the location where it resides, and the functions of the root and branch winds, and the way they flow inside and outside, and the order of strength and weakness, combining with the planets, and the movement of wind, and the method of holding wind, and the faults and qualities of wind, and that all of saṃsāra and nirvāṇa are the nature of wind.