Tibetan
ཉིས་ལ་ཟུག་པས་ལས་རླུང་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་འགྱུ་ཞིང་། རླུང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་འཇུག་པ་དང་རླུང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །རྣ་བ་གཡོན་པ་ལ་རྩེ་མོ་གཅིག་ཟུག་པ་དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་འཆར་བར་བྱེད་པའོ། །གཡོན་རྩ་ན་རང་བཞིན་གྱི་ཐིག་ལེ། གཡས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། །དེའང་གཡས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་སྨིན་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། འབྱུང་བ་འཕེལ་བ་དང་། ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་མདུད་པ་ཕྲ་མོ་བཞི་ཡོད་དེ། ལྟེ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། རོ་ རྣམས་དང་། རྩེ་མོ་བཞི་ན། དང་པོ་རྒྱུས་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྩ་བསྐྱེད་པས་རྩའི་ནང་དུ་ཕའི་རྒྱུ་ཐིག་ལེ་དཀར་བ་ཡུངས་འབྲུ་ལ་བཅུར་བགོས་པའི་ཆ་ཙམ་ཞིག་གནས་སོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཡར་འཕེལ་དུ་སྐྱེད་པས་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ན། མའི་རྐྱེན་ཐིག་ལེ་དམར་པོ་ཡུངས་འབྲུའི་བཅུ་ཆ་ཙམ་གནས་པས། དྲན་བསམ་སྣ་ཚོགས་པར་འགྱུ་བའི་རྟེན་དུ་གནས་པས་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རོ་རྣམས་ན་རླུང་གི་ཐིག་ལེ་ཡུངས་འབྲུའི་བཅུ་ཆ་ཙམ་དུ་གནས་ཏེ། དེས་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྙིགས་མ་དྲི་ཆེན་དྲི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིར་འདོར་ཞིང་། དྭངས་མས་ལུས་ཀྱི་བཀྲག་དང་གཟི་མདངས་བསྐྱེད་པས་ན་རོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །རྩེ་མོ་ན། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཡུངས་འབྲུའི་བཅུ་ཆ་ཙམ་དུ་གནས་པས་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་འཕོས་པས་ནི་ལུས་སེམས་གཉིས་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ལས་ཁྲག་ཏུ་སྨིན་ལ། ཁྲག་ལས་ཤ །ཤ་ལས་ཆུ་བ། ཆུ་བ་ལས་ཆུ་སེར། ཆུ་སེར་ལས་ཚིལ་བུ། ཚིལ་ལས་རྐང་། རྐང་ལས་རྐང་མར། རྐང་མར་ལས་རྒྱུངས་པ། རྒྱུངས་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐིག་ལེར་སྨིན་པའོ། །རྐྱང་མའི་མདུད་པ་བཞིན་སྐྱེད་བྱེད་ན། རྒྱང་ཞགས་ཆུའི་སྒྲོན་མའི་ས་བོན་མིག་ཆུང་རབ་ཏུ་འཚེར་བ་གཉིས་གནས་སོ། །དྲན་པ་ན། ཤེས་རབ་རང་བྱུང་གི་སྒྲོན་མའི་རྟེན་མེའི་ཐིག་ལེ་རབ་ཏུ་འཕྲོ་བར་གནས་སོ། །རོ་རྣམས་ན། དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་རྟེན་འོད་ལྔའི་ཐིག་ལེ་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་མུ་ཁྱུད་དང་ བཅས་པར་གནས་སོ། །རྩེ་མོ་ན། ཐིག་ལེ་སྟོང་པའི་རྟེན་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་སོ་སོའི་ཚོན་གང་དུ་གནས་སོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་འཆར་བའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒོ་དག་པས་སྒྲོན་མ་བཞི། མ་དག་པས་འབྱུང་བ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དབུས་མ་ཀུན་འདར་མ་ནི། རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་འདུས་པ། དེ་ཡང་རླུང་གི་འཕེན་སྡུད་ཀྱིས་འདར་བ། འཁོར་འདས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་མ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ནས་དོན་དམ་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྒྱུ་སྟེ། དེའི་མདུད་པ་བཞིན། སྐྱེད་བྱེད་ན། སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་སྐུ་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་ལ་འོད་ཀྱི་ཞལ་ཕྱག་ཏུ་གསལ་བར་གནས་སོ། །དྲན་པ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་གཞལ་ཡས་ཁང་སྒོ་བཞི། རྟ་བབས་བཞི་དང་། ལྷ་སོ་སོའི་སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་མཚན་དུ་གསལ་བ་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་ལ། རང་གང་ལ་ཤིས་པའི་ལྷ་སོ་སོའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པར་གནས་སོ། །འདིའི་གནད་ཀྱིས་མེ་ཏོག་ཕོག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་ཐག་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་ན། འོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་གནས་སོ། །དེ་ཡང་དབུས་མ་ནས་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་མེད་པར་སྟོང་པ་ཟང་ཐལ་རླུང་གི་ལས། གཡས་ནས་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་བྱང་སེམས་རྒྱུ་བས་ཐིག་ལེའི་ལས། གཡོན་པ་ནས་འབྱུང་བའི་དྭངས་མ་དང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བས་རྩ་རང་གི་ལས་སོ། །གཉིས་པ་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྩའི་གཙོ་མོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སྤྱིར་བསྟན་ པ་དང་། འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། ལུས་ཀྱི་གནད་ནི་རྩ་ཡིན་ཏེ། །གནས་དང་བཀོད་པ་འགྱུར་བ་དང་། །འཁོར་ལོའི་རྟེན་དང་ལུས་ཀྱི་སྲོག །མིང་དང་བྱེ་བྲག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན། །བྱེད་པའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །ཉོན་མོངས་ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ལས། །ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་སྣང་བ། །ནད་དང་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། །འཁྲུག་མར་གནས་པའི་མཐའ་ཡིས་དབྱེ། །གཏེམས་པས་འགགས་ལ་བཙིར་བས་འཆིང་། །མནན་པས་གནད་ལ་གཅུད་པས་གསལ། །གཅུས་པས་རྒལ་ལ་དྲངས་པས་ཤེས། །འཕུལ་བས་སྟོང་ལ་དྲག་པས་ཟིན། །དེ་ལྟར་རྩ་ཡི་གནད་ཀྱིས་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་གནས་ནི་མཚོན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། འདིའི་དོན་བསྟན་པ་ལ་བརྒྱད་དེ། རྩའི་མིང་དང་། དག་བྱེད་དང་། མཚོན་པ་དང་། སྐྱེད་ཚུལ་དང་། ལས་གང་བྱེད་པ་དང་། ངོ་བོ་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟར་སྦྱར་བའི་མན་ངག་གོ། །དང་པོ་ནི། སྤྱིར་ལུས་གཅིག་མ་གྲུབ་ན་མ་གྲུབ། གྲུབ་ཕན་ཆད་རྩ་གྲུབ་ལ། རྩ་ལ་རླུང་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བས། རྩ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྤྱིར་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལུས་ལ་གནས་པ་ལས། ཁྱད་པར་
Chinese
以二刺入，业风随之流动。风进入阿瓦都帝，成为修习风之三摩地的所依。左耳刺入一个尖端，由此生起智慧之风。左脉为自性明点，右脉为世俗明点。其中，右侧的世俗明点是身体成熟的所依。它使身体产生快乐、痛苦、舍弃，以及四大增长和衰退等作用。它有四个细微的结，即脐、忆念、诸味、顶端。在四个顶端中，首先，生殖脉产生，脉中存在父亲的精髓，白色明点，约为芥子的十分之一。依靠它，身体向上生长，故称为“རྒྱུ” （རྒྱུ་，梵文：hetu，原因）。在忆念处，存在母亲的因素，红色明点，约为芥子的十分之一。它作为各种忆念和思想流动的所依，故称为“忆念”。在诸味处，存在风的明点，约为芥子的十分之一。它能区分精华和糟粕，将糟粕如大小便等排出体外，而精华则能增益身体的光泽和光彩，故称为“诸味”。在顶端，存在心的自性，光明的明点，约为芥子的十分之一，故称为“顶端”。这些被称为世俗的所依。这些移动时，身心分离。世俗的因素由此成熟为血，血成熟为肉，肉成熟为水，水成熟为黄水，黄水成熟为脂肪，脂肪成熟为骨，骨成熟为骨髓，骨髓成熟为髓，髓成熟为世俗明点。如独股脉的结一样，在生殖处，存在着两个闪耀的小眼睛，即能引发水之灯的种子。在忆念处，存在着智慧自生灯的所依，火焰的明点，闪耀发光。在诸味处，存在着法界清净的所依，五光的明点，约为芥子大小，带有边缘。在顶端，存在着空性明点的所依，光明的明点，各自存在于各自的颜色中。依靠它，胜义无漏的智慧得以显现。依靠它，自然成佛。其后
English
When pierced with two, the karma winds move along with it. The wind enters the Avadhuti and becomes the support for meditating on the samadhi of wind. Piercing the left ear with one tip causes the wind of wisdom to arise. In the left channel is the bindu of self-nature, and in the right is the bindu of conventionality. Among these, the conventional bindu on the right is the support for the body to mature. It causes the body to experience happiness, suffering, equanimity, and the increase and decrease of the elements, and so on. It has four subtle knots: the navel, memory, tastes, and the tip. Among the four tips, first, the generative channel arises, and within the channel resides the father's essence, a white bindu, about one-tenth the size of a mustard seed. Relying on this, the body grows upward, hence it is called 'རྒྱུ' (རྒྱུ་, Sanskrit: hetu, cause). In the memory place, there exists the mother's factor, a red bindu, about one-tenth the size of a mustard seed. It resides as the support for the movement of various memories and thoughts, hence it is called 'memory'. In the tastes place, there exists the bindu of wind, about one-tenth the size of a mustard seed. It distinguishes between essence and dregs, expelling the dregs such as feces and urine, while the essence enhances the body's radiance and splendor, hence it is called 'tastes'. In the tip, there exists the nature of mind, a luminous bindu, about one-tenth the size of a mustard seed, hence it is called 'tip'. These are called the supports of conventionality. When these move, the body and mind separate. The factor of conventionality matures into blood, blood matures into flesh, flesh matures into water, water matures into lymph, lymph matures into fat, fat matures into bone, bone matures into marrow, marrow matures into marrow-essence, and marrow-essence matures into the conventional bindu. Like the knot of the solitary channel, in the generative place, there exist two small, radiant eyes, the seeds that generate the lamp of water. In the memory place, there exists the support of the self-born lamp of wisdom, a radiant, blazing bindu of fire. In the tastes place, there exists the support of the pure realm of space, a bindu of five lights, about the size of a mustard seed, with a circumference. In the tip, there exists the support of the empty bindu, a luminous bindu, each residing in its respective color. Relying on this, the wisdom of ultimate, uncontaminated reality manifests. Relying on this, one naturally attains Buddhahood. After that
Chinese
说是自性之明点。门清净则变为四灯，不清净则变为四大。中脉遍动母，是所有脉之自性汇集处。其以风之引摄而动摇，是轮回与涅槃之基础，故称为母。此后，胜义谛法性之明点生起，如其结。若为生起者，则所有身之所依，身如芥子许，于光之面容手足中明现而住。忆念时，智慧之所依四门之宫殿，四马厩，以及诸神各自之身色与手印中明现，如芥子许。于自所吉祥之诸神各自之坛城圆满而住。以此之要诀，花落之坛城成就迅速。顶端，所有光之所依忿怒尊之坛城安住。其亦从中脉中无血与血清，空性通透为风之事业。右方，以水与血及菩提心运行为明点之事业。左方，以诸元素之精华与智慧运行为脉自身之事业。第二，分别解说种类，有二，即总说三条主脉之自性，与分别解说四轮之差别。第一，出于《现观庄严论》：身之要害是脉，处所与布置转变，轮之所依与身之命，名称与差别，因与缘，所作之业与体性，烦恼业与智慧业，依于道而显现，疾病与元素之差别，以错乱而住之边际作区分，填塞则阻碍，挤压则束缚，按压则要害，紧缩则明晰，扭转则背离，牵引则知晓，推动则空虚，猛烈则抓住。如是脉之要害亦，象征佛之住处。如是说故，此之义有八，即脉之名称，清净者，象征者，生起之方式，所作之业，本体，法性，以及如何结合之口诀。第一，通常身体未成就则未成就，成就之后脉则成就。脉中风与智慧等成就，以其要诀而解脱，故是认识脉。其中，通常有七万二千脉安住于身，特别
English
It is said to be the bindu of self-nature. If the doors are pure, they become the four lamps; if they are impure, they become the four elements. The central channel, the all-moving mother, is the place where the nature of all channels gathers. It trembles with the attraction and repulsion of the wind, and because it is the basis of samsara and nirvana, it is called mother. Then, the bindu of the ultimate reality, the nature of reality, arises, like its knot. If it is the generator, then the support of all bodies, the body is the size of a mustard seed, and dwells clearly in the face and limbs of light. In remembrance, the support of wisdom, the palace with four doors, the four stables, and the body color and hand gestures of each deity are clear, like a mustard seed. The mandala of each deity that is auspicious to oneself dwells completely. With this key point, the accomplishment of the mandala where the flower falls is swift. At the apex, the mandala of the wrathful deities, the support of all light, abides. Moreover, from the central channel, without blood or serum, emptiness is thoroughly the work of wind. On the right, the work of bindu is the flow of water, blood, and bodhicitta. On the left, the work of the channel itself is the flow of the essence of the elements and wisdom. Second, there are two ways to explain the categories separately: generally explaining the nature of the three main channels, and separately explaining the differences of the four chakras. First, from the Ornament of Clear Realization: The key point of the body is the channel, the place and arrangement change, the support of the wheel and the life of the body, name and difference, cause and condition, the action performed and the nature, the karma of afflictions and the karma of wisdom, appearing based on the path, the difference between diseases and elements, and distinguishing by the boundary of dwelling in confusion. Filling obstructs, squeezing binds, pressing is the key point, constricting clarifies, twisting deviates, pulling knows, pushing empties, and force seizes. Likewise, the key point of the channel also symbolizes the abode of the Buddha. As it is said, there are eight meanings to this: the name of the channel, the purifier, the symbolizer, the way of arising, the action performed, the essence, the nature of reality, and the instruction on how to combine them. First, generally, if the body is not accomplished, it is not accomplished. After accomplishment, the channel is accomplished. Wind and wisdom, etc., are accomplished in the channel. By its key point, one is liberated, therefore it is the recognition of the channel. Among them, generally, seventy-two thousand channels abide in the body, especially