Tibetan
།ཞེས་སོ། །རིག་པའི་ ངོ་བོ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་བཞི་རང་རྩལ་དུ་འཆར་བས་རྟོགས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་གནས་ལུགས་མཚོན་པའོ། །ཤེས་རབ་བཞི་ནི། རང་ཤར་ལས། དེ་ཡང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ལ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན། །ཤེས་རབ་རྣམ་བཞི་འདི་ལྟ་སྟེ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བྱེད་ཤེས་རབ་ནི། །ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་དག་པའི་ཞིང་དུ་སྒྲོལ། །རྟོག་མེད་སྐྱེ་མེད་ངང་དུ་སྒྲོལ། །མ་རིག་རིག་པའི་ཀློང་དུ་སྒྲོལ། །ཤེས་རབ་རྟོག་མེད་ངང་དུ་སྒྲོལ། །དེ་ཕྱིར་སྒྲོལ་བྱེད་ཤེས་རབ་བོ། །རྣམ་པར་སྐྱོད་བྱེད་ཤེས་རབ་ནི། །སྐུ་ལྔ་ཀ་དག་དབྱིངས་སུ་སྐྱོད་པར་བྱེད། །འོད་ལྔ་འཛིན་མེད་དབྱིངས་སུ་སྐྱོད་པར་བྱེད། །རིག་པ་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་སུ་སྐྱོད་པར་བྱེད། །སྒྲོན་མ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་སྐྱོད་པར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་སྐྱོད་བྱེད་ཤེས་རབ་བོ། །རྣམ་པར་སྡུད་བྱེད་ཤེས་རབ་ནི། །འབྱུང་བ་འོད་ལྔའི་ནང་དུ་སྡུད། །ནམ་མཁའ་སྒྲོན་མའི་ནང་དུ་སྡུད། །སྐུ་ལྔ་རིག་པའི་ངང་དུ་སྡུད། །རིག་པ་རྟོག་མེད་ནང་དུ་སྡུད། །དེ་ཕྱིར་སྡུད་བྱེད་ཤེས་རབ་བོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་བྱེད་ཤེས་རབ་ནི། །མ་རིག་རིག་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད། །ཉོན་མོངས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་འབྱེད། །དག་དང་མ་དག་གཉིས་སུ་འབྱེད། །འཁོར་དང་མྱང་འདས་གཉིས་སུ་འབྱེད། །རྟོགས་དང་མ་རྟོགས་གཉིས་སུ་འབྱེད། །བཟང་དང་ངན་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད། །དེ་ཕྱིར་འབྱེད་བྱེད་ཤེས་རབ་བོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་སེམས་དང་བག་ཆགས་དགོངས་པའི་དག་བྱ་རྣམས་དུས་དེར་དག་ པ་ལས། དེའི་མཚོན་དཔེ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། ཨ་ཧོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉོན། །མ་སྨིན་རྣམ་རྟོག་འཁོར་བ་ནི། །དཔེར་ན་གྱི་ལིང་ལྕགས་བཅུག་བཞིན། །གྲོལ་མིན་ཐར་པའི་དུས་མི་འབྱུང་། །མ་རིག་ལྕགས་བཅུག་ཐར་མི་འགྱུར། །མ་རིག་ཆུ་དང་འདྲ་སྟེ་ཉོན་མོངས་སྡུད། །ཞེ་སྡང་མེ་ནི་བསྐལ་པའི་མེ་དཔུང་འདྲ། །འདོད་ཆགས་དངོས་གང་ལན་ཚྭའི་ཆུ་འཐུང་འདྲ། །གཏི་མུག་འཐིབས་པ་ཁང་སྟོང་མུན་ནག་འདྲ། །ང་རྒྱལ་དྲེགས་པ་རི་བོ་བསྙིལ་བ་འདྲ། །ཕྲག་དོག་གནོད་སེམས་གཅོང་རོང་དོག་མོ་འདྲ། །ཉོན་མོངས་རྣམ་ལྔས་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པར་བྱེད། །ཡིད་ནི་དཔེར་ན་ཁྱི་མོ་རྐུན་མ་འདྲ། །རྣམ་ཤེས་དཔེར་ན་ནགས་ཀྱི་སྤྲེའུ་འདྲ། །སེམས་ནི་དཔེར་ན་མི་གཙང་འདམ་རྫབ་འདྲ། །ཀུན་གཞི་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་ཕག་པ་འདྲ། །ཤེས་པ་དཔེར་ན་བྱ་སྒྲོ་རླུང་ཁྱེར་འདྲ། །གཟུང་འཛིན་དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་འདྲ། །
Chinese
如是说。觉性之体性上，四种智慧自然显现，从而象征着胜观的证悟之状态。四种智慧是：出自《自生》： 又是觉性之体性， 具备四种智慧之相， 四种智慧之相如下： 完全解脱之智慧， 能救度一切众生， 救度至烦恼清净之刹土， 救度至无分别无生之状态， 救度至无明觉性之界中， 智慧救度至无分别之状态， 因此是救度之智慧。 完全行持之智慧， 能令五身行持于本来清净之界中， 能令五光行持于无执之界中， 能令觉性智慧行持于界中， 能令明灯行持于虚空之界中， 因此是行持之智慧。 完全摄集之智慧， 将五大摄集于五光之中， 将虚空摄集于明灯之中， 将五身摄集于觉性之状态中， 将觉性摄集于无分别之中， 因此是摄集之智慧。 完全分别之智慧， 将无明与觉性二者分别， 将烦恼与智慧二者分别， 将清净与不清净二者分别， 将轮回与涅槃二者分别， 将证悟与未证悟二者分别， 将好与坏二者分别， 因此是分别之智慧。 如是说。 第二，心与习气，应当清净之意念，于彼时清净。 其象征之譬喻是：出自《金刚萨埵心之明镜》： 阿火，金刚持谛听！ 未成熟之分别念轮回， 譬如磁石吸铁一般， 若不解脱，则解脱之时不会到来。 无明如磁石，无法解脱。 无明如水，积聚烦恼。 嗔恨之火，如劫末之火焰。 贪欲如饮用任何咸水。 愚痴之昏暗，如空室之黑暗。 我慢之傲慢，如摧毁山岳。 嫉妒之害心，如狭窄之深渊。 五种烦恼遮蔽智慧。 意如母狗，如同盗贼。 识如森林之猿猴。 心如不净之泥潭。 阿赖耶识如众生之猪。 觉知如羽毛被风吹走。 能取所取如男女。
English
Thus it is said. The essence of awareness is that the four wisdoms naturally arise, thereby symbolizing the state of realization of insight. The four wisdoms are: From Rangshar: Moreover, the essence of awareness, Possesses four aspects of wisdom, The four aspects of wisdom are as follows: The wisdom of complete liberation, Liberates all beings, Liberates to the pure realm of afflictions, Liberates to the state of non-conceptual and unborn, Liberates to the realm of ignorance and awareness, Wisdom liberates to the state of non-conceptualization, Therefore, it is the wisdom of liberation. The wisdom of complete activity, Enables the five bodies to act in the realm of primordial purity, Enables the five lights to act in the realm of non-attachment, Enables awareness and wisdom to act in the realm, Enables the lamp to act in the realm of space, Therefore, it is the wisdom of activity. The wisdom of complete gathering, Gathers the elements into the five lights, Gathers space into the lamp, Gathers the five bodies into the state of awareness, Gathers awareness into non-conceptualization, Therefore, it is the wisdom of gathering. The wisdom of complete differentiation, Differentiates between ignorance and awareness, Differentiates between afflictions and wisdom, Differentiates between purity and impurity, Differentiates between samsara and nirvana, Differentiates between realization and non-realization, Differentiates between good and bad, Therefore, it is the wisdom of differentiation. Thus it is said. Secondly, the mind and habitual tendencies, the thoughts to be purified, are purified at that time. Its symbolic example is: From "Vajrasattva's Mirror of the Heart": Ah Ho, Vajra Holder, listen! The unripened conceptual thoughts of samsara, Are like a magnet attracting iron. If not liberated, the time of liberation will not come. Ignorance is like a magnet, it cannot be liberated. Ignorance is like water, accumulating afflictions. The fire of hatred is like the flames at the end of an eon. Desire is like drinking salty water, no matter how much you drink. The darkness of delusion is like the darkness of an empty room. The arrogance of pride is like destroying a mountain. The harmful mind of jealousy is like a narrow ravine. The five afflictions obscure wisdom. The mind is like a female dog, like a thief. Consciousness is like a monkey in the forest. The mind is like an impure mud puddle. The alaya-consciousness is like a pig among sentient beings. Awareness is like a feather carried by the wind. Grasping and being grasped are like a man and a woman.
Tibetan
ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བྱ་རྙིས་འཛིངས་པ་འདྲ། །སྡུག་བསྔལ་བྱེ་བྲག་ཆུ་ཡི་གཉེར་མ་འདྲ། །ཉོན་མོངས་འབྲས་བུ་བཟོད་པའི་ཐབས་མེད་དེ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གཟུང་འཛིན་བརྟོད་ཕུར་འདི། །བྱས་པས་མི་ཐོན་བཞག་པས་ཐོན་པར་འགྱུར། །བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ན་དལ་བ་འགྲུབ། །བསམ་པ་ཀུན་སྤངས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་མི་གཡོ། །གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོས་ཉོན་མོངས་ཡེ་ཤེས་འགྱུར། །དཔེར་ན་ཁང་སྟོང་སྒྲོན་མེ་བཏེག་པ་བཞིན། །ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མེས་མ་རིག་རིག་པར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་དེ་དང་ བྲལ་ཚུལ་གྱི་མདོ་ཆིངས་ལ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་རང་དུས་བྲལ་ཚུལ་དངོས། བྲལ་བའི་འཐད་པ་དགོད་པ། རྣམ་གྲངས་གཞན་བརྗོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱི་སྣང་བའི་འོད་གསལ་ལ་བལྟས་པས། འཁྲུལ་པ་མེད་པར་ནང་རང་དྭངས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་རང་ས་ན་གསལ་དུས། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་དར་ཅིག་རྒྱབ་གྱེས་པས་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཏེ། འཁོར་བའི་ཆོས་མི་གསལ། འདས་པ་རང་ཆས་སུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལས། སེམས་དང་བྲལ་བའི་རིག་པ་སངས་རྒྱས་དངོས། །ཡིད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དགོངས་པ་དངོས། །སྦུབས་དང་བྲལ་བའི་འོད་ཟེར་དག་སྣང་དངོས། །ཞེས་པ་དང་། རང་ཤར་ལས། སེམས་དང་བྲལ་བའི་རིག་པ་སངས་རྒྱས་དངོས། །ཡིད་དང་བྲལ་བའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ངས། །གསལ་བྱེད་སྣང་ལ་རྟོག་པ་མེད་པར་ཤེས། །རྟོག་མེད་ཤེས་རབ་མཉམ་ཉིད་ནི། །རང་གིས་རང་གྲོལ་ཆེན་པོའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་འཐད་པ་ནི། སྣང་བའི་ངང་ལ་མ་གཡོས་པར་བཞག་པས་འཁོར་བའི་ཆོས་རང་སངས་ལ་སོང་བ་ཆུ་མི་གཡོ་བས་རྙོག་རང་སངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ནོར་བུ་ཆུ་དྭངས་ཀྱི་དཔེས་དགོངས་པ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་མཚོན་པ་ནི། སྔ་མ་ལས། རང་བྱུང་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་འདི། །དཔེར་ན་ནོར་བུ་ཆུ་དྭངས་བཞིན། །རྙོག་ཅན་བཞག་ན་རྙོག་མ་དྭངས། །དེ་བཞིན་སྙིང་པོའི་གདམས་ངག་འདིས། །བཏབ་ན་ཉོན་མོངས་གོས་མི་འགྱུར། །ཅེས་པ་དང་། གཅིག་པུ་དལ་བས་སྣང་བ་གྲོགས་སུ་འཆར། །མ་སྐྱེས་དབྱིངས་ན་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བ། །ཀུན་ལ་ཡོད་དེ་ཀུན་གྱིས་མཐོང་བ་མེད། །དཔགས་པས་མི་དཔོགས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་འདྲ། །གསལ་ལ་འཚེར་བས་ཉི་མའི་འོད་དང་འདྲ། །འགྱུར་བ་མེད་པས་རི་རྒྱལ་ལྷུན་པོ་འདྲ། །ཟབ་ཅིང་དཔག་དཀའ་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་དང་འདྲ། །གོས་པ་མེད་པས་འདམ་གྱི་པད་མ་འདྲ། །ངོས་གཟུང་མེད་པས་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ། །ཅིར་ཡང་སྣང་བས་ནམ་མཁའི་ཆོ་འཕྲུ
Chinese
业之差别如鸟缠结，痛苦差别如水波纹。烦恼之果无有忍受之法，轮回痛苦之所取与执著之桩橛，做则不能脱离，舍弃则能脱离。舍弃所作之诸法，则能成就闲暇。舍弃一切思念，殊胜智慧不动摇。秘密真言之王，令烦恼转为智慧，譬如空室燃灯。智慧之灯令无明转为明智。如是说。第三，与之分离之方式之要义有三：显现之自时分离之真实方式，立分离之理，说其他名相。第一，观外显之光明，无有错乱，内自清净之禅修于自处明了之时，心与智慧顷刻背离，阿赖耶识与八识聚皆被智慧遮蔽，轮回之法不显现。逝去者自性任运成就，乃是：从普贤王如来意之明镜中说，离心之觉性乃真佛，离意之智慧乃真密意，离垢之光芒乃真清净显现。以及，自显中说，离心之觉性乃真佛，离意之金刚萨埵我，知晓显现之明了无有分别，无分别之智慧平等性，乃是自之自解脱大。如是说。第二，理是：于显现之性中不摇动而安住，则轮回之法自解脱，如水不动则浊自清。以宝珠清水之比喻，表示密意深不可测。从前者说，此自生甘露之滴，譬如宝珠清水。若置于浊中，则浊自清。如是此心髓之窍诀，若植入，则烦恼不染污。如是说。 独自寂静时，显现作为助伴而生起。未生之法界中，智慧光明，人人皆有，然人人皆不见。不可思议，如虚空之界。明亮而闪耀，如太阳之光。不变动，如须弥山王。深邃而不可测，如海洋之深。不沾染，如莲花出淤泥。不可把握，如水中之月。显现一切，如虚空之幻化。
English
The distinctions of karma are like tangled bird snares. The distinctions of suffering are like ripples in water. There is no way to endure the fruits of affliction. This suffering of samsara, the stake of grasping and fixation, cannot be escaped by doing, but is escaped by letting go. If you abandon all actions, you will achieve leisure. Abandon all thoughts, and supreme wisdom will not waver. The king of secret mantras transforms afflictions into wisdom, like raising a lamp in an empty room. The lamp of wisdom transforms ignorance into knowledge. Thus it is said. Third, the essential points on how to separate from that have three aspects: the actual way to separate at the manifest time, establishing the reason for separation, and stating other terms. First: By looking at the clear light of outer appearances, without confusion, when the meditation of inner self-clarity is clear in its own place, mind and wisdom momentarily turn their backs, and the alaya consciousness, together with the eight aggregates, is obscured by wisdom, so the phenomena of samsara are not clear. What has passed is spontaneously accomplished in its own nature. From the mirror of the mind of Kuntuzangpo, it is said: "Awareness separated from mind is the actual Buddha. Wisdom separated from thought is the actual intention. Radiance separated from obscurations is the actual pure appearance." And from Rangshar: "Awareness separated from mind is the actual Buddha. I, Vajrasattva, am separated from thought. Know that the clarifying appearance is without concept. Non-conceptual wisdom is equality itself. It is the great self-liberation." Thus it is said. Second, the reason is: By remaining unmoving in the state of appearance, the phenomena of samsara are self-liberated, just as when water does not move, the turbidity clears itself. The example of a clear water jewel represents the unfathomable depth of intention. From the former: "This drop of self-born nectar is like a clear water jewel. If placed in turbidity, the turbidity clears itself. Likewise, this essential instruction of the heart, if planted, will not be stained by afflictions." Thus it is said. In solitude and stillness, appearances arise as companions. In the unborn realm, the clear light of wisdom exists in everyone, but is not seen by everyone. It is inconceivable, like the realm of space. Clear and radiant, like the light of the sun. Unchanging, like Mount Meru. Deep and unfathomable, like the depths of the ocean. Unstained, like a lotus in the mud. Unidentifiable, like the moon in water. Appearing as anything, like the magic of the sky.