Tibetan
ག་པ་རྟོག་མེད་ནང་དུ་སྡུད། །དེ་ཕྱིར་སྡུད་བྱེད་ཤེས་རབ་བོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་བྱེད་ཤེས་རབ་ནི། །མ་རིག་རིག་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད། །ཉོན་མོངས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་འབྱེད། །དག་དང་མ་དག་གཉིས་སུ་འབྱེད། །འཁོར་དང་མྱང་འདས་གཉིས་སུ་འབྱེད། །རྟོགས་དང་མ་རྟོགས་གཉིས་སུ་འབྱེད། །བཟང་དང་ངན་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད། །དེ་ཕྱིར་འབྱེད་བྱེད་ཤེས་རབ་བོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་སེམས་དང་བག་ཆགས་དགོངས་པའི་དག་བྱ་རྣམས་དུས་དེར་དག་ པ་ལས། དེའི་མཚོན་དཔེ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། ཨ་ཧོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉོན། །མ་སྨིན་རྣམ་རྟོག་འཁོར་བ་ནི། །དཔེར་ན་གྱི་ལིང་ལྕགས་བཅུག་བཞིན། །གྲོལ་མིན་ཐར་པའི་དུས་མི་འབྱུང་། །མ་རིག་ལྕགས་བཅུག་ཐར་མི་འགྱུར། །མ་རིག་ཆུ་དང་འདྲ་སྟེ་ཉོན་མོངས་སྡུད། །ཞེ་སྡང་མེ་ནི་བསྐལ་པའི་མེ་དཔུང་འདྲ། །འདོད་ཆགས་དངོས་གང་ལན་ཚྭའི་ཆུ་འཐུང་འདྲ། །གཏི་མུག་འཐིབས་པ་ཁང་སྟོང་མུན་ནག་འདྲ། །ང་རྒྱལ་དྲེགས་པ་རི་བོ་བསྙིལ་བ་འདྲ། །ཕྲག་དོག་གནོད་སེམས་གཅོང་རོང་དོག་མོ་འདྲ། །ཉོན་མོངས་རྣམ་ལྔས་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པར་བྱེད། །ཡིད་ནི་དཔེར་ན་ཁྱི་མོ་རྐུན་མ་འདྲ། །རྣམ་ཤེས་དཔེར་ན་ནགས་ཀྱི་སྤྲེའུ་འདྲ། །སེམས་ནི་དཔེར་ན་མི་གཙང་འདམ་རྫབ་འདྲ། །ཀུན་གཞི་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་ཕག་པ་འདྲ། །ཤེས་པ་དཔེར་ན་བྱ་སྒྲོ་རླུང་ཁྱེར་འདྲ། །གཟུང་འཛིན་དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་འདྲ། །ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བྱ་རྙིས་འཛིངས་པ་འདྲ། །སྡུག་བསྔལ་བྱེ་བྲག་ཆུ་ཡི་གཉེར་མ་འདྲ། །ཉོན་མོངས་འབྲས་བུ་བཟོད་པའི་ཐབས་མེད་དེ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གཟུང་འཛིན་བརྟོད་ཕུར་འདི། །བྱས་པས་མི་ཐོན་བཞག་པས་ཐོན་པར་འགྱུར། །བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ན་དལ་བ་འགྲུབ། །བསམ་པ་ཀུན་སྤངས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་མི་གཡོ། །གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོས་ཉོན་མོངས་ཡེ་ཤེས་འགྱུར། །དཔེར་ན་ཁང་སྟོང་སྒྲོན་མེ་བཏེག་པ་བཞིན། །ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མེས་མ་རིག་རིག་པར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་དེ་དང་ བྲལ་ཚུལ་གྱི་མདོ་ཆིངས་ལ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་རང་དུས་བྲལ་ཚུལ་དངོས། བྲལ་བའི་འཐད་པ་དགོད་པ། རྣམ་གྲངས་གཞན་བརྗོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱི་སྣང་བའི་འོད་གསལ་ལ་བལྟས་པས། འཁྲུལ་པ་མེད་པར་ནང་རང་དྭངས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་རང་ས་ན་གསལ་དུས། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་དར་ཅིག་རྒྱབ་གྱེས་པས་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཏེ། འཁོར་བའི་ཆོས་མི་གསལ། འདས་པ་རང་ཆས་སུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལས། སེམས་དང་བྲལ་བའི་རིག་པ་སངས་རྒྱས་དངོས། །ཡིད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དགོངས་པ་དངོས། །སྦུབས་དང་བྲལ་བའི་འོད་ཟེར་དག་སྣང་དངོས། །ཞེས་པ་དང་། རང་ཤར་ལས། སེམས་དང་བྲལ་བའི་རིག་པ་སངས་རྒྱས་དངོས། །ཡིད་དང་བྲལ་བའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ངས། །གསལ་བྱེད་སྣང་ལ་རྟོག་པ་མེད་པར་ཤེས། །རྟོག་མེད་ཤེས་རབ་མཉམ་ཉིད་ནི། །རང་གིས་རང་གྲོལ་ཆེན་པོའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་འཐད་པ་ནི། སྣང་བའི་ངང་ལ་མ་གཡོས་པར་བཞག་པས་འཁོར་བའི་ཆོས་རང་སངས་ལ་སོང་བ་ཆུ་མི་གཡོ་བས་རྙོག་རང་སངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ནོར་བུ་ཆུ་དྭངས་ཀྱི་དཔེས་དགོངས་པ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་མཚོན་པ་ནི། སྔ་མ་ལས། རང་བྱུང་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་འདི། །དཔེར་ན་ནོར་བུ་ཆུ་དྭངས་བཞིན། །རྙོག་ཅན་བཞག་ན་རྙོག་མ་དྭངས། །དེ་བཞིན་སྙིང་པོའི་གདམས་ངག་འདིས། །བཏབ་ན་ཉོན་མོངས་གོས་མི་འགྱུར། །ཅེས་པ་དང་། གཅིག་པུ་དལ་བས་སྣང་བ་གྲོགས་སུ་འཆར། །མ་སྐྱེས་དབྱིངས་ན་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བ། །ཀུན་ལ་ཡོད་དེ་ཀུན་གྱིས་མཐོང་བ་མེད། །དཔགས་པས་མི་དཔོགས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་འདྲ། །གསལ་ལ་འཚེར་བས་ཉི་མའི་འོད་དང་འདྲ། །འགྱུར་བ་མེད་པས་རི་རྒྱལ་ལྷུན་པོ་འདྲ། །ཟབ་ཅིང་དཔག་དཀའ་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་དང་འདྲ། །གོས་པ་མེད་པས་འདམ་གྱི་པད་མ་འདྲ། །ངོས་གཟུང་མེད་པས་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ། །ཅིར་ཡང་སྣང་བས་ནམ་མཁའི་ཆོ་འཕྲུལ་འདྲ། །གསལ་ལ་རྫོགས་པས་བར་སྣང་འཇའ་ཚོན་འདྲ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་གྲངས་གཞན་བརྗོད་པ་ནི། དབྱིངས་རིག་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་རིག་པའི་ཀློང་གཅིག་ཏུ་ལ་ཟློ་ཞིང་ཐག་གཅོད་པ་སྟེ། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དོན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་སྐྱོལ་ཞིག །བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ་ངོ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ངང་དུ་སྡུས་ཤིག །རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་མེད་པའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་རང་གི་རིག་པའི་རྒྱུད་ཆེན་པོར་སྐྱོལ་ཞིག །ལུང་ཐམས་ཅད་བསྟན་དུ་མེད་པ་རྩ་བའི་ལུང་ཆེན་པོར་སྐྱོལ་ཞིག །མན་ངག་ཐམས་ཅད་བརྗོད་གཞི་དང་བྲལ་བར་སྐྱོལ་ཞིག །སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་བྱ་བྱེད་དང་བྲལ་བར་སྐྱོལ་ཞིག །སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་མ་བཅོས་པའི་མཆོག་ཆེན་པོར་སྐྱོལ་ཞིག །བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བ་འཛིན་མེད་ཆེན་པོར་སྐྱོལ་ཞིག །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཟང་ཐལ་ཅི་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་ སྐྱོལ་ཞིག །འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཆིག་ཆོད་ཆེན་པོར་སྐྱོལ་ཞིག །དེ་རྣམས་ཐམས་
Chinese
聚集于无分别之中，因此，摄集者是智慧。分别者是智慧，将无明与明分为二，烦恼与智慧分为二，清净与不清净分为二，轮回与涅槃分为二，证悟与未证悟分为二，好与坏分为二，因此，分别者是智慧。如是说。第二，心与习气，意之当净者，于彼时清净。其譬喻为：金刚萨埵心之明镜中说：啊！金刚持谛听！未成熟分别之轮回，譬如铁屑吸铁石，不解脱则无解脱之时。无明如铁屑，不能解脱。无明如水，聚集烦恼。嗔恨如火，如劫末之火焰。贪欲如饮盐水，愈饮愈渴。愚痴昏暗，如空室之黑暗。我慢傲慢，如倾覆山岳。嫉妒害心，如狭窄险峻之峡谷。五种烦恼遮蔽智慧。意如窃贼之母狗。识如森林之猿猴。心如不净之泥沼。阿赖耶识如众生之猪。知如鸟毛随风飘。能取所取如男女。业之差别如鸟网缠绕。痛苦之差别如水之波纹。烦恼之果无有忍受之法，轮回之痛苦，能取所取之桩橛，做了不能脱离，放下才能脱离。舍弃所作之法，才能成就闲暇。舍弃一切思虑，无上智慧不动摇。密咒之王将烦恼转为智慧，譬如空室点燃明灯。智慧之灯将无明转为明。如是说。第三，与之分离之方式，经文有三：显现之自时分离之方式，安立分离之理，宣说其他名相。第一，观外显之光明，不迷乱，内自明之禅修于自地光明时，心与智慧顷刻背离，阿赖耶识与八识聚被智慧遮蔽，轮回之法不显现，超越自然任运成就。
English
Gathered into non-discrimination, therefore, the gatherer is wisdom. The discriminator is wisdom, dividing ignorance and knowledge into two, afflictions and wisdom into two, purity and impurity into two, samsara and nirvana into two, realization and non-realization into two, good and bad into two, therefore, the discriminator is wisdom. Thus it is said. Second, the mind and habitual tendencies, what should be purified by the mind, are purified at that time. An example of this is: In the Vajrasattva Heart Mirror, it says: Ah! Vajra Holder, listen! The immature conceptual samsara is like iron filings attracted to a magnet. Without liberation, there is no time for liberation. Ignorance is like iron filings, unable to be liberated. Ignorance is like water, gathering afflictions. Hatred is like fire, like the flames at the end of an eon. Desire is like drinking salty water, the more you drink, the thirstier you become. Stupidity is like darkness, like the darkness of an empty room. Pride and arrogance are like overturning mountains. Jealousy and harmful thoughts are like narrow and steep ravines. The five afflictions obscure wisdom. The mind is like a thieving mother dog. Consciousness is like a monkey in the forest. The heart is like an impure swamp. The alaya consciousness is like a pig among sentient beings. Knowledge is like a bird feather carried by the wind. Grasping and being grasped are like men and women. The distinctions of karma are like a bird entangled in a net. The distinctions of suffering are like ripples in water. The fruit of afflictions has no way to be endured. The suffering of samsara, the stake of grasping and being grasped, cannot be escaped by doing, but can be escaped by letting go. Abandoning actions, one achieves leisure. Abandoning all thoughts, supreme wisdom is unshakable. The king of secret mantras transforms afflictions into wisdom, like lighting a lamp in an empty room. The lamp of wisdom transforms ignorance into knowledge. Thus it is said. Third, the way to separate from it, the sutra has three parts: the actual way to separate at the time of manifestation, establishing the reason for separation, and declaring other names. First, by looking at the clear light of external appearance, without confusion, when the meditation of inner self-clarity is clear in its own place, the mind and wisdom momentarily turn away, and the alaya consciousness and the eight aggregates are obscured by wisdom, so the phenomena of samsara do not appear, and transcendence is naturally accomplished.
Chinese
说的是：从普贤王如来的意之明镜中说：离心的觉性是真佛，离意的智慧是真密意，离垢的光芒是真净相。如是说。自显中说：离心的觉性是真佛，离意的金刚萨埵我，了知显现中无分别，无分别智慧是平等性，自性自解脱大也。如是说。第二，合理性是：安住于显现之性中不动摇，轮回之法自然清净，如水不动摇则浑浊自清。如净水宝珠之譬喻，表示密意深不可测。如前者所说：此自生甘露之滴，譬如净水宝珠一般，置于浑浊处则浑浊自清。如是，此心髓之口诀，若植入则烦恼不染著。如是说。 独自寂静时，显现作为朋友而生起。未生之法界中，智慧光明朗然。一切众生皆有，然一切众生皆不见。不可思议，如虚空之界。明澈而闪耀，如太阳之光。不变异，如须弥山王。深邃而不可测，如海洋之深。不沾染，如淤泥之莲花。不可捉摸，如水中之月。显现一切，如虚空之幻化。明澈而圆满，如虚空之彩虹。如是说。第三，宣说其他名称是：法界觉性等等一切密意，皆归于觉性根本之界中而作决断。又是，从那里面说：一切法都安住于无生之法界中！认识菩提道灯！一切法都收摄于离言之性中！一切续部都安住于无文字之大续部，即自之觉性大续部中！一切圣教都安住于不可言说之根本大圣教中！一切口诀都安住于离戏论中！一切修法都安住于离作离为中！一切行持都安住于无造作之大圆满中！一切禅修都安住于明空无执大空中！一切见解都安住于通透无碍、不执着任何事物中！一切果都安住于智慧唯一决断大空中！
English
It is said: From the Mirror of the Mind of Samantabhadra: "The awareness that is separate from mind is the actual Buddha. The wisdom that is separate from thought is the actual intent. The radiance that is separate from obscurations is the actual pure appearance." So it is said. From Rangshar: "The awareness that is separate from mind is the actual Buddha. The Vajrasattva I, separate from thought. Know that there is no conceptualization in the clarifying appearance. Non-conceptual wisdom is equanimity. It is the great self-liberation." So it is said. Secondly, the reason is: By remaining unmoving in the nature of appearance, the phenomena of samsara naturally become purified, like water that, when undisturbed, naturally clears itself of turbidity. The example of a clear water jewel illustrates the unfathomable depth of the intent. As the former says: "This drop of self-arisen nectar, is like a clear water jewel. If placed in turbidity, the turbidity clears itself. Likewise, if this pith instruction of the essence is planted, it will not be stained by afflictions." So it is said. When alone in stillness, appearance arises as a friend. In the unborn realm, wisdom's light is clear. It is present in all, but not seen by all. Inconceivable, like the expanse of space. Clear and radiant, like the light of the sun. Unchanging, like the king of mountains, Mount Meru. Deep and unfathomable, like the depths of the ocean. Untainted, like a lotus in the mud. Unidentifiable, like the moon in water. Appearing as anything, like the magic of the sky. Clear and complete, like a rainbow in space. So it is said. Thirdly, stating other names: All the intents of space-awareness, etc., are gathered and decided in the single expanse of the root awareness. Again, from that same source: "Settle all phenomena into the unborn realm! Recognize the lamp of the path to enlightenment! Gather all phenomena into the nature beyond expression! Settle all tantras into the great tantra without letters, the great tantra of your own awareness! Settle all scriptures into the fundamental great scripture that cannot be shown! Settle all instructions into that which is free from elaboration! Settle all practices into that which is free from doing and activity! Settle all conduct into the uncorrected great perfection! Settle all meditation into the great clarity that is free from grasping! Settle all views into the unobstructed openness that is unattached to anything! Settle all results into the great single decisive wisdom!"