Tibetan
་ཤེས། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཕྱི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་ལ་སྣང་བ་གཞི་མེད་སང་སེང་། ནང་སེམས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཤར་གྲོལ་རྗེས་མེད། སྣང་སེམས་འབྲེལ་མེད་ཟང་ཐལ་ཆེན་པོར་མཐོང་བས་ཆོས་ཟད་ཀྱི་དགོངས་པ་བློ་ཟད་ལ་ཤར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པར་གསུངས་ཏེ། འོད་སྲུངས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ། སེམས་དེ་ནི་ཕྱི་ན་ཡང་མི་དམིགས། ནང་ན་ཡང་མི་དམིགས། དེ་གཉིས་ཀའི་བར་ན་ཡང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ཏེ། སྔོན་པོར་མ་ཡིན། སེར་པོར་མ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལ་བརྟག་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་ཁང་བུ་བཤིག་པའི་མན་ངག་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡོད་ན་རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་བ་དང་། མེད་ན་འགྱུ་བ་དང་དྲན་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདི་ཅི་ཡིན་པ་དང་། དྲན་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་དག་རྐྱེན་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་དང་། རྐྱེན་མེད་ན་དྲན་ཤེས་གློ་ བུར་བ་འདི་དག་མི་རིགས་པ་དང་། གལ་ཏེ་སེམས་འདི་ལུས་དང་གཅིག་ཏུ་ཡོད་ན་ལུས་འཇིག་དུས་སེམས་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མེད་ན་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་མ་ངེས་པས་ལུས་ཀྱི་ན་ཚ་སེམས་ཐོག་ཏུ་འོང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་འཁོར་ལོ་འོང་བར་མི་རིགས་པ་དང་། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གཅིག་ན་ནི་འགྲོ་བ་གཅིག་གི་དབང་པོ་འགགས་པས་འགྲོ་བ་གཞན་ཡང་འཆི་བར་རིགས་པ་དང་། གཅིག་མིན་ན་འགྲོ་བའི་གཟུགས་ཐ་དད་པ་ལྟར་འགྲོ་བའི་སེམས་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་རིགས་པ་དང་ཐ་དད་ན་ལུས་གཅིག་གི་ནང་ན་སྲིན་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྲོག་ཆགས་དེ་ཀུན། སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཚེའི་དུས་བྱས་དུས་འཚོ་བར་རིགས་པ་དང་། གལ་ཏེ་གཅིག་ཡིན་ན་ལུས་གཅིག་ལ་ཕྱི་ནང་གི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འོང་བ་འདི་ཅི་ཡིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་སེམས་འདི་ལ་ལྡོག་ས་ཡོད་ན། དང་པོ་རྒྱུ་ཡོད་དགོས་པས། རྒྱུ་ཡོད་ན་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པས་སླར་འཇིག་པས་ལས་ལ་བཟང་ངན་མེད་པར་རིགས་པ་དང་། ལྡོག་པ་མེད་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་དག་འོང་བར་མི་རིགས་པ་དང་། སེམས་དེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་འགྲོ་བ་ལ་རང་གཞན་གྱི་རྟོག་པ་ཐང་ཅིག་ཏུ་འོང་བར་མི་རིགས་པ་དང་། ཕན་ཚུན་འཆོལ་བས། རང་རྒྱལ་དང་། མ་ཤི་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དང་། འཁོར་ད
Chinese
知晓。（以上所说）当时，外境的一切显现都消失，显现为无根的空旷。内心的一切念头都自然生起自然解脱，不留痕迹。能见到显现与心识毫无关联，通透广大，这被称为证悟了法尽之义，智慧穷尽时显现。这些在《圣妙吉祥吉祥经》中说过：『光护，菩萨摩诃萨们应发起精进，遍寻心识。心识既不在外，也不在内，也不在内外之间，不可见。不是蓝色，不是黄色等等。』直到『在一切精进中，最殊胜的精进是遍寻心识。』第二，观察一与异：这是破除心识牢笼的口诀。也就是说，如果心识存在，那么它的因是什么？如果不存在，那么流动和记忆的轮转又是什么？这些记忆的显现又依赖于什么条件而产生？如果没有条件，那么这些突如其来的记忆是不合理的。如果心识与身体是一体的，那么身体坏灭时，心识也应随之坏灭。如果不是一体的，那么由于去向不定，身体的疾病就会转移到心识上，前后世的轮回也不可能发生。如果心识是一个，那么一个众生的感官停止，其他众生也应该随之死亡。如果不是一个，那么就像众生的形体各不相同一样，众生的心识也应该是不同的实体。如果心识是不同的，那么在一个身体里，像虫子一样的所有生命，都应该在一个人的寿命终结时一起死亡。如果心识是一个，那么一个身体里就会有无数个内外众生，这又是什么道理？如果心识有返回之处，那么首先必须有因。如果有因，那么就是有为法，是无常的，最终会坏灭，因此业就没有善恶之分。如果没有返回之处，那么无数的众生蕴就不会产生。如果心识是多种多样的，那么众生就不会同时产生自他的分别念。由于相互混淆，就会出现自己战胜，不死，没有痛苦，以及轮
English
Knowing. (As mentioned above) At that time, all appearances of the external world disappear, appearing as a groundless expanse. All thoughts in the inner mind arise and dissolve naturally, leaving no trace. Seeing that appearances and consciousness are unrelated, vast and transparent, this is called realizing the meaning of the exhaustion of phenomena, appearing when wisdom is exhausted. These are stated in the "Noble Stack of Jewels Sutra": 'Light Protector, Bodhisattva Mahasattvas should initiate diligence in thoroughly searching for consciousness. That consciousness is neither seen externally, nor internally, nor between the two. It is not blue, not yellow, and so on.' Until 'Among all diligences, the most supreme diligence is thoroughly searching for consciousness.' Second, examining one and different: This is the instruction for breaking down the cage of the mind. That is, if the mind exists, what is its cause? If it does not exist, then what is the movement and the cycle of memory? Upon what conditions do these appearances of memory arise? If there are no conditions, then these sudden memories are unreasonable. If the mind is one with the body, then when the body is destroyed, the mind should also be destroyed. If it is not one, then since the destination is uncertain, the illnesses of the body will transfer to the mind, and the cycle of previous and future lives will not be possible. If the mind is one, then when the senses of one being cease, other beings should also die. If it is not one, then just as the forms of beings are different, the minds of beings should also be different entities. If the minds are different, then all the creatures like worms in one body should all die together when the life of one person ends. If the mind is one, then there would be countless internal and external beings in one body, what is the reason for this? If the mind has a place to return to, then first there must be a cause. If there is a cause, then it is conditioned, impermanent, and will eventually be destroyed, therefore there would be no distinction between good and bad karma. If there is no place to return to, then countless aggregates of beings would not arise. If the mind is diverse, then beings would not simultaneously generate the distinction between self and other. Because of mutual confusion, there would be self-conquest, immortality, no suffering, and the whee