Tibetan
ཐུག །དགོངས་པ་བློ་ལས་འདས་པ་དང་། །མཚན་བཅས་རང་སར་དག་པ་དང་། །སྟོང་དང་དངོས་པོའི་མཐའ་གྲོལ་དང་། །འགྱུ་ཟད་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། །བློ་ཟད་ཡིད་ལས་འདས་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཁྲེགས་ཆོད་ཀ་དག་གི་དོན་མཐར་ཕྱིན་ནས་འབྱུང་བ་ཟད་པ་དང་། ཐོད་རྒལ་ལྷུན་གྲུབ་མཐར་ཕྱིན་པས་འབྱུང་བ་དག་པ་གཉིས། ཕྱི་ནང་གི་རྡོས་བཅས་དག་ཙམ་དུ་འདྲ་ཡང་། འདི་ཉིད་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་སོ་སོར་དེངས་ནས་སྐད་ཅིག་ལ་ཀ་དག་ཏུ་གྲོལ་བས་འོད་ལུས་མི་སྣང་ལ། ཐོད་རྒལ་འོད་ལུས་དེས་འཕོ་བ་ཆེན་མོ་འགྲུབ་པའི་ཆ་ཙམ་སྟེ། འོད་ལུས་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་ཡོད་དོ། །ཀ་དག་གི་སར་གྲོལ་ལུགས་ལ་ཁྱད་མེད་དོ། །འདི་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་རྒྱལ་པོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་རྒྱུ་འབྲས་ཚེ་འདི་ལ་ལ་ཟློས་ནུས་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་ར་མ་ཉམས་པ་རྟོགས་པའི་གདིང་ཚད་རྙེད་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཞིག་སྟེ། དམན་པའི་ཐེག་པ་ལ་མི་བརྟེན་ཅིང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གྲངས་རྟོག་མི་སྨྲ་བ་ནི་ལྟ་བའི་ཕྱི་རྒྱ་རླབས་ཀྱིས་བཅད་དེ་ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་ལ། ཐེག་པ་འོག་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྨྲ་མི་ནུས་ཏེ། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། ཨེ་མ་ཧོ། སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བ་ཆེ། །རྟེན་འབྲེལ་ཡེ་ཤེས་ཕྱོགས་དང་བྲལ། །རྫོགས་ཆེན་གསང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། ཀུན་གྱི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའོ། །རྫོགས་ཆེན་ལྟ་བའི་དཔེ་མཚོན་ནི། །ཁྱུང་ཆེན་ནམ་མཁར་ལྡིང་དང་མཚུངས། །ཐེག་པའི་རང་སྐད་སོ་སོར་རབ་ཏུ་གྲངས་མང་ཡང་། །སེང་གེ་ཝ་སྐད་འདོན་དུ་མེད་དེ་ལྟོ་བ་ཡངས། །ཝ་སྤྲེ་སེང་སྐད་འདོན་དུ་མེད་དེ་མགྲིན་པ་དོག །རྫོགས་ཆེན་རང་སྐད་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྟོན་པར་བྱེད། །འོག་མས་རང་རིག་འདོན་དུ་ལྟ་བ་ཡེ་ནས་དམའ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཁྱུང་དང་པོ་བྲག་སྟེང་ནས་འཕུར་བ་ལྟར། འོག་མ་ལ་བརྟེན་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་ན། ཕྱིས་ནམ་མཁར་ལྡིང་བ་ལྟར་བྱ་རྩོལ་མེད་པར་འཇུག་པ་འཐད་དོ་སྙམ་པ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་དབང་པོ་སྦྱངས་པས་དེ་ལྟར་སྲིད་དུ་བཅུག་ཀྱང་སྐབས་འདིར་ཁྱུང་ནམ་མཁར་ལྡིང་དུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེར་དཔེ་བྱེད་ཀྱིས། ཁྱུང་གི་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔེ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་མཚོན་པ་ལས། ཐམས་ཅད་མཚོན་དུ་མི་རུང་སྟེ་རུང་ན་དོན་དུ་འགྱུར་གྱིས་དཔེ་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་ལྷ་མི་སེམས་ཅན་དབང་པོ་ཐ་དད་པས། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་དབང་པོ་ཡེ་ནས་ཚིག་ཆོད་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་བྱེད་ལས། ལྷ་མི་སེམས་ཅན་དབང་པོ་མི་མཐུན་ཏེ། །ལ་ལ་དབང་པོ་སྦྱངས་པའི་འཕྲོ་བཙན་ཡོད། །ལ་ལ་དབང་པོ་ཡེ་ནས་ཚིག་ཆོད་ཡོད། །དེས་ན་དགོས་ཆེད་དོན་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་ཐེག་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས། ཁ་ཅིག་སྦྱངས་པ་ལས་ འགྱུར་རོ་ཞེས་འདོན་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་འདི་ནི་སྔ་མ་བཞིའི་དོན་བསྡུ་བ་དང་ཡང་འབྱེད་དུ་བཀོད་པས་ཏེ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་གནས་སྤྱི་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་བཞི་རིམ་དང་འདྲ་བ་ཡི། གནས་དང་པོ་བཞི་ལྡེ་མིག་བཞི་དང་འདྲ་ཞིང་། འདི་ལྡེ་མིག་ཀྱང་མཛོད་དུ་སྦས་པའི་ཡང་འབྱེད་དེ་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་གཏད་པར་བྱ་བ་ངེས་དོན་སྙིང་པོའི་སྣོད་ལ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ལས། སྤྱིར་བསྟན་པ་ནི་ཁྱུང་ཆེན་ལས། བྱ་བྲལ་གླེན་པའི་ཤུགས་འཆང་བློ་བདེ་བ། །སྤྲོས་མེད་ནམ་མཁའི་ཡིད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བྱོས། །ཞེས་སོ། །བྱེ་བྲག་གི་སྣོད་ནི། ནོར་བུ་འཕྲ་བཀོད་ལས། ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། རྫོགས་ཆེན་མན་ངག་གསང་དོན་འདི། །རང་དགར་བསྟན་པར་མ་ཡིན་ཏེ། །ངེས་པའི་ལུང་རྒྱལ་ཁུ་བྱུག་མཆོག །འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་གང་ཟག་གིས། །རིགས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། །ཁ་དོག་མཚན་ཉིད་གསུང་དུ་གསོལ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བཞེངས་ནས་ནི། །ཁྱད་པར་འཁོར་ལ་བཀའ་བསྩལ་པ། །ཀྱེ་མ་ཁྱད་པར་འཁོར་ཚོགས་ཉོན། །ང་ཡིས་བསྟན་གྱིས་ལེགས་པར་ཉོན། །རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། །རྒྱལ་རིགས་དང་ནི་བྲམ་ཟེའི་རིགས། །དེ་བཞིན་རྗེའུ་རིགས་ཆེན་པོ་དང་། །ཁྱད་པར་ཆེན་པོའི་རིགས་རྣམས་ལ། །གསང་སྔགས་ངེས་དོན་བསྟན་པར་གསུངས། །ཡང་ན་རིགས་མེད་ཁ་དོག་བརྟག །ཕོ་མོ་གཉིས་ནི་གང་ཡང་རུང་། །ཁ་དོག་འདི་དང་ལྡན་པ་ནི། ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་སྣོད་དུ་གསུངས། །ཡན་ལག་རགས་ཤིང་ཁ་དོག་ནག །སོ་ཉིད་ཐགས་བཟངས་དཀར་ལ་འདྲིལ། །མིག་རྩ་ཡིད་ཙམ་དམར་བ་དང་། །སྐྲ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཆེན་པོ་ཡང་། །གཡས་སུ་འཁྱིལ་ཞིང་ཁམ་ནག་མདོག །ལུས་ལ་བཀུར་སྟི་ཆུང་བ་དང་། །ཕྱི་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་མལ་མདོག །ཚིག་རྣམས་ཤུགས་འབྱུང་སྨྲ་བ་དང་། །ཡང་ན་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཀུན། །གཅིག་གིས་གང་ལྟར་སྨྲས་པ་ལྟར། །སྐྱེས་བུ་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་སྨྲ། །རྫོགས་ཆེན་གདམས་ངག་བསྟན་པར་གསུངས། །དེ་རྣམས་གཅིག་ལ་ཚང་བས་ན། །ཤན་པའི་རིགས་སམ་སྨད་འཚོང
Chinese
ཐུག（结束语）。思维超出心智之外，有相之法于自处清净，脱离空与实有之边，止息流转，无有分别念，心智止息，超出意识之外。如是说。彻却本来清净之义究竟后，生起之法灭尽，妥噶任运成就究竟后，生起之法清净，内外之粗重仅在清净上相似，然此（彻却）于微尘无分各自清醒后，刹那间解脱于本来清净，故光身不显现，妥噶光身仅是成就大迁转的一部分，故有无光身之差别。然于本来清净之地解脱之方式无有差别。如此之法王乘能胜伏一切，且能在此生重演因果，瑜伽士亦能获得觉悟法性空性不失之定解，而破除因果之错觉，不依赖下乘，且不言说因果之数量分别，乃是见解之外延被巨浪截断，而从觉悟一切为自生智慧之分中产生，下部八乘不能如是说，因其触及下乘之故。彼亦如《狮子力大圆满续》云：唉玛霍！显现之智慧光明广大，缘起之智慧远离方所，大圆满秘密之智慧，乃是一切之顶巅。大圆满见之譬喻乃：如同大鹏于虚空翱翔。乘之自语各自极多，然狮子不能发出狐狸之声，因其腹部宽广。狐狸猿猴不能发出狮子之声，因其喉咙狭窄。大圆满自语能示现自证智慧，下乘不能发出自证之声，见解原本低下。如是说。彼亦如大鹏最初从岩石上飞起般，若依赖下乘而向上行进，之后便如于虚空翱翔般，无有勤作而进入，若认为合理则不然，然有些因调伏根器而允许如此，然此处仅以大鹏于虚空翱翔之时之方面作为譬喻，并非以大鹏之所有情况作为譬喻，譬喻仅是表示一部分，不能表示所有，若能表示所有则会变成意义而非譬喻。总而言之，因天人众生根器各异，大圆满乃是根器
English
Thug (the end). Thoughts are beyond the mind, and phenomena with characteristics are pure in their own place. Free from the extremes of emptiness and existence, cessation of movement, without conceptualization, cessation of mind, beyond consciousness. Thus it is said. When the meaning of Trekchö Kadak is perfected, the arising phenomena cease. When Tögal Lhündrub is perfected, the arising phenomena are purified. The grossness of outer and inner is similar only in terms of purification. However, this (Trekchö) dissolves into Kadak in an instant after each indivisible particle awakens separately, so the light body is invisible. The Tögal light body is only a part of accomplishing the great transference. Therefore, there is a difference between having and not having a light body. However, there is no difference in the way of liberation in the state of Kadak. Such a King of Vehicles subdues everything and can repeat cause and effect in this life. The yogi also gains the certainty of realizing that the emptiness of Dharmata is not lost, and destroys the illusion of cause and effect. Not relying on the lower vehicles and not speaking of the numerical distinctions of cause and effect arises from the aspect of realizing everything as self-arisen wisdom, with the outer expanse of view cut off by waves. The lower eight vehicles cannot speak in this way, because they touch the lower vehicles. Moreover, as it is said in the Tantra of the Great Perfection of the Lion's Power: Emaho! The wisdom of appearance is vast and clear. The wisdom of dependent origination is free from direction. The secret wisdom of the Great Perfection is the pinnacle of all. The example of the view of the Great Perfection is like a great garuda soaring in the sky. Although the self-speech of the vehicles is very numerous, a lion cannot make the sound of a fox because its belly is wide. A fox or monkey cannot make the sound of a lion because its throat is narrow. The self-speech of the Great Perfection reveals self-awareness wisdom. The lower vehicles cannot utter self-awareness, and the view is inherently low. Thus it is said. It is also like a garuda first flying from the top of a rock. If one relies on the lower vehicles and progresses upwards, then later one will enter without effort, like soaring in the sky. If one thinks this is reasonable, it is not so. Although some may allow this by taming the senses, here the example is only the aspect of the garuda soaring in the sky. It is not an example of all situations of the garuda. An example only represents a part, and cannot represent everything. If it could represent everything, it would become the meaning and not an example. In short, because the faculties of gods, humans, and sentient beings are different, the Great Perfection is the faculty
Chinese
因此，这是誓言之法，不是低劣者之境。因此，《普作续》中说：“天人众生根器各不同，有些根器是修习的残余，有些根器是天生的誓言。因此，显示了需要特别的原因。”如同共同乘的《俱舍论》中也说：“有些从一开始就是那种种姓，有些是从修习中转变。”这个处所是汇集前四个意义并加以区分而安排的，大圆满的总处所如同四层珍宝库，前四个处所如同四把钥匙，而这如同隐藏在宝库中的钥匙，是钥匙中的钥匙。应当交付的对象，是了义精髓之器，分为总说和别说两种。总的来说，《大鹏经》中说：“舍弃行为，怀有愚者的力量，心怀喜悦，无戏论虚空之心者可行持。”别说的法器是：《妙饰宝经》中说：“嘿！薄伽梵金刚持，大圆满口诀的秘密意义，不可随意宣说，应向具决定性的预言之王布谷鸟请教，宣说此法的补特伽罗的种姓、行为和肤色特征。”然后，薄伽梵金刚持从三摩地中起身，特别向眷属们开示道：“嘿！特别的眷属们谛听，我所宣说的要好好听。种姓的差别是这样的：国王种姓和婆罗门种姓，以及伟大的耆那教种姓，特别是伟大种姓的人们，宣说秘密真言的了义。或者没有种姓，观察肤色，无论男女，凡具有这种肤色的人，被称为大圆满的法器。肢体粗壮，肤色黝黑，牙齿洁白而圆润，眼角略微发红，头发的特征也很重要，向右旋转，呈棕黑色。不重视身体，外在行为平凡，言语自然流露，或者言语的各种方式，如同一个人所说的那样，那个人也那样说，就向他宣说大圆满的窍诀。如果这些条件都具备，那么屠夫种姓或妓女...
English
Therefore, this is the Dharma of vows, not the realm of the inferior. Therefore, it is said in the Kunje Gyalpo Tantra: "The faculties of gods, humans, and sentient beings are different. Some faculties have the strength of the remainder of practice. Some faculties have vows from the beginning. Therefore, it shows that there is a special reason." Similarly, in the common vehicle's Abhidharma Kosha, it is said: "Some are of that lineage from the beginning, some change from practice." This place is arranged to gather and differentiate the meanings of the previous four. The general place of Dzogchen is like four layers of jewel treasuries. The first four places are like four keys, and this is like a key hidden in the treasury, a key among keys. The object to be entrusted is the vessel of the definitive meaning essence, which is divided into general and specific. Generally speaking, it is said in the Great Garuda: "Those who abandon actions, hold the power of fools, are happy-minded, and have a mind of non-elaboration emptiness can practice." The specific vessel is: In the Ornamented Jewel Sutra, it is said: "Hey! Bhagavan Vajradhara, the secret meaning of the Dzogchen instructions, should not be taught arbitrarily. One should ask the king of definitive prophecies, the cuckoo, about the lineage, conduct, and color characteristics of the person who teaches this Dharma." Then, Bhagavan Vajradhara arose from Samadhi and especially instructed the retinue: "Hey! Special retinue, listen carefully. Listen well to what I teach. The difference in lineage is like this: the royal lineage and the Brahmin lineage, as well as the great Jain lineage, especially the people of great lineages, teach the definitive meaning of secret mantras. Or without lineage, observe the color, whether male or female, whoever has this color is called the vessel of Dzogchen. Limbs are coarse and the color is black. The teeth are white and round. The corners of the eyes are slightly red, and the characteristics of the hair are also important, turning to the right, and brownish-black. Little respect for the body, ordinary external behavior, words flow naturally, or all kinds of ways of speaking, as one person speaks, that person also speaks like that, then teach him the Dzogchen instructions. If all these conditions are met, then the butcher lineage or prostitute...