Tibetan
ང་ལུགས་སུ་གནས་པ་ལས། བཅས་བཅོས་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པས་ལུས་ངག་ཡིད་རང་ལུགས་ལ་ལྷོད་ཆགས་ཤིང་སེམས་ཉིད་རྣལ་དུ་ཕེབས་པ་ལ་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་གཏན་དུ་དེ་ལྟར་གནས་པས་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་པ་ལས་འཕགས་སོ། །དེས་ན་གྲོལ་བའི་དཔེ་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་འབྲུར་ཡེ་ནས་སྨིན་པ་ལ་ད་སྨིན་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་གསེར་ཡེ་ནས་སེར་པོ་ཡིན་པ་ལ་ད་སེར་པོར་འགྲོ་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡེ་གྲོལ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཡེ་གྲོལ་གྱི་གོ་བ། འཇོག་པའི་འཐད་པ། གྲོལ་ལུགས་སོ། །ཡེ་གྲོལ་གྱི་གོ་བ་ནི་གློ་བུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཐོག་མ་ནས་གྲོལ་ཟིན་པས་ད་བསྐྱར་ནས་གྲོལ་རྒྱུ་མེད་པའི་གནད་ནི་རིག་པ་ཉིད་འཁྲུལ་མ་མྱོང་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཡེ་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་ལ་ གསུམ། རིགས་པའི་འཐད་པ། ལུང་གིས་འཐད་པ། གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པའོ། །རིགས་པས་འཐད་པ་ནི་ཡེ་ཉིད་ནས་རིག་པ་ཉིད་གྲོལ་བའི་གནད་ནི། རིག་པ་ལ་གཞི་མེད་པས་ལྡོགས་མེད་པ་དང་། རྩ་བ་མེད་པས་བྱུང་ས་མེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པས་སྒྲ་སྤྱིས་གཏན་ལ་མི་ཕེབས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པས་གྲོལ་རྒྱུ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཡེ་གྲོལ་ཡིན་པའི་རྟགས་སུ་སྒོམ་སྒྲུབ་གང་གིས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མཐོང་བ་མེད། དེའང་རྒྱུ་འབྲས་རྗེས་མེད་ཀྱི་རིགས་པས་འཐད་དེ། རིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མེད་དེ། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་མི་སྲིད་དོ། །ལུང་གིས་འཐད་པ་ནི། བརྩོན་པ་དོན་ལྡན་ལས། ཡེ་ནས་གྲོལ་བའི་སེམས་ཉིད་ནི། །ཕྱི་ནས་གྲོལ་རྐྱེན་ག་ལ་སྲིད། །ཅེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པ་ནི། གཏད་ཡལ་རང་གཞག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྲུབ་སྟེ། གཏད་ས་ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་དེ་ཉིད་རང་སར་གྲོལ་ཏེ། ཡེ་ཉིད་ནས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་སེམས་ལ་བྱུང་ས་མེད་པ་དང་། གནས་ས་མེད་པ་དང་། འགྲོ་ས་མེད་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡེ་ནས་གྲོལ་བར་ཤེས་སོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། སེམས་སྟོང་པ་ཡིན་པས་གྲོལ་བྱ་བའམ། མ་གྲོལ་ཞེས་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གདགས་སུ་མེད་པས་ཡེ་ནས་གྲོལ་ཟིན་པའི་རྟགས་སུ་ད་དེ་ནས་བསྐྱར་ནས་གྲོལ་མི་དགོས་པ་ནི་སེམས་ཉིད་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པས་ཡེ་ནས་གྲོལ་བ་དེ་ལ་གྲོལ་རྒྱུ་མེད་པར་ཤེས་སོ། །གཉིས་ པ་རང་གྲོལ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པའི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་མའི་གདམས་ངག་ལ་རག་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་ནི། འདི་ལྟར་སྣང་གྲག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱུང་ཡང་རང་ལས་བྱུང་ཞིང་གྲོལ་ཡང་རང་གྲོལ་བས་སོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དང་སྤྲིན་ནམ་རྒྱ་མཚོ་དང་རླབས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཡུལ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོམ་པ་དང་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་སྐྱོན་ཅན་ལྟ་བུ་མིན་པས་ན་དོན་གྱི་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཟད་པ་ལ་བྱའོ། །རང་གྲོལ་ལ་གསུམ་སྟེ་རང་གྲོལ་གྱི་གོ་བ། རང་གྲོལ་གྱི་འཐད་པ། རང་གྲོལ་ལུགས་སོ། །རང་གྲོལ་གྱི་གོ་བ་ནི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་དོན་ཏེ་སྣང་བ་ཉིད་སྣང་བ་ནས་རང་གྲོལ་བས་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡང་མེད། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ལས་ལོགས་སུ་མེད་པའོ། །དཔེར་ན་ཆང་ནད་ཅན་ཆང་གིས་འཇོམས་པ་དང་། དུག་གིས་དུག་འཇོམས་པ་དང་། ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ན་རང་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རིགས་པས་འཐད། ལུང་གིས་འཐད། གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པའོ། །རིགས་པས་འཐད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་འཐད་དེ། གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་རང་གྲོལ་ཡིན་པས་གཞན་གྱིས་བཀྲོལ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་འཐད་ལ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་ཡིན་ན། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གཟུགས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དང་། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་གཞན་དང་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་བཞིན་རང་གྲོལ་བར་རིགས་སོ། །ལུང་གིས་འཐད་པ་ནི་སེམས་སྡེ་ལས། གྲོལ་བ་རང་བྱུང་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པ་ནི། རང་གྲོལ་ཆེན་པོ་ལ་རྩོད་གཞི་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྲུབ་ཅིང་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་སྣང་བ་རང་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོ་གཞན་ལ་རག་ལུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། རང་གིས་རང་གྲོལ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཞུང་གཞན་ནས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཅན་འདོད་ཆགས་ལ་ལམ་དུ་བྱས་པས་གྲོལ་བར་བཤད་པ་དང་། སྣང་བ་སྣང་བ་རང་གི་ཐོག་ནས་གྲོལ་བ་ཉིད་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གྲོལ་རྒྱུའམ་གྲོལ་རྐྱེན་གཞན་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་དུ་གྲོལ་བས་གནས་པའི་རྟེན་མེད་པས་གཞི་རྩ་མེད་པ། གཞི་རྩ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་ཉིད་རང་ལས་མ་གཏོགས་པ་ལྡོག་པའི་ས་མེད་པས། གྲོལ་ས་མེད་པས་སྐྱེ་མ་མྱོང་བའོ། །གང་ནས་བྱུང་བའི་ས་མེད་དེ། དེ་ཉིད་རང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལོགས་སུ་མེད་པས་རང་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་སྦྲུལ་གྱི་མདུད་པ་སུས་ཀྱང་མ་བཀྲོལ་བར་གྲོལ་བ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཅེར་གྲོལ་མཐོང་ཡལ་གྱི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུད་ལུང་ལ་རག་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཅེར་གྱིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དེ་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་ནི་མ་བུ་འ
Chinese
处于我之宗规中，是无有增删之义。如是，身语意于自宗安住，心性自然安适，此谓之解脱。恒常如是安住，故胜于共同乘。故解脱之譬如阿黎嘎黎之果，本已成熟，如今无须再成熟。又如黄金本已是黄色，如今无需再变黄。本解脱有三：本解脱之理解，安立之理据，解脱之方式。本解脱之理解，非是突发，而是从一开始就已解脱，故如今无需再次解脱之要点，乃是觉性本身未曾迷乱所致。安立为本解脱之理据有三：理证之理据，圣言之理据，论式之理据。理证之理据是，本初觉性本身解脱之要点是：觉性无有根基，故无可逆转；无有根本，故无有生处；无有体性，故无法以言语概念确定；无有生起，故无有解脱。如是，作为本解脱之征象，无论修习何种，皆不见其体性。此以无有因果痕迹之理证成立，觉性无有因，故无有果，业与异熟果皆不可能存在。圣言之理据是，《具义精进经》云：本初解脱之心性，何来外在解脱之因？如是。论式之理据是，以托付消逝，自立之论式成立，托付之处本初解脱，故其自身于自身解脱，因其本初解脱之故。如是，心无有生处，无有住处，无有去处之要点，故知其本初解脱。解脱之方式是，心性本空，故无所谓解脱或未解脱，仅是名言安立，作为本初解脱之征象，如今无需再次解脱，乃是心性本初成佛，故知本初解脱即无有可解脱。二、自解脱，依赖于无有对治之要点，无需依赖上师之教言而显现，如是，显现声响之诸法，虽生起亦从自身生起，虽解脱亦是自解脱。譬如虚空与云，或如大海与波浪。于此
English
Being in my tradition means there is no addition or subtraction. Thus, when body, speech, and mind settle into their own nature and the mind itself is naturally at ease, it is called liberation. Since it always remains in that state, it is superior to the common vehicle. Therefore, the example of liberation is like the fruit of Āli Kāli, which is already ripe and does not need to ripen further. Or like gold, which is already yellow and does not need to become more yellow. There are three aspects of primordial liberation: the understanding of primordial liberation, the justification for establishing it, and the manner of liberation. The understanding of primordial liberation is not something sudden, but since it has been liberated from the beginning, the key point that there is no need to liberate again now arises from the fact that awareness itself has never been deluded. There are three justifications for establishing primordial liberation: the justification of reason, the justification of scripture, and the justification of logic. The justification of reason is that the key point of the liberation of awareness itself from the beginning is: since awareness has no basis, it is irreversible; since it has no root, it has no place of origin; since it has no characteristics, it cannot be determined by words and concepts; since it has no arising, there is no liberation. Thus, as a sign of primordial liberation, no matter what practice is done, no characteristics are seen. This is established by the reasoning of no trace of cause and effect, since awareness has no cause, it has no effect, and karma and its ripening cannot exist. The justification of scripture is: From the Sutra of Meaningful Exertion: The nature of mind, liberated from the beginning, how could there be an external cause of liberation? Thus. The justification of logic is established by the logic of entrusting disappearance and self-establishment, since the place of entrustment is liberated from the beginning, it is liberated in itself, because it is liberated from the beginning. Thus, the key point that the mind has no place of origin, no place of dwelling, and no place of going, therefore it is known to be primordially liberated. The manner of liberation is that since the mind is empty, there is no such thing as liberation or non-liberation, it is merely a nominal designation, as a sign of primordial liberation, there is no need to liberate again now, because the mind itself is primordially enlightened, therefore it is known that primordial liberation has nothing to liberate. Two, Self-liberation, based on the key point of having no antidote, is shown without relying on the instructions of the lama, thus, all phenomena of appearance and sound, although they arise, arise from themselves, and although they are liberated, they are self-liberated. For example, like the sky and clouds, or like the ocean and waves. In this
Chinese
因此，不像依赖于其他地方的修行、见解和行为等有缺陷的方式，所谓的“义之解脱”指的是法已穷尽。自解脱有三种：自解脱的理解、自解脱的合理性、自解脱的方式。自解脱的理解是没有对治的意义，即显现本身从显现中自解脱，除了显现之外没有任何法性。同样，空性等等也由其自身解脱，没有其他的解脱。例如，就像醉酒的人被酒所征服，毒药被毒药所征服，铁被铁所切割一样，烦恼本身由其自身解脱，因此称为自解脱。确立自解脱的合理性有三种：以理成立、以教证成立、以论式成立。以理成立是以法性的道理成立，因为所有的解脱都是自解脱，因此成立为不像被其他解脱那样。如果是由其他解脱，那么就像一个物体显现出不同的形状一样不合理， 因为知识本身与其他事物在本质上是相违背的。就像最初的特征事物被确定一样，自解脱也是合理的。以教证成立，在心部经中说：“解脱是自生的，不是从其他而来的。”以论式成立是：自解脱大，以无诤的论式成立且合理。就像这样，显现是自解脱的，因为不依赖于其他的对治。解脱的方式是：除了自己解脱自己之外，没有其他的，其他的论典中也说贪欲者以贪欲为道而解脱，显现从显现自身解脱，除了显现之外没有其他的解脱之因或解脱之缘。彼者在彼者中解脱，因为没有安住的所依，所以没有基础。没有基础的心性本身，除了自己之外没有退转之地，没有解脱之地，所以没有经历过生。没有从哪里产生的地，因为彼者没有不是自己的其他法，所以称为自解脱。例如，就像蛇的结没有人解开而自己解开一样。第三，依靠直断顿超的关键，不依赖传承和经文而显示，仅仅通过直接见到就立即解脱，就像母子相
English
Therefore, unlike flawed methods such as meditation, views, and behaviors that rely on other places, the so-called "liberation of meaning" refers to the exhaustion of Dharma. There are three aspects to self-liberation: the understanding of self-liberation, the validity of self-liberation, and the manner of self-liberation. The understanding of self-liberation is the meaning of having no antidote, that is, appearance itself is self-liberated from appearance, and there is no Dharma nature other than appearance. Similarly, emptiness and so on are liberated by themselves, and there is no other liberation. For example, just as a drunk person is conquered by alcohol, poison is conquered by poison, and iron is cut by iron, afflictions themselves are liberated by themselves, hence the name self-liberation. There are three ways to establish the validity of self-liberation: established by reason, established by scripture, and established by logic. Established by reason is established by the reason of Dharma nature, because all liberation is self-liberation, so it is established as not being liberated by others. If it were liberated by others, then it would be unreasonable for one object to appear in different forms, because knowledge itself is contradictory in essence to other things. Just as the initial characteristic object is determined, self-liberation is also reasonable. Established by scripture, it is said in the Mind Section Sutra: "Liberation is self-born, not from others." Established by logic is: great self-liberation is established and reasonable by the irrefutable logic. Like this, appearance is self-liberated, because it does not depend on other antidotes. The manner of liberation is: there is no other than oneself liberating oneself, and other treatises also say that the greedy are liberated by taking greed as the path, and appearance is liberated from appearance itself, and there is no other cause or condition for liberation other than appearance. That which is liberated in that which, because there is no basis for abiding, there is no foundation. The nature of mind without foundation itself, except for itself, has no place to retreat, no place to liberate, so it has not experienced birth. There is no place from where it came, because that which has no other Dharma that is not itself, so it is called self-liberation. For example, just as a snake's knot unties itself without anyone untying it. Third, relying on the key points of Trekchö and Tögal, showing without relying on transmission and scriptures, liberation immediately upon directly seeing is like mother and child