Tibetan
པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོག་མར་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྔོན་བས་འཕགས་པ་ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་ཉེ་བ་དང༌། །སེམས་ཅན་དོན་གྲུབ་མཐོང་བ་ལ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེས་གྱུར་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་རབ་དགའ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་བདེན་པ་བཞིའི་རིམ་པས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ་ལྔ་ལས། དང་པོ་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་ཆོས་བཟོད་བཞི་ནི་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་མོ། །ཆོས་ཤེས་བཞི་ནི་རྟེན་གཉེན་པོ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་མོ། །རྗེས་བཟོད་བཞི་དང་རྗེས་ཤེས་བཞི་ནི་ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་པོ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །དེའང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ། ཀུན་འབྱུང༌། འགོག་པ། ལམ་བཞིའི་ཆོས་ཤེས་པ་བཞི། བློ་རྫས་གཅིག་གི་ངོ་བོ་བདེན་བཞིའི་ལྡོག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བཞིར་བཞག་པ་བཞིན་དུ། དེ་དག་གི་རྗེས་བཟོད་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པའང་མཐུན་ནོ། །སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ངོ་བོ་དང༌། རྣམ་གྲངས་གཉིས་ལས། ངོ་བོ་ནི་རང་གི་ངོ་སྐལ་དུ་གྱུར་ཚད་ཀྱི་མཐོང་སྤངས་ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཡི་སྒྲིབ་པ་དང༌། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན། །དེར་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སེར་སྣ་ལ་སོགས་རྣམ་རྟོག་གང༌། །ཉོན་མོངས་པ་ཡི་སྒྲིབ་པར་འདོད། །འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང༌། །དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་འདོད། །ཅེས་པས། སེམས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་གང་མི་དགེ་བའམ། སྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་ཡིན་ལ། འཁོར་གསུམ་ལ་བདེན་ཞེན་དང་མ་བྲལ་བ་གང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་སམ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ཉོན་སྒྲིབ་ཀུན་བརྟགས་རྣམས་ནི་མཐོང་སྤངས་ཡིན་ལ། ལྷན་སྐྱེས་ནི་སྒོམ་སྤངས་ཡིན་ནོ། །ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་རགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་སྤངས་ཡིན་ལ༑ ཕྲ་བ་རྣམས་ནི་སྒོམ་སྤངས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྣམ་གྲངས་ལ་གསུམ་སྟེ། མཐོང་སྤངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། ཇི་ལྟར་སྤོང་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི་ཀུན་བརྟགས་གང་ཞིག་མཐོང་ལམ་གྱི་གནོད་བྱར་གྱུར་པའོ། །དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་ལས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། ལྟ་བ། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ། ལོག་པར་ལྟ་བ། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ལྔ་དང༌། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ལྟ་མིན་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ། །དམིགས་པ་དང་ཁམས་དང་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་མཐོང་སྤངས་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེའང་ལྟ་བ་ལྔས་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་ན། ལྟ་མིན་ལྔས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཞུགས་ཏེ་བཅུ་བཅུ་ཡོད་པས་བཞི་བཅུ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་ལ། ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་དགུ་འཇུག་པས། བསམ་གཏན་གྱི་སའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག གཟུགས་མེད་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་རྣམས་བསྡོམས་པས་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིས་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྤོང་པའི་ཚུལ་ནི་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་མགོ་ནོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱིས་སྤོང་ལ། རྩ་འདོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པས་སྤོང་ངོ༌། །དེའང་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཤེས་པས་བཟོད་པའི་དངོས་རྒྱུ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཚོགས་པའི་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་བྱས། དངོས་རྒྱུ་དེས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས། ཆོས་བཟོད་དང་དུས་མཉམ་པའི་ས་བོན་རབས་ཆད་པོ་སྐྱེད། དེ་ལ་འཇིག་བྱེད་གཞན་མི་དགོས་པར་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པས་ན། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་གྲོལ་བའི་གནས་འགྱུར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་བཟོད་བཞི་དང༌། རྗེས་ཤེས་བཞི་ནི་རང་རང་གི་སྤང་བྱ་ཆེས་ཕྲའི་གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ། ས་བོན་ལས་གྲོལ་བ་སྤང་བྱ་ཐག་སྲིང་བྱེད་ཡིན་ནོ། །དེའང་བདེན་བཞི་སོ་སོའི་སྐད་ཅིག་དང་དེའི་སྤང་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་དྲི་མ་རིམ་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་ལ། ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གཉིས་ཆོས་བཟོད་དུ་བྱུང་དུས་མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བཞག་གོ །དེ་དག་གི་སྤང་བྱ་ནུས་ལྡན་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བརྒྱུད་རྒྱུ་ཕྲད་པས་མགོ་མནན། ནུས་མེད་དང་དངོས་རྒྱུ་ཕྲད་པས་ཉམས་དམན། ཡེ་ཤེས་དངོས་སྐྱེ་
Chinese
当最初获得这种智慧时，会获得比以前更大的喜悦，这被称为极喜。如《经庄严论》所说：“接近菩提，见众生义成就，生起极喜，故名极喜。”如此。若分类，则是以四谛的次第，具有十六刹那的自性。特殊的法有五种，第一是所断的差别，四种法忍是断除见所断种子的根本的所断无间道。四种法智是所依的所断解脱道。四种后忍和四种后智是延长距离的所断特殊道。也就是对苦有法智，集，灭，道四种法智。如同一个智慧的本体，观待四谛的差别而安立为四一样。“彼等之后忍与”，“之后之智亦相同。”所断的差别有本体和种类两种。本体是从自己的本分中解脱出来的见所断烦恼障和所知障的二分。如《中边论》所说：“烦恼之障与，所知之障二者说，彼处一切障，彼尽而解脱。”如此。彼等的本体是，如《宝性论》所说：“悭吝等诸分别，立为烦恼之障碍，执著三轮之分别，彼立为所知之障碍。”因此，凡是不能很好地平息心，不善的，或者是不染污无记的本体悭吝等是烦恼障。凡是对三轮不离真实执著的，善的有漏的，或者是不染污无记的本体能取所取的分别，境与有境是所知障。其中，烦恼障的遍计所执是见所断，俱生是修所断。所知障的能取所取的粗大分别都是见所断，微细的都是修所断。第二是种类有三种：见所断的定义，分类，如何断除。第一是凡是遍计所执成为见道的损害者。分类有三种，从本体的角度分有六种：
English
When that wisdom is first attained, a great joy is obtained that is superior to before, which is called the Utmost Joy. As the Ornament of the Sutras says: "Being close to enlightenment, seeing the meaning of beings accomplished, Utmost Joy arises, therefore it is called Utmost Joy." Thus. If divided, it is those with the nature of sixteen moments in the order of the four truths. There are five special dharmas, the first is the distinction of the opponents, the four dharma-kṣāntis are the uninterrupted path of the opponent that eradicates the seeds of what is to be abandoned by seeing from the root. The four dharma-jñānas are the path of liberation of the opponent of the basis. The four subsequent kṣāntis and the four subsequent jñānas are the special path of the opponent that extends the distance. That is, there is dharma-jñāna for suffering, the four dharma-jñānas of origin, cessation, and path. Just as the essence of one intelligence is established as four in relation to the differences of the four truths. "The subsequent kṣānti of those," "The subsequent jñāna is also the same." The distinction of what is to be abandoned has two aspects: essence and types. The essence is the liberation from the two parts of the afflictive obscurations and the cognitive obscurations of what is to be abandoned by seeing that has become one's own share. As the Middle Extremes says: "The obscuration of afflictions and, the obscuration of what is to be known are taught as two, in that place all obscurations, when that is exhausted, it is considered liberation." Thus. The essence of those is, as the Treatise on the Lineage says: "Whatever conceptualizations such as miserliness, are considered the obscuration of afflictions, whatever conceptualization of the three circles, that is considered the obscuration of what is to be known." Therefore, whatever does not pacify the mind well, is unwholesome, or the essence of what is not obscured and unspecified, such as miserliness, is the afflictive obscuration. Whatever is not separated from the clinging to truth to the three circles, is wholesome and contaminated, or the essence of what is not obscured and unspecified, the conceptualization of the grasper and the grasped, the object and the subject, is the cognitive obscuration. Among those, the imputed afflictive obscurations are what is to be abandoned by seeing, and the innate is what is to be abandoned by meditation. The gross conceptualizations of the grasper and the grasped of the cognitive obscurations are what is to be abandoned by seeing, and the subtle ones are what is to be abandoned by meditation. The second is that there are three types: the definition of what is to be abandoned by seeing, the classification, and how to abandon it. The first is whatever is imputed that becomes a harm to the path of seeing. There are three types of classification, from the perspective of essence there are six:
Chinese
ལྟ་བ། 贪欲。 ཁོང་ཁྲོ། 嗔恚。 ང་རྒྱལ། 我慢。 མ་རིག་པ། 无明。 ཐེ་ཚོམ་མོ། 怀疑。从邪入之方式区分，有坏聚见，边执见，邪见，见取见，戒禁取见等五种，以及贪欲，嗔恚，我慢，无明，怀疑等非见五种，共十种。若从所缘、界、邪入之方式区分，则有见断一百一十二种。」「即五见入于欲界之苦谛等四谛时，五非见随之而入，各有十种，故有四十种。于上二界之四谛，除嗔恚外，各有九种入之。故于禅定地之四谛有三十六种，于无色界之四谛有三十六种，总计有一百一十二种。」「《摄类学》中说：一百一十二种烦恼是见道所断之烦恼。」如何断除之方式是，以见断之种子，以压伏之方式，以决择分之顺品断除之。」「以根除之方式，则以法智忍等断除之。即四谛之法智忍之实物因和同时聚集之见断种子作为近取因。此实物因作为俱有缘，产生与法忍同时之种子断绝者。彼无需其他破坏者，刹那间坏灭。故于第二刹那，获得从法智之见断种子中解脱之转依。四随忍和四随智是各自所断之极细微之对治，生于见道之智慧之前二者之后，从种子解脱，是断除所断之延长线。即观待四谛各自之刹那及其所断，而作次第之对治。观待智慧之生起，则无间道和解脱道二者于法忍生起之时，未见而见故，安立为见道。彼等之所断，以有能力和智慧之传承相遇而压伏，以无能力和实物因相遇而衰损，智慧真实生起
English
Views. Attachment. Anger. Pride. Ignorance. Doubt. Divided according to the way they enter wrongly, there are five: view of the perishable aggregate, view of holding to extremes, wrong view, view of holding views as supreme, and view of holding moral discipline and asceticism as supreme. And five non-views: attachment, anger, pride, ignorance, and doubt, making ten in total. If divided according to object, realm, and the way they enter wrongly, there are one hundred and twelve to be abandoned by seeing." "That is, when the five views enter the four truths, such as the truth of suffering in the desire realm, the five non-views follow accordingly, each having ten, so there are forty. In the four truths of the two upper realms, except for anger, nine each enter. Therefore, in the four truths of the meditative realm, there are thirty-six, and in the four truths of the formless realm, there are thirty-six, totaling one hundred and twelve." "In the Compendium of Topics, it says: The one hundred and twelve afflictions are a category of afflictions to be abandoned by seeing. The way to abandon them is that the seeds of what is to be abandoned by seeing are abandoned by the concordant qualities of ascertainment, in a way that suppresses them." "The way to eradicate them is to abandon them with the forbearance of knowing the Dharma, etc. That is, the seeds of what is to be abandoned by seeing, which gather simultaneously with the actual cause of the forbearance of knowing the Dharma of the four truths, act as the proximate cause. That actual cause acts as the cooperative condition, and produces the seeds that are simultaneous with the Dharma forbearance, which are severed. Since it is destroyed in an instant without needing another destroyer, in the second instant, one obtains the transformation of the basis of liberation from the seeds of what is to be abandoned by seeing through the knowledge of the Dharma. The four subsequent forbearances and the four subsequent knowledges are the antidotes to the very subtle objects to be abandoned, which arise after the first two wisdoms of the path of seeing. Liberation from the seeds is what extends the objects to be abandoned. That is, depending on the moment of each of the four truths and what is to be abandoned, it acts as a gradual antidote to defilements. Depending on the arising of wisdom, the two paths of uninterruptedness and liberation, when the Dharma forbearance arises, since one sees what was not seen, it is established as the path of seeing. The objects to be abandoned by them are suppressed by encountering the capable and the lineage of wisdom. They are weakened by encountering the incapable and the actual cause. Wisdom truly arises.