Tibetan
མ་མཐའ་ཤེས་པ་ཡས་ཏེ། སྡུད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ། དེ་དག་ལས་སྐྱེས་ནས་འགྲོ་བའི་གཟུགས་མཐའ་ཡས་པར་མཆེད་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གོང་མ་ལས་ཚེ་ཚད་ཐུང་ཞིང་། ལུས་བོངས་ཆུང་ལ་འོད་མི་གསལ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དམན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ན། སྤྲིན་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནམ་མཁའ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྣང་ལ་ཤར་བ་སྤྲིན་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པའི་དུམ་བུས་ལིང་ཚེར་ཁྱབ་ཅིང་། ཤེས་པ་མཆེད་པ་ལས་འགྲོ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བཏགས་སོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་མེད་བཞི་པོ་ལས། སྲིད་རྩེས་བསྐལ་ཆེན་བརྒྱད་ཁྲི་ཐུབ་བོ། །ཅི་ཡང་མེད་པས་བསྐལ་ཆེན་དྲུག་ཁྲིའོ། །རྣམ་ཤེས་པས་བསྐལ་ཆེན་བཞི་ཁྲིའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་བསྐལ་ཆེན་ཉི་ཁྲི་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་སུ་ སྣང་བས་གཟུགས་མེད་པ་དང་འགལ་ལོ་སྙམ་ན་མི་འགལ་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ལྷ་ལྟར་སྣང་བ་འོད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་གནས་ལ། འདོད་པའི་ལྷ་མི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཤ་ཁྲག་གི་ལུས་སུ་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་ཡུལ་ལ་དངོས་སུ་མི་རྟོག་པར་གནས་ཤིང་། ཡི་དྭགས་ལྟར་འགྱུ་བ་ཡིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་མེད་པས། ཤེས་པ་ནང་དུ་གསལ་ལ། དམྱལ་བ་ལྟར་མྱོང་རེག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལུས་སུ་མེད་པས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དགའ་བདེའི་ངང་ལ་གནས་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་། བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུའི་རྩེ་མོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆ་བཞི་ལ་རང་ཆས་སྤྲུལ་སྣང་གི་ལུས་སམ་གཟུགས་འོག་མས་བལྟར་མི་མངོན་ལ་རང་ས་དང་གོང་མས་མཐོང་ཙམ་རེ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་བར་མ་ལས་ཀྱང་། དེའི་ཚེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་ལག་ན་མེ་ཏོག་ཐོགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དང་། འགྲེལ་ཆུང་ལས་ཀྱང་། ལྷའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འོང་བ་དང་ཞེས་པས་ཀྱང་གྲུབ་བོ། །དེ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མཆེད་ཚུལ་ནི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལས་འོག་ཏུ་དཔག་ཚད་ཁྲི་ཕྲག་ཉི་ཤུ་འདས་པ་ན། རིན་པོ་ཆེ་མཆིང་བུ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནམ་མཁའ་ཕྱི་ནང་མེད་པར་འོད་ལྔ་ཟང་ཐལ་དུ་སྣང་བ་ལ་གོང་མའི་ཤེས་པ་དུམ་བུར་མཆེད་པ་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པས། འོད་ཀྱི་ཁ་མིག་ རྣ་བར་ལྡན་པ་ཀུན་ཏུ་ཟང་ཐལ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་མཆེད་དེ། རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་ལྡིང་བ་དང་འཕྱོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་གོང་མ་གཟུགས་མེད་ལ་ལྟོས་ནས་འོག་ཡིན་ལ། འོག་མ་འདོད་གཟུགས་ཀུན་གྱི་གོང་ན་ཡོད་ཀྱི་འོག་མ་མིན་པས་འོག་མིན་ཅེས་བྱ་སྟེ་འོག་མིན་པའམ་གཟུགས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྩེ་མོ་ན་ཡོད་པས་འོག་མིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་ཤེས་སྤྲུལ་པའི་ལུས་མིག་ཤེས་ཕལ་པས་བལྟར་མེད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་ཤེས་དྭངས་པ་ལ་ཕྱི་འོད་ཀྱི་ལུས་སུ་གྲུབ་པས་རི་མོའི་རྣམ་པའམ་འཇའ་ཚོན་གྱི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །ལུས་དཔག་ཚད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ལ། ཚེ་ཡང་བར་བསྐལ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཐུབ་པའོ། །དེའི་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་ནམ་མཁའི་བར་ཐངས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་འོག་མའི་གནས་སུ་དཔག་ཚད་ཅི་ཡོད་པ་གཞལ་བས་རྟོགས་པར་བྱས་ལ། འོག་མིན་ནས་འོག་གི་ཐངས་སུ་གཞལ་བ་ན། རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་མཐིང་གིས་རྣམ་པར་སྤྲས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནམ་མཁའ་ལ། གོང་མའི་འགྲོ་བའི་ཤེས་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་འགའ་ལྷུང་བ་ལས། འགྲོ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མཆེད་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ་གཅིག་གིས་གཅིག་མཐོང་ན་དགའ་བ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་བོངས་དཔག་ཚད་བརྒྱད་སྟོང་ལ། ཚེ་ཡང་བར་བསྐལ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཐུབ་པའོ། །དེའི་འོག་ན་རིན་པོ་ཆེ་རབ་མཛེས་ཞེས་བྱ་ བའི་ནམ་མཁའ་ལ། གོང་མ་ནས་མཆེད་པའི་འགྲོ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྣང་བ་ལ། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འོག་མ་ལས་ཕུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆས་གཞལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་ལུས་དཔག་ཚད་བཞི་སྟོང་ལ་ཚེ་ཡང་བར་བསྐལ་བཞི་སྟོང་ཐུབ་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་ཟེ་བ་སྨུ་གུའི་ནམ་མཁའ་ལ་གོང་མ་ལས་རྣམ་ཤེས་འགའ་ཉེ་བར་མཆེད་པས་འགྲོ་བ་མང་དུ་འཕེལ་བ་ནི་མི་གདུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགའ་བདེའི་སྣང་བ་ཤར་བ་དེ་དག་ལ་གདུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ལ། ཚེ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཉིས་ཐུབ་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་ཤེལ་གྱི་ཁང་བུ་བརྩེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནམ་མཁའ་ལ། མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲོ་བ་བྱུང་སྟེ། སྣང་བ་ལ་འདོད་སྲེད་མི་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་བར་བསྐལ་གཅིག་ཐུབ་ལ། ལུས་བོངས་དཔག་ཚད་སྟོང་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་གནས་རིས་ལྔ་པོ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་ང་བ་འགའ་ཞིག་མེད་པས་གཙང་མ་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལྔ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འཕགས་པའི་གནས་གཞན་ལྔའོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་གཞན་གསུམ་གྱི་གོང་མ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་མཛེས་རྣམ་པར་བརྡལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནམ་མཁའ་ལ་མི་ཆེ་བའི་ལྷ་འགའ་ལྷུང་བ་ལས་མཆེད་པ་ནི།
Chinese
以无尽为边际的智慧，没有聚集的事物。从这些之中产生并蔓延到无尽的众生之形，这被称为无边识处。这些也比上面的寿命短，身体小，光不明显，是因为禅定低下，这也是因为福德的力量衰退的缘故。在那之下两千由旬处，在名为大云遍布的虚空中，禅定自显现，各种颜色的云朵碎片密集遍布，从智慧蔓延中蔓延出无数众生。之后被命名为无边虚空处。这样，从四个无色界来说，有顶天能活八万大劫，无所有处能活六万大劫，识处能活四万大劫，无边虚空能活两万大劫。如果认为显现为身体与无色界相违，那并不矛盾，如同禅定的天神显现为光的身形，仅仅安住于识，不像欲界的人和神一样，没有血肉之躯，因此识不会真实地缘于对境而安住，如同饿鬼一样游荡，没有意的身形，因此智慧在内明亮，如同地狱一样没有感受苦受的身形，因此安住在禅定喜乐之中的识，也是福德顺缘的果实顶端，四种禅定具有自性化现的身形，或者下者看不见的身形，只有自己和上者才能稍微看见，如同《母续》中也说：“那时，欲界和色界，以及无色界中享用的天神们，也手持鲜花供养如来”，《释论小品》中也说：“一切天神都靠近”也证明了这一点。之后在色界中蔓延的方式是，从无边虚空之下经过两万俱胝由旬，在名为珍宝琉璃庄严的虚空中，内外没有分别，五光通透显现，上面的智慧化为碎片，变成一体，具有光的嘴、眼、耳，一切通透，蔓延无量，依靠风的力量，能行走、飞翔、飘浮等。
English
Wisdom with endless boundaries, without accumulated things. From these, the forms of sentient beings that arise and spread limitlessly are called the sphere of limitless consciousness. These are also shorter in lifespan than the ones above, with smaller bodies and less clear light, because their meditative absorption is inferior, which is also due to the decline of the power of merit. Below that, at a distance of two thousand yojanas, in the sky called "Great Cloud Manifestation," meditative absorption arises spontaneously, with fragments of clouds of various colors densely covering it, and countless beings spread from the spread of consciousness. Then it is named the sphere of limitless space. Thus, from the four formless realms, the peak of existence can last for eighty thousand great kalpas, the sphere of nothingness for sixty thousand great kalpas, the sphere of consciousness for forty thousand great kalpas, and the sphere of limitless space can last for twenty thousand great kalpas. If it is thought that appearing as a body contradicts the formless realm, it is not contradictory. Like the gods of meditative absorption, they appear as bodies of light, abiding only in consciousness. Unlike the gods and humans of the desire realm, they do not have bodies of flesh and blood, so consciousness does not truly abide by focusing on objects. Like wandering pretas, they do not have bodies of mind, so wisdom is clear within. Like hells, they do not have bodies that experience suffering, so the consciousness that abides in the joy and bliss of meditative absorption is also the pinnacle of the fruit of favorable merit. The four absorptions have a self-nature of emanated bodies, or forms that are invisible to those below, but only visible to themselves and those above. As it is said in the Middle Mother Tantra, "At that time, the gods who enjoy in the desire realm, the form realm, and the formless realm also hold flowers in their hands and make offerings to the Tathagata." And as it is said in the Commentary, "All the classes of gods come near," which also proves this. Then, the way it spreads in the form realm is that, after passing twenty trillion yojanas below the sphere of limitless space, in the sky called "Adorned with Precious Lapis Lazuli," there is no distinction between inside and outside, and the five lights appear transparently. The consciousness of the upper realm is divided into fragments and becomes one, possessing mouths, eyes, and ears of light, all transparent, spreading immeasurably, and by the power of wind, they perform actions such as walking, flying, and floating.
Chinese
哦！再者，就上面的无色界而言是下面，下面的欲界诸有之上的并非下面，故称下敏，即非下或位于一切有色之顶，故称下敏。又是从四生处、禅定、意识、化身、眼识等凡夫所不能见之处区分开来，此乃清净之意识显现为外光之身，如绘画之形或彩虹之色。身量六十六万由旬，寿命亦能存活六十六万中劫。其下方的虚空间隙如前所述，从赡部洲至下方的处所测量有多少由旬即可得知。从下敏处测量至下方的间隙时，在名为以青蓝色宝庄严的虚空中，从上界的众生处落下一些潜在的意识，由此繁衍出无数众生，名为极可见，因彼此相见而喜悦之故。身量八千由旬，寿命亦能存活八千中劫。其下为名为极美妙宝的虚空，从上方繁衍出无数众生显现，名为殊妙显现，因衡量其胜于下方的器具之故。这些的身量四千由旬，寿命亦能存活四千中劫。其下为名为丝带宝的虚空，从上方一些意识就近繁衍，众生大量增多，名为无苦，因生起喜乐之景象，彼等无有痛苦之故。身量二千由旬，寿命能存活二中劫。其下为名为琉璃宝室堆砌的虚空，生起名为非大之众生，因对景象之贪欲不大之故。寿命能存活一中劫，身量有一千由旬。如是五处乃因无有少许烦恼之垢，故称净居五天，即圣者之另五处。凡夫之另三处上方，即其下方名为极美妙宝广布的虚空，从非大之天落下一些天人繁衍出：
English
O! Furthermore, in relation to the formless realm above, it is below. The lower is above all the desire realm beings, and is not below, hence it is called Akanistha, meaning not below or located at the summit of all that has form, hence it is called Akanistha. Moreover, it is distinguished from the ordinary beings who cannot see it with their eyes, such as the four modes of birth, meditative absorption, consciousness, and emanated bodies. This is because pure consciousness manifests as a body of outer light, like the form of a painting or the color of a rainbow. The body is 660,000 yojanas in size, and the lifespan is also capable of lasting 660,000 intermediate kalpas. The spaces in the sky below it, as previously stated, can be understood by measuring how many yojanas there are from Jambudvipa to the lower realms. When measuring the space from Akanistha to below, in the sky called adorned with dark blue jewels, some latent consciousness falls from the beings of the upper realm, from which countless beings propagate, called 'extremely visible,' because they are exceedingly happy when they see each other. The body size is 8,000 yojanas, and the lifespan is also capable of lasting 8,000 intermediate kalpas. Below that is the sky called 'most beautiful jewel,' from which countless beings propagated from above appear, called 'splendid appearance,' because they measure the instruments that are superior to the lower realms. The body size of these is 4,000 yojanas, and the lifespan is also capable of lasting 4,000 intermediate kalpas. Below that, in the sky called 'silk ribbon jewel,' some consciousness propagates closely from above, and the beings increase greatly, called 'without suffering,' because a vision of joy and happiness arises, and they have no suffering. The body size is 2,000 yojanas, and the lifespan is capable of lasting two intermediate kalpas. Below that, in the sky called 'stacked crystal jewel chambers,' beings called 'not great' arise, because their desire and craving for appearances are not great. The lifespan is capable of lasting one intermediate kalpa, and the body size is 1,000 yojanas. Thus, these five abodes are called the five pure abodes because they are without any defilement of afflictions, that is, the other five abodes of the noble ones. Above the other three abodes of ordinary beings, that is, below it, in the sky called 'most beautiful jewel widely spread,' some gods from the 'not great' realm fall and propagate: