Tibetan
་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་སྤྲུལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ༑ དེ་ཉིད་ལས། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཁམས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་ཞིང༌། །དཔག་མེད་བསམ་ཡས་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་གྲུབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །བྱེད་ལས་གདུལ་བྱའི་དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་དེ་རྟག་ཏུ། །མཛད་པ་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང༌། །གྲངས་དང་ཞིང་གི་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །བསམ་མི་ཁྱབ་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ༑ ༑གསུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཤེས་བྱ་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལུགས་དོར་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དགོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་ལས། དབུ་མ་པར་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ལ་ཡེ་ཤེས་མེད་པས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁྱེན་པའང་མེད་དེ་ཤེས་བྱ་སྤྲོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རིག་པ་མ་རིག་པའི་ཁྱབ་བྱ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་བྱེད་མ་རིག་པ་ལྡོག་པས་ཁྱབ་བྱ་རིག་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ལས། སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྟོང་ངོས་ཆོས་སྐུ་ལ་ལྟོས་ན་ཡེ་ཤེས་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀར་མ་གྲུབ་པས་ཡོད་ཅེས་བཞག་ཀྱང་འགོག་ལ། མེད་ཅེས་འདོད་ཀྱང་འགོག་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མེད་པའང་མི་འཐད་ལ། སྣང་ངོས་གཟུགས་སྐུ་ལ་ལྟོས་ནས། གདུལ་བྱ་སྣང་ནས་དོན་མཛད་པ་སྣང་དགོས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྣང་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་ཡིན་ཡང༌། གང་གིས་ཀྱང་མ་བཏགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་གཞག་གི་ཡུལ་རྣམས་སྤྲོས་པ་ཞེས་གཞག་ཏུ་མེད་པས། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པས་འགོག་པར་མི་རིགས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་གི་མདོ་ལས། གང་འཇྀག་རྟེན་པས་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་ངས་ཀྱང་ཡོད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རིག་པ་མ་རིག་པའི་རྟེན་ཡིན་གྱི་ཁྱབ་བྱེད་མ་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ལོག་པས་རིག་པ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁང་པ་ཞིག་ཀྱང་ས་གཞི་གནས་པ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་སྐུ་རིག་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གསུངས་ཏེ། སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་ཁྱོད་ཀྱང་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་འགགས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་འགག་གི་སྟེང་དུ་ཆེས་བཟང་བ་དེ་རྟག་ཏུ་ཡོད་དོ། །གཞན་དུ་ན་སེམས་གང་གི་སྟེང་དུ་འགགས། འཇུག་པ་རྒྱུན་ཆད་ནམ་མཁའ་ལྟར་འདོད་ན་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་དུ་འགག་པར་བྱེད་དོ། །འཇུག་པའི་འགྲེལ་བར་ཡང༌། གང་གི་དོན་དུ་མཛད་པ་འདི་མཛད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོག་མིན་གྱི་གནས་ཁོ་ནར་བརྙེས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱོགས་འོས་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡང་སེམས་ཙམ་པ་འགའ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མཁྱེན་པ་མི་འཐད་དེ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་མཁྱེན་ན་གཟུང་འཛིན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ལ།རྣམ་པ་མ་ཤར་ཡང་མཁྱེན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་པའང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་མི་མཁྱེན་ཅིང་ཤེས་པ་ལའང་རྣམ་པ་ཡོད་མེད་ཀྱི་བརྟགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ཡང་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་བདེན་གཉིས་པ་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མ་དག་པ་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་རང་མཚན་པ་དངོས་སུ་སྣང་ལ། དེ་ཉིད་ཇི་སྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་མཁྱེན་ན་མ་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པར་ཐལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་པ་ལ་ཤེས་བྱ་མེད་པས་ཁྱབ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །མཁྱེན་ནས་ཆོས་རྣམས་མ་གཟིགས་ཕྱིར། །ཅེས་པ་དང་རྣམ་ངེས་ལས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཟིགས་པ་ལོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་མེད་པར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་མ་དག་པ་གཟིགས་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པའང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕར་ཞོག དག་པ་ས་གསུམ་ནས་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་པས་ཞིང་ཁམས་དག་པ་ལ་དབང་བར་བཤད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག །གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་དང༌། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་དག་ལ། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་གནས། །དབང་དེ་མི་གཡོ་ལ་སོགས་པའི། །ས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ༑ ༑གཅིག་ལ་རྣམ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དབང་ནི་རེ་རེ་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟར་དྲང༌། སངས་རྒྱས་ནི་འཁྲུལ་སྣང་གི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་ངོ་ལ་ནམ་ཡང་འཁྲུལ་པ་སྣང་བར་མི་རིགས་སོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་མཁྱེན་ཡང༌། མ་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་མཁྱེན་མི་སྲིད་དེ། དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། མ་དག་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དག་པར་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའང་མི་རིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན། ཡིན་ན་འགྲོ་བའི་འཁྲུལ་སྣང་མི་མཁྱེན་པ་བུད་ལ། མ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་ཉམས་སོ། །དེས་ན་ལུགས་དེ་ཐམས་ཅད་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་ཙམ་མམ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་བས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཡང་དག་པའི་ལུགས་དགོད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ་ཤེས་བྱ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་དང༌། རྩོད་པ་སྤང་པའོ། །དང་པོ་ནི་རང་སྣང་ལ་ལྟོས་ནས་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་སྣང་རྡུལ་ཙམ་ཡང་གཟིགས་པ་མེད་དེ། འཁྲུལ་པ་གཏན་ནས་སྤངས་ཏེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་སྣང་འཁྲུལ་ངོ་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲོ་བ་སོ་སོ་ལ་འཆར་ཚུལ་རྒྱུ་འབྲས་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་སྐྱུ་རུ་ར་ཕྱག་མཐིལ་དུ་བཞག་པ་ལྟར་མཁྱེན་ནོ། །དེའང་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་དུས་མཉམ་དུ་རང་གཞན་གྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་གཉིས་ལས། མཁྱེན་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཀྱང༌། །ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ཁྱབ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་དོན་དཔེ་ཞིག་གིས་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེའི་ཁང་བཟངས་མཆོག་འབྱོར་པ་མཐའ་ཡས་པས་བརྒྱན་པ་ན། ཁྱིམ་བདག་སྤུན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཕུ་བོ་དེ་ནི་སྔ་རོལ་དུ་གཉིད་དུ་སོང་བ་ལས་སད་དེ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་རྨི་ལམ་དུ། ནུ་བོ་དེ་ཡང་གཉིད་དུ་སོང་ནས་འགྲོ་དྲུག་སོ་སོའི་འཁྲུལ་སྣང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བར་མ་སྣ་ཚོགས་པ་རྨི་བདོ་བའི་དུས་དེར། དེ་མ་ཐག་གཉིད་སངས་པ་མེད་པས་གཉིད་སློང་ཡང་ཕན་པ་མེད་ནས། ཕུ་བོ་དེས་ནུ་བོ་ལྷ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་ཏེ་བདེ་སྡུག་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་དྲུང་དུ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་དམ་སངས་རྒྱས་སམ་ཉན་རང་ངམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའམ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་གཅིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས། ཀྱེ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ། སྙིང་པོ་མེད་པ། ཡང་དག་པར་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་སྣང་འདི་རྫུན་པས་བདེན་པར་མ་ཞེན་ཅིག ཆོས་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་ནས། རྒྱུ་དེས་མི་དགེ་བ་དོར། དགེ་བ་བསྒྲུབས་པས་ཚེ་རབས་ཡང་ཡང་འཕོས་པ་ལྟ
Chinese
的智慧的体性是化现无量化身，成办有情各种利益的智慧。如彼经云： “成办事业之智慧，于诸界中种种刹，以无量无数化身，成办一切有情利。”事业是成办所化有情不可思议的利益。如《经庄严论》云：“佛陀之化身恒时，成办事业之差别，于数量与刹土一切相，应知不可思议。”第三，彼智慧之所知境的了知方式有两种： 舍弃颠倒之理，安立正确之见。初者有三： 有些中观宗认为佛陀没有智慧，因此也没有智慧的了知，因为所知是戏论，并且远离了它。并且，明是无明的周遍对境，因为周遍的无明退转，故周遍对境的明也退转。如《入行论》云：“心止息彼身现证。”故如是说。彼不应理，若就空性法身而言，智慧有无二者皆不成立，故立为有亦遮破，认为无亦同样遮破，故无亦不应理。若就显现色身而言，从所化显现而成办利益必须显现，故智慧也必须显现。并且，所知能知等一切宗派的假立皆是戏论，然而，对于任何也未假立而显现的名言之境，不能安立为戏论。因为，此理世间人也承认，故不应遮破。如《随顺世间入行经》云：“凡是世间人承认有的，我亦如是安立为有。”等语。明是无明的所依，而非周遍对境，故无明退转，明不会退转，如房屋倒塌而地基依然存在一般。佛陀的法身说是以明现证，如“心止息彼身现证。”汝亦如是承认。心虽止息，然智慧不灭，其上殊胜者恒时存在。否则，心于何上止息？若入行中断，则如虚空一般。
English
The nature of wisdom is the wisdom that manifests countless emanations and accomplishes various benefits for sentient beings. As it says in that very text: "The wisdom that accomplishes activities, In all realms and various fields, With immeasurable and countless emanations, Accomplishes the benefit of all sentient beings." The activity is to accomplish inconceivable benefits for those to be tamed. As it says in the Ornament of the Sutras: "The Buddha's emanation is always, The distinction of accomplishing activities, In all aspects of number and field, Should be known as inconceivable." Thirdly, there are two ways of knowing the knowable objects of that wisdom: Abandoning the inverted view and establishing the correct view. The first has three parts: Some Madhyamikas believe that the Buddha has no wisdom, therefore there is no knowing of wisdom, because the knowable is elaboration, and it is separated from it. Furthermore, knowledge is the pervaded object of ignorance, because the pervading ignorance recedes, the pervaded object, knowledge, also recedes. As it says in the Engaging: "When the mind ceases, that body manifests." Therefore, it is said. That is not reasonable, because if we consider the empty aspect of the Dharmakaya, neither the existence nor non-existence of wisdom is established, so even if we establish it as existing, it is refuted, and if we consider it as non-existent, it is equally refuted, so non-existence is also not reasonable. If we consider the apparent aspect of the Form Kaya, since it is necessary to appear from the object to be tamed in order to accomplish the benefit, wisdom must also appear. Furthermore, all the established tenets of knowable, knower, etc., are elaborations, but the objects of designation that appear without being designated by anything cannot be established as elaborations. Because even worldly people acknowledge this, it should not be refuted. As it says in the Sutra of Engaging in Accordance with the World: "Whatever worldly people acknowledge as existing, I also establish as existing." and so on. Knowledge is the basis of ignorance, but not the pervading object, so when ignorance recedes, knowledge does not recede, just as when a house collapses, the ground remains. It is said that the Dharmakaya of the Buddha is manifested by knowledge, as in "When the mind ceases, that body manifests." You also acknowledge this. Although the mind ceases, wisdom does not cease, and the most excellent thing above it always exists. Otherwise, on what does the mind cease? If the Engaging is interrupted, it is like space.
Chinese
否则就变得像射箭一样了。因此，心和心所被阿赖耶识八识所涵盖，会阻碍智慧的生起。在《入行论》的注释中也说：为了谁的利益而做这件事呢？是为了至高无上的智慧，而世尊也只是在色究竟天证得了它。因此，说有智慧的观点是合适的。第二种观点是，有些唯识宗的人认为，佛陀的智慧不应该了解外境，如果了解有相的，就会变成能取和所取，如果无相也了解，那就太过分了。这种观点是不合理的，因为在你的观点中，会变成没有一切智智，因为不了解外境的显现，而且对于识来说，有相无相的考察也是一样的。第三种观点是，有些说实有二谛的人认为，在佛陀的智慧中，不清净的轮回错觉，以自相的方式真实显现，并且以如所有智来了解它。如果不是这样，那么不清净的器情世界就不可能成为所知，因为没有被一切智智所见。因为佛陀没有见到，所以不可能存在所知，正如《现观庄严论》中所说：为什么呢？因为佛陀没有见到诸法。《释量论》中也说：如果一切智智所见之外还有其他，那么就应该理解为一切都不存在。因此，认为即使见到不清净，也不会被错觉的过失所染污，这种观点也是不正确的。更何况是佛陀的智慧，从清净的三地开始，五根识转依后，据说可以自在清净的刹土。如《经庄严论》中所说：因为意和执着以及分别的转变，所以无分别，从刹土和智慧中清净，自在是四种状态。自在是不动等的三地有四种状态，一种有两种状态，除此之外，自在是各自所希望的。这段话应该如何理解呢？佛陀因为远离了错觉的污垢，所以在自己的本性中，永远不应该显现错觉。
English
Otherwise, it would become like shooting an arrow. Therefore, the mind and mental factors covered by the eight consciousnesses of the Alaya consciousness will hinder the arising of wisdom. In the commentary on the "Entering the Middle Way" it is also said: For whose benefit is this done? It is for the supreme wisdom, and the Blessed One only attained it in the Akanistha heaven. Therefore, the view that there is wisdom is appropriate. The second view is that some Mind-Only proponents believe that the Buddha's wisdom should not understand external objects. If it understands with aspects, it will become the grasper and the grasped. If it understands without aspects, it is too extreme. This view is unreasonable, because in your view, there will be no omniscient wisdom, because it does not understand the appearance of external objects, and for consciousness, the examination of whether there are aspects or not is the same. The third view is that some who speak of the reality of the two truths believe that in the Buddha's wisdom, the impure illusion of samsara, in its own characteristic way, truly appears, and it is understood by the knowledge of suchness. If this were not the case, then the impure vessel and sentient beings would not be possible as objects of knowledge, because they are not seen by the omniscient wisdom. Because the Buddha has not seen it, it is impossible for there to be an object of knowledge, as the "Ornament for Clear Realization" says: Why is that? Because the Buddhas have not seen the dharmas. The "Pramanavarttika" also says: If there is something other than what is seen by the omniscient wisdom, then it should be understood that everything does not exist. Therefore, the view that even if one sees the impure, one is not tainted by the fault of illusion is also incorrect. Let alone the wisdom of the Buddha, from the pure three grounds onwards, after the transformation of the five sense consciousnesses, it is said that one can freely control the pure Buddha-fields. As the "Ornament for the Sutras" says: Because of the transformation of mind and grasping and discrimination, therefore non-discrimination, purified from the Buddha-field and wisdom, freedom is the state of four aspects. Freedom is the state of four aspects in the three immovable grounds, one has two states, and other than that, freedom is what each desires. How should this passage be understood? Because the Buddha is free from the stains of illusion, illusion should never appear in his own nature.", "chinese_translation": "又有些人认为，佛陀的智慧了解清净的器情世界，但不了解不清净的", "english_translation": "Also, some people think that the Buddha's wisdom understands the pure vessel and sentient beings, but does not understand the impure.