Tibetan
ལ། རྟོགས་པ་ནི་མེ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིག་པའི་རང་ངོ་གཞི་མེད་ཟང་ཀར་རྟོགས་པ་ནི་རྟོགས་པ། རྟོགས་པའི་ངང་ལས་མ་ཡེངས་པས། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་འཆར་རོ། །གང་དང་གང་གི་ཡིན་ལུགས་རྟོགས་པས་རྟོགས་པ། དེ་ཉིད་གོམས་པ་ལས་ལུས་སེམས་ཀྱི་དྲོད་རྙེད་པས་ཉམས་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མིག་ཡོར་ལྟར་གཞི་མེད་སྟོང་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པས། འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ནས། ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པ་ལས་ཡང་དག་འདའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་འདི་དག །མེད་སྣང་སྟོང་པའི་གཟུགས་སུ་ཐག་ཆོད་དེ། །མ་སྐྱེས་སྤྲོས་་དང་བྲལ་བའི་མཁའ་དབྱིངས་སུ། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ཉེར་ཞིའི་གནས་ཐོབ་ཤོག །གཟུང་འཛིན་མིག་ཡོར་འདྲ་བ་འཇིག་ལ་ཁད། །འཁྲུལ་སྣང་མ་རིག་མུན་པ་སངས་སངས་འདྲ། །རང་བྱུང་འོད་གསལ་ཉི་མ་ཁོང་ནས་ཤར། །བདག་བཞིན་གཞན་ཡང་གནས་ལུགས་བདེན་མཐོང་ཤོག །ཡོད་པར་སྣང་བས་ཆོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང༌། །མེད་པར་སྣང་བས་གཉིས་འཛིན་འཁྲུལ་པ་ཞིག །གཉིས་མེད་མཉམ་པས་ཟང་ཐལ་ཆིགས་རྫོགས་སུ། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ཕྱམ་གཅིག་གྲོལ་བར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ངལ་གསོ་ལས། མིག་ཡོར་ལྟ་བུའི་ལེའུ་སྟེ་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། དེ་ལྟར་འོང་བ་མེད་པ་ལས། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨིག་རྒྱུ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི། ཡང་འདིར་རྒྱལ་བས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཞེས། ། གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཇི་བཞིན་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། །འདི་ལྟར་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་ལས། དང་པོ་གཞི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ལྟ་བས་ཐག་བཅད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སོས་ཀའི་ཉི་མ་ཕྱེད་དུས་ན། །ཐང་རྣམས་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོ་བཞིན། །སེམས་ལ་བདག་འཛིན་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་མཐུས། ། སྲིད་པའི་འཁྲུལ་སྣང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྣང༌། །སོས་ཀའི་ཚེ་ཐང་ཀ་རིང་པོའི་སྟེང་ཐམས་ཅད་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཤར་བ་དང༌། རང་གི་མིག་ཚ་བས་གདུང་སྟེ་བན་ཀན་འཕུར་བྱེད་ཀྱི་རླངས་འགྱུར་བ་གཉིས་བསྡོངས་པ་ལས། ཆུའི་འབབ་སྲོལ་ལྟར
Chinese
复次，证悟犹如火。觉知自性本无之觉性即是证悟。不离证悟之境，便会生起乐明无念等体验。以证悟何者与何者之实相而证悟，由串习彼，而得身心之暖乐，故名之为验相。究竟之果，乃是证悟诸法如幻，本无空性之实相，从而 निश्चित 从轮回中解脱，获得寂灭涅槃。如是，经中云：“以智慧 पूर्ण पूर्ण 知晓诸法之自性后，将完全从三界中解脱。” 显现而无自性之诸法，应确信其为无有显现之空性 रूप रूप。于未生，离戏论之虚空中，愿一切众生皆得寂灭之境。能取所取如幻影，已近毁灭。错觉无明之黑暗，如渐亮之黎明。自生光明之日，从心中升起。愿如我一般，他者亦能真见实相。以有而显现，诸法虽 विविध विविध。以无而显现，二取之错觉息灭。以无二平等，通彻圆满。愿一切众生，一时解脱。大圆满 幻化休息中，如幻影之章节，乃金刚处第三之注释。如是，从无来处，于无去之自性中，如阳焰般开示诸法。又，此处胜者云：如阳焰。所说之彼，如实宣说，谛听。如是，显有轮回涅槃之诸法，显现而无自性，如阳焰。于《中观根本慧论》云： 善逝，一切法，从本以来无生故，如阳焰。所说之义，以基、道、果三者开示。 प्रथम प्रथम，以见断定基无生之阳焰。犹如盛夏正午时，平原如阳焰之水聚。以心极度串习我执之力，轮回之错觉显现如阳焰。盛夏之时，于漫长之平原上，日光照耀，自身之眼为热所逼迫，微尘飞扬之蒸气二者相合，如水流般。
English
Furthermore, realization is like fire. Realizing the self-nature of awareness as utterly devoid of basis is realization. By not straying from the state of realization, experiences such as bliss, clarity, and non-thought arise. Realization comes from realizing the reality of what and what is. Through familiarizing oneself with that, warmth of body and mind is attained, hence it is called experience. The ultimate result is realizing the nature of all phenomena as illusory, the state of emptiness without basis, like a mirage, thereby definitely arising from samsara, and attaining nirvana. As it is said therein: "Through wisdom, having fully known the nature of phenomena, one will completely transcend the three realms." These phenomena that appear but lack inherent existence, should be ascertained as the form of emptiness that appears without existence. In the sky-like space, unborn and free from elaboration, may all beings attain the state of perfect peace. The apprehended and the apprehender, like a mirage, are on the verge of destruction. The darkness of delusion and ignorance is like the dawning of a bright day. The self-arisen, clear light of the sun rises from within. May others, like myself, also truly see the true nature. Though phenomena appear to exist and are diverse, by appearing as non-existent, the delusion of dualistic grasping is pacified. Through non-dual equality, everything is thoroughly perfected. May all beings be liberated all at once. From the Great Perfection, the resting in illusion, this chapter on the mirage is the commentary on the third vajra place. Thus, from the absence of coming, in the nature of absence of going, all phenomena are shown to be like mirages. Again, here the Victorious One said, "Like a mirage." That which is said, listen as it is truly explained. Thus, all phenomena of existence, samsara and nirvana, appear but lack inherent existence, like a mirage. In the Intermediate Mother it is said: "Subhuti, all phenomena, from the very beginning, are without going, therefore they are like a mirage." The meaning of what is said is shown through the three: basis, path, and result. First, the basis, the mirage without going, is ascertained by seeing. Just as in the midday sun of summer, plains are like masses of water in a mirage. Through the power of the mind's extreme habituation to self-grasping, the deluded appearance of samsara appears like a mirage. In summer, on the entire long plain, when the sun's rays shine, and one's eyes are afflicted by the heat, and the vapor that flies upward combines, it is like a stream of water.
Tibetan
་སྣང་ཡང་ཆུ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིག་པའི་ངོ་བོ་གདོད་མ་ནས་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡང༌། རྐྱེན་བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་ཆ་ཕྲ་མོ་དང༌། རང་གདངས་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་ཐང་ཀ་འཇམ་པོ་སྟོང་པ་ལས། འཁྲུལ་སྣང་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལྟར་རང་ཤར་ནས། ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་ཏུ་འཁོར་བ་ཡང༌། རང་བཞིན་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་མེད་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་སོས་་ཀའི་ཉི་མ་ཕྱེད་དུས་ན། །སྐྱེས་བུ་སྐོམ་པས་གདུང་ཞིང་འགྲོ་བ་དག །སྨིག་རྒྱུ་ལ་ནི་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོར་མཐོང༌། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་ སོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་དུས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ ནི། །འདི་ལ་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་འགའ་མེད་དེ། །རང་བཞིན་གཉིས་མེད་སྟོང་པ་ཞི་བའི་ཆོས། །མ་སྐྱེས་ནམ་མཁའ་འདྲ་ཞིང་བདག་མེད་ལ། །སྐྱེ་མེད་བསམ་ཡུལ་འདས་པ་ཤེས་པར་བྱ། །སྣང་བཞིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྡུལ་ཕྲན་དང༌། ཕྱོགས་ཆ་དང༌། ཁ་དོག་དང༌། དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་ན། ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་སྟེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེའི་མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་པ་དང༌། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས། མ་རིག་ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ཏེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད། །ཅེས་སོ། ། སྣང་བ་ཉིད་ནས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་སྣང་འདི་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ནས། །སྐྱེ་བར་སྣང་ཡང་མ་སྐྱེས་སྨིག་རྒྱུ་ལ། ། གནས་པར་སྣང་ཡང་མ་སྐྱེས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ། །འགག་པར་སྣང་ཡང་མི་འགག་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ནས། དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་དང༌། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་སྐྱེ་བ་དང༌། ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། སྐྱེས་པ་ཡུལ་དང་སྐྱེར་སྣང་རིག་པའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ཡོད་སྲ་སྲ་ལྟར་གནས་པར་སྣང་་དུས་ཉིད་ནས་གནས་པ་དང་གནས་མཁན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཞིག་ནས་སྟོང་པ་དང༌། སེམས་ཅན་དུ་རྟོག་ཚོགས་འགྲོ་བར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་འགག་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པས། སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དགོངས་འདུས་ལས། ཨེ་མ་ཧོ་ངོ་མཚར་རྨད་ཀྱི་ཆོས།
Chinese
顯現卻無水。如是，覺性本質，本來清淨之自性，因緣執著之微細分，以及自顯為境之柔軟唐卡空性中，如幻相海市蜃樓之水般自現，於三界六道中輪迴，亦當知為無自性之影像，僅為顯現而已。如聖者《三摩地王經》云：「如是盛夏正午時，士夫為渴所逼諸行者，於陽焰見為水之聚，諸法一切亦如是知。」如是。如顯現之時即無自性之宣說者，此無可取之自性，自性二取不存寂靜法，不生如虛空且無我，當知不生不可思議。於顯現之自性中，若了知微塵、方分、顏色及形狀等，則內外一切法皆見如虛空。如聖者《寶炬陀羅尼經》云：「一切法皆如善逝。」及《不退轉法輪經》云：「無明如虛空，一切法無相。」如是。顯現即是空性之故，宣說無自性者，如是此顯現，於顯現之時，雖顯現生，然如不生之海市蜃樓。雖顯現住，然如不生之海市蜃樓。雖顯現滅，然如不滅之海市蜃樓。當知顯現而無自性。如是，於顯現種種之時，彼自之體性不成立，外器世間之形成，以及花朵等之生長，內情眾生之諸般覺受，一切於顯現生之時，即無生，因生者於境及顯現之覺性本質中不成立之故。如是，如實有般堅固般安住之顯現之時，即無安住與安住者之成立，世界毀滅而空，以及眾生之覺受聚合流轉之顯現之時，即無滅與流轉。如海市蜃樓之水般，當知顯現而無自性。如《意集經》云：「唉瑪火，稀有奇哉法。」
English
Although it appears, there is no water. Likewise, the nature of awareness, the very nature of primordial purity, from the subtle aspect of clinging to causes as self, and from the empty, soft thangka of self-radiance appearing as objects, arises spontaneously like the water of a mirage. Even the cycle of the three realms and six classes of beings should be understood as merely the clear appearance of an image without inherent existence. As it says in the Sutra of the Noble King of Samadhi: "Just as in the midday sun of summer, beings tormented by thirst, travelers, see a mass of water in a mirage, know all phenomena to be like that." Thus it is. To explain that from the moment of appearance, there is no essence, there is no essence to be grasped here. The nature is non-dual, empty, and peaceful Dharma. Unborn, like the sky, and without self. Know it to be unborn and beyond comprehension. When one understands particles, directions, colors, and shapes in the very nature of appearance, all outer and inner phenomena are seen as being like the sky. As it says in the Sutra of the Noble Jewel Lamp: "All phenomena are like the Sugata." And in the Sutra of the Wheel of Non-Regression: "Ignorance is like the sky, all phenomena are without characteristics." Thus it is. Because appearance is emptiness itself, to explain the lack of inherent existence: Just as this appearance, from the very moment of appearance, although it appears to arise, it is like an unarisen mirage. Although it appears to abide, it is like an unarisen mirage. Although it appears to cease, it is like an unceasing mirage. Know that appearance is without inherent existence. Thus, from the very moment of various appearances, its own essence is not established. The formation of the outer container world, the arising of flowers and so on, and all the perceptions of sentient beings, the inner content, are without arising from the very moment of appearing to arise, because the arisen is not established in the essence of the object and the awareness that appears. Likewise, from the very moment of appearing to abide as if it were solid and firm, there is no establishment of abiding and the abider. And from the very moment of the world dissolving into emptiness, and the aggregates of sentient beings appearing to transmigrate, there is no cessation or transmigration. Like the water of a mirage, know that appearance is without inherent existence. As it says in the Gongdü: "Emaho, wondrous and amazing Dharma!"