Tibetan
རིགས་ཏེ། ཀློང་དྲུག་པ་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡེ་དག་པས། །སེམས་ཅན་འཁོར་བ་འདི་མི་རིགས། །མ་རིག་དྲི་མ་ཡེ་ཟད་ཕྱིར། །ཅེས་པས་སྔར་གྱི་གཞི་དྲུག་དང་མཚུངས་སོ། །གསུམ་པ་ཀ་དག་ལྷུན་གྲུབ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་གཞི་རང་གཞུང་དུ་འགོད་པ་ལ་དོན་དངོས་དང་། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཀ་དག་ལ་ལྷུན་གྲུབ་གཏིང་གསལ་དུ་ཡོད་པས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཆའི་ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མ་གྲུབ་ལ། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་འོད་གསལ་ཕྲ་བ་ནང་གསལ་དུ་གནས་པ་སྟེ། སྣང་བའི་ངོ་བོ་སྟོང་ལ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གསལ་བ་གསལ་བའི་སྙིང་པོ་རིག་པ་སྟེ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ནས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་ལྟར་གནས་ཏེ། ངོ་བོ་ཀ་ནས་དག་ལ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དབྱེར་མེད་དུ་འདོད་དེ། རང་ཤར་ལས། གཞི་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས། །ཀ་དག་ཆེན་པོའི་གཞི་དང་ནི། །ལྷུན་གྲུབ་སྣ་ཚོགས་གཞི་རུ་འདོད། །ཅེས་པ་དང་། ཀློང་དྲུག་པ་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀ་དག་ལས། །རང་བཞིན་དུ་ནི་ལྷུན་གྲུབ་བོ། །ཞེས་པ་དང་། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ངོ་བོ་ཀ་དག་བརྗོད་གཞི་བྲལ། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཅིར་སྣང་རྫོགས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་གྲངས་དང་རང་ངོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་རྩོད་ལན་གཉིས་ལས། རྩོད་པ་ནི། གཞི་བརྒྱད་དུ་ཐལ་ཅེས་པའི་ལན་ནི་ཀ་དག་དང་ལྷུན་གྲུབ་དབྱེར་མེད་དུ་འདོད་ཀྱི་དེ་ནི་གཞི་བདུན་དུ་འདུ་བས་དེ་ལས་ལོགས་པ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། གཞི་བརྒྱད་དུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡང་རང་ངོ་ཀ་ནས་དག་པའོ་ཞེས་པ་དང་མི་འགལ་ཏེ། ངོ་བོ་ཀ་དག་ཏུ་འདོད་པས་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རང་ངོ་ཀ་དག་དང་ལྷུན་གྲུབ་དབྱེར་མེད་ལ་རྩོད་པ་དང་ལན་གཉིས་ལས། དང་པོ་རྩོད་པ་འགོད་པ་ནི། ཀ་དག་དང་ལྷུན་གྲུབ་སོ་སོ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པས་རང་གི་ངོ་བོ་ཀ་དག་ཡིན་ན་འཁོར་བ་ཡོད་མ་མྱོང་བས་སེམས་ཅན་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་བ་མི་རིགས་པར་ཐལ་ཞིང་། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཡིན་པས་སུ་ཡང་འབད་མེད་དུ་ཡེ་གྲོལ་བར་ཐལ་བ་དང་། ཀ་དག་དང་ལྷུན་གྲུབ་གཞི་གཅིག་ལ་རྫས་འགལ་བར་ཐལ་བའོ། །ལན་ནི་ངོ་བོ་ཀ་ནས་དག་པས་སེམས་ཅན་འཁོར་བ་མེད་ཀྱང་། ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རྩལ་ལམ་རོལ་པ་ཙམ་ལས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་མི་འགལ་ཏེ། གཉིད་དུ་འགྲོ་ཁ་དང་གཉིད་དུས་ཀྱི་ཤེས་པའི་རང་ངོ་ལ་རྨི་ལམ་མེད་ཀྱང་། སྣང་ངོ་ལ་རྟ་གླང་དུ་སྣང་བ་མི་འགལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བའང་སྒྱུ་མའི་རོལ་པ་ཙམ་ལས་དོན་གྱི
Chinese
是理。于《六界》（Klong drug pa）中说：“本体自性本初净，众生轮回不应理，无明垢染皆已尽。”因此与之前的六基相同。第三，于自宗安立本初清净任运成就无别的基，这有真实意义，以及对此的辩驳和遣除两种。首先，本体本初清净具有任运成就的澄澈，因此无别之分的本体本初清净的觉性并非实物和相状。自性任运成就的光明细微地安住于内明之中，显现的本体是空性，空性的自性是明，明的分要为觉性，即身与智慧本就无有分离，如太阳的精髓般安住。本体从一开始就是清净的，自性任运成就，认为是无别的。于《自显》（Rang shar）中说： “基有两种相，即本初清净大基，以及任运种种基。” 又于《六界》（Klong drug pa）中说：“本体自性本初净，自性即是任运成。” 又于《摩尼宝鬘》（Muti tig phreng ba）中说：“本体本初净离言诠，自性任运成显现圆。” 其次，对此的辩驳和遣除分为数量和自性两种。首先，数量方面有辩驳和回答两种。辩驳是：成为八基的过失。回答是：本初清净和任运成就认为是无别的，这包含于七基之中，因此不认为有超出之外的，所以没有成为八基的过失。又与“自性从一开始就是清净的”不相违背，因为本体认为是本初清净，所以是相关的。其次，自性本初清净和任运成就无别有辩驳和回答两种。首先，安立辩驳：本初清净和任运成就各自有缺失，如果自性是本初清净，因为不曾有过轮回，因此众生产生错乱是不应理的。自性是任运成就，因此任何人都应无勤而自然解脱。并且，本初清净和任运成就，在一个基上成为相违之物。回答是：本体从一开始就是清净的，因此众生没有轮回，但仅仅是任运成就的妙用或游戏，如此显现是不相违背的。如同入睡前和睡眠时的识的自性没有梦境，但在显现上显现为马牛是不相违背的。又显现为众生也仅仅是幻化的游戏，并非实
English
It is reasonable. In the Klong drug pa, it says, "The essence is primordially pure, so sentient beings' samsara is unreasonable, because the defilement of ignorance is completely exhausted." Therefore, it is the same as the previous six bases. Third, establishing the basis of primordial purity and spontaneous accomplishment as inseparable in our own system involves the actual meaning, and two aspects of refuting objections to it. First, the essence of primordial purity has spontaneous accomplishment as clear depth, so the essence of the inseparable aspect of primordial purity's awareness is not established as an object or characteristic. The subtle clear light of spontaneously accomplished nature abides inwardly clear. The essence of appearance is emptiness, the nature of emptiness is clarity, and the heart of clarity is awareness, that is, body and wisdom are primordially inseparable, abiding like the essence of the sun. The essence is pure from the beginning, and the nature is spontaneously accomplished, considered inseparable. In the Rang shar, it says: "The basis is spoken of as having two aspects: the great basis of primordial purity, and the basis of various spontaneous accomplishments." Also, in the Klong drug pa, it says, "The essence is primordially pure, and the nature is spontaneously accomplished." Also, in the Muti tig phreng ba, it says, "The essence of primordial purity is beyond expression, and the nature of spontaneous accomplishment is complete in whatever appears." Secondly, refuting objections to that has two aspects: number and self-nature. First, in terms of number, there are two aspects: objection and answer. The objection is: it would be a fault to be eight bases. The answer is: primordial purity and spontaneous accomplishment are considered inseparable, and that is included in the seven bases, so we do not consider it to be separate from that, so there is no fault of becoming eight bases. Also, it is not contradictory to "self-nature is pure from the beginning," because the essence is considered to be primordial purity, so it is related. Secondly, there are two aspects to the objection and answer regarding the inseparability of self-nature, primordial purity, and spontaneous accomplishment. First, establishing the objection: primordial purity and spontaneous accomplishment each have faults, so if self-nature is primordial purity, since there has never been samsara, it would be unreasonable for sentient beings to arise in delusion. Since nature is spontaneously accomplished, anyone would be effortlessly and naturally liberated. And, primordial purity and spontaneous accomplishment would be contradictory substances on one basis. The answer is: the essence is pure from the beginning, so sentient beings do not have samsara, but it is not contradictory that it appears that way merely as the play or manifestation of spontaneous accomplishment. Just as the self-nature of consciousness before falling asleep and during sleep does not have dreams, it is not contradictory that horses and cattle appear in appearance. Also, the appearance as sentient beings is merely a play of illusion, not real.
Tibetan
་ངོ་བོ་ལ་མ་གྲུབ་པས་ཡེ་གྲོལ་ཟིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཚོད་དུ་མིག་སྔགས་ཀྱི་ནུས་པས་རྟ་གླང་དུ་སྣང་བ་གྲོལ་བ་ལ། འབད་མེད་རང་སར་བཞག་པས་ངང་གིས་རང་གནས་ཤིང་བུ་རྡེའུར་ལོག་པ་ལྟར། དབྱིངས་སུ་གྲོལ་བར་སྣང་དུས་ནས་ལོག་པར་སྣང་བ་ལོག་པ་ཙམ་ལས། གྲོལ་གྲོལ་པོ་གསར་བྱུང་ཅི་ཡང་མེད་དེ་འཆིང་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྣང་ངོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ལ། སྟོང་ངོ་དོན་དམ་གྱི་ཆ་ནས་ཀ་དག་ཏུ་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་ཙམ་ལས། དེ་གཉིས་རྫས་ཐ་དད་དུ་མེད་པས་སོ་སོར་མི་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་བྲམ་ཟེ་ཡིན་པས་མི་ཡིན་ལ། སྡོམ་ལྡན་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་གཉིས་མི་འགལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རྩོད་ལན་ཡང་། ཀློང་དྲུག་པ་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀ་དག་པས། །སེམས་ཅན་འཁོར་བ་འདི་མི་རིགས། །མ་རིག་དྲི་མ་ཡེ་ཟད་ཕྱིར། །སྟོན་པས་གསུངས་པ་སེམས་དཔའ་ཆེ། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་མ་འགགས་རོལ་པར་སྣང་། །སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་གསོལ་བ། །རང་བཞིན་ཉིད་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ན། །སེམས་ཅན་འདི་དག་རང་གྲོལ་རིགས། །ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། །གསུངས་པ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི། །ངོ་བོ་ཀ་ནས་དག་པའི་ཕྱིར། །གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱང་རོལ་པར་སྣང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ གསོལ་བ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀ་དག་པས། །ལྷུན་གྲུབ་ལ་ཡང་དགོས་མེད་འགྱུར། །ཡང་ན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཀ་ནས་དག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །སྟོན་པས་གསུངས་པ་འདུག་ཚུལ་ལ། །གང་གིས་བརྗོད་པའི་ཚིག་མེད་པས། །བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཚིག་དང་བྲལ་བས། །ཅི་ཡི་ངོ་བོར་གྲུབ་མེད་ཕྱིར། །ཚིག་གིས་འདི་ལ་གནོད་པ་བྲལ། །སེམས་ཅན་བདག་འཛིན་བློ་ཡུལ་ལ། །སྣ་ཚོགས་དྲན་བསམ་མ་འགགས་པས། །ཚིག་གནོད་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་མེད། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་ཕྱིར། །ཅེས་སོ། །དོན་གཉིས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་གཞི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཐུན་མོང་དུ་མདོར་བསྟན། སོ་སོའི་ཆ་ལས་རྒྱས་པར་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོག་མའི་གཞི་ངོ་བོ་ཀ་ནས་དག་པ་ཤེལ་གོང་དྲི་མ་མེད་པ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དཀར་པོའི་ནང་ན་ཕྲ་བའི་རང་འོད་གཏིང་གསལ་དུ་ཡོད་ཀྱང་རྐྱེན་མེད་པས་ཕྱིར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རྒྱ་མ་རལ་བ་གཞོན་ནུ་བུམ་པ་སྐུའི་གནས་ལུགས་སུ་བཞུགས་ཏེ། ངོ་བོ་ཀ་ནས་དག་པས་སྟོང་ལ། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཕྲ་བའི་རིག་པ་ཡེ་གདངས་ཀྱི་རང་འོད་ནི་མ་
Chinese
因为本体上没有成立，所以本来就解脱了。在世俗显现中，以眼咒的力量显现为马牛等而解脱时，无需努力，安住在自处，就像自然回到原来的木头和石子一样。从显现于法界中解脱时起，显现为返回也仅仅是返回而已，并没有新产生的解脱，因为束缚没有成立的缘故。又，从显现的角度来说是世俗的自成，从空性的角度来说是胜义的本来清净，仅仅是用语言来表达而已。这两者不是不同的实体，所以不会互相转变，本体一而反体不同，就像婆罗门既是人，又因为具有戒律而是出家人一样，这二者并不矛盾。这些的辩论是，在《虚空六法》中说：本体自性本来清净，众生轮回不应理，因为无明垢染本来已尽故，导师所说是大心者。自性任运成就之故，那也无碍显现为游舞。菩萨自己又请问：自性本来任运成，这些众生自解脱理应，因为本来任运成就故。说这些众生，本体从一开始就是清净之故，解脱者们也显现为游舞。菩提萨埵也请问：本体自性是本来清净故，对于任运成也变成无意义，或者任运成就之故，变成没有本来清净。导师所说安住的方式，因为没有谁能说的话语，因为远离能说的声音和词语，因为没有成立为何物的本体，所以语言对此没有损害。在众生我执的思维境中，因为各种忆念思索没有止息，语言损害本体没有差别，为了胜义世俗名言故。如是。第二个意义，殊胜无上的基础分别解说，有三：共同简略地宣说，各自部分详细地解说，总结意义。第一，初始的基础，本体从一开始就是清净的，就像没有垢染的水晶球一样，没有成立为事物和相状的自性任运成就，在白色中虽然有微细的自光，深邃而明亮，但因为没有因缘，所以不向外显现。外在如未断奶的孩童，如瓶身安住在身之体性中，本体从一开始就是清净而空，虽然没有事物，但微细的觉性是本来觉性的自光，是未……
English
Since it is not established in its essence, it is already primordially liberated. In the illusory appearances of relative truth, when what appears as horses and cattle is liberated by the power of eye mantras, it is effortlessly left in its own place, just as it naturally returns to its original wood and pebbles. From the moment it appears to be liberated into the expanse, it is merely the return of what appears to be returning. There is no newly arising liberation, because bondage is not established. Furthermore, from the aspect of appearance, it is spontaneously accomplished in relative truth, and from the aspect of emptiness, it is primordially pure in ultimate truth. These are merely expressed in words. Since these two are not different entities, they do not transform separately. The essence is one, but the aspects are different. Just as a Brahmin is a human being, and also an ordained person because he possesses vows, these two are not contradictory. The refutation of these is also found in the "Six Spaces": "Since the essence itself is primordially pure, sentient beings' samsara is unreasonable. Because the defilement of ignorance is primordially exhausted, the Teacher spoke of the great-hearted ones. Since the nature is spontaneously accomplished, it also appears unceasingly as play." The Bodhisattva himself also asked: "If the nature itself is spontaneously accomplished, these sentient beings should naturally be liberated, since it is primordially spontaneously accomplished." It is said that these sentient beings, since their essence is pure from the beginning, the liberated ones also appear as play. The Bodhisattva also asked: "Since the essence itself is primordially pure, spontaneous accomplishment becomes unnecessary. Or, since it is spontaneously accomplished, there would be no primordial purity." The Teacher said that the way of abiding is such that there are no words to express it, because it is separated from expressible sounds and words, and because it is not established as the essence of anything, words cannot harm it. In the mind of sentient beings' self-grasping, since various memories and thoughts do not cease, there is no difference between the harm of words and the essence. It is for the sake of ultimate and relative terms. So it is. The second meaning, the supreme and unsurpassed ground is explained in detail, with three parts: a common brief explanation, a detailed explanation of each part, and a summary of the meaning. First, the initial ground, the essence is primordially pure like a flawless crystal ball, and the nature of spontaneously accomplished, which is not established as things and characteristics, has a subtle self-radiance deep and clear within the white, but because there are no conditions, it does not appear outwardly. Outwardly, like a young child whose milk has not been cut off, like a vase, it abides in the state of the body. The essence is empty from the beginning, and although there are no things, the subtle awareness is the self-radiance of primordial awareness, which is not...