Tibetan
དག་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་རྟེན་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མེད་ནི་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་དུས་ལུས་མེད་ལ། སེམས་འགག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགོག་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པར་འདོད་དེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། གང་ན་ལུས་མེད་འདུ་ཤེས་འགགས། །ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་གྱུར་ཅིང༌། །འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུབ་གྱུར་པ། །ཞེས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཉིས་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་གསུམ་སྟེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུ། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆེ་བ། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆུང་བའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་ལས། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ལ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་དབང་པོ་རྣོན་པོ། ང་རྒྱལ་དང་སྐྱོ་ཤས་ཆེ་བ། གཞན་དོན་གྱི་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུར་གནས་པ་ལ་དགའ་བའོ། །ཚོགས་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་བསྐལ་ཆེན་བརྒྱར་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། བསེ་རུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཡི་རྒྱུས། །ཞེས་སོ༑ ༑དེའང་ཚོགས་བསགས་པའི་རྟེན་དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པར་ཤེས་ནས། སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་བྱས་ཏེ། སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་ཤིང་ཉན་ཐོས་ཀྱང་མེད་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག སྐྱེས་པའི་རྟེན་དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་རང་བྱུང་དུ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག གདུལ་བྱ་ལ་ལུས་ཀྱི་བརྡས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་གསུམ་འདེབས་སོ། །ལམ་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང༌། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། སྐྱེ་བ་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ནས། དུར་ཁྲོད་དུ་སོང་བ་ལས་རུས་པ་མཐོང་མ་ཐག་འཁོར་བ་ལས་ཡིད་བྱུང་སྟེ། ཀྱེ་མ་རུས་པ་འདི་དག་ཅི་ལས་བྱུང༌། རྒ་ཤི་ལས་བྱུང༌། རྒ་ཤི་ཅི་ལས་བྱུང༌། སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟགས་པ་དང༌། འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ཐར་བར་བྱ་སྙམ་པ་ལས། ཡང་མ་རིག་པ་འགག་ནས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་བཟློག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ཆོད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང་བདེན་
Chinese
དག་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་རྟེན་བསྟན་པའོ། ། 这是指有余依涅槃的所依。 ལྷག་མེད་ནི་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་དུས་ལུས་མེད་ལ། 无余依涅槃就像木柴烧尽的火焰一样，涅槃时没有身体， སེམས་འགག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགོག་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པར་འདོད་དེ། 他们认为，心识止息的智慧融入寂灭的法界。 ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། 如《分别功德集》中所说： གང་ན་ལུས་མེད་འདུ་ཤེས་འགགས། །何处无身识亦灭， ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་གྱུར་ཅིང༌། །一切感受皆已离， འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། །诸行寂静近涅槃， རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུབ་གྱུར་པ། །意识消逝归于无。 ཞེས་སོ། །如是说。 ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། 声闻地的解释完毕。 གཉིས་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་གསུམ་སྟེ། 第二种是独觉的道，有三种： བསེ་རུ་ལྟ་བུ། 犀牛角独觉， ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆེ་བ། 乐于处众， ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆུང་བའོ། ། 不乐于处众。 དང་པོ་ལ་ལྔ་ལས། 第一种有五点： རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ལ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་དབང་པོ་རྣོན་པོ། 种姓的差别是，在三种独觉中，根器敏锐， ང་རྒྱལ་དང་སྐྱོ་ཤས་ཆེ་བ། 我慢和厌离心强， གཞན་དོན་གྱི་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུར་གནས་པ་ལ་དགའ་བའོ། ། 对利他之悲心小，喜欢像犀牛角一样独自居住。 ཚོགས་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་བསྐལ་ཆེན་བརྒྱར་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། 积聚资粮的差别是，积聚由资粮道所摄持的资粮，历经一百个大劫。 མཛོད་ལས། 如《俱舍论》中所说： བསེ་རུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཡི་རྒྱུས། ། 犀角独觉百劫因。 ༑དེའང་ཚོགས་བསགས་པའི་རྟེན་དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པར་ཤེས་ནས། 他们知道，凭借积聚资粮的所依本身，没有获得菩提的福分， སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་བྱས་ཏེ། 为了成就愿望，在世间通过听闻和思考声闻的律藏而变得精通， སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་ཤིང་ཉན་ཐོས་ཀྱང་མེད་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག 愿我生于没有佛陀和声闻的刹土！ སྐྱེས་པའི་རྟེན་དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་རང་བྱུང་དུ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག 愿我于所生之所依，自然生起道的证悟！ གདུལ་བྱ་ལ་ལུས་ཀྱི་བརྡས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་གསུམ་འདེབས་སོ། ། 愿我以身体的表示向所化众生说法，而不是通过语言来说法！他们如是发下三个愿。 ལམ་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། 成就道的差别如《中论》中所说： རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང༌། ། 诸佛未出时， ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན། ། 声闻亦灭尽， རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། 独觉智慧生， རྟེན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྐྱེ། ། 不依而现前。 ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། 如是说。 སྐྱེ་བ་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ནས། 在那次转生之后，他们转生到没有佛陀和声闻的世界， དུར་ཁྲོད་དུ་སོང་བ་ལས་རུས་པ་མཐོང་མ་ཐག་འཁོར་བ་ལས་ཡིད་བྱུང་སྟེ། 当他们去到墓地，一看到骨头，立刻对轮回生起厌离心， ཀྱེ་མ་རུས་པ་འདི་དག་ཅི་ལས་བྱུང༌། 哎呀！这些骨头是从哪里来的？ རྒ་ཤི་ལས་བྱུང༌། 从衰老和死亡而来。 རྒ་ཤི་ཅི་ལས་བྱུང༌། 衰老和死亡从哪里来？ སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟགས་པ་དང༌། 从出生而来。他们如是观察十二缘起的顺行， འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ཐར་བར་བྱ་སྙམ་པ་ལས། 并且心想：如何才能从中解脱？ ཡང་མ་རིག་པ་འགག་ནས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་བཟློག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ཆོད་དེ། 进而断除十二缘起的逆行之根本，即无明灭则行灭，乃至老死灭。 ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང་བདེན་ 他们了知一切法仅仅是依缘而生，并且了知十二缘起和四谛。
English
དག་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་རྟེན་བསྟན་པའོ། ། This refers to the support of the Nirvana with remainder. ལྷག་མེད་ནི་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་དུས་ལུས་མེད་ལ། Nirvana without remainder is like a fire with the wood consumed, at the time of Nirvana there is no body, སེམས་འགག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགོག་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པར་འདོད་དེ། They believe that the wisdom of the cessation of mind enters the realm of cessation. ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། As it is said in the *Udanavarga*: གང་ན་ལུས་མེད་འདུ་ཤེས་འགགས། ། Where there is no body, perception ceases, ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་གྱུར་ཅིང༌། ། All feelings are gone, འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། ། Formations are nearly pacified, རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུབ་གྱུར་པ། ། Consciousness has disappeared. ཞེས་སོ། ། Thus it is said. ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། The explanation of the Hearer's Ground is finished. གཉིས་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་གསུམ་སྟེ། The second is the path of the Solitary Realizer, which has three types: བསེ་རུ་ལྟ་བུ། Like a rhinoceros horn, ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆེ་བ། Those who enjoy being in assemblies, ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆུང་བའོ། ། Those who do not enjoy being in assemblies. དང་པོ་ལ་ལྔ་ལས། The first has five aspects: རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ལ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་དབང་པོ་རྣོན་པོ། The distinction of lineage is that among the three types of Solitary Realizers, they have sharp faculties, ང་རྒྱལ་དང་སྐྱོ་ཤས་ཆེ་བ། Great pride and weariness, གཞན་དོན་གྱི་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུར་གནས་པ་ལ་དགའ་བའོ། ། Little compassion for the sake of others, and they enjoy dwelling alone like a rhinoceros horn. ཚོགས་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་བསྐལ་ཆེན་བརྒྱར་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། The distinction of accumulating merit is that they accumulate merit gathered by the path of accumulation for one hundred great eons. མཛོད་ལས། As it is said in the *Abhidharmakosha*: བསེ་རུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཡི་རྒྱུས། ། The rhinoceros-like one has a cause of a hundred eons. ༑དེའང་ཚོགས་བསགས་པའི་རྟེན་དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པར་ཤེས་ནས། Knowing that there is no fortune to attain enlightenment on the very basis of accumulating merit, སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་བྱས་ཏེ། In order to accomplish their aspiration, they become skilled in this world through hearing and contemplating the Hearer's Pitaka, སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་ཤིང་ཉན་ཐོས་ཀྱང་མེད་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག May I be born in a realm where there is no Buddha and no Hearers! སྐྱེས་པའི་རྟེན་དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་རང་བྱུང་དུ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག May the realization of the path arise spontaneously in my being on that basis of birth! གདུལ་བྱ་ལ་ལུས་ཀྱི་བརྡས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་གསུམ་འདེབས་སོ། ། May I teach the Dharma to those to be tamed by means of bodily gestures, and may I not teach through the medium of sound! They make these three aspirations. ལམ་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། The distinction of accomplishing the path is as it is said in the *Root Wisdom*: རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང༌། ། When the Perfect Buddhas have not appeared, ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན། ། And the Hearers have also vanished, རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། ། The wisdom of the Solitary Buddha རྟེན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྐྱེ། ། Arises excellently without dependence. ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། As it is explained. སྐྱེ་བ་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ནས། After that birth, they are born in a world without Buddhas and Hearers, དུར་ཁྲོད་དུ་སོང་བ་ལས་རུས་པ་མཐོང་མ་ཐག་འཁོར་བ་ལས་ཡིད་བྱུང་སྟེ། As soon as they go to a charnel ground and see bones, they become disgusted with samsara, ཀྱེ་མ་རུས་པ་འདི་དག་ཅི་ལས་བྱུང༌། Alas, where did these bones come from? རྒ་ཤི་ལས་བྱུང༌། They came from old age and death. རྒ་ཤི་ཅི་ལས་བྱུང༌། Where did old age and death come from? སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟགས་པ་དང༌། They came from birth. They examine the twelve links of dependent origination in forward order, འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ཐར་བར་བྱ་སྙམ་པ་ལས། And thinking, "How can I be liberated from this?" ཡང་མ་རིག་པ་འགག་ནས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་བཟློག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ཆོད་དེ། ། Then they cut the root of the twelve links of dependent origination in reverse order, from the cessation of ignorance to the cessation of old age and death. ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང་བདེན་ They know that all phenomena are merely dependently originated, and they know the twelve links of dependent origination and the four truths.