Tibetan
རྩ་བཞི་པོ་ངོས་བཟུང་པ་ལ་གསུམ། རྐྱང་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྩ་བཅུ་བཞི་དང་། རོ་མ་ལས་སྐྱེས་པ་བཅུ་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ཡི་ནས། རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྩ་གསུམ་པོ་འདི་ཡི་གཡོན་པ་རྐྱང་མའི་ཆར་སྐྱེས་པ་བཅུ་བཞི་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་མི་ཕྱེད་པས་ན་མི་ཕྱེད་མ་སྟེ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་འཚོགས་མར་གནས་པའི་རྩའོ། །རྣམ་རྟོག་ཕྲ་མོར་བྱེད་པས་སམ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་སྐྱེས་པས་སམ་སྐྲ་རྩེ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་བེམ་པོ་བསྡུས་པས་ན་ཕྲ་གཟུགས་མ་ཏེ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་རྩའོ། །དགའ་བར་བྱེད་པས་སམ་ཡིད་དུ་འོང་བས་རྩེ་བ་མ་འམ་དགའ་བ་མ་སྟེ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣ་བ་གཡས་པ་ལ་གནས་པའི་རྩའོ། །གཡོན་ཕྱོགས་བརྟེན་པས་གཡོན་པ་མ་སྟེ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལྷག་པའི་རྩའོ། །ཟླུམ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཐུང་དུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་རྣ་བ་གཡོན་པ་ལ་གནས་པའི་རྩའོ། །རུས་སྦལ་སྐྱེས་མ་ནི་རུས་སྦལ་གྱི་གཟུགས་འདྲ་བས་ན་རུས་སྦལ་སྐྱེས་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་སྨིན་མའི་དབུས་ན་གནས་པའི་རྩའོ། སྲིད་པ་སྒོམ་པས་ན་སྒོམ་པ་མོ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་མིག་གི་ཕྱི་རོལ་གནས་པའི་རྩའོ། དབང་བསྐུར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་དབང་བསྐུར་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ཕྲག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱོན་མའམ་མཚན་མོ་ཅན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་མཆན་ཁུང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་ཡིན་ནོ། །ལུས་སྐྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་མཇུག་མའམ་བཤང་ཆེན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ནུ་མའི་རྩའོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་མ་མོ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རྩའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འོངས་བས་ན་མཚན་མོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་སྣ་རྩེར་ཟུག་པའི་རྩའོ། །ཞི་བས་ན་བསིལ་སྟེར་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ཁའི་མཐའ་སྐོར་ལ་གནས་པའི་རྩའོ། །དྲོ་བར་བྱེད་པས་ཚ་བ་མའམ་དྲོད་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་མགྲིན་པའི་དབུས་ན་གནས་པའི་རྩའོ། །འདི་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟླ་བའི་ཁམས་འབབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཙོ་མོ་རྐྱང་མ་ལ་དེ་དག་ཀུན་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་དང་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟླ་བ་ཡར་ངོའི་ཆ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། རོ་མ་ནས། གཉན་གོང་གནས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རོ་མ་ལ་བརྟེན་པ་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པའི་རྩ་བཅུ་ནི། ཟླ་བ་ལྟ་བུས་ན་མཚན་མའམ་གཞོལ་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་བྲང་གི་གཞུང་དུ་གནས་པའི་རྩའོ། །མུན་པ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་ན་ནག་མོའམ་རངས་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ལྒངས་པར་ (༥༤)འབྲེལ་བའོ། །བེམས་པོས་བསྡུས་པས་ན་ཤིན་ཏུ་གཟུགས་ཅན་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་མཚན་མར་གནས་པའི་རྩའོ། །མཉམ་པའི་དངོས་པོས་ན་སྤྱི་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་འོག་སྒོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྩའོ། །རྒྱུ་ཐམས་ཅད་སྟེར་བས་རྒྱུ་སྦྱིན་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་བརླའི་རྩ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ན་སྦྱོར་བྲལ་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་བྱི་ན་པར་གནས་པའི་རྩའོ། །དགའ་བ་བསྡུས་པས་ན་དགའ་བྱེད་མའམ་སྡུ་གུ་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་རྐང་པའི་སོར་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྩའོ། །དངོས་གྲུབ་སྦྱིན་པས་ན་གྲུབ་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་རྐང་བའི་བོ་ལ་གོང་གི་རྩའོ། །ཉོན་མོངས་སྲེག་པས་ན་འཚེད་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་རྐང་པའི་ཐེ་བོའི་སྤུ་འཁྱིལ་བའི་རྩའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྷ་མོ་ཡིན་པས་ན་ཡིད་བཟང་མ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་པུས་མོའི་གཉན་གོང་ན་གནས་པའི་རྩའོ། །འདི་རྣམས་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ཐབས་དང་། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཟླ་བ་མར་གྱི་ངོ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་སོགས་རྐང་པ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རོ་རྐྱང་ལ་བརྟེན་པའི་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེའི་ལུས་ཀྱི་ནང་གི་གནས་སུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་བ་སྦས་བའི་རྩ་ལྔ་ནི། སུམ་སྐོར་ནས། རླུང་རྒྱུའི་གནས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཇུག་པས་ན་སུམ་སྐོར་མ་སྟེ་སྙིང་གའི་དབུས་ནས་མིག་ལ་འབྲེལ་ཏེ་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་གཟུགས་འབབ་པ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པས་འདོད་མ་སྟེ་སྙིང་གའི་དབུས་ནས་རྣ་བ་ལ་འབྲེལ་ཏེ་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་སྒྲ་འབབ་བ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་བདག་མོ་ཡིན་པས་ན་ཁྱིམ་མ་སྟེ་སྙིང་གའི་དབུས་ནས་སྣ་ལ་འབྲེལ་ཏེ་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་དྲི་འབབ་པར་བྱེད་ལ། གཏུམ་པའི་ལས་བྱེད་པས་ན་གཏུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་སྟེ་སྙིང་གའི་དབུས་ནས་ལྕེ་ལ་འབྲེལ་ཏེ་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་རོ་འབབ་པར་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྩ་དེ་རྣམས་དེའི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཐིག་ལེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། བདུད་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན་བདུད་བྲལ་ཏེ་སྙིང་གའི་དབུས་ནས་རྩེ་མོ་གཅིག་ལྕེའུ་ཆུང་གི་དབུས་སུ་ཟུགས་ནས་ཁམས་དཀར་ཆ་གྱེན་ལ་འབབ་པར་བྱེད་ཅིང་། རྩེ་མོ་གཞན་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་ནས་བྱེད་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རེག་བྱ་འབབ་པར་བྱེད་དོ། །སྦས་པའི་རྩ་ལྔ་འཆད་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་སྙིང་གའི་དབུས་སུ་སྦས་པའི་རྩ་ལྔ་པོ་ནི་ཡང་དག་པར་གནས་པར་གསུངས་ལས། སྲོག་ཆེན་པོའི་རླུང་
Chinese
关于识别四根脉有三点：从左脉产生的十四根脉，以及关于右脉产生的十根脉的阐述，以及总结要义。第一点，如经文所说：“从这开始，到自性为止。”这三根脉中，从左边的左脉产生的十四根脉是：由于金刚三者不可分割，所以称为不可分母，它位于身体的会阴处。由于产生微细的分别念，或者由于生长得非常微细，或者由于头发尖端等差别而聚集了物质，所以称为细微形母，它与身体的顶轮相连。由于令人喜悦或令人满意，所以称为嬉戏母或喜悦母，它位于身体的右耳处。由于依赖左侧，所以称为左母，它是身体的剩余脉。由于是圆形的，所以称为短小母，它位于身体的左耳处。龟生母是因为形状像乌龟，所以称为龟生母，它位于身体的眉心中央。由于修持存在，所以称为修持母，它位于身体的眼外。由于给予灌顶，所以称为灌顶母，它是身体的两个肩膀的脉。由于驱逐烦恼，所以称为过失母或夜晚母，它是身体的两个腋窝的脉。由于滋养身体，所以称为尾母或大便母，它是身体的乳房的脉。由于产生，所以称为母母，它是身体的肚脐的脉。由于全部到来，所以称为夜晚母，它是身体的鼻尖的脉。由于寂静，所以称为施凉母，它位于身体的嘴巴周围。由于使温暖，所以称为热母或暖母，它位于身体的喉咙中央。这些是智慧的自性，使月亮的精华下降，它们都依赖于主要的左脉。它们通过思维是智慧的自性，通过身体是方便的自性，是月亮上弦月的完全清净的部分。第二点，如经文所说：“从右脉开始，位于恶性肿瘤之上。”依赖于右脉，成为方便部分的十根脉是：像月亮一样，所以称为夜晚母或倾斜母，它位于身体的胸部中央。像大黑暗一样，所以称为黑母或红色母，它与身体的膀胱相连。 (54)聚集物质
English
There are three points regarding the identification of the four root channels: the fourteen channels arising from the left channel, the explanation of the ten channels arising from the right channel, and the summary of the essential points. The first point, as stated in the scripture: "From this to the nature." Among these three channels, the fourteen channels arising from the left side of the left channel are: Because the three vajras are indivisible, it is called the Indivisible Mother, which is located at the perineum of the body. Because it generates subtle discriminations, or because it grows very subtly, or because it gathers matter due to the differences such as hair tips, it is called the Subtle Form Mother, which is connected to the crown of the body. Because it brings joy or is pleasing, it is called the Playful Mother or Joyful Mother, which is located at the right ear of the body. Because it relies on the left side, it is called the Left Mother, which is the remaining channel of the body. Because it is round, it is called the Short Mother, which is located at the left ear of the body. Turtle-born Mother is called Turtle-born Mother because its shape resembles a turtle, and it is located in the center of the eyebrows of the body. Because it meditates on existence, it is called the Meditating Mother, which is located outside the eyes of the body. Because it bestows empowerment, it is called the Empowerment Mother, which is the channel of the two shoulders of the body. Because it dispels afflictions, it is called the Fault Mother or Night Mother, which is the channel of the two armpits of the body. Because it nourishes the body, it is called the Tail Mother or Excrement Mother, which is the channel of the breasts of the body. Because it generates, it is called the Mother Mother, which is the channel of the navel of the body. Because it comes in all, it is called the Night Mother, which is the channel that pierces the tip of the nose of the body. Because of peace, it is called the Cooling Mother, which is located around the mouth of the body. Because it warms, it is called the Hot Mother or Warm Mother, which is located in the center of the throat of the body. These are the nature of wisdom, causing the essence of the moon to descend, and they all rely on the main left channel. Through thought, they are the nature of wisdom, and through the body, they are the nature of skillful means, the completely pure part of the waxing moon. The second point, as stated in the scripture: "From the right channel, located above the malignant tumor." The ten channels that rely on the right channel and become part of skillful means are: Like the moon, it is called the Night Mother or Inclining Mother, which is located in the center of the chest of the body. Like great darkness, it is called the Black Mother or Red Mother, which is connected to the bladder of the body. (54) Gathers matter.
Chinese
因为它聚集，所以是极具形之母，是位于身体特征中的脉。因为具有平等之物，所以称为总母，是与身体下门相关的脉。因为它给予一切事物，所以是施予物的脉，是身体大腿的大脉。因为它没有任何结合，所以是离合之母，是位于身体尾椎的脉。因为它聚集了喜悦，所以是喜悦之母或聚集之母，是与身体脚趾相关的脉。因为它给予成就，所以是成就母，是身体脚背之上的脉。因为它焚烧烦恼，所以是焚烧母，是身体脚拇指毛发旋绕的脉。因为是智慧女神，所以是善意母，是位于身体膝盖骨之上的脉。这些是通过思维之门的方法，以及通过身体之门的智慧，如月亮般清澈的显现。 第三（部分）是，如是等一句。如是，依赖于单一味道的二十四脉，是外境二十四种自性的显现，因此被认为是金刚身内的处所。 第三是隐藏的五脉，如《三匝经》所说：“是风运行之处。”因为以三种方式进入，所以是三匝母，即从心间连接到眼睛，风运行，形象显现；因为它具有一切欲望的功德，所以是欲望母，即从心间连接到耳朵，风运行，声音显现；因为是家庭主妇，所以是家母，即从心间连接到鼻子，风运行，气味显现；因为做猛烈的事业，所以称为猛母之脉，即从心间连接到舌头，风运行，味道显现。这些根源也都是脉，那些脉是其中运行的风，以及与此相关的明点所产生的。因为它摧毁魔，所以是离魔者，即从心间的一个尖端刺入小舌的中央，使白色的精华向上流动，另一个尖端遍布身体的上下，一方面使触觉显现。在此讲述隐藏五脉的场合，身体心间的中央所隐藏的五脉，被说是真实存在的。大命风
English
Because it gathers, it is the exceedingly formed mother, the channel residing in the characteristics of the body. Because it possesses equality, it is called the general mother, the channel related to the lower gate of the body. Because it bestows all things, it is the giving mother, the great channel of the thigh of the body. Because it lacks all unions, it is the separated mother, the channel residing in the coccyx of the body. Because it gathers joy, it is the joyful mother or the gathering mother, the channel related to the toes of the body. Because it bestows accomplishments, it is the accomplished mother, the channel above the instep of the body. Because it burns afflictions, it is the burning mother, the channel of the hair whorl of the big toe of the body. Because it is the goddess of wisdom, it is the good-minded mother, the channel residing above the knee joint of the body. These are the methods through the gate of thought, and the wisdom through the gate of the body, the clear appearance like the face of the moon. The third (part) is, "Thus," etc., one verse. Thus, the twenty-four channels that rely on a single taste are the nature of the twenty-four external objects, and therefore they are considered to be the places within the vajra body. The third is the five hidden channels, as stated in the "Three Circuits Sutra": "The place where the winds move." Because it enters in three ways, it is the three-circuit mother, that is, it connects from the center of the heart to the eye, the wind moves, and the form appears; because it possesses all the qualities of desire, it is the desire mother, that is, it connects from the center of the heart to the ear, the wind moves, and the sound appears; because it is the mistress of the house, it is the house mother, that is, it connects from the center of the heart to the nose, the wind moves, and the smell appears; because it performs fierce actions, it is called the fierce mother channel, that is, it connects from the center of the heart to the tongue, the wind moves, and the taste appears. Those senses also are all channels, those channels are the winds moving within them, and they arise from the bindus that arise together with them. Because it destroys demons, it is the demon-separated one, that is, one tip pierces the center of the uvula from the center of the heart, causing the white essence to flow upwards, and the other tip pervades the entire upper and lower body, and one aspect of its function causes tactile sensations to appear. In this occasion of explaining the five hidden channels, the five hidden channels hidden in the center of the heart of the body are said to be truly present. The great life wind