Tibetan
དག་གམ་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་པ་ཡིན་པ། རྟག་པ་ཡིན་པ། གཅིག་པུ་ཡིན་པ། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ། ཟ་བ་པོ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་ལྔ་ལྡན་པར། འཇུག་པ་ལས། ཟ་བོ་རྟག་དངོས་བྱེད་པོ་མིན་པའི་བདག །ཡོན་ཏན་བྱ་མེད་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། །དེ་དབྱེ་དེ་དབྱེ་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལུགས་ནི་ཐ་དད་གྱུར། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་ལ་གནས་སྐབས་རྐྱེན་གྱིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བར་འདོད་དོ། །གཅིག་པུ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རེ་རེ་ལ་ཤེས་རིག་གཅིག་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རེ་རེས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་ན་འགྲོ་འོང་མེད་པའོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་དུའང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྣང་སྲིད་ཀུན་གཙོ་བོས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟ་བ་པོ་ཡིན་ཏེ་གཙོ་བོས་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་བདེར་ངོ་སྤྲད་ན་གཟུགས་ལྟ་བུ་མཐོང་དུས་གསལ་ལ་མ་འགགས་པའི་ཤེས་པ་ཡེར་རེ་སང་ངེ་བ་ཡུལ་ཐོག་ན་མི་རྟོག་པར་རང་གནས་སུ་ནང་དུ་ཤར་བ་དེ་ལ་བདག་ཅེས་ཟེར་བས། དེ་ལ་གོམས་པ་དག་གྲོལ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཤིང་ བསག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མལ་ཆ་དང་སྟན་བཞིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ལ་དེ་ཙམ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལས་མེད་ལ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་རྩོད་གཞིར་གྱུར་པ་ན་གཞན་སྐྱེས་བུ་ལས་འོས་མེད་པའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། བེམ་པོ་དང་རིག་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དང་པོ་ནི་བེམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ལ་བདག་གཅིག་པུ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་འགྱུར་དུ་བརྗོད་པས་གཞག་ལ་མུ་བཞི་ལས། གཙོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའི་མུ་སྟེ་སུས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་དང་བློ་དང་ཡུལ་ལྔ་སྟེ་བདུན་ནི་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀའི་མུ་སྟེ། གཙོ་བོ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་། བློ་ལས་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་ལས་དེ་ཙམ་སོགས་སྐྱེ་ལ། དེ་ཙམ་ལས་འབྱུང་བ་ལྔ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། བཅུ་དྲུག་ནི་རྣམ་འགྱུར་ཁོ་ན་སྟེ་གཙོ་བོ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་། ཕར་ལ་སུ་ཡང་མི་བསྐྱེད་པས་སོ། །བདག་ནི་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ཏེ་སུས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད་ཅིང་ཕར་ལའང་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་འདི་དེང་སང་རང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་རློམ་པའི་ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་འདོད་དེ། སེམས་ཉིད་ད་ལྟ་བ་གསལ་ལ་མི་རྟོག་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་འབྲས་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། འདིས་ ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་གང་ཡང་མི་བསྐྱེད་པས་དེའི་ངང་དུ་གོམས་པར་བྱའོ་ཞེས་ངོ་སྤྲོད་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ཉིད་གྲངས་ཅན་དང་འདོད་པ་གཅིག་པས་དེའི་ཕྱོགས་ལ་བརླན་ནོ། །སྔ་མ་ལས། གཙོ་བོ་རང་བཞིན་ཉིད་འགྱུར་མིན། །ཆེན་པོ་སོགས་བདུན་རང་བཞིན་དང་། །འགྱུར་བ་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་བ་ཉིད། །སྐྱེས་བུ་རང་བཞིན་རྣམ་འགྱུར་མིན། །ཞེས་སོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། གཙོ་བོ་བེམ་པོ་དང་། བདག་ཤེས་རིག་སྐྱེས་བུ་གཉིས་དོན་དམ་ཡིན་ལ། གཞན་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མཆོག །མཐོང་བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་མ་ཡིན། །མཐོང་བའི་ལམ་དུ་གང་གྱུར་པ། །སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་གསོག །ཅེས་སོ། །རང་གི་སྡེ་པས་སྣང་བ་སྒྱུ་མར་ཁས་བླངས་པ་དེ་དང་མི་འདྲ་སྟེ། སྣང་ཚུལ་མི་བདེན་ཡང་། གཙོ་བོར་བདེན་པར་ཁས་ལེན་མི་ལེན་གྱི་ཁྱད་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་དེ་དག་གི་དོན་ཤེས་པས་གྲོལ་བ་ནི་དེ་ཙམ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་རང་བཞིན་ལེགས་པར་ཤེས་ནས་བསྒོམས་ན་ཆ་ལུགས་གང་ལྟར་ཡང་འདྲ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་པ་ལྟར་རལ་པའི་ཁུར་བུའམ། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལྟར་སྐྲ་སྤྱི་བོར་བཅིངས་སམ། གཅེར་བུ་པ་ལྟར་སྐྲ་སྤྱི་བོར་འདུག་ཀྱང་གྲོལ་བ་ཉིད། དབང་ཕྱུག་ནག་པོ་ལས། དེ་ཙམ་ཉི་ཤུ་ལྔ་ཤེས་ན། །རལ་པའམ་སྤྱི་བོ་ཅོད་པན་ནམ། །ཆ་ལུགས་གང་གིས་གནས་ཀྱང་རུང་། །གྲོལ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་སོ། ། དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པས་འདོད་ཡོན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་བྱུང་སྟེ། ཀྱེ་མ་ཡུན་རིང་པོར་དོན་མེད་པའི་སྣང་བས་བསླུས་སྙམ་ནས། རྣམ་འགྱུར་འདི་རྣམས་ཅི་ལས་བྱུང་བ་བརྟགས་པས། གཙོ་བོས་སྤྲུལ་པར་ཤེས་ནས། གཙོ་བོ་ལ་བལྟས་པས་ངོ་ཚ་བའི་ཚུལ་དུ་བྲོས་ཏེ་སོང་བ་དང་། མའི་ཕྱིར་ཕྲུ་གུ་འབྲངས་པ་བཞིན། རྣམ་འགྱུར་རྣམས་ཀྱང་གཙོ་བོའི་ཕྱིར་འབྲངས་པས་ཤེལ་རས་དང་བྲལ་བ་ལྟར་བདག་གཅིག་པུ་ཡུལ་ལ་མི་བསྐྱོད་པར་རྟོག་མེད་རྩེ་གཅིག་ལ་གནས་པ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྒྲུབ་བྱེད་མེད། གནོད་བྱེད་ཡོད། ཤེས་པས་མི་གྲོལ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཙོ་བོ་མི་འགྲུབ་པ། རྒྱུ་འབྲས་མི་འགྲུབ་པ།
Chinese
也称为“补卢沙”（藏文：སྐྱེས་བུ་），意思是：是知觉，是常恒，是唯一的，不是作者，是享受者。具备这五种法。如《入》（指《入菩萨行论》或类似论典）中所说：“享者常住真，非作者之我，无德无为外道所计度，彼等稍依此差别，外道诸宗遂各异。”就像这样。其中，是知觉，因为能认知对境。是常恒，因为在三时中不会改变。而且，他们认为自性不变，但状态会因缘而改变，比如感受快乐等。是唯一的，因为每个有情只有一个知觉。而且，每个知觉都遍布一切，所以没有来去。不是作者，因为什么也不做，因为一切显有都是“自在”（藏文：གཙོ་བོ་）所造。是享受者，因为享受“自在”所变的现象。如果用容易理解的方式来介绍，就像看到事物时，清晰而不受阻碍的觉知，那种清明澄澈的觉知，在对境上不作分别，而是自然安住于内在，显现出来，那就被称为“我”。他们认为习惯于此就能解脱。而且，眼等二十四者，具有为他者服务的性质，因为是积聚和合成的。比如床垫和坐垫一样。所知只有这二十五种，当这二十四种成为争论的焦点时，他们认为除了“补卢沙”之外别无选择。第二，关于分类，有三种：从物质和觉知的角度进行分类；从因和果的角度进行分类；从世俗和胜义的角度进行分类。第一种是，二十四种是物质，而“我”是唯一的觉知。第二种是，分为自性和变异，有四种情况。其中，“自在”是唯一的自性，因为它不是由任何事物所产生的。我慢、智慧和五境，这七者既是因也是果。从“自在”产生，从智慧产生我慢，从我慢产生“德性”等，从“德性”产生五大。十一种根和五大，这十六种是唯一的变异，它们从“自在”产生，但不产生任何其他事物。“我”是……
English
It is also called "Purusha" (Tibetan: སྐྱེས་བུ་), which means: it is consciousness, it is permanent, it is unique, it is not the creator, it is the enjoyer. It possesses these five qualities. As it says in the "Entry" (referring to "Bodhicharyavatara" or a similar treatise): "The enjoyer is permanent and real, the self that is not the creator, is contemplated by non-Buddhists as having no qualities and no actions. Based on these slight differences, the doctrines of the non-Buddhists become different." Just like that. Among them, it is consciousness because it can cognize objects. It is permanent because it does not change in the three times. Moreover, they believe that the nature does not change, but the state changes due to conditions, such as experiencing happiness, etc. It is unique because each sentient being has only one consciousness. Moreover, each consciousness pervades everything, so there is no coming and going. It is not the creator because it does not do anything, because all phenomena are created by "Pradhana" (Tibetan: གཙོ་བོ་). It is the enjoyer because it enjoys the phenomena transformed by "Pradhana". To introduce it in an easy-to-understand way, like when seeing an object, the clear and unobstructed awareness, that clear and lucid awareness, without discriminating on the object, but naturally abiding within, manifesting, that is called "self". They believe that becoming accustomed to this leads to liberation. Moreover, the twenty-four, such as the eye, have the nature of serving others because they are accumulated and compounded. Like a mattress and a cushion. There are only twenty-five knowable things, and when these twenty-four become the focus of debate, they believe that there is no choice but "Purusha". Second, regarding the classification, there are three types: classifying from the perspective of matter and consciousness; classifying from the perspective of cause and effect; and classifying from the perspective of conventional and ultimate. The first is that the twenty-four are matter, and the "self" is the only consciousness. The second is that it is classified by dividing it into nature and transformation, there are four cases. Among them, "Pradhana" is the only nature because it is not produced by anything. Ego, intelligence, and the five objects, these seven are both cause and effect. They are produced from "Pradhana", ego is produced from intelligence, "qualities" etc. are produced from ego, and the five elements are produced from "qualities". The eleven faculties and the five elements, these sixteen are the only transformations, they are produced from "Pradhana", but they do not produce anything else. The "self" is...
Chinese
既非因也非果，因为谁也不产生它，它也不产生任何东西。现在有些自认为属于自己阵营的大人物也这样认为：心性当下光明而非概念性的状态，既无因也无果，它也不产生任何因果，所以应该习惯于那种状态。他们似乎是这样介绍的。这和数论派的观点相同，所以倾向于他们的观点。如前所说：主物自性不变异，大等七者自性且变异，十六变异唯是变异性，神我自性非是转变者。关于二谛的安立是：主物是物质，以及作为智慧的主宰神我二者是胜义谛，其余二十三者是世俗谛。如彼论所说：三德自性最殊胜，不成见道之所缘境，若有成为见道之缘，如幻术般极可厌。这和自己的宗派承认显现如幻不同，虽然显现不真实，但在是否承认主物为真实上，存在差别。第三，了知这些道理而解脱，即仅仅是很好地了解二十五谛的自性并加以修习，无论何种装束都一样，如同自在派那样顶着发髻，或者像遍行外道那样把头发束在头顶，或者像裸体派那样头发蓬乱，都能解脱。黑自在天说：若能知彼二十五，发髻顶髻何所系，无论处于何种装束，得解脱已此无有疑。此外，瑜伽士获得禅定之心后，对一切欲妙都感到厌倦，心想：唉，长久以来被无意义的显现所欺骗。于是探究这些转变是从何而来，得知是主物所变现，当他注视主物时，主物以羞愧的姿态逃走了，如同孩子追随母亲一样，各种转变也追随主物，就像玻璃和布分离一样，自我独自安住于无所缘的专注之中，这就被称为解脱。他们是这样认为的。对此进行驳斥有三点：没有成立的理由，存在相违，以及不能通过知晓而解脱。第一点包括：主物不能成立，因果不能成立。
English
It is neither a cause nor an effect, because no one produces it, nor does it produce anything. Nowadays, some great figures who consider themselves to belong to our own camp also think this way: the nature of mind, the present state of clarity and non-conceptuality, has neither cause nor effect, nor does it produce any cause or effect, so one should become accustomed to that state. They seem to be introducing it that way. This is the same as the Samkhya school's view, so it leans towards their view. As it was said before: The chief, the nature itself, does not change. The seven, such as the great one, are nature and change. The sixteen changes are only the nature of change. The purusha, the self, is not a transformation of nature. The establishment of the two truths is as follows: the chief is matter, and the lord of wisdom, the purusha, are the ultimate truth, while the other twenty-three are the conventional truth. As it says in that very text: The nature of the three qualities is supreme. It does not become an object of the path of seeing. Whatever becomes an object of the path of seeing is extremely repulsive like a magic trick. This is different from one's own school's acceptance of appearances as illusory. Although appearances are not true, there is a difference in whether or not the chief is accepted as true. Third, liberation through knowing these meanings means that merely knowing the nature of the twenty-five tattvas well and meditating on them, no matter what the attire, is the same. Like the Maheshvaras, wearing matted hair, or like the wandering ascetics, tying their hair on the crown of their heads, or like the naked ones, with disheveled hair, one can be liberated. The Black Lord said: If one knows those twenty-five, whether with matted hair or a topknot, no matter what the attire, one will be liberated, there is no doubt about this. Furthermore, when a yogi attains the mind of meditative absorption, he becomes disgusted with all sensual pleasures, thinking, "Alas, for a long time I have been deceived by meaningless appearances." Then, when he investigates where these transformations come from, he knows that they are manifested by the chief. When he looks at the chief, the chief runs away in shame, and like a child following its mother, the various transformations also follow the chief. Just as glass and cloth are separated, the self alone abides in single-pointed concentration without moving towards objects, and this is called liberation. This is what they think. There are three points to refute this: there is no proof, there is contradiction, and one cannot be liberated through knowledge. The first point includes: the chief cannot be established, and cause and effect cannot be established.