Tibetan
། དང་པོ་རྟོགས་པ་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་དུ་ཤེས་པས་དག་མཉམ་བླང་དོར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་དབྱིངས་གཞིར་བྱེད་ན་ནང་པ། མི་བྱེད་ན་ཕྱི་པའོ། །གཉིས་པ་བསྒོམ་པ་ལྷའི་ཁྱད་པར་ལ། ལྷ་ཅི་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ཞལ་སྦྱོར་མེད་ན། ཕྱི་པ་ཡིན་ལ། ཡོད་ན་ནང་པའོ། །གསུམ་པ་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། རྒྱལ་པོའི་ཁང་བཟངས་དང༌། རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ལ་སོགས་པའི་གནས་གཙང་མར་མོས་པ་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་པ་ཡིན་ལ། དུར་ཁྲོད་དམ་ཨུ་རྒྱན་ལ་སོགས་པར་མོས་པ་བྱེད་ན་ནང་པའོ། །བཞི་པ་བྱ་རིམ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་ན་ཕྱི་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཕྱི་མ་ལས། འབགས་པ་དང་ནི་མ་དག་པ། །དོགས་་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་ན་ཡང༌། །དབེན་པར་གཙང་སྦྲས་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཙང་སྦྲ་མི་བྱེད་ཅིང་བཟའ་བཏུང་ཅི་དགའ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ནུས་ན་ནང་པ་སྟེ། གསང་འདུས་ལས། ཤ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ཏེ་བཟའ། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་གཙང་བར་མོས་ན་ཕྱི་པ། ཀ་པཱ་ལ་ལ་གཙོ་བོར་བྱེད་ན་ནང་པ་སྟེ། གསང་བ་སྤྱོད་པ་ལས། བཟང་པོའི་སྣོད་ནི་དུམ་བུ་གཅིག །དེ་ཡི་ནང་དུ་བཟའ་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། དཀར་གསུམ་མངར་གསུམ་ལ་སོགས་གཙང་མའི་ཟས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཕྱི་པ། ཤ་ལྔ་བདུད་རྩི་དངོས་སམ་བདུད་རྩི་རིལ་བུ་ཙམ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་མོས་པ་བྱེད་པ་ནི་ནང་པ་སྟེ། ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ལས། ངས་ནི་བསྔགས་པ་ཁ་ཟས་དཀར་གསུམ་དང༌། །རྩ་བ་སྡོང་བུ་འབྲས་བུའི་ཚོད་མ་དང༌། །འབྲུ་མར་ཚིག་མ་དར་བ་འོལ་སྐོམ་དང༌། །ཐུག་པ་རྣམས་ནི་བཟའ་བཏུང་ཡིན་པར་གསུངས། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་འདུས་ལས། བཤང་གཅི་དང་ནི་ཁྲག་དག་བཟའ། །ཆང་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་བཏུང༌། །ཤ་ཆེན་རྟག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱ། །འདི་ནི་དམ་ཚིག་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་བཞི་པ་གསང་སྔགས་ནང་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང༌། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི་རྒྱུད་སྡེ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཡང་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ཐབས་ཤེས་ཆ་མཉམ་དབྱེར་མེད་དུ་སྟོན་པ་ལས། དག་པ་དང༌། རྣམ་གྲངས་དང༌། གྲུབ་མཐའ་མི་གཅིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། དགོངས་པ་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པའི་རྒྱུད་ལས། ཐེག་མཆོག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང༌། །ཡེ་ཤེས་ཆེ་བའི་ཁྱད་པར་ལས། །རྒྱུད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་བཤད། །ཕ་རྒྱུད་བླ་ན་མེད་པ་དང༌། །མ་རྒྱུད་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལ། སྤྱིར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ། ཕོ་དང་མོ་གཉིས་སུ་འདུས་པས། དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གུར་ལས། སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་འདུལ་བའི་ཕྱིར། །རྣལ་འབྱོར་ཕ་ཡི་རྒྱུད་བསྟན་ཅིང༌། །བཙུན་མོ་རྣམས་ནི་དགའ་བའི་ཕྱིར། །ཕྱི་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་གསུང༌། །ཞེས་སོ༑ ༑དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། སྤྱིར་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཐབས་དང༌། རྫོགས་རིམ་ལས་རླུང་གཙོ་བོར་བྱུང་ན་ཕའི་རྒྱུད་ལ། སྟོང་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཤེས་རབ་དང༌། རྫོགས་རིམ་ལས་ཐིག་ལེ་གཙོ་བོར་འདོན་ན་མའི་རྒྱུད་དེ། གསང་བ་གྲུབ་པ་ལས། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཐབས་ཉིད་བསྐྱེད་པ་རླུང་དང་ནི། །ཤེས་རབ་རྫོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་གནས་དག་ཏུ། །ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྡུད་པའོ། །ཞེས་པས་ཕྱེ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁྱད་པར་བདུན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལས། དང་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། གང་དུ་དབང་དང༌། སྤྱིན་སྲེག་དང༌། རབ་གནས་དང༌། དངོས་གྲུབ་དང༌། འཕྲིན་ལས་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་མི་འདྲ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་གཙོ་བོར་སྟོན་ན་ཕའི་རྒྱུད་ལ། གང་དུ་བསྐྱེད་རིམ་དང༌། རྫོགས་རིམ་དང༌། དངོས་གྲུབ་ལ་སོགས་པ་ཟབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་ན་མའི་རྒྱུད་དོ། །གཉིས་པ་སྐྱེད་རིམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ། དཀྱིལ་འཁོར་གང་དུ་གཙོ་བོ་གོ་འཕོ་ཞིང་གཙོ་མོ་མི་འཕོ་ན་མའི་རྒྱུད་ལ། གཙོ་མོ་འཕོ་ཞིང་གཙོ་བོ་མི་འཕོ་ན་ཕའི་རྒྱུད་དེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་བདེ་མཆོག་གི་བསྟོད་འགྲེལ་ལས། གང་ཞིག་གཙོ་བོ་འཕོ་བྱེད་ཅིང༌། །གཙོ་མོ་དག་ནི་མི་འཕོ་ན། །བྱིས་པ་དག་གིས་རྟོག་བྱའི་ཕྱིར། །རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་རྒྱུད་དུ་བཤད། །གང་ཞིག་གཙོ་མོ་འཕོ་བྱེད་ཅིང༌། །གཙོ་བོ་དག་ནི་མི་འཕོ་ན། །རྣལ་འབྱོར་ཕ་ཡི་རྒྱུད་དུ་བཤད། །ཅེས་སོ། །དཔེར་བརྗོད་ན། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཙོ་བོ་རྣམ་སྣང་ཡིན་ལ། གཙོ་མོ་དབྱིངས་ཕྱུག་མ་གནས་པ་ལས། རྣམ་སྣང་གི་ཤུལ་དུ་མི་བསྐྱོད་པ་བྱུང་ནས། དབྱིངས་ཕྱུག་ཡུམ་དུ་གནས་ན། མའི་རྒྱུད་དེ་ཤཱན་ཏི་པས། འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་རྟེན་གནས་ཀྱིས། །གང་ཞིག་རྒྱལ་གཞན་དབུས་མར་འགྱུར། །དེ་ཡི་གནས་སུ་མི་བསྐྱོད་གྱུར། །ཅེས་པ་དང༌། མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་བཏུས་པ་ལས། དེ་ཡི་དབུས་ག
Chinese
第一，关于见解的差别是：如果认为一切法本来就是佛，并且了知三轮清净，无取舍地证悟，以这种境界作为基础，那就是内道；如果不这样认为，那就是外道。第二，关于修持本尊的差别是：无论有多少本尊，如果没有双运，那就是外道；如果有双运，那就是内道。第三，关于处所的差别是：如果喜欢王宫楼阁和须弥山顶等清净的处所，那就是外道；如果喜欢尸陀林或邬金等地，那就是内道。第四，关于行为次第的差别是：如果主要注重沐浴和清洁等，那就是外道。《思维修经》中说：“污秽与不净，即使产生怀疑的念头，也应在寂静处以清洁来安住。”如果不进行清洁，并且能够享用任何喜欢的食物，那就是内道。《密集金刚经》中说：“应观察后食用肉等。”第五，关于器皿的差别是：如果喜欢珍宝等清净的器皿，那就是外道；如果主要使用颅器，那就是内道。《秘密行经》中说：“好的器皿只有一个，应在那里面食用。”第六，关于物品的差别是：如果食用白三、甜三等清净的食物，那就是外道；如果以五肉、甘露实物或甘露丸来加持并信奉，那就是内道。《善成经》中说：“我说赞美的食物是白三，根、茎、果的蔬菜，谷物、油、糖、酸奶、饮料和粥都是食物。”《密集金刚经》中说：“应食用粪便、尿液和血，应经常饮用酒等。”“应经常食用大肉。”“这是最殊胜的誓言。”这样说的。第四个内容，详细解释密宗内道，分为两部分：共同的详细分类和各个分类的意义。第一，分为三部密续，也可以归纳为二：无二是指方便与智慧平等无别地显示，因为没有清净、名称和宗见的不同，所以说是二。在《普遍流传的意趣经》中说：“无上大乘，也因为智慧的差别，密续分为二。
English
Firstly, the difference in view is: if one considers all phenomena to be inherently enlightened Buddhas and understands the three circles to be pure, realizing without acceptance or rejection, using this state as a foundation, then that is the inner path; if not, then it is the outer path. Secondly, the difference in the practice of deities is: no matter how many deities there are, if there is no union, then it is the outer path; if there is union, then it is the inner path. Thirdly, the difference in places is: if one prefers pure places such as royal palaces and the top of Mount Meru, then that is the outer path; if one prefers charnel grounds or places like Oddiyana, then that is the inner path. Fourthly, the difference in the order of conduct is: if one mainly focuses on bathing and cleanliness, then that is the outer path. The Samadhiraja Sutra says: "If defilement and impurity, even if a thought of doubt arises, one should abide in solitude with cleanliness." If one does not practice cleanliness and can enjoy whatever food one likes, then that is the inner path. The Guhyasamaja Tantra says: "One should examine and eat meat and so on." Fifthly, the difference in utensils is: if one prefers clean utensils such as jewels, then that is the outer path; if one mainly uses skull cups, then that is the inner path. The Guhyasamaja Tantra says: "The good utensil is only one, one should eat in it." Sixthly, the difference in substances is: if one consumes pure foods such as the three whites and three sweets, then that is the outer path; if one blesses and reveres the five meats, actual nectar, or even just nectar pills, then that is the inner path. The Subahupariprccha Sutra says: "I have said that the praised food is the three whites, the vegetables of roots, stems, and fruits, grains, oil, sugar, yogurt, drinks, and porridge are food." The Guhyasamaja Tantra says: "One should eat feces, urine, and blood, and always drink alcohol and so on." "One should always eat great meat." "This is the supreme samaya." This is what is said. The fourth topic, explaining the Vajrayana inner path in detail, is divided into two parts: the common detailed classification and the meaning of each classification. Firstly, the division into three classes of tantras can also be summarized into two: non-duality refers to the equal and inseparable manifestation of skillful means and wisdom, because there is no difference in purity, names, and tenets, therefore it is said to be two. In the Tantra of Universally Known Intentions, it says: "The supreme Anuttarayoga, also due to the difference in great wisdom, the tantras are divided into two.
Chinese
说。父续无上和母续无上。如是说。分为二的原因是，一般来说，众生的界中，有男和女二者聚合，为了这二者的利益，才说了方便和智慧的续部。如《金刚帐》中所说：为了调伏男士们，宣说了瑜伽父续，为了悦意女士们，之后宣说瑜伽母续。如是说。这二者的差别是，一般来说，生起次第是方便，在圆满次第中，如果风为主，则是父续，空性圆满的次第是智慧，在圆满次第中，如果明点为主而出，则是母续。如《秘密成就》中所说：殊胜瑜伽有两种，方便生起是风，智慧圆满是菩提心，在四轮的处所中，是收摄智慧虚空界。因此而分。具体来说，要通过七种差别来了解，其中第一，本体的差别是，在何处灌顶，护摩，开光，成就，事业等仪轨，以不可思议的自性而广大为主来显示，则是父续。在何处生起次第，圆满次第，成就等深奥为主来显示，则是母续。第二，生起次第的差别是，在哪个坛城中，主尊移位而主母不移位，则是母续。主母移位而主尊不移位，则是父续。如金刚手所造的《胜乐赞释》中所说：何者主尊作移位，主母不作移位者，为了孩童能领会，说是瑜伽母续部。何者主母作移位，主尊不作移位者，说是瑜伽父续部。如是说。举例来说，在毗卢遮那佛的坛城中，主尊是毗卢遮那佛，主母法界自在母安住，在毗卢遮那佛的位置上出现不动佛，法界自在母安住于母位，这是母续。如香提巴所说：具轮之所依处，何者他胜为中央，于彼处成不动者。以及，玛尔麦匝所集：其之中央。
English
It is said. Father Tantra is supreme and Mother Tantra is supreme. Thus it is said. The reason for dividing into two is that, in general, in the realm of sentient beings, there are two gatherings of male and female. For the benefit of these two, the tantras of skillful means and wisdom are taught. As it is said in the Vajra Tent: For the sake of taming men, the Yoga Father Tantra is taught, and for the pleasure of the noble women, the Yoga Mother Tantra is taught later. Thus it is said. The difference between these two is that, in general, the generation stage is skillful means, and in the completion stage, if the wind is the main thing, it is the Father Tantra, the stage of emptiness and perfection is wisdom, and in the completion stage, if the bindu is mainly emitted, it is the Mother Tantra. As it is said in the Secret Accomplishment: Supreme Yoga has two aspects, the generation of skillful means is wind, the perfection of wisdom is bodhicitta, in the places of the four chakras, it is the gathering of the wisdom realm of space. Therefore, it is divided. Specifically, it should be understood through seven differences, of which the first, the difference of the very nature is: where empowerment, homa, consecration, accomplishment, activities, etc. are performed, if the rituals are mainly shown to be vast by the nature of countless differences, it is the Father Tantra. Where the generation stage, completion stage, accomplishment, etc. are mainly shown to be profound, it is the Mother Tantra. Second, the difference of the generation stage is: in which mandala the main deity shifts position and the main consort does not shift, it is the Mother Tantra. If the main consort shifts and the main deity does not shift, it is the Father Tantra. As it is said in the commentary on the praise of Chakrasamvara by Vajrapani: Whoever makes the main deity shift, and the main consort does not shift, for the sake of children to understand, it is said to be the Yoga Mother Tantra. Whoever makes the main consort shift, and the main deity does not shift, it is said to be the Yoga Father Tantra. Thus it is said. For example, in the mandala of Vairochana, the main deity is Vairochana, and the main consort Dharmadhatu Ishvari abides. In the place of Vairochana, Akshobhya appears, and Dharmadhatu Ishvari abides in the position of the mother, this is the Mother Tantra. As Shantipa said: By the support of the one with the wheel, whoever becomes the center of another victory, in that place becomes the immovable one. And, as collected by Marmeza: Its center.