Tibetan
་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །གློ་བུར་དག་གི་ཁམས་སྟོང་གིས། །རྣམ་་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །བླ་མེད་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། དེའི་འགྲེལ་པར། འདིས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁམས་འདི་ལ་བསལ་བར་བྱ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། གློ་བུར་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་བསྣན་པར་བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་པ། བྲལ་བ་ཤེས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་སྦུབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པ་བྲལ་མི་ཤེས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལས་འདས་པ་ནི་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ལ། གང་ཞིག་དེར་ལྷག་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི། དེ་ལ་རྟག་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ཡེ་ལྡན་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་སེལ་བ་ཡིན་གྱི། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ནི་མ་་ཡིན་ཏེ། ཆོས་སྐུ་ལོངས་སྐུ་འདུས་བྱས་སུ་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཆོས་སྐུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ཡང༌། འཇུག་པར། ཞི་སྐུ་དཔག་བསམ་ཤིང་ལྟར་གསལ་གྱུར་ཅིང༌། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་རྣམ་མི་རྟོག །འགྲོ་གྲོལ་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་འབྱོར་སླད་རྟག །འདི་ནི་སྤྲོས་དང་བྲལ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མར། ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་འཆི་བའི་བདུད་བཅོམ་དང༌། །ངོ་བོ་མེད་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་རྟག །ཅེས་པ་དང་ཡང་འགལ་ལ། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་མིན་ལ། །མཁྱེན་དང་བརྩེ་་དང་ནུས་པར་ལྡན། །དོན་གཉིས་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་པས། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་་དག་པ་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པར་སྨྲ་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ཆགས་པར་མི་རིགས། གལ་ཏེ་མེད་པར་སྨྲ་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། ། བུས་པ་མ་རབས་ནི་ཆད་པར་སྨྲ་ཞིང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་སྙིང་པོ་མི་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བར་སྨྲ་ན་ལུས་ལ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མི་ཤེས་སོ། །བུས་པ་གླེན་པ་དག་ལུས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་སྙམ་སྟེ་རྫ་སོ་མ་བཏང་བ་དང་འདྲ་བར་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རྟག་པར་མི་སྨྲའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གི་ལུས་འདི་ལ་་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུས་པ་གླེན་པ་དག་་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ནི་བདག་མེད་པ་བླ་དགས་སུ་བཏགས་པར་ཟད་དེ། བདེན་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཕྱེའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་བསྐྱེད་དོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྟོང་པར་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་གིས་ཐོས་ནས་ཆད་པའམ་མེད་པར་ལྟ་བ་སྐྱེའོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བར་བྱེ་བྲག་དབྱེའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་རྣམས་བདུད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མིའི་ནང་ན་སེང་གེ་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉག་གཅིག་ནི་རྟག་པ་གནས་པ་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བར་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་གིས་ཐོས་ནས་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་སུ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་དོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །གང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །གང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་ཏོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོག་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡང་བདག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན། བུས་པ་གླེན་པ་དག་གཉིས་སུ་འཛིན་ཏོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །བདག་དང་བདག་མེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔགས་པས། ངས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་མདོ་ལས། ལོག་སྲེད་ཅན་གཏན་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ནི་ཞེས་པ་དང༌། རིགས་ཆད་པ་དག་ཀྱང་གསུངས་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་པོས་མ་ཁྱབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའང་དེ་ལྟ་མ་་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྤངས་པའི་ལོག་སྲེད་ཅན་དེ་དག་ཡུན་རིང་མོར་མི་གྲོལ་བ་ལ་དགོངས་པ་ཉིད་དང༌། ལམ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་དག་རེ་ཞིག་ལམ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ལས་ཆད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཁམས་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཇི་སྐད་དུ། ལོག་སྲེད་ཅན་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སྡང་བ་ལོག་སྲེད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པར་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སྡང་བ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་དུས་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཡང་གཏན་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་རུང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས། ཐོག་མེད་གྱུར་ཀྱང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ། །རང་བཞིན་གྱིས་དག་རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་ནི། །ཐོག་མེད་སྦུབས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཕྱིར་མི་མཐོང་སྟེ། ། ཇི་ལྟར་གསེར་གྱི་གཟུགས་ནི་བསྒྲིབས་པ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པས་ནམ་ཞིག་ན་དག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །ཐོག་མེད་གྱུར་ཀྱང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ། ། ཞེས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། རིགས་གཉིས་སད་པའི་རྟག་པ་ལའང་གཉིས་ལས། རང་བཞིན་ཆོས་སྐུའི་རིགས་སད་པའི་རྟགས་ནི། དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནའང་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོས་ནས། །ནང་དུ་རབ་རུ་དགའ་བ་ཡང་་དང་ཡང་དུ་འབྱུང༌། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་བྱུང་མཆི་མས་མིག་བརླན་ཞིང༌། །ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལྡང་བར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་བློའི་ས་བོན་ཡོད། །དེ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སྣོད་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་སྐུ་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སད་པའི་རྟགས་ནི། མདོ
Chinese
具有清净之自性。以客尘之界空性，具有无分别之自性。非以无上法而为空。如是说。其释中说：此示何义耶？何以故，自性清净之如来藏，于此应遣除之一切烦恼之因，无有丝毫，以离客尘垢染乃此之自性故。于此应增益之具有清净之因者，亦无少许，以无分别之法，清净之法性乃自性故。是故如来藏乃为有分别，可分离，知晓者，以一切烦恼之壳而为空性。无分别，不可分离，不可思议之如来之法，超过恒河沙数者，则非空性。如是宣说。如是，何者于何处无有，则以彼为空性，如是如实随见。何者于彼处增上，则彼于彼处恒常存在，如是如实如是知晓。佛之二身本具之障蔽，乃以二资粮而遣除，然非生及能生之因果，以法身报身若成有为，则成不常之过失故。如是，法身无有迁变，然于《入行论》中：寂静身如如意树般显现，如如意宝般无分别。为度众生直至轮回空，此恒常利益世间。此离戏论且显现。如是说。且于《宝性论》中：法之自在者，摧伏死魔者，无自性故，世间怙主恒常。如是亦相违。未造作且任运成就，非由他缘所证悟，具有智慧、慈悲与能力，具二利之佛陀。如是说故，遮止生及能生之因果。是故，无我与空性及无二等等之义，应如是了知：于《大般涅槃经》中，如来之秘密藏，佛性完全清净
English
It has the characteristic of being pure in nature. With the emptiness of adventitious realms, it has the characteristic of being without distinction. It is not empty of the supreme Dharma. Thus it is said. In its commentary, it says: What does this indicate? Why is it that in the Tathagatagarbha, which is completely pure by nature, there is no cause whatsoever for all the afflictions to be removed? Because being free from adventitious stains is its nature. There is also not the slightest addition of what should be added with the cause of purification, because the Dharma of non-distinction, the Dharmata of purity, is the nature. Therefore, the Tathagatagarbha is empty of all the shells of afflictions, which are distinct, separable, and knowable. The Dharma of the Buddha, which is non-distinct, inseparable, inconceivable, and exceeds the sands of the Ganges, is not empty. Thus it is said. Thus, what is not in what is empty of that, it is truly seen accordingly. What is superior there is always there, it is known as it is. The obscurations of the two Kayas of the Buddha, which are inherently present, are removed by the two accumulations, but they are not the cause and effect of what is produced and what produces, because if the Dharmakaya and Sambhogakaya become conditioned, they would be impermanent. Thus, the Dharmakaya is immutable, but in the Bodhisattvacharyavatara: The peaceful body appears like a wish-fulfilling tree, like a wish-fulfilling jewel, without any thought. To liberate beings until samsara is empty, this is constant for the benefit of the world. This is free from elaboration and appears. Thus it is said. And in the Uttaratantra: The Lord of Dharma, the one who subdues the Mara of death, because he is without essence, the protector of the world is constant. This is also contradictory. Uncreated and spontaneously accomplished, not realized by other conditions, endowed with wisdom, compassion, and power, the Buddha who possesses two benefits. Thus it is said, it prevents the cause and effect of what is produced and what produces. Therefore, the meanings of selflessness, emptiness, and non-duality, etc., should be understood as follows: In the Mahaparinirvana Sutra, the secret essence of the Tathagata, the Buddha-nature is completely pure.
Chinese
不改变不转移地显示。如果说存在，那么有智慧的智者不应贪执。如果说不存在，那就变成说谎了。下劣之辈说断灭，不了解如来藏的秘密心髓。如果说痛苦，就不了解身体具有快乐的自性。愚蠢之辈认为一切身体都是无常的，像没有扔掉旧瓦片一样执着。对此，有智慧的智者会进行区分，不会笼统地说一切都是无常的。那是什么原因呢？因为我的这个身体里有佛性的种子。愚蠢之辈认为一切佛法都是无我的。有智慧的智者认为无我只是假立的名称，因为没有真实性所以要区分。这样了解之后，就不会对此产生怀疑。如果有人说如来藏是空性的，愚蠢之辈听了之后会产生断灭或不存在的见解。有智慧的智者会区分如来种姓是不变不迁的。如果说解脱像幻觉一样，愚蠢之辈会认为获得解脱的人是魔的眷属。有智慧的智者会进行区分，像人中的狮子一样，只有如来才是恒常、安住、不变、不迁的。如果说因为无明的缘故产生诸行，愚蠢之辈听了之后会区分明和无明为二。有智慧的智者会证悟到自性本无二。这无二性本身就是真实性。如果说因为诸行的缘故产生识，愚蠢之辈会执着诸行和识为二。有智慧的智者会证悟到自性本无二，无二就是真实。如果说一切法都是无我的，如来藏也是无我的，愚蠢之辈会执着为二。有智慧的智者会证悟到自性本无二。我与无我，自性本无二。如来藏的
English
It shows without changing or transferring. If it is said to exist, then wise and intelligent people should not be attached. If it is said not to exist, then it becomes a lie. Inferior people speak of annihilation and do not understand the secret essence of the Tathagatagarbha. If it is said to be suffering, then one does not understand that the body has the nature of happiness. Foolish people think that all bodies are impermanent and cling to them as if they have not thrown away old tiles. Therefore, wise and intelligent people will distinguish and will not say that everything is impermanent in general. Why is that? Because there is a seed of Buddha-nature in this body of mine. Foolish people think that all Buddhist teachings are selfless. Wise and intelligent people think that selflessness is just a false name, because there is no reality, so it must be distinguished. After understanding this, there will be no doubt about it. If someone says that the Tathagatagarbha is empty, foolish people will hear it and generate the view of annihilation or non-existence. Wise and intelligent people will distinguish that the Tathagata lineage is unchanging and unmoving. If it is said that liberation is like an illusion, foolish people will think that those who have attained liberation are the retinue of demons. Wise and intelligent people will distinguish that, like a lion among men, only the Tathagata is constant, abiding, unchanging, and unmoving. If it is said that actions arise because of ignorance, foolish people will hear it and distinguish between knowledge and ignorance as two. Wise and intelligent people will realize that there is no duality in nature. This non-duality itself is the truth. If it is said that consciousness arises because of actions, foolish people will cling to actions and consciousness as two. Wise and intelligent people will realize that there is no duality in nature, and non-duality is the truth. If it is said that all dharmas are selfless and the Tathagatagarbha is also selfless, foolish people will cling to them as two. Wise and intelligent people will realize that there is no duality in nature. Self and selflessness are inherently non-dual. The Tathagatagarbha's
Chinese
因此，诸佛薄伽梵们对如是不可估量、不可测量、无边无际的精华之义完全赞叹，我也要像经部中所有具有功德的经部所广说的那样去了解。在《幻化经》中说：“邪见者永远不会从痛苦中解脱出来，具有这种性质。”又说：“断绝种姓者。”如果有人认为精华没有遍及所有众生，那不是这样的。这是指那些舍弃大乘佛法的邪见者，他们长期无法解脱。那些从道上退回来的人，只是暂时断绝了修道的种姓，而不是断绝了心之自性光明之界。如《宝性论》的解释中所说：“如所说，邪见者永远不会从痛苦中完全解脱出来，具有这种性质。”这正是因为憎恨大乘佛法的邪见者之因。为了遣除对大乘佛法的憎恨，是考虑到其他时间而说的。因为有自性清净的种姓，所以没有任何人永远不会变得清净是不合理的。因为薄伽梵考虑到所有众生都具有无差别的清净的可能性，所以说：“虽无始却具终，自性清净恒常性，无始之壳所遮蔽，故不见如金之像被遮蔽。”因此，无始的法界存在于所有善法中，所以无论何时都会变得清净。通过“虽无始却具终”而成立。 两种觉醒的常性中也有两种。自性法身之种姓觉醒的标志是，在《入中论》中说：“即使在凡夫的时候，听到空性，内心也会反复产生极大的喜悦。从极大的喜悦中产生的眼泪会湿润眼睛，身体会起鸡皮疙瘩。对于那个人来说，有获得圆满佛陀的智慧的种子。那个人是接近显示的容器，应该为那个人显示圣义的真谛。”等等。色身有法之种姓觉醒的标志是，经