Tibetan
། །གཅིག་རྫོགས་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པར་རྫོགས། །གཉིས་རྫོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རྫོགས། །ཀུན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རྫོགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་མ་དག་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་དུ་སྣང་བ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུར་བརྟགས་སོ་ཅོག་རྣམས་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བཟོ་བོས་གློ་བུར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ད་ལྟར་འཁྲུལ་སྣང་འཁྲུལ་འཛིན་དུ་ཤར་བས་བདེན་བདེན་འདྲ་ཡང་དོན་ལ་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་རང་བྱུང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ངང་ལས་མ་གཡོས་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རྫོགས་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཆོས་སྐུ། རང་བཞིན་གསལ་བ་ལོངས་སྐུ། ཐུགས་རྗེ་རིག་པ་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ནས་རང་ཆས་སུ་ཚང་བས་གཞན་ནས་རྩོལ་སྒྲུབ་མི་དགོས་པར་རྫོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རྫོགས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་སྲིད་པའི་ཆོས་དག་མ་དག་ཏུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངང་དུ་འདུས། ངང་ལས་ཤར། ངང་ལ་གནས་པ་སྐྱེས་བུའི་གཉིད་དང་རྨི་ལམ་དུ་སྣང་བ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་རིག་པའི་ངང་དུ་འདུས། ངང་ལས་ཤར། ངང་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་དུ་གནས་པས་སེམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེའང་སེམས་ནི་ཀུན་རྟོག་པ་ཀུན་གཞི་ལས་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་ཤར་བ་ཡིན་པས་དག་བྱ་དྲི་མ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ། སེམས་ཀྱི་དམ་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་ཆོས་སྐུ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་རྣམས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་མཐར་ཐུག་གི་ངོ་བོ་ལ་ངོས་གཟུང་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། འོན་ཀྱང་ང་འདས་འོག་དག་ཏུ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྣང་བར་འགྱུར། །ཡིད་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་སྡེ། །ནམ་མཁའ་ཅན་ལ་ཀློང་གི་སྡེ། །རིམ་རྩོལ་ བྲལ་ལ་མན་ངག་གོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་དོན་གཞན་ནམ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་འཛིན་རང་རྒྱུད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་པ་སྟེ། མ་དག་པ་སྣོད་བཅུད་དང་བཅས་པ་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་། དག་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་རོལ་པར་བསྟན་པས་གཉིས་མེད་མཐའ་གྲོལ་ཆེན་པོར་དབྱིངས་སུ་སྡུད་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ནས་དེ་ལའང་ཞེན་པ་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་མ་མྱོང་མེད་མ་མྱོང་ཡེ་གྲོལ་ཡེ་རྫོགས་ཆེན་པོ། ཕྱམ་བརྡལ་བས་གཉེན་པོར་ཞེན་པའང་གྲོལ་ཏེ། དབྱིངས་དག་མཉམ་ཀ་དག་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ནས་གཉེན་པོ་བླང་བྱ་ཆོས་ཉིད་མཐའ་གྲོལ་སྟོང་པར་ཞེན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞོམ་པ་དང་། ལྷུན་གྲུབ་རང་གསལ་ཆེན་པོ་དག་པའི་དབྱིངས་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཐད་དྲང་དུ་སྟོན་པ་མན་ངག་གི་སྡེ་གསུངས་པས། མངོན་སུམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མཐོང་ནས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གྲོལ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །མདོར་བསྡུ་ན་སྤང་བྱ། གཉེན་པོ་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་སེམས་ཀློང་མན་ངག་གི་སྡེ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་སེམས་ཀྱི་སྡེ་ལ་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་སེམས་ཉིད་གཅིག་གི་རོལ་པ་ལས་མ་འདས་པར་འདོད་དེ་མེ་ལོང་གི་ངོས་ གཅིག་ལ་དཀར་དམར་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་བཞིན་ནོ། །སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དོན་ལ་མ་གྲུབ་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་འདོད་དེ་ཀློང་གསལ་ལས། སྣ་ཚོགས་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་དེས། །དེ་གཞི་གཉིས་མེད་སེམས་ཉིད་ནི། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོའི་བདག །འོད་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེང་སང་ནི་གཏི་མུག་ཅན་རྣམས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོས་སྣང་བ་སེམས་སུ་འདོད་པ་ཡིན་ཟེར་རོ། །ཤིན་ཏུའང་མི་འཐད་དེ་སེམས་ཁ་དོག་ངོས་གཟུང་ཕྱོགས་ཆ་དང་བཅས་པར་ཐལ་ཏེ། སྣང་བ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སེམས་ལ་སྣང་བའི་ཚེ་ཆོ་འཕྲུལ་མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་དོན་ལ་མེད་ལ་བློ་ངོར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་ལྡན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཉིད་ནི་འཆར་གཞི་མེ་ལོང་གི་ངོས་ལྟ་བུ་རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ་སོ་སོ་རང་རིག་གི་ངོ་བོ་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན་བདུན་ཏེ། དང་པོ་འབྲས་བུ་སེམས་ཀྱི་བྱུང་སར་འདོད་པའི་སེམས་ཕྱོགས་པ་ནི། འབྲས་བུ་གདོད་མའི་དབྱིངས་ལ་ཟེར་བས། ཆོས་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་སེམས་ཉིད་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་དེ་ཆོས་ཅན་མཚན་མར་སྣང་བ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། གྲོལ་གཞིའི་སྣང་བ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་ཏེ། འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ ཁམས་གསུམ་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་དོན་ལ་མེད་
Chinese
完全证悟是心所造作的证悟。再次完全证悟是圆满具足的证悟。一切完全证悟是菩提心的证悟。如是说。其中，心所造作是指不净轮回的法，显现为世间器情，由蕴、界、处所摄的诸法，以及见、修、行、乘等之基、道、果的一切考察，都是心的习气错乱，因为是心之工匠突然造作的缘故。这些现在显现为错乱显现、错乱执着，看似真实，但实际上本体未成立，因此从自生智慧的境界中未曾动摇，所以是完全证悟。圆满具足的完全证悟是指自生智慧光明之本体空性法身，自性光明报身，大悲觉性化身，这三身本来就自具，无需从他处勤作修证而完全证悟。在菩提心中完全证悟是指：如何显现世间的一切清净与不清净之法，都汇集于根本自生智慧的境界中。从境界中显现，安住于境界中，如同士夫的睡眠和梦境中显现的不同景象，都汇集于觉性境界中。从境界中显现，如是安住于境界中，因此心性在菩提心中完全证悟。而且，心是从阿赖耶识的普通常识中显现为八识聚，因此是所净之垢染。菩提心是心性光明，是心之殊胜，是无分别智慧之界法身，是胜义谛真如，所谓的大圆满等，都应认定为自生智慧菩提之精华，是所追求的究竟本体。其次，从分类上可分为三种。出自《大庄严经》：然而我于过去未来，将如此显现种种形象，对于有心者是心之品类，对于虚空者是虚空之品类，对于离于次第勤作的是口诀。如是说。其中，对于内外诸法认为是其他意义，或者对于坛城等执着于一边的，为了舍弃二取自续，一切都是自生智慧的游舞，即不净的器情世间是心的错乱显现，清净的涅槃显现一切都是智慧的显现和游舞，因此开显了无二边解脱
English
Complete realization is complete in what is made by the mind. The second complete realization is complete in perfect abundance. All complete realizations are complete in the mind of enlightenment. Thus it is said. Among these, what is made by the mind is the impure Dharma of samsara, the appearance of existence as the environment and its inhabitants, the Dharmas gathered by the aggregates, elements, and sense bases, and all the examinations of the basis, path, and result of views, meditations, conduct, and vehicles are the delusions of the mind's habitual patterns, because they are suddenly made by the mind's craftsman. Although these now appear as mistaken appearances and mistaken perceptions and seem to be true, they are not established in reality, so they are complete because they have not moved from the state of self-arisen wisdom. Complete realization in perfect abundance is the nature of self-arisen wisdom, the essence of luminosity, emptiness, the Dharmakaya, the nature of clarity, the Sambhogakaya, and compassionate awareness, the Nirmanakaya, the three Kayas are inherently complete, so they are completely realized without needing to strive from elsewhere. Complete realization in the mind of enlightenment is: how all phenomena that appear and exist, whether pure or impure, are gathered into the state of self-arisen wisdom. They arise from the state, abide in the state, like the different appearances in a person's sleep and dreams, are gathered into the state of awareness. They arise from the state, and abide as they rely on the state, so the nature of mind is completely realized in the mind of enlightenment. Moreover, the mind arises from the all-ground consciousness as the eight collections, so it is the impurity to be purified. The mind of enlightenment is the luminosity of mind itself, the sacredness of mind, the sphere of non-conceptual wisdom, the Dharmakaya, the ultimate truth of suchness, the Great Perfection, etc., should be recognized as the essence of self-arisen wisdom, the heart of enlightenment, the ultimate nature to be sought. Secondly, there are three divisions. From the Great Array: However, I will appear in this way in the past and future. For those with minds, it is the category of mind. For those with space, it is the category of space. For those without sequential effort, it is the oral instruction. Thus it is said. Among these, for those who consider external and internal phenomena to be other meanings, or who cling to mandalas, etc., in one extreme, in order to abandon the self-continuum of dualistic grasping, all are the play of self-arisen wisdom, that is, the impure environment and its inhabitants are the mistaken appearances of the mind, and all the appearances of pure nirvana are the appearances and play of wisdom, thus revealing the liberation from non-duality
Chinese
因此，有必要将对治融入法界。然后，为了使对它的执着也解脱，一切法从未存在，也未曾消失，本自解脱，本自圆满。通过彻底摧毁，对对治的执着也得以解脱，因此有必要进入清净、平等、原始清净的广大法界。然后，为了摧毁执着于对治、所取、法性、边解脱、空性的方面，并直接展示如何安住于任运自成、自明清净的法界之中，宣说了窍诀部。因此，通过现量见到根识的对境，有必要在此生获得解脱。总而言之，通过舍弃、对治二者的边，以三种次第来理解显现自性义的自性，即是心部、界部、窍诀部。首先，对于心部来说，虽然本体显现为多种多样，但认为它不超出心性一味的游舞，就像镜面上显现出各种各样的白色和红色一样。显现为多种多样是心的显现，实际上没有成立，并且无二，心的本体是心性光明，认为是自生智慧，如《虚空光明》中所说：“多种心的显现，其基无二心性，自生智慧不动之主，说是光明离戏论。”现在愚痴之人说大圆满认为显现是心。这非常不合理，因为心会变成有颜色、可识别、有方位的，因为显现是如此显现的。因此，当多种显现显现在心上时，要知道它就像幻术镜子中的影像一样，实际上并不存在，只是在意识中显现的具有习气和错觉的自性。心性就像镜子的底面一样，没有局限和偏颇，要知道它是各自自证的本体，超越了一和多等戏论的边。如果对此进行区分，有七种。第一种是执着于将果视为心之生处的心，因为果是指原始法界，法性没有改变，所以心性没有迁变，显现为有法和相的从一开始就是解脱的，解脱之基的显现是任运自成的，显现为错觉的三界有情和器世间的一切实际上并不存在。
English
Therefore, it is necessary to integrate the antidote into the Dharmadhatu. Then, in order to liberate attachment to that as well, all phenomena have never existed, nor have they ever disappeared, being primordially liberated and primordially perfect. By thoroughly destroying, attachment to the antidote is also liberated, and thus it is necessary to enter the pure, equal, and primordially pure vast Dharmadhatu. Then, in order to destroy the aspect of clinging to the antidote, what is to be adopted, the nature of reality, the exhaustion of extremes, and emptiness, and to directly show how to abide in the spontaneously accomplished, self-luminous, and pure Dharmadhatu, the category of pith instructions is taught. Therefore, by directly seeing the object of the sense faculties, it is necessary to attain liberation in this very life. In short, by liberating from the extremes of both what is to be abandoned and the antidote, understanding the nature of reality that reveals its own characteristics, the three categories of Mind, Space, and Pith Instructions are to be understood in that order. First, for the Mind category, although the essence appears in various ways, it is considered to be nothing more than the play of the single Mind, just as various white and red colors appear on the surface of a mirror. Appearing in various ways is the appearance of Mind, but in reality, it is not established and is non-dual. The essence of Mind is the luminosity of Mind itself, considered to be self-born wisdom, as it is said in the "Vast Expanse of Clarity": "The various appearances of Mind, its basis is the non-dual Mind itself, the self-born wisdom, the unwavering Lord, is said to be luminous and free from elaboration." Nowadays, ignorant people say that Dzogchen considers appearances to be Mind. This is completely unreasonable, because Mind would then be colored, identifiable, and directional, since appearances appear in that way. Therefore, when various appearances appear to Mind, know that they are like images in a magical mirror, not existing in reality, but appearing in the mind as a nature possessing habitual patterns and delusion. Mind itself is like the surface of a mirror, without limitation or bias, and it should be understood as the essence of individual self-awareness, transcending the extremes of elaboration such as one and many. If this is divided, there are seven. The first is the Mind that clings to considering the result as the place of origin of Mind, because the result refers to the primordial Dharmadhatu. Since the nature of reality does not change, Mind itself does not change. What appears as an object with characteristics is liberated from the beginning, and the appearance of the basis of liberation abides spontaneously. All sentient beings and the environment of the three realms that appear as delusion do not actually exist.