Tibetan
ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ཞེས། ། ཇི་སྐད་གསུངས་དེ་ཉམས་སུ་བླང་ཕྱིར་བཤད། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ཡང་རྗེས་སུ་མ་ཆད་པ་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྣང་ཡང་རྗེས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་དོན་རྣམས་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ། གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གནས་པ་ལས། དང་པོ་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་གཞི་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཉིད་ཟབ་ཅིང་དངས་པའི་མཚོ་དབུས་སུ། །ལྷུན་གྲུབ་གཟུགས་བརྙན་ཡེ་ཤར་གནས་མོད་ཀྱང༌། །གཟུང་འཛིན་རྦ་རླབས་རྙོག་པའི་དྲི་མ་ཡིས། །གསལ་བར་མ་གྱུར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་དཀྲུགས། །འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པ་བདག་འཛིན་ལས་བྱུང་བས། ། ཡེ་ཤེས་མི་གསལ་མི་ཤེས་ཉོན་མོངས་ཏེ། །ཐོག་མཐའ་དུས་མེད་འཁོར་བར་བྱིང་གྱུར་ཏེ། །སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་དག་པའི་མཚོ་དབུས་ལྟ་བུ་ན། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་རྟེན། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་གཱའི་ཀླུང་བྱེ་མ་སྙེད་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་ཡེ་ལྡན་དུ་ཡོད་པ་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པས་གཞི་བྱས། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པས་གཟུང་འཛིན་དུ་གཡོས་པའི་རླབས་ཀྱིས། དབྱིངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཟའ་སྐར་དངས་པའི་གཟུགས་བརྙན་མི་གསལ་བར། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་གསལ་བར་གྱུར་ནས། འཁོར་བ་ནས་འཁོར་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྒྱས་པ་ལས། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་དངས་པ་དང༌། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ། དབྱིངས་ནི་དག་པའི་རྒྱ་མཚོ་འདྲ། །མ་རིག་གཟུང་འཛིན་རླུང་དག་གིས། ། དཀྲུགས་པས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་བྱས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་ནས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་དུས་འདིའི་སྣང་བའང་ཆུའི་ཟླ་བ་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཆུ་གཙང་ནང་གི་གཟའ་སྐར་གཟུགས། །དངས་ལ་མི་གཡོ་མེད་བཞིན་སྣང་བ་ལྟར། །འཁྲུལ་སྣང་གཟུགས་བརྙན་སེམས་ཆུར་ཤར་བའི་གཟུགས། །མེད་བཞིན་སྣང་འདི་འགྲོ་ཀུན་ཉམ་རེ་ཐག །ཆུ་དངས་པའི་རྫིང་བུར་གཟའ་སྐར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལྟར། གང་གི་སེམས་དངས་པའི་ཆུ་དབང་པོ་དངས་པའི་སྒོར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་སྣང་བ་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་ཤར་བ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པས་སེམས་འཁྲུལ་ཏེ། དེ་ལ་ཆུ་དངས་པ་ལྟར་དབང་པོ་དང་སེམས་ལ། གཟའ་སྐར་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་དྲན་པའི་ཡུལ་སྣང་སེམས་དང་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལྟར་སྣང་ཡུལ་དེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ནང་གི་
Chinese
所谓如水中月。为了修持如是所说之义而宣说。轮回与涅槃的一切法，显现却不真实，如同水中的月亮。中观母经中说：善现，一切法显现却不真实，如同水中的月亮。为了修持这些意义，分为基、道、果三种。首先，显现却无自性的基的开示是：心性深邃清澈的湖中央，任运成就的影像本然显现，却因能取所取波浪的垢染，未能显明，被分别念的风搅动。世间迷惑由我执产生，智慧不显，无知即是烦恼，无始无终沉沦于轮回。心性自性清净的湖中央，身与智慧无离无合的所依，如恒河沙数般的佛法，以任运大圆满的方式本自具足。由俱生无明作为基础，由遍计无明引发能取所取的波浪，使法界功德星辰清澈的影像无法显现，受业与烦恼的支配，各种错觉显现，从而流转于轮回，幻化增盛。为了广大与清净，以及执持智慧影像，法界如同清净的海洋。无明能取所取之风，搅动使其变得浑浊。如是说。如此迷惑而显现各种现象之时，此现象也如水中的月亮般，如此开示：如同清水中的星辰影像，清澈不摇动，无有却显现一般。错觉影像在心之水中显现的形象，无有却显现，众生真可怜。如同清澈水池中显现星辰的影像，任何心清澈的水，在根识清澈的门中，内外诸法，色等六种显现如影像般显现，却执着为真实，从而心生迷惑。对此，如同清水般，在根识和心中，星辰无始以来的习气，忆念的境相，显现与心无二无别的部分，如影像般显现的显现境，即是能取所取之内。
English
It is said to be like the moon in water. It is explained in order to practice the meaning of what was said. All phenomena of samsara and nirvana appear but are not truly existent, just like the moon in water. In the Intermediate Mother Sutra, it says: Subhuti, all phenomena appear but are not truly existent, just like the moon in water. In order to practice these meanings, they are divided into three aspects: the ground, the path, and the result. First, the instruction on the ground that appears but has no inherent existence is: In the center of the mind's deep and clear ocean, spontaneously accomplished images naturally arise, but due to the impurities of the waves of grasping and being grasped, they are not clear, stirred by the winds of conceptual thought. Worldly delusion arises from self-grasping, wisdom is not clear, ignorance is affliction, and one is endlessly immersed in samsara. In the center of the mind's naturally pure ocean, the basis of inseparable form and wisdom, Buddha's teachings, as numerous as the sands of the Ganges, are spontaneously and perfectly present. Primordial ignorance is the foundation, and the waves of dualistic grasping are stirred by conceptual ignorance, obscuring the clear images of the qualities of the dharmadhatu. Under the influence of karma and afflictions, various illusory appearances become clear, and one wanders in samsara, with illusion increasing. For the sake of vastness and clarity, and for holding the image of wisdom, the dharmadhatu is like a pure ocean. The winds of ignorance, grasping, and being grasped stir it and make it turbid. Thus it is said. When various phenomena appear in this confused way, this appearance is also like the moon in water. This is the instruction: Just as the images of stars in clear water are clear, unmoving, and appear as if they exist, the illusory images that appear in the water of the mind, appear as if they exist, how pitiful are all beings! Just as the images of stars appear in a clear pond, when the mind is clear water, and the senses are clear gates, the appearances of the six objects of the external and internal dharmas, such as form, appear like images, but the mind is confused by clinging to them as real. Therefore, like clear water, in the senses and the mind, the habitual patterns of beginningless stars, the objects of memory, the aspect of appearance that is not different from the mind, appear like images, and that appearing object is within the grasping and being grasped.
Tibetan
ཤེས་པ་ལ་ཤར་བ་ལ་ཆགས་སྡང་དགག་སྒྲུབ་ཏུ་ཞེན་པས་བཅིང་བར་བྱེད་དོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དངས་ལ་ཟླ་ཤར་བ། །དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་དངས་པའི་མཚོར་སྣང་ཡང༌། །ཟླ་བ་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་འཕོས་པ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །འདི་ནི་སྣང་ཡུལ་བག་ཆགས་བརྟན་པའི་རང་གཟུགས། སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་ལ་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་པར་སྣང་བ་ཡིད་ཀྱིས་མ་བཟུང་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གོས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྣང་སྲིད་ཆུ་ཟླའི་ཚུལ་ལ་རང་གི་རྟོགས་པའི་ངེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒྲགས་པ་ནི། འདི་ཅིའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ངོས་གཟུང་མེད། །མཚན་མར་མ་ཡིན་མཚན་མ་མེད་མ་ཡིན། །ཡོད་མེད་མ་ཡིན་བདེ་བརྫུན་མཐའ་ལས་འདས། །གཟུགས་བརྙན་ཉིད་ཅེས་གསུང་དེ་ཐོག་ཏུ་བབས། །ཆུའི་ཟླ་བའི་དཔེས་ཆོས་སུ་སྣང་བ་འདི་དག་ལ་བལྟས་པ་གང་གི་ཚེ། དངོས་སྣང་འདི་དག་རྡུལ་ཕྲན་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་གཟུགས་སུ་མཐོང་སྟེ། དངོས་པོ་་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་དང༌། བདེན་པ་དང་རྫུན་པའི་རང་བཞིན་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་ཏེ། འདི་ཅི་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བའི་སྣང་བ་ངོ་མཚར་སྙམ་དུ་དགོད་བྲོ་བས། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གཟོད་རྟོགས་པར་མཐོང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོག་ཏུ་གུས་པ་སྐྱེས་ཏེ། སྙིང་པོ་མཆོག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །ཆོས་གང་དག་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བཤད་པ། གཟུགས་སོགས་དྲུག་པོ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་སྟེ། །མེད་ལ་སྣང་ཕྱིར་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །རྣམ་པ་མ་འགགས་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བའི་ཕྱིར། །མིག་དང་མིག་དབང་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་དྲུག །ཆུ་ཟླ་འདྲ་ཞིང་སྟོང་ལ་གསོག་དང་གསོབ། །ཡ་མ་བརླ་འདྲ་ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད། །རྣམ་ཀུན་བདེན་པས་སྟོང་ཤེས་རྟོགས་པར་བྱ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་དང༌། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་དྲུག་དང༌། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་དྲུག་དང༌། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་ཆུ་ཟླ་དང་་འདྲ་ཞེས་བྱ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཆུ་ཟླ་དང་འདྲ་ཞེ་ན། དེ་དག་སྣང་བ་ཙམ་དང༌། ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། རྣམ་པ་མ་འགགས་པ་དང༌། འཁྲུལ་སྣང་དུ་མེད་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མེད་ལ་སྣང་བས་གསོག་དང༌། གཟུགས་བརྙན་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་གསོབ་དང༌། མ་བདེན་ལ་སྣང་བས་ཡ་མ་བརླ་དང༌། སྙིང་པོ་མེད་པས་ཆུ་ཤིང་ལྟ་བུ་སྟེ། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྣང་བར་རོལ་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་བྱ་སྟེ
Chinese
对于显现的觉知，执着于贪嗔、扬弃与建立，会造成束缚。出自《三摩地王经》：犹如晴空中月亮升起，其影像亦显现在清澈的湖水中，但月亮并未移动到水中。应如是了知一切诸法。如是说。此乃显现之境，串习坚固之自性。若五根之显现二取影像不为意识所执，则显示其自性本无沾染。将显有世间比作水中月亮，以自己证悟的定解宣说其无自性：此为何物，并非实有，无从指认。非为有相，亦非无相。非为存在，亦非不存在，超越苦乐之边。所谓“仅是影像”之语，恰如其分。以水中月亮的譬喻来观察显现为法的这些事物时，会见到这些显现并非微尘，而是空性的显现。证悟到事物、非事物、存在、不存在、真实与虚假的自性皆未成立。心想：这与之前所见不同，真是奇妙，令人发笑。于是了悟到显现而无自性。对薄伽梵生起极大的敬意。因为一切法皆为空性，如同水中月亮。如是说。哪些法被说成如同水中月亮呢？色等六者如同水中月亮，因无而显现，因自性未成立，因相貌未断绝，因于错觉中显现。眼、眼根、眼识等六者，如同水中月亮，空性而可积聚与空虚。如同幻术，如同水树般无有心髓。应知一切皆于真实中空性。色等六境，眼等六门，眼根等六者，眼识等六者，皆被称为如同水中月亮。为何如同水中月亮呢？因为它们仅仅是显现，自性未成立，相貌未断绝，于错觉中无而显现。因此，因无而显现故为空虚，仅是影像故为空洞，因不真实而显现故如幻术，因无有心髓故如水树。应知一切皆是空性显现的游舞
English
Attachment to arising knowledge, clinging to desire, aversion, rejection, and affirmation, binds. From the Samadhiraja Sutra: Just as the moon rises in the clear sky, its reflection also appears in the clear lake, but the moon has not moved into the water. Know all dharmas to be the same. This is the self-form of the stable habitual patterns of the field of appearance. It is shown that if the five senses' manifestation of dualistic images is not grasped by the mind, then its nature is not stained. Proclaiming the nature of existence as like the moon in water, with the certainty of one's own realization, as devoid of inherent existence: What is this thing, not real, unidentifiable? Not with characteristics, nor without characteristics. Not existent, not nonexistent, beyond the extremes of pleasure and pain. The saying, "It is merely an image," is fitting. When looking at these appearances as dharmas with the example of the moon in water, one sees these appearances not as particles, but as empty forms. One realizes that the nature of things, non-things, existence, non-existence, truth, and falsehood are not established in any way. Thinking, "This appearance is different from before, how wonderful," it is laughable. Then one sees that appearances are without inherent existence. Supreme reverence arises for the Bhagavan. Because all dharmas are empty in nature, like the moon in water. Which dharmas are said to be like the moon in water? The six, form and so on, are like the moon in water, because they appear without being, because their nature is not established, because their appearance is not interrupted, because they appear in delusion. The six, eye, eye faculty, eye consciousness, and so on, are like the moon in water, empty and accumulating and hollow. Like illusion, like a water tree without essence. One should realize that all are empty in truth. The six objects, form and so on, the six doors, eye and so on, the six, eye faculty and so on, the six, eye consciousness and so on, are said to be like the moon in water. Why are they like the moon in water? Because they are merely appearances, their nature is not established, their appearance is not interrupted, they appear without being in delusion. Therefore, because they appear without being, they are hollow, because they are merely images, they are empty, because they appear without being true, they are like illusion, because they have no essence, they are like water trees. One should know that all are merely playing in the appearance of emptiness.