Tibetan
ས་སོ། །འདི་དག་རྒྱས་པར་བཤད་ན་གསལ་བ་མཐས་ཡས་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ །གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ་གཞི་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དང་པོ་ནི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་སྐུར་སྣང༌། རང་བཞིན་འོད་དུ་སྣང༌། ཐུགས་རྗེ་མཛད་པའི་འཕྲིན་ལས་སུ་སྣང་བའོ། །དེ་སྐད་དུའང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། གཞི་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་གསུམ་སྟེ་ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་དང༌། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཐུགས་རྗེ་རང་སྣང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནི། སྐུ་ལ་དབྱིངས་ཡོད་པས་དེའི་རྩལ་ལས་ཤར་བ་སྟེ་རང་ཤར་ལས། སྐུ་མི་འགྱུར་བ་ལས་ཡེ་ཤེས་འགག་པ་མེད་པ་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐུ་ལ་དབྱིངས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། དབྱིངས་ལ་གསལ་ཆ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བྱུང༌། གསལ་བ་ལ་གཉིས་མེད་ཡོད་པའི་ཕྱྀར། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བྱུང༌། གཉིས་མེད་ལ་མཐོང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱུང༌། མཐོང་བ་ལ་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱུང་ངོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་འོད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གདངས་ཏེ། ནང་གསལ་ཕྲ་བ་གཏིང་གསལ་ཁ་དོག་ལས་འདས་པ་དང༌། ཕྱིར་གསལ་རགས་པ་ཁ་དོག་འཛིན་པའི་འོད་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་ཀ་དག་གི་དབྱིངས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རང་གདངས་ཤེལ་གྱི་ནང་འོད་ལྟར་ཡོད་ལ་དངོས་སུ་ཁ་དོག་ཏུ་མི་གསལ་བའི་འོད་ལྔ་སྟེ། གཞི་རང་བྱུང་རིག་པའི་དབྱིངས་རུམ་ན་གནས་པ་ནི་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། མི་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་སར་དག་པ་ཁ་དོག་ལས་འདས་པའི་འོད་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་དཀར་པོ་རང་སར་དག་སྟཻ་སྣང་བ་གང་དུ་ཡང་མི་འབྱེད། མ་བཙལ་བཞག་པའི་སེར་པོ་རང་སར་དག་སྟེ་ཡུལ་དུ་མར་མི་སྣང༌། ཆགས་པ་མེད་པའི་དམར་པོ་རང་སར་དག་སྟེ་ཤེས་པ་འདི་ཤེས་བྱར་མི་སྣང༌། བྱ་རྩོལ་བྲལ་བའི་ལྗང་གུ་རང་སར་དག་སྟེ་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས། མི་འགྱུར་ཡངས་པའི་མཐིང་ག་རང་སར་དག་སྟེ་ཤེས་པ་ཅིའི་ངོ་བོར་ཡང་མ་གྲུབ་པར་གནས་སོ་ཞེས་སོ། །འདི་ཉིད་འོད་རྣམས་ཀྱི་འཆར་གཞི་དང་ཟད་ས་གཉིས་ཀའོ། །དེའང་ཐོག་མའི་དབྱིངས་སྣང་དང༌། ད་ལྟའི་ལམ་སྣང་དང༌། བར་དོའི་རང་སྣང་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་འདི་ལས་འོད་ལྔ་ཕྱིར་འཆར་ལ། ད་ལྟའམ་བར་དོའམ་གཞི་སྣང་གི་ནུབ་དུས་འདི་ལྔའི་དབྱིངས་སུ་རང་ཐིམ་པའོ། །མདོར་ན་ནང་གི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་པ་དག ཕྱིར་སྣང་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བའི་འཆར་གཞི་དང་ཟད་ས་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཁ་དོག་འཛིན་པའི་འོད་ལྔ་ནི། རང་ཤར་ལས། ཡེ་ཤེས་ལས་འོད་བྱུང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཐིང་ག་བྱུང་ངོ༌། །ཡེ་ཤེས་དག་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོ་བྱུང་ངོ༌། །ཡེ་ཤེས་ལས་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེར་པོ་བྱུང་ངོ༌། །ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དམར་པོ་བྱུང་ངོ༌། །ཡེ་ཤེས་ལ་འཕྲིན་ལས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ལྗང་གུ་བྱུང་ངོ༌༑ ༑སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། རང་སྣང་གསལ་བ་ཁ་དོག་འཛིན་པའི་འོད་ནི་ལྔ་སྟེ། དཀར་པོ་དང༌། སེར་པོ་དང༌། དམར་པོ་དང༌། ལྗང་གུ་དང༌། མཐིང་གའོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ཐིག་ལེ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཐིག་ལེ་ནི་གསུམ་སྟེ། གཞི་འཛིན་པའི་ཐིག་ལེ་དང༌། སྣང་བ་ལམ་གྱི་ཐིག་ལེ་དང༌། འབྲས་བུ་རང་སྨིན་པའི་ཐིག་ལེའོ་ཞེས་སོ། །དང་པོ་ནི་སྙིང་དབུས་ན་འོད་ལྔ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཐིག་ལེ་འོད་རྩ་དྭངས་པའི་ནང་ན་གནས་པ་སྟེ། འོད་ལྔའི་མུ་ཁྱུད་དུ་སྣང་བས་རང་བཞིན་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ། དེ་ལ་ཀ་དག་གི་རིག་པས་བརྒྱན་པས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གཞི་འཛིན་པའི་ཐིག་ལེ་ནི་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཐིག་ལེའོ་ཞེས་སོ། །འདི་ཉིད་གསང་འདུས་སུ་མི་ཤིགས་ཐིག་ལེ་ཟེར་ལ། བདེ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩ་རྒྱུད་ལས། རྟག་ཏུ་སྙིང་ལ་གནས་པ་ཡི། །ཐིག་ལེ་གཅིག་ལ་འགྱུར་མེད་པ། །དེ་སྒོམ་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ། །ངེས་པར་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལམ་གྱི་ཐིག་ལེ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། སྣང་བ་ལམ་གྱི་ཐིག་ལེ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་རྒྱུའི་ཐིག་ལེ་དང༌། གནས་པ་དོན་དམ་གྱི་ཐིག་ལེའོ་ཞེས་སོ། །དང་པོ་ནི་སྔར་ཡང་རྒྱས་པར་བསྟན་ལ། ཅུང་ཟད་བཤད་ན། དེ་ཉིད་ལས།ཀུན་རྫོབ་རྒྱུའི་ཐིག་ལེ་ནི་ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྩའི་ནང་ན་གནས་ཏེ། ཕའི་རྒྱུ་དང་མའི་རྐྱེན་དུ་སྣང་བའོ། །དེ་ཡང་འབྱུང་བའི་དྭངས་མ་འདུས་པ་མའི་ཐིག་ལེ་དམར་པོར་བྱུང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིགས་མ་འདུས་པ་ལས་ཕའི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོར་བྱུང༌། དེའི་ཕྱིར་ན་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས་གཟུགས་སུ་སྨིན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདུས་པ་ལས་དྲན་བསམ་དང་བྱུང་ཚོར་དང་རིག་པར་འདུས་པའོ། །དེ་ཡང་རྫུས་སྐྱེས་དང༌། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང༌། དྲོད་གཤེར་སྐྱེས་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་འདུས་པའི་ས་བོན་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་འདུས་པའི་ས་བོན་གཉིས་ནི་རང་ཆས་སུ་འཛོམ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟར་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལུས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་གཉིས་ནི་རང་ཆས་སུ་གནས་སོ། །དེ་ཡང་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནི་འབྱུང་བའི་ངང་○ཕརྒྱས་འཐུམས་ནས་མངོན་དུ་མི་སྣང༌། བུད་མེད་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་གཞི་མི་འགྱུར་བས་མངོན་དུ་མི་འབྱུང༌། དེའི་ཕྱིར་ན་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་བསྒོམ་དུ་རུང་གི ཐིག་ལེ་དང་རླུང་ཉིད་བསྒོམས་ཀྱང་མི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ས་བོན་གཉིས་ཀྱིས་ཕུང་པོའི་རྟེན་བྱེད་པས། སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་འདི་གཉིས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། འབྱུང་བ་རང་རང་གི་དགྲས་ནི་གློ་བུར་དུ་འདུ་བྱེད་དོ༑ ༑འབྱུང་བ་ཁད་ཀྱིས་སྟོབས་ཟད་པ་རྣམས་ནི། འདི་གཉིས་གནས་ནས་འཕོས་པས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེའང་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དང༌། འབྱུང་བའི་ས་བོན་གཉིས་སོ་སོ་ཡིན་པས། ས་བོན་ནི་དང་པོའི་རྒྱུུ་ད་ལྟའི་རྟེན། མཐར་འཕོ་བས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་པས་ཏེ། རྩ་གཡས་པའི་ཡར་རྩེ་སྤྱི་གཙུག་ཧཾ་གི་དྭངས་མ་སྟེ་དངོས་སུ་མི་སྣང་ལ། བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་དྭངས་མ་རྐྱང་མའི་མར་རྩེ། གསང་གནས་མཁའ་སྐྱོང་གི་འཁོར་ལོའི་དབུས་ན་ཨའི་རྣམ་པར་གནས་པས་མི་སྣང་ངོ༌། །ཐིག་ལེ་དངོས་སུ་འབབ་པའི་རྟེན་ཡང༌། འདི་གཉིས་ལས་བྱེད་ལ། ཐིག་ལེའི་ས་བོན་ཡིན་ཞིང་འབྱུང་བའི་དྭངས་མ་འདུས་པའི་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་གལ་ཆེའོ། །གཉིས་པ་གནས་པ་དོན་དམ་གྱི་ཐིག་ལེ་ནི་སྙིང་ནང་གི་འོད་རྩའི་འོད་ལྔ་དང་དེ་ལ་ཕྱིར་ཤར་བའི་གདངས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། གནས་པ་དོན་དམ་གྱི་ཐིག་ལེ་ནི་གཉིས་ཏེ། རང་གནས་རྒྱུའི་ཐིག་ལེ་དང་སྐྱེས་བུས་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རང་གནས་རྒྱུའི་ཐིག་ལེ་ནི། ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྙིང་ན་འོད་ཀྱི་དྭངས་མ་འདུས་པའི་ཐིག་ལེ། ཚོན་སྣ་ལྔའི་གྲུ་གུ་བསྡོགས་པ་ལྟ་བུའམ། ཉའི་མིག་ལྟ་བུའམ། ཁྲ་ཚང་ན་ཉལ་བའི་མིག་ལྟ་བུའམ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཡིད་འགྱུ་བའི་མིག་ལྟ་བུར། སྐབས་སུ་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་འགྱུ་ཞིང་གནས་སོ། །སྐྱེས་བུའི་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི། དང་པོ་འོད་ཀྱི་སྣམ་བུར་སྣང་བ་དང༌། གཉིས་པ་འོད་ཀྱི་ཟེར་ཐག་ཏུ་གནས་པ་དང༌། གསུམ་པ་ལ་ཐིག་ལེའི་མུ་ཁྱུད་དུ་འཆར་བའོ་ཞེས་
Chinese
地等。」「如果详细解释这些，因为显现是无边无际的，所以省略就足够了。第二，详细解释智慧的自性，分为两种：根本住立的智慧和执持相状的智慧。第一种是本体、自性、大悲三者，本体显现为身，自性显现为光，大悲显现为事业的利他。如是说，在《日月和合续》中说：根本住立的智慧有三种，即本体本净的智慧，自性任运成就的智慧，以及大悲自显的智慧。第二种是执持相状的五种智慧，因为身具有法界，所以从它的力量中显现，即从自显中，身不变化，因此产生不灭的智慧。这就像这样：因为身具有法界，所以产生法界体性智；因为法界具有明分，所以产生如镜智；因为明分具有无二，所以产生平等性智；因为无二具有显现，所以产生妙观察智；因为显现具有量，所以产生成所作智。第三，光是智慧的自声，分为内在明亮微细、深邃明亮超越颜色的光，以及外在明亮粗大、执持颜色的光两种。第一种是本净法界的任运自成自声，如水晶内的光一样存在，但实际上不显现为颜色的五种光，即安住于自生觉性法界之中的光，如《日月和合续》所说：不住的智慧，在自处清净，超越颜色的光，是无垢的白色在自处清净，不显现于任何对境。不寻而得的黄色在自处清净，不显现为外境。无有贪执的红色在自处清净，觉性不显现为所知。无有勤作的绿色在自处清净，超越一切能作所作。不变广大之蓝色在自处清净，觉性不成立任何体性而安住。这既是光芒生起的基础，也是光芒消尽之处。也就是，在最初的法界显现、现在的道显现、中阴的自显现之时，从此五光向外显现，而在现在、中阴或根本显现的隐没之时，这五者融入其各自的法界中。总而言之，内在的
English
Earth, etc." "If these are explained in detail, it is sufficient to omit them because the manifestation is limitless. Secondly, to explain the nature of wisdom in detail, there are two types: the wisdom of the fundamental abode and the wisdom that holds characteristics. The first is the three aspects of essence, nature, and compassion. Essence appears as the body, nature appears as light, and compassion appears as the activity of benefiting others. As it is said, in the "Union of Sun and Moon Tantra": The wisdom of the fundamental abode is threefold: the wisdom of the essence of primordial purity, the wisdom of the nature of spontaneous accomplishment, and the wisdom of the compassion of self-manifestation. The second is the five wisdoms that hold characteristics. Because the body possesses the Dharmadhatu, it arises from its power, that is, from self-arising. Because the body is immutable, unceasing wisdom arises. It is like this: Because the body possesses the Dharmadhatu, the wisdom of the Dharmadhatu arises. Because the Dharmadhatu possesses clarity, the mirror-like wisdom arises. Because clarity possesses non-duality, the wisdom of equality arises. Because non-duality possesses vision, the wisdom of discriminating awareness arises. Because vision possesses measure, the wisdom of accomplishing activities arises. Thirdly, light is the self-sound of wisdom, divided into two types: inner clear subtle, deeply clear beyond color, and outer clear coarse, grasping color. The first is the spontaneously accomplished self-sound of the Dharmadhatu of primordial purity, like the inner light of crystal, but the five lights that do not actually appear as colors, that is, abiding in the womb of the Dharmadhatu of self-born awareness, as stated in the "Union of Sun and Moon Tantra": The non-abiding wisdom, pure in its own place, the light beyond color, is the stainless white, pure in its own place, not appearing in any object. The unsearched yellow, pure in its own place, does not appear as an object. The red without attachment, pure in its own place, awareness does not appear as the knowable. The green without effort, pure in its own place, transcends all action and agent. The unchanging vast blue, pure in its own place, awareness does not abide as any entity. This is both the basis for the arising of lights and the place where lights dissolve. That is, at the time of the initial Dharmadhatu appearance, the current path appearance, and the Bardo self-appearance, these five lights emanate outward from this, and at the time of the setting of the present, Bardo, or fundamental appearance, these five dissolve into their respective Dharmadhatu. In short, the inner
Chinese
安住于身与智慧者，是外显身与显现智慧的生起处和终结处。第二，执持颜色的五光是：在《自显》中说：从智慧生出光，因为智慧不变，所以生出蓝色。因为智慧清净，所以生出白色。因为从智慧生出功德，所以生出黄色。因为智慧圆满了力量，所以生出红色。因为智慧圆满了事业，所以生出绿色。对于一切有情也是如此安住。先前也说过：自显光明是执持颜色的五光，即白色、黄色、红色、绿色和蓝色。第四，明点有三种：在《日月和合》中说：明点有三种，即执持基之明点、显现道之明点和果自成熟之明点。第一种是，在心间中央，五光任运成就之明点安住在光脉清净之中，显现为五光之环绕，所以称为自性光之明点。以本来清净之觉性来庄严它，所以称为普贤王如来之明点。如彼经中说：执持基之明点有两种，即自性光之明点和普贤王如来之明点。此明点在密集金刚中称为不坏明点，在胜乐金刚中称为不变明点。如根本续中说：恒常安住于心间，唯一明点无有变，彼修禅定之人，必将生起智慧。如是宣说。第二，道之明点有两种：在《日月和合》中说：显现道之明点有两种，即世俗因之明点和安住胜义之明点。第一种先前已广说，略说之。如彼经中说：世俗因之明点安住在一切有情之脉中，显现为父之因和母之缘。其中，五大精华聚集生出母之明点红色。一切菩提心之精华聚集生出父之明点白色。因此，五大聚集成熟为色身。菩提心聚集成熟为忆念、思维、感受和觉性。其中，化生和卵生
English
Those who abide in body and wisdom are the origin and end of the outwardly appearing body and the manifested wisdom. Second, the five lights that hold color are: In "Self-Arisen" it says: Light arises from wisdom, and because wisdom is unchanging, blue arises. Because wisdom is pure, white arises. Because qualities arise from wisdom, yellow arises. Because wisdom is perfect in power, red arises. Because wisdom is perfect in activity, green arises. It also abides in the same way for all sentient beings. And as said before: The self-arisen clear light, the light that holds color, is fivefold: white, yellow, red, green, and blue. Fourth, there are three bindus: In the "Union of Sun and Moon" it says: There are three bindus: the bindu that holds the base, the bindu of the appearing path, and the bindu of the self-maturing fruit. The first is that in the center of the heart, the spontaneously accomplished bindu of the five lights abides within the purity of the light channels, appearing as a halo of five lights, and is therefore called the bindu of the light of its own nature. Adorned with the awareness of primordial purity, it is called the bindu of Samantabhadra. As it says in the same text: There are two bindus that hold the base: the bindu of the light of its own nature and the bindu of Samantabhadra. This very bindu is called the indestructible bindu in Guhyasamaja and the unchanging bindu in Chakrasamvara. As it says in the root tantra: Always abiding in the heart, the one bindu is without change. For the person who meditates on it, wisdom will certainly arise. This is what is taught. Second, there are two bindus of the path: In the "Union of Sun and Moon" it says: There are two bindus of the appearing path: the bindu of conventional cause and the bindu of ultimate reality. The first has already been explained in detail, but to explain it briefly: As it says in the same text: The bindu of conventional cause abides within the channels of all embodied beings, appearing as the father's cause and the mother's condition. Furthermore, the essence of the elements gathers to produce the red bindu of the mother. The essence of all bodhicitta gathers to produce the white bindu of the father. Therefore, the elements gather and ripen into form. Bodhicitta gathers and ripens into memory, thought, feeling, and awareness. Among them, the spontaneously born and the egg-born