Tibetan
་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས། སེམས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་ཡེ་ནས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་སྔོན་མ་སྐྱེས་པའི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་མམ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་དུའང་ཡོད་དེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། གང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྡོམ་པའི་སེམས་དང༌། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་སེམས་དང༌། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་གསུམ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་ཞེས་ སོ། །ཚོགས་སྦྱོར་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང༌། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང༌། དག་པ་ས་གསུམ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་བཞིར་ཡང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་ས་རྣམས་ལ། །མོས་དང་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང༌། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དུ་འདོད། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། ། ཞེས་སོ། །ཚོགས་དང༌། སྦྱོར་བ་དང༌། མཐོང་བ་དང༌། སྒོམ་པ་དང༌། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལྔའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔར་ཡང་ཡོད་དེ། ཉི་ཁྲི་ལས། ལས་དང་པོ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཆོས་མཐོང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར། འདི་ལ་མ་ཞུགས་པ་གཞུག་པར་བྱའོ། །ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ལྷའི་མིག་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་བདེན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ལྟོས་ནས་དྲུག་ཏུ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ་ཚད་མེད་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་ལྟོས་ནས་བཅུར་ཡང་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ལྷས། དེ་ལྟར་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་བཅུ་བསྒོམས་ནས་ཞེས་སོ། །ས་མཚམས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དཔེས་བསྟན་པ་ཉིད། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་ཡང་ས་གསེར་ཟླ་བ་མེ། །གཏེར་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་མཚོ། །རྡོ་རྗེ་རི་སྨན་བཤེས་གཉེན་དང༌། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཉི་མ་གླུ། །རྒྱལ་པོ་མཛོད་དང་ལམ་པོ་ཆེ། །བཞོན་པ་བཀོད་མའི་ཆ་དང་ནི། །སྒྲ་བརྙན་ཆུ་བོ་སྤྲིན་རྣམས་ཀྱིས། ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཞེས་སོ། །དཔེ་དེ་དག་གི་དོན་ནི་རིམ་པ་ལྟར། དེའི་བགྲེལ་པ་ལས། འདུན་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང༌། སྦྱོར་བ་དང༌། སྦྱིན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། བཟོད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྨོན་ལམ་དང༌། སྟོབས་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དང༌། སྙིང་རྗེ་དང་ལྷག་མཐོང་དང༌། གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང༌། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་སོ། །ས་མཚམས་ནི། འདུན་པ་ས་ལྟ་བུ་དང༌། བསམ་པ་གསེར་ལྟ་བུ་དང༌། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལྟ་བུ་གསུམ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ཚོགས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བཏགས་སོ། །སྦྱོར་བ་མེ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཞིའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་གཏེར་ལྟ་བུ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་དང༌། བཟོད་པ་མཚོ་ལྟ་བུ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང༌། བསམ་གཏན་རི་ལྟ་བུ་ དང༌། ཤེས་རབ་སྨན་ལྟ་བུ་དང༌། ཐབས་ལ་མཁས་པ་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུ་ དང༌། སྨོན་ལམ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་དང༌། སྟོབས་ཉི་མ་ལྟ་བུ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གླུ་དབྱངས་སྙན་པ་ལྟ་བུ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་པའི་བར་ལ་རིམ་པ་བཞིན་ནོ། །མངོན་ཤེས་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་དང༌། ཚོགས་གཉིས་མཛོད་ཁང་ལྟ་བུ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལམ་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ལྷག་མཐོང་གཉིས་བཞོན་པ་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་དང༌། གཟུངས་སྤོབས་གཉིས་བཀོད་མའི་ཆུ་མིག་ལྟ་བུ་ལྔ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་དགུ་པ་བཅུ་པ་གསུམ་ཀ་ལ་ཁྱབ་པར་ཡོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་དང༌། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ཆུ་བོ་ལྟ་བུ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུ་གསུམ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡོད་དེ་ཡེ་ཤེས་དང་འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་སྐད་དུའང་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་ལས། དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ལས་དང་པོ་པའི་
Chinese
于《大发菩提心经》中，菩萨光护请问道：世尊，应如何发心？佛答道：一切法如虚空般无自性，且本自光明清净，此即名为菩提。与此相应，生起未曾生起的珍贵心，即名为发菩提心。如是说。依三戒或三学而论，也有三种发心。于《中观母经》中说：何为守护无罪之心，何为积聚善法之心，何为成熟有情之心，应殷重修持此三种发心。如是说。于资粮道和加行道，有以信欲而行持；于初地至七地之间，有清净增上意乐；于清净三地，有异熟；于佛地，有断除障碍的发心，如是也有四种。于《经庄严论》中说：发心于诸地，信欲与增上，意乐及清净，异熟他处说，如是断除障。如是说。也有资粮道、加行道、见道、修道、无学道五道之发心五种。于《二万颂》中说：最初业者之发心，以及已作完全清净之发心，以及见法之发心，以及解脱之发心，以及不可思议之发心。善现，未入此者令入，已入者令完全清净，生起天眼，修习圣道谛，获得无有障碍之佛眼。如是说。依六度而论，也有六种。于彼经中说：与六度相应之心广大无量，非声闻和独觉等一切所共有。如是说。依十度而论，也有十种。善天说：如是于内以如理作意之禅定，修习十种菩提心。如是说。若以地之界限来分，则有如《智藏海所问经》中所说之二十二种譬喻所示。于《现观庄严论》中说：彼等地金月火，
English
In the Great Bodhicitta Sutra, Bodhisattva Light Protector asked: "World Honored One, how should one generate the mind?" The Buddha replied: "All phenomena are without characteristics like the sky, and are inherently clear and pure. This is called Bodhi. The arising of a precious mind that is in accordance with this, a mind that has not arisen before, is called generating the mind of Bodhi." Thus it is said. Depending on the three vows or three trainings, there are also three types of mind generation. In the Middle Length Mother Sutra, it says: "What is the mind that restrains faults, the mind that gathers virtuous dharmas, and the mind that matures sentient beings? One should diligently practice these three types of mind generation." Thus it is said. In the accumulation and preparation stages, there is practice through aspiration; from the first to the seventh bhumis, there is pure higher intention; in the three pure bhumis, there is maturation; and in the Buddha bhumi, there is mind generation that has abandoned obscurations. Thus, there are also four types. In the Ornament of the Sutras, it says: "Mind generation on the bhumis, aspiration and higher intention, purity, and maturation are said to be different, likewise, the abandonment of obscurations." Thus it is said. There are also five types of mind generation for the five paths of accumulation, preparation, seeing, meditation, and no more learning. In the Twenty Thousand Verses, it says: "The mind generation of the first practitioner, the mind generation of complete purification, the mind generation of seeing the Dharma, the mind generation of liberation, and the mind generation that is inconceivable. Subhuti, those who have not entered this should be made to enter, those who have entered should be completely purified, the divine eye should be generated, the truth of the noble path should be meditated upon, and the unobstructed Buddha eye should be attained." Thus it is said. Depending on the six perfections, there are also six types. In that same text, it says: "The vast and immeasurable mind that possesses the six perfections is not shared by all, including shravakas and pratyekabuddhas." Thus it is said. Depending on the ten perfections, there are also ten types. Good God said: "Thus, internally, through the samadhi of correct attention, one should meditate on the ten aspects of the mind of Bodhi." Thus it is said. If divided by the boundaries of the bhumis, there are twenty-two types, as shown by the examples in the Sutra Requested by Sagaramati. In the Ornament for Clear Realization, it says: "These are earth, gold, moon, fire,
Chinese
黄金与珍宝之源海，金刚山药善知识，如意宝珠太阳歌，国王宝库与大道，乘骑庄严之分，以及声响影像河流云，共有二十二种。如是说。这些例子的意义依次是，在其解释中说：意乐，思维，增上意乐，加行，布施，戒律，安忍，精进，禅定，智慧，方便善巧，愿，力，般若波罗蜜多，神通，福德与智慧，菩提分法，慈悲与胜观，总持与无畏，法喜，一乘道，以及具足法身。地界的界限是：意乐如土地，思维如黄金，增上意乐如新月，这三者依次是资粮道小、中、大三种发心，因此而得名。加行如火，是加行道四种发心。布施如宝藏，戒律如珍宝之源，安忍如大海，精进如金刚，禅定如山，智慧如药，方便善巧如善知识，愿如如意宝，力如太阳，般若波罗蜜多如美妙的歌声，这是从初地到十地依次对应的。神通如国王，二资粮如宝库，菩提分法如大道，慈悲胜观二者如良马，总持无畏二者如庄严的水池，这五者遍布于八地、九地、十地。法喜如声响影像，一乘道如河流，与法身相同具备如云，这三者存在于十地，因为以智慧和广大事业利益众生。如是，在《释义明灯》中说，其中前三者以小、中、大三种是最初的
English
Gold and a treasure-source sea, a vajra mountain, medicine, a spiritual friend, a wish-fulfilling jewel, the sun, a song, a king, a treasury, and a great path, a mount, a portion of adornment, and sounds, images, rivers, and clouds, are the twenty-two aspects. Thus it is said. The meanings of these examples are in order, as it says in its commentary: aspiration, thought, superior thought, application, generosity, discipline, patience, diligence, meditation, wisdom, skill in means, aspiration, strength, the perfection of wisdom, clairvoyance, merit and wisdom, qualities in harmony with the path to enlightenment, compassion and insight, retention and confidence, the joy of Dharma, the one vehicle, and possessing the Dharmakaya. The boundaries are: aspiration is like earth, thought is like gold, and superior thought is like a waxing moon. These three, in order, are the generation of bodhicitta on the small, medium, and great levels of the path of accumulation, and are named accordingly. Application is like fire, which is the generation of bodhicitta on the four paths of application. Generosity is like a treasure, discipline is like a source of jewels, patience is like an ocean, diligence is like a vajra, meditation is like a mountain, wisdom is like medicine, skill in means is like a spiritual friend, aspiration is like a wish-fulfilling jewel, strength is like the sun, and the perfection of wisdom is like a beautiful song. These correspond in order to the first through tenth bhumis. Clairvoyance is like a king, the two accumulations are like a treasury, qualities in harmony with the path to enlightenment are like a great path, compassion and insight are like a fine mount, and retention and confidence are like an adorned pool. These five are pervasive on the eighth, ninth, and tenth bhumis. The joy of Dharma is like sounds and images, the one vehicle is like a river, and possessing qualities equal to the Dharmakaya is like a cloud. These three exist on the tenth bhumi because they benefit sentient beings with wisdom and great activity. Thus, in the "Commentary Illuminating the Meaning," it says, "The first three are the first of the small, medium, and great levels.