Tibetan
བས། དེ་ཉིད་རང་སར་གྲོལ་ཏེ། ཡེ་ཉིད་ནས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སེམས་ལ་བྱུང་ས་མེད་པ་དང་། གནས་ས་མེད་པ་དང་། འགྲོ་ས་མེད་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡེ་ནས་གྲོལ་བར་ཤེས་སོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། སེམས་སྟོང་པ་ཡིན་པས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བའམ། མ་གྲོལ་ཞེས་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གདགས་སུ་མེད་པས། ཡེ་ནས་གྲོལ་ཟིན་པའི་རྟགས་སུ། ད་དེ་ལ་བསྐྱར་ནས་གྲོལ་མི་ དགོས་པ་ནི། སེམས་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པས་སོ། །ཡེ་ནས་གྲོལ་བ་དེ་ལ་གྲོལ་རྒྱུ་མེད་པར་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་རང་གྲོལ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པའི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས། བླ་མའི་གདམས་ངག་ལ་རག་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་ནི། འདི་ལྟར་སྣང་གྲགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱུང་ཡང་རང་ལས་བྱུང་ལ། གྲོལ་ཀྱང་རང་གྲོལ་བས་སོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དང་སྤྲིན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པས་ཡུལ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་སྐྱོན་ཅན་ལྟ་བུ་མིན་པས་ནི། དོན་གྱིས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཟད་པ་ལ་བྱའོ། །རང་གྲོལ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་གྲོལ་གྱི་གོ་བ། རང་གྲོལ་གྱི་འཐད་པ། གྲོལ་ལུགས་སོ། །རང་གྲོལ་གྱི་གོ་བ་ནི། གཉེན་པོ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། སྣང་བ་ཉིད་སྣང་བ་ནས་རང་གྲོལ་བས། སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡང་མེད། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ལས་ལོགས་པ་མེད་པའོ། །དཔེར་ན་ཆང་ནད་ཅན་ཆང་གིས་འཇོམས་པ་དང་། དུག་གིས་དུག་འཇོམས་པ་དང་། ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ན་རང་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རིགས་པས་འཐད། ལུང་གིས་འཐད། གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པའོ། །རིགས་པས་འཐད་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་འཐད་དེ། གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་རང་གྲོལ་ཡིན་པས། གཞན་གྱིས་བཀྲོལ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་འཐད་ལ། གལ་ཏེ་གཞན་གྲོལ་ཡིན་ན། དངོས་ པོ་གཅིག་ལ་གཟུགས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོས་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་བཞིན་ནོ། །ལུང་གིས་འཐད་པ་ནི། སེམས་སྡེ་ལས། གྲོལ་བ་རང་བྱུང་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པ་ནི། རང་གྲོལ་ཆེན་པོ་ལ་རྩོད་གཞི་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྲུབ་ཅིང་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་སྣང་བ་རང་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ་གཉེན་པོ་གཞན་ལ་རག་ལུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། རང་གིས་རང་གྲོལ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཞུང་གཞན་ནས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཅན་འདོད་ཆགས་ལ་ལམ་དུ་བྱས་པས་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དེ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས། ཇི་ལྟར་མེ་ཡིས་ཚིག་པ་ལ། །མེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲོ་བར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སྣང་བ་སྣང་བ་རང་གི་ཐོག་ནས་གྲོལ་བ་ཉིད། སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གྲོལ་རྒྱུའམ་གྲོལ་རྐྱེན་གཞན་མེད་པའོ། །དེ་གཞི་མེད་དུ་གྲོལ་བས། གནས་པའི་རྟེན་མེད་པས། གཞི་རྩ་མེད་པས། གཞི་རྩ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་དེ། གསང་སྙིང་ལས། གཞི་རྩ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་འདི། །ཕོ་མོ་མ་ཡིན་མ་ནིང་མིན། །ཁ་དོག་མ་ཡིན་དབྱིབས་སུ་མིན། །མཚན་མེད་མ་ཡིན་རིགས་རྒྱུད་མིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ཉིད་རང་ལས་མ་གཏོགས་པ་ལྡོག་པའི་ས་མེད་པས། འགྲོ་ས་མེད་པས། སྐྱེ་མ་མྱོང་བའོ། །གང་ནས་བྱུང་བའི་ས་མེད་དེ། དེ་ཉིད་རང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལོགས་པ་མེད་པས་རང་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་སྦྲུལ་ གྱི་མདུད་པ་སུས་ཀྱང་མ་བཀྲོལ་བར་རང་གྲོལ་བ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཅེར་གྲོལ་མཐོང་ཡལ་གྱི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུད་ལུང་ལ་རག་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཅེར་གྱིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས། དེ་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་ནི། མ་བུ་ཕྲད་པས་གྲོལ་བ་ཡིན་པས། སྣང་བ་དེ་ཉིད་བློས་མ་བསྒྱུར། སྣང་བས་མ་བཅད་པར་བཞག་པས་རང་དག་ཏུ་གྲོལ་བའོ། །ཅེར་གྲོལ་མཐོང་ཡལ་ལ་བཞི་སྟེ། ཅེར་གྲོལ་གྱི་གོ་བ། ཅེར་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ། གྲོལ་ལུགས། དཔེའོ། །ཅེར་གྲོལ་གྱི་གོ་བ་ནི། ཅེར་གྱིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས། དེ་ཉིད་མཐོང་བར་གྲོལ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་དང་པོ་རང་ལ་མཐོང་ངམ། ཐོས་སམ། རིག་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་རྩིས་ཐེབས་སོ། །ཅེར་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་ལ་གསུམ། རིགས་པ། ལུང་། གཏན་ཚིགས་སོ། །རིགས་པ་ནི། གཏད་ཡལ་གང་དུ་ཡང་མ་དམིགས་པས་འཐད་དེ། སྣང་བ་སྣང་ཐོག་ཏུ་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་པ་འགྱུས་ཐོག་ཏུ་འགྱུས་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བ་སྟེ། སྟོང་པ་རང་སོའི་གནད་ཀྱིས་གཟུགས་ཅེར་གྱིས་མཐོང་བས། གཟུགས་སྙེམས་པ་ཙམ་ལ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གྲོལ་བར་ཅིས་ཤེས་ན། གཟུགས་སུ་མཐོང་བས་གཟུགས་མ་ཡིན་པའི་སྤྲོས་པ་ཆོད། དེ་ལ་ཅེར་གྱིས་གཞག་པས། དེ་ཉིད་གྲོལ་ཏེ། གཞན་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་སོ། །ལུང་གིས་འཐད་པ་ནི། གསེར་གྱི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ལས། ཅེར་གྲོལ་ཆེན་པོའི་ལྟ་ སྟངས་ཀྱིས། །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀ་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ནི། ཕྱོགས་བྲལ་རང་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་དེ
Chinese
是。它自身于自身处解脱，因为本来就已解脱。而且，由于心无来处、无住处、无去处之要点，故知其本来解脱。解脱之方式是：心是空性的，故称之为解脱，或者因为无法安立未解脱之类的名言，所以作为本来解脱之征象，现在无需再次解脱，因为心本来就是佛。了知本来解脱即无有可解脱之物。第二，依靠自解脱无有对治之要点，毫无保留地宣说了上师的教言，即：如此，显现声响的一切法，生起也从自身生起，解脱也自解脱。譬如虚空与云彩一般。正因为如此，依靠他处的修习、见解和行为等有缺失之行，并非如此，究竟的解脱是指法已穷尽。自解脱有三：自解脱之理解、自解脱之合理性、解脱之方式。自解脱之理解是：无有对治之义，即显现本身从显现中自解脱，除了显现之外，没有任何法性。同样，空性等等，也无有从其自身解脱之外的其他。譬如，患有酒病者以酒来治愈，以毒攻毒，以铁断铁等等相似。烦恼本身由其自身解脱，故称为自解脱。安立自解脱之合理性有三：以理合理，以教证合理，以论证合理。以理合理是：以法性之理合理，因为一切解脱皆是自解脱，并非如由他者解脱一般合理。如果是由他者解脱，则如同一个事物显现为不同形象是不可能的一样。事物的特征由事物本身来确定。以教证合理是：在心部中说：解脱自生非由他。以论证合理是：自解脱大，以无有诤论的论证来成立并合理。如此，显现是自解脱的，因为不依赖于其他的对治。解脱之方式是：除了自己解脱自己之外，没有其他的，其他经论中也说：具有贪欲者以贪欲作为道路。
English
Yes. It is liberated in its own place, because it is liberated from the very beginning. Moreover, due to the key points that the mind has no origin, no abiding place, and no destination, it is known to be liberated from the very beginning. The way of liberation is: because the mind is emptiness, it is called liberation, or because it is impossible to establish terms such as non-liberation, as a sign of being liberated from the very beginning, there is no need to liberate it again now, because the mind is Buddha from the very beginning. It is known that there is nothing to be liberated in that which is liberated from the very beginning. Secondly, relying on the key point that self-liberation has no antidote, the instructions of the Lama are taught without reservation, that is: thus, all phenomena of appearance and sound arise from themselves, and are liberated by self-liberation. For example, like the sky and clouds. Because it is like that, it is not like the flawed practice of relying on meditation, view, and conduct from other places, the ultimate liberation is the exhaustion of Dharma. There are three types of self-liberation: the understanding of self-liberation, the validity of self-liberation, and the way of liberation. The understanding of self-liberation is: the meaning of having no antidote, that is, appearance itself is self-liberated from appearance, and there is no Dharma nature other than appearance. Similarly, emptiness and so on, there is nothing separate from liberation by itself. For example, it is like curing a person with alcohol sickness with alcohol, using poison to counteract poison, cutting iron with iron, and so on. Because afflictions themselves are liberated by themselves, they are called self-liberation. There are three reasons for establishing self-liberation: it is reasonable by reason, it is reasonable by scripture, and it is reasonable by logic. It is reasonable by reason: it is reasonable by the reason of Dharma nature, because all liberations are self-liberation, it is reasonable that it is not like being liberated by others. If it is liberated by others, it is impossible for one object to appear in different forms. The characteristics of an object are determined by the object itself. It is reasonable by scripture: it is said in the Mind Section: Liberation is self-born, not from others. It is reasonable by logic: self-liberation is great, and it is established and reasonable by the logic of having no dispute. Thus, appearance is self-liberated, because it does not depend on other antidotes. The way of liberation is: there is nothing other than oneself liberating oneself, and other scriptures also say: those with desire use desire as a path.
Chinese
讲述了解脱等等。如《喜金刚》中所说：“如火燃烧时，亦以彼火而取暖。”等等。显现即在显现自身的基础上解脱。除了显现之外，没有其他的解脱之因或解脱之缘。因此，它在无根基中解脱，没有存在的依处，没有根基，是无根基的心性。《秘密藏续》中说：“此无根基之心性，非男非女亦非双性人，非色非形，非名非种姓。”因此，除了它自身之外，没有退转之地，没有去处，未曾生起。没有从何处而来的地方，因为它自身之外没有其他的法，所以称为自解脱。例如，蛇的结无需任何人解开而自解脱一样。第三，依靠直解脱见灭之要点，无需依赖经续而显示，即仅仅通过直视，就在当下解脱。如同母子相遇而解脱一样，不对显现进行改造，不以分别念进行切割，安住于此，即能自净解脱。直解脱见灭有四种：直解脱之理解，安住于直解脱之合理性，解脱之方式，譬喻。直解脱之理解是：仅仅通过直视，就在当下解脱，即在第一个刹那，自己见到、听到或觉知时就解脱。因此，它属于法性现量的范畴。安住于直解脱之合理性有三种：理证、教证、论证。理证是：因为在任何对境中都无法确定执著和迷失，所以是合理的。显现仅仅在显现的基础上解脱，觉知仅仅在变化的基础上解脱。通过空性自生的要点，直视色法，仅仅指示对色法的执著，就能通过它自身而解脱。同样，声音等等也是如此。如何知道它已经解脱呢？因为见到色法就能断除非色法的戏论，对此进行直视，它就能解脱，因此不会产生趋向于其他对境的觉知。教证的合理性是：如《金刚心要续》中说：“以直解脱大见，佛与有情皆解脱。”论证是：通过无偏袒自净的论证是合理的
English
It explains liberation and so on. As it is said in the Hevajra Tantra: "Just as fire burns, it is also warmed by that fire." And so on. Appearance itself is liberated on the basis of its own appearance. There is no other cause or condition for liberation other than appearance. Therefore, it is liberated without a basis, without a support for existence, without a root. It is the nature of mind without a root. As it says in the Guhyagarbha Tantra: "This mind-nature without a root is neither male nor female, nor neuter. It is neither color nor shape. It is neither named nor of any lineage." Therefore, there is no place to turn away from it other than itself, there is no place to go, it has never been born. There is no place from which it came, because there is no other dharma separate from itself, so it is called self-liberation. For example, just as a snake's knot is self-liberated without anyone untying it. Third, relying on the key point of direct liberation through seeing and vanishing, it is shown without relying entirely on the tantras and agamas, that is, liberation in that very moment by merely seeing directly. Just as liberation occurs when a mother and child meet, without transforming the appearance with the mind, without cutting it off with conceptual thought, by resting in it, it is liberated into self-purification. Direct liberation through seeing and vanishing has four aspects: the understanding of direct liberation, the reason for settling in direct liberation, the manner of liberation, and the example. The understanding of direct liberation is: liberation in that very moment by merely seeing directly, that is, liberation in the very first instant when one sees, hears, or becomes aware. Therefore, it falls under the category of the direct perception of reality. There are three reasons for settling in direct liberation: reasoning, scripture, and logic. Reasoning is: it is reasonable because attachment and bewilderment are not determined in any object. Appearance is liberated merely by appearing on the basis of appearance, and awareness is liberated merely by changing on the basis of change. Through the key point of emptiness arising from itself, by directly seeing form, merely pointing to the attachment to form, it is liberated by itself. Similarly, it is with sound and so on. How do you know that it is liberated? Because seeing form cuts off the elaboration of non-form, and by placing it directly, it is liberated, therefore, awareness that goes to other objects does not arise. The scriptural reason is: as it says in the Essence of Gold Tantra: "Through the view of great direct liberation, both Buddhas and sentient beings are liberated." The logical reason is: it is reasonable through the logic of impartiality and self-purification.