Tibetan
ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲས་རྒྱལ་བུ་ཞིག་འཁྲུངས་ནས། བྱད་ལ་མཐོ་དོ་ཡོད་པ། རྣ་བ་བུང་བུའི་རྣ་བ་ཙམ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་སྐད། རྒྱལ་པོ་ན་རེ། འདི་ལྟས་ངན་ཡིན་ནམ། བཟང་པོའི་ལྟས་ཡིན་མི་ཤེས་པས། ཕྱི་ཡི་མི་རྣམས་ལ་མ་བཤད་ཅིག་ཟེར་བ་ལ། བློན་པོ་གཅིག་བཤད་ནི་འདོད། བཤད་དུ་མེད་པས་མ་བདེ་སྟེ། རོ་སྟོད་རྒྱངས་ཤིང་ནི་འདོད། བཤད་དུ་མེད་པས་མ་བདེ་སྟེ། རོ་སྟོད་རྒྱངས་ཤིང་ན་བས། ཁོས་བྱི་ཁུང་གི་བུག་པ་ཞིག་ན་ཕར་ཁ་བཙུགས་ནས། ངེད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སྲས་རྒྱལ་བུ་བྱད་མཐོ་དོ་ཡོད་པ། རྣ་བ་བུང་བུའི་རྣ་བ་ཙམ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པས། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོསྀཾ་་གླེང་བ་ཞིག་བྱུང་བས། བྱི་ཁུང་དུ་སྨྲས་པའི་རྣམ་ཐར་ཡན་པ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་ལ། མཚན་རང་ལྷ་མཐོ་དོ་རི་སྙན་ཤལ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་དེ་ཡི་རིང་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཀྱིས་སྤང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་པ་དང། གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་བང་རིམ་ལྔ་པ་དར་ཚོན་སྣ་ལྔས་དྲིལ་ཏེ་ཕོ་བྲང་གི་ཡང་ཐོག་ན་བྱོན་ནས་འདུག་པ་གཟིགས་པས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་ཏེ་ཆོས་དང་བོན་དུ་མ་ཤེས། ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་མཚན་ཡང་གཉན་པོ་གསང་བའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བར་བཏགས་ནས་མཆོད་པ་ཕུལ་ཞིང་གསོལ་བ་བཏབས་པས། རྗེ་སྐུ་ཚེ་རིང་ ཞིང་འབངས་བཀྲ་ཤིས་པ་དང། ཆབ་སྲིད་མངའ་ཐང་རྒྱས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། གཞན་རྣམས་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཆོས་བྱོན་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུམ་ཟུར་བཞི་སྟེངས་རྙིང་པ་ལས། རྒྱལ་པོ་དེའི་རིང་ལ་ཐོ་དཀར་དང། ལིའི་ལོ་ཙཱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་མཁན་པོ་ལི་བྱིན་གསན་དྲངས་ཏེ་བྱོན་ནས། རྒྱལ་པོ་ལ་ཆོས་བཤད་ཀྱང། བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པས། བསླབ་ཏུ་མ་བཏུབ་ཅིང་དར་བར་མ་ནུས་ནས། སྐུའི་རྟེན་དུ་རིགས་ལྔའི་ལུགས་སྐུ་ཚར་གཅིག་གསུང་གི་རྟེན་དུ་སྤང་ཀོང་དང་གཙུག་ཏོར་དྲི་མེད། ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གསེར་གྱི་མཆོད་བང་རིམ་ལྔ་པ་དང། དེ་རྣམས་ལ་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་ནས་འདི་ལ་མཆོད་པ་གྱིས་གསུངས་ནས་མཁན་པོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཞུད། རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕལ་ཆེན་དང། དགོངས་འགྲེལ་དང། རྫོགས་ཆེན་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་བསྒྱུར་ནས་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད་སྐད། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་དཀོན་མཆོག་གི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་ཅིང་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་བྱིན་བརླབས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་དང་མངའ་ཐང་རྒྱས། རྒྱལ་པོ་ཡང་ཚེ་གཅིག་ལ་སྐུ་ལུས་གཉིས་བཞེས། རྒྱ་གར་ནས་ཆོས་བྱོན། རྒྱ་ནག་ནས་ཧ་ཤང་བྱོན་ཏེ་དབུ་བརྙེས་པར་
Chinese
据说，在那时，生了一个王子，长着高高的肉髻，耳朵像蜜蜂的耳朵一样。国王说：“这不知是凶兆还是吉兆，不要告诉外面的人。”但一个大臣很想说，因为不能说而不舒服，就像喉咙里卡着一根木棍一样。因为不能说而不舒服，就像喉咙里卡着一根木棍一样，他便对着一个老鼠洞的孔说：“我们的国王生了一个王子，长着高高的肉髻，耳朵像蜜蜂的耳朵一样。”结果所有人都听到了，引起了一阵议论。因此，他也被称为“在老鼠洞里说话的传记”。他的名字是拉托托日年贤（lha tho tho ri gnyan btsan）。在那位国王在位期间，由于善逝的加持，他看到了斯邦孔恰嘉巴（spang skong phyag rgya pa）和一座五层金塔，用五彩丝绸包裹着，出现在王宫的顶上。他非常高兴，但他不知道那是佛法还是苯教，他认为那是一个奇迹，于是命名为“涅波桑外的央（gnyan po gsang ba'i dbyangs）”，并供养和祈祷。结果，君王长寿，百姓吉祥，政治和权力都得到了发展。据说就是这样。有些人说，其他的事情是那样，但在关于佛法起源的历史《松珠尔四顶宁巴（sum zur bzhi stengs rnying pa）》中记载，在那位国王在位期间，托噶（tho dkar）和李的译师两人邀请了汉地的堪布李金（li byin）前来，虽然给国王讲了佛法，但因为吐蕃没有文字，所以无法学习和弘扬。于是，为了身体的代表，制作了一套五部如来的像；为了语言的代表，制作了斯邦孔（spang kong）和无垢顶髻尊胜佛母像（gtsug tor dri med）；为了意念的代表，制作了一座五层金塔。堪布说：“在这上面盖上五部如来的手印并供养。”之后，堪布返回汉地。据说，在汉地翻译和弘扬了大量的《大品般若经（phal chen）》、《释论（dgongs 'grel）》和《大圆满（rdzogs chen）》等经典。吐蕃国王因供养和祈祷三宝塔的加持，政治和权力得到发展。国王也在一生中拥有了两个身体。从印度传来了佛法，从汉地传来了和尚，从而奠定了基础。
English
It is said that at that time, a prince was born with a high protuberance on his head and ears like those of a bee. The king said, "I don't know if this is a bad omen or a good omen, so don't tell the people outside." But one minister wanted to tell, and because he couldn't, he felt uncomfortable, like a stick stuck in his throat. Because he couldn't tell, he felt uncomfortable, like a stick stuck in his throat, so he put his mouth to a hole in a mouse's burrow and said, "Our king has a prince with a high protuberance on his head and ears like those of a bee." As a result, everyone heard it, causing a commotion. Therefore, he was also known as "the biography of speaking in a mouse hole." His name was Lha Thotho Ri Gnyan Tsen. During that king's reign, due to the blessings of the Sugata, he saw Spang Kong Phyag Gya Pa and a five-tiered golden stupa wrapped in five-colored silk appearing on the top of the palace. He was very happy, but he did not know whether it was Dharma or Bon. He thought it was a miracle, so he named it "Nyenpo Sangwai Yang (gnyan po gsang ba'i dbyangs)" and made offerings and prayers. As a result, the king lived a long life, the people were prosperous, and the politics and power developed. That is what is said. Some say that other things were like that, but in the history of the origin of the Dharma, *Sum Zur Bzhi Stengs Nyingpa*, it is recorded that during that king's reign, Tho Kar and the translator of Li invited the Han Chinese Khenpo Li Jin to come, and although he taught the Dharma to the king, because Tibet had no writing, it was impossible to learn and propagate it. Therefore, as a representation of the body, a set of images of the Five Buddhas was made; as a representation of speech, Spang Kong and the Ushnishavijaya (gtsug tor dri med) were made; as a representation of mind, a five-tiered golden stupa was made. The Khenpo said, "Put the handprints of the Five Buddhas on this and make offerings." After that, the Khenpo returned to Han China. It is said that in Han China, a large number of scriptures such as the *Mahaprajnaparamita Sutra (phal chen)*, *Commentaries (dgongs 'grel)*, and *Dzogchen (rdzogs chen)* were translated and propagated. The Tibetan king's politics and power developed due to the blessings of offering and praying to the stupa of the Three Jewels. The king also had two bodies in one lifetime. The Dharma came from India, and the Heshang came from Han China, thus laying the foundation.
Tibetan
གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་ཆབ་སྲིད་བོན་གྱིས་བསྐྱངས་སོ། །དེའི་རྨི་ལམ་དུ་མི་རབས་ལྔ་ན་འདིའི་དོན་ཤེས་པ་འབྱུང་ཟེར་བ་ལུང་བསྟན་ནོ། །དེའི་སྲས་ཁྲི་གཉན་གཟུགས་བཙན། དེའི་སྲས་འབྲོང་གཉན་ལྡེ་རུ། དེའི་སྲས་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་དམུས་ལོང་ཞིག་སྐྱེས་པ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ཏེ། གཉན་ པོ་གསང་བ་ལ་མཆོད་པས་སྤྱན་བྱེ་སྟེ། སྟག་རི་ལ་གཉན་འགྲོ་བ་གཟིགས་པས་མཚན་དེ་ལྟར་གྲགས་སོ། །བར་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་བཏོད་ཚུལ། དེའི་སྲས་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་དང། བཙུན་མོ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་འབྲི་ཟ་ཐོད་དཀར་གྱི་སྲས་མཚན་དང་ལྡན་པ། དབུ་ལ་ཨ་མི་ཏཱ་བྷ་འོད་དཔག་མེད་དམ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས། བཞུགས་པ་ཞིག་མེ་མོ་གླང་ལ་བལྟམས་ནས་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ཏུ་བཏགས་ཏེ། དབུའི་འོད་དཔག་མེད་དར་ལེབ་རྒག་གྱིས་དཀྲིས་ནས་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ཏེ། མཐའི་རྒྱལ་ཕྲན་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་འདུས་ཏེ་སྐྱེ་འབུལ་འཕྲིན་ཡིག་ཀློག་གོ །དེའི་ཚེ་བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པས། ཐོན་མི་ཨ་ནུའི་བུ་ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊ་བོད་ཡང་དག་པ་དང། སྟག་ལོ་དེ་ཁྲོང་གཉིས་ལ་སོགས་པ་མི་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ཡི་གེ་སློབ་ཏུ་བཏང་བ་མང་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་ཡི་གེ་མཁན་ལི་བྱིན་ཀ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲ་དང་ཡི་གེར་བཅས་པ་བསླབས་ནས། རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ལྔ་བཅུ་ལས་བོཡ་ཀྱི་ཀ་ཁ་སུམ་བུར་བསྒྱུར་ཞིང། ཀ་ཁའི་བསྟ་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་དང། སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་འཇུག་མཛད་དེ་སྒྲའི་སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ལེགས་པར་མཛད་ནས་ཡིག་ཀློག་གི་གྲྭ་བཙུགས། རྒྱའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཁ་ཆེ་ཨ་མོ་གྷ་ཞེས་བྱ་བས་སྒྲ་རང་འགྱུར་དུ་མཛད་དེ། མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་དང། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང། གསེར་འོད་དམ་པ་དང། གཟུངས་ཙིན་ཏ་མ་ཎི་དང། མདོ་སྡེ་པདྨ་དཀར་པོ་དང། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག་དང། གཟུངས་གྲྭ་ ལྔ་རྣམས་བསྒྱུར། གཞན་ཡང་ཆོད་དགེ་བ་བཅུ་ལ་བརྟེན་པའི་ཁྲིམས་དང། ཁྱད་པར་སོ་སོ་ཐར་པ་རྩ་བ་བཞིའི་ཁྲིམས་བཅས། བསྙེན་གནས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡང་སྲུང་བ་ལ་བཀོད་ཅིང། དེ་ལྟར་ཆོས་ཁྲིམས་ལེཊ་པར་བཅས་ནས་བདེ་བ་ལ་བཀོད། མིང་ཡང་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོར་གྲགས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་རྒྱལ་པོ་དེའི་སྐུ་རིང་ལ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ནས། ཙན་དན་སྦྲུལ་གྱི་སྙིང་པོ་ལས་རང་བྱུང་དུ་བྱོན་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་བཅུ་གཅིག་ཞལ་གདན་དྲངས། ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊ་དང། བློན་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་ཡུལ་བཟུང་གིས་བལ་པོའི་ཡུལ་ནས་རྒྱལ་པོ་འོད་ཟེར་གོ་ཆའི་སྲས་མོ། །ཁྲི་གཉེར་ཅན་གྱི་
Chinese
据说就是这样。在那之前，政权由苯教掌握。在梦中预言说，五代之后会出现理解这件事的人。他的儿子是赤年松赞，他的儿子是仲年德如，他的儿子是达日年色，生了一个瞎子被推上王位。供奉年波桑哇后，眼睛睁开了。因为在达日看到了年走动，所以名字就这样传开了。中间是创立神圣佛法的方式。他的儿子是南日松赞，妃子蔡邦萨·哲萨托嘎的儿子，具有殊胜的相好。头上有一尊阿弥陀佛（藏文：ཨ་མི་ཏཱ་བྷ་，梵文天城体：अमिताभ，梵文罗马拟音：Amitābha，汉语字面意思：无量光）或无量光（藏文：འོད་དཔག་མེད་，梵文天城体：अनन्तद्युति，梵文罗马拟音：Anantaduti，汉语字面意思：无边光）安住，在火阴牛年生下，取名为赤德松赞。用嘎嘎丝绸将头上的无量光缠绕起来，十三岁时被推上王位。所有边境的小国都归他统治，进贡并阅读国书。当时西藏没有文字，于是派遣吞弥阿努之子吞弥桑布扎·西藏贤者，以及达洛德仲等约十六人前去学习文字，他们前往芒域，向文字老师李金卡拉学习语音和文字。将印度的五十个字母改写成藏文的三十个字母，创作了名为《卡卡教义》的书，以及《三十颂》和《入行论》，完善了语音的组合，并建立了文字阅读的僧院。汉地的译师喀切·阿莫嘎将语音翻译成藏语，翻译了《宝积经》、《楞伽经》、《金光明经》、《如意宝珠陀罗尼》、《妙法莲华经》、《宝积经庄严王》、《五部陀罗尼》。此外，还制定了依据十善的法律，特别是别解脱戒的四根本戒律，以及安立了守护八支斋戒的制度。就这样，完善了法律和宗教，带来了安乐。名字也被称为松赞干布。在这位化身国王在位期间，从印度南方迎请了由檀香蛇心自然显现的十一面观音。吞弥桑布扎和大臣噶尔·东赞域松从尼泊尔迎娶了国王光铠的女儿，赤年坚的
English
It is said that it happened that way. Before that, the political power was held by the Bon religion. It was prophesied in a dream that after five generations, someone would understand this matter. His son was Tri-Nyan Zungtsen, his son was Drong-Nyan Lhe Ru, and his son was Takri Nyenzig, who was born blind and was enthroned. By offering to Nyenpo Sangwa, his eyes were opened. Because he saw the Nyen walking on Takri, the name became famous that way. In between, it describes how the sacred Dharma was established. His son was Namri Songtsen, and the son of his consort Tsepongza Driza Thokar, possessed excellent marks. On his head was a seated Amitabha (Tibetan: ཨ་མི་ཏཱ་བྷ་, Sanskrit Devanagari: अमिताभ, Sanskrit Romanization: Amitābha, Chinese literal meaning: Immeasurable Light) or Infinite Light (Tibetan: འོད་དཔག་མེད་, Sanskrit Devanagari: अनन्तद्युति, Sanskrit Romanization: Anantaduti, Chinese literal meaning: Boundless Light), and he was born in the Fire Female Ox year and named Tri-De Songtsen. The Infinite Light on his head was wrapped with a gag silk cloth, and at the age of thirteen, he was enthroned. All the small kingdoms on the borders were brought under his control, and they offered tribute and read letters of state. At that time, Tibet had no script, so he sent Thonmi Sambhota, the son of Thonmi Anu, the Tibetan sage, and about sixteen others, including Taklo Dhetrong, to study writing. They went to Mangyul and learned phonetics and writing from the writing teacher Li Jin Kara. He transcribed the fifty letters of India into the thirty letters of the Tibetan script, composed the book called "The Kaka Teachings," as well as the "Thirty Verses" and the "Entrance to Grammar," perfected the combinations of phonetics, and established monasteries for reading and writing. The Chinese translator Khache Amogha translated the phonetics into Tibetan, and translated the "Heap of Jewels Sutra," the "Lankavatara Sutra," the "Golden Light Sutra," the "Wish-Fulfilling Jewel Dharani," the "White Lotus Sutra," the "Adornment of the Heap of Jewels King," and the "Five Dharanis." Furthermore, he established laws based on the ten virtues, especially the four root precepts of the Pratimoksha, and established the system of observing the eight-branch fasting vows. In this way, he perfected the laws and religion, bringing happiness. His name was also known as Songtsen Gampo. During the reign of that emanation king, the Eleven-Faced Avalokiteshvara, which arose naturally from the heartwood of sandalwood snakes, was invited from southern India. Thonmi Sambhota and the minister Gar Tongtsen Yulsung brought the daughter of King Light Armor, Tri-Nyer Chen, from Nepal.