Tibetan
ངོན་ཞིང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི། འཁོར་བའི་ཆུ་གཏེར་ཕ་མཐའ་ཡས་འདི་ལས། །རིན་ཆེན་གྲུ་བོ་ཐོབ་དུས་མ་བརྒལ་ན། ། གཏན་དུ་ཉོན་མོངས་སྡུག་བསྔལ་དབའ་ཀློང་དུ། །རབ་ཏུ་འཁྲུགས་ཚེ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་བྱ། ། འདི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་ཆུའི་གཏེར་ཡིན་ལ། དོན་མཐུན་བདག་གིས་གྲུ་བོ་ཆེ་གང་དུ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་མཚོ་ཆེན་དེ་ལས་རྒལ་བར་བྱེད་དགོས་པ་བཞིན་དུ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མི་མངོན་པ། བཟོད་པར་དཀའ་ཞིང་འཇིགས་སུ་རུང་བ་འདི་ལས་མིའི་གྲུ་ཐོབ་པའི་རྟེན་འདིས་བརྒལ་དགོས་ཏེ། གཏན་དུ་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀློང་འཁོར་དུ་འཁྱམས་པ་ནི་བཟོད་པའི་སྐབས་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཞི་བ་ལྷས་ཀྱང་སྤྱོད་འཇུག་ཏུ་གསུངས་པ། མི་ཡི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་སུ། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ། །གྲུ་འདི་ཕྱིས་ནས་རྙེད་དཀའ་བས། །རྨོངས་པས་དུས་སུ་གཉིད་མ་ལོག ། ཅེས་སོ། ། ལྔ་པ་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བའི་འཐད་པ་ནི། དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན། དེ་བས་མྱུར་དུ་བརྩོན་པའི་གོ་བགོས་ཏེ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྙོག་པ་རབ་ཞིའི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་དྲི་མེད་འོད་གསལ་ལམ་འཛེགས་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་ལམ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་མཛོད། །ཅེས་གདམས་སོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྙོག་པ་ཞི་བ་ན་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་ནས་འཆར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་བརྩོན་པས་བར་དུ་མ་ཆད་པར་ཉིན་དང་མཚན་མོ་གཉིད་དང་སྙོམ་ལས་སྤངས་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །ཇི་སྐད་དུ་རིམ་ལྔ་ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྤྲོས་པ་ཀུན། །ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་ཡི་ཚེ། །འོད་གསལ་བ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ ནི། །མི་རྟོག་མཐའ་དབུས་མེད་པར་འཆར། །ཞེས་སོ། །སྐབས་འདིར་སེམས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་ལ་བརྗོད་པས་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྙོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱས་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་གོ །བདེན་གཉིས་ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པའི། །སྒྲོ་བཏགས་རྣམ་པ་ཅན་རྟོག་ཡིན། །ཞེས་ པའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་པོར་མཐོང་དུས་འདིའོ་ཞེས་སྤྱི་ལ་དམིགས་པར་མཐོང་བའི་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ་ཨུཏྤ་ལའོ་ཞེས་བློས་སྐད་ཅིག་དང་པོར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། དེ་ནས་ཡུལ་དེའི་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དཔྱོད་པ་སྟེ
Chinese
令人恐惧的，轮回的无边水藏中，若未在获得珍宝船只之时渡越，恒时于烦恼痛苦的波涛中，剧烈翻腾之时我将如何是好？正如大海是水的宝藏，有意义者我，在拥有大船之时，必须渡过大海一样。轮回的大海无始无终，难以忍受且令人恐惧，必须依靠获得人身船只的所依来渡越，因为恒时漂泊于生、老、病、死等波涛之中，没有忍受的余地。寂天菩萨也在《入行论》中说：依靠人身之船，能从痛苦的大河中解脱，此船之后难以获得，愚昧者莫要贪睡！如此说。第五，暇满难得之理：暇满难得的理由，因此迅速分配精进之份额，为了心与心所的纷扰彻底寂灭，无垢光明智慧之路攀升，愿菩提道上没有障碍！如此教诫。当心与心所产生的纷扰寂灭之时，心性光明的智慧便从内心显现，习惯于此即称为菩提道，精进修持便能日夜不间断地，舍弃睡眠和懈怠而安住。如五次第中所说：心与心所的一切戏论，趋近寂灭之时，光明之智慧，无念无边地显现。如此说。此处的心是指存在于三界所依之上的虚构分别和随念，因此必须彻底平息遮蔽它的纷扰，才能进入无分别的智慧。二谛中说：心与心所是三界的，虚构的各种分别念。如此说。那也是最初见到境时，认为这是什么而普遍地见到，这种分别念是心，就像用意识在第一刹那认识到莲花一样。之后专注于该境的差别，就是心所产生的思择。
English
Frightful and terrifying, in this boundless ocean of samsara, if one does not cross over when one has obtained the precious boat, how shall I fare when constantly agitated in the waves of afflictions and suffering? Just as the great ocean is a treasure of water, and I, the meaningful one, must cross the great ocean when I have a great boat, so too, one must cross this great ocean of samsara, which has no beginning or end, is difficult to endure, and is frightening, by relying on the support of having obtained the boat of human existence, because there is no room for endurance when constantly wandering in the waves of birth, old age, sickness, and death, etc. Shantideva also said in the Bodhisattvacharyavatara: "Relying on the boat of human existence, one can be liberated from the great river of suffering. This boat is difficult to find later, so do not sleep foolishly!" So it is said. Fifth, the reason for the difficulty of obtaining leisure and endowment: The reason for the difficulty of obtaining leisure and endowment, therefore, quickly allocate the share of diligence, in order to completely pacify the disturbances of mind and mental factors, ascend the path of stainless, clear light wisdom, may there be no obstacles on the path to enlightenment! Thus it is advised. When the disturbances arising from mind and mental factors are pacified, the wisdom of the mind's own clear light manifests from within, and becoming accustomed to this is called the path to enlightenment. By diligently practicing, one can abide day and night without interruption, abandoning sleep and laziness. As it is said in the Five Stages: When all the elaborations of mind and mental factors, approach pacification, the wisdom of clear light, appears without thought and without limit. So it is said. Here, the mind refers to the fabricated discriminations and recollections that exist on the basis of the three realms, therefore, one must completely pacify the disturbances that obscure it in order to enter into non-discriminating wisdom. In the Two Truths it says: Mind and mental factors are of the three realms, fabricated with various discriminations. So it is said. That is also when one first sees an object, thinking 'what is this?' and seeing it universally, this discrimination is the mind, just as one recognizes a lotus in the first moment with consciousness. Then, focusing on the differences of that object is the contemplation arising from the mind.
Tibetan
་ཨུཏྤ་ལའི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང༌། དབྱིབས་ཟླུམ་པ་དང༌། གེ་སར་དང༌། ཟེའུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེའང་དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་རྩིང་ཞི་བ་ཉིད། །ཅེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་དཔྱོད་ལ་སེམས་སེམས་བྱུང་བག་ཆགས་སུ་བཏགས་པ་ཅན་མཐའ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགག་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། ། བསྲེགས་པས་ཞི་དེ་རྒྱལ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། །སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡི་མངོན་སུམ་ མཛད། །ཅེས་སོ། དེའང་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས། ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བས་གཡོགས་པའི་ཚེ་ནི་སེམས་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྟོག་དཔྱོད་མི་དགེ་བའི་ས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་དེ་ལས་ཐར་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཡུལ་རིག་ཀྱང་རྟོག་དཔྱོད་དུ་ཞེན་པའི་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བསྟོད་པ་ལས། ཉོན་མོངས་དྲ་བས་གཡོགས་པ་ན། །སེམས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་བྲལ་གྱུར་ན། །སངས་རྒྱས་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས། སེམས་ཅན་ཀུན་མཆོག་ཉིད་སེམས་དང༌། །ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སེམས་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། འགྲོ་བའི་སེམས་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག །སངས་རྒྱས་སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེ། །ཇི་ལྟར་གསེར་གྱི་རི་ངོགས་བཞིན། །མ་དག་དག་པའི་ཚུལ་འདི་བསྟན། །ཞེས་སོ། །སྔགས་ལས་སེམས་ཆེན་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་ཤེས་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ལྡོངས་པ་དག །སེམས་མི་འགག་པར་འདོད་པ་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་ནའང་དབང་ཤེས་ལ་ཡུལ་སྣང་ཡང་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་པ་འགག་སྟེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་འགག་ཀྱང་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ལ་ཡུལ་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང༌། རྫིང་གཡོབ་མེད་པར་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དང༌། ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ལས། ནང་གི་བདག་ཉིད་གཡོ་མེད་པར། །གནས་ནའང་མིག་གི་གཟུགས་དག་ནི། ། མཐོང་བའི་བློ་དེ་དབང་སྐྱེས་ཡིན། །ཞེས་སོ། ། དབང་པོ་ལ་ཡུལ་སྣང་བ་རྟོག་མེད་ཡིན་པར་
Chinese
如同对蓝色莲花的颜色、圆形、花蕊和花粉等的分别念一样。对此，《中边论》中说：“于彼义现起，了别即为识，彼之差别性，是从心而生。”以及《俱舍论》中说：“分别与观察，以及粗与细。”也是如此。如此，所有将分别念执着为心和心所习气的，都在佛地灭尽。如《入行论》中说：“所知薪柴尽焚毁，寂灭是诸佛法身，尔时无生亦无灭，心灭是彼之现证。”如此。那也是因为自证智以能取所取的错乱为因，被烦恼之网覆盖之时，就称为心。因为分别念被不善之地所摄。何时从中解脱，就称为佛，因为即使了知对境，也远离了执着于分别念的能取所取。如《心之金刚赞》中所说：“烦恼之网覆盖时，当说彼为名为心，彼者若离诸烦恼，当说彼为名为佛。”如此。《现观庄严论》中说：“有情皆殊胜即心。”在佛地宣说有大心，即是大智慧。如《功德庄严经》中说：“有情之心皆为分别，佛心乃是大智慧，犹如金山之四面，显示不净与清净之相。”如此。密咒中，大心和大烦恼都指智慧本身，正如其所示。对此，那些被无知的昏暗所蒙蔽的人，认为心不会灭绝，这是愚痴。如此，即使在入定之时，根识对境显现，但分别念的意识也会停止。如《律藏》中说：“比丘入于禅定时，彼之心行虽灭，然非谓根识不显现对境，如守护田地者，池水不动，影像显现。”以及《量理宝藏论》中说：“内在自性无动摇，安住然眼之色等，所见之识乃根生。”如此。根对境显现是无分别的。
English
It is like the conceptualization of the blue color, round shape, filaments, and pollen of a lotus flower. In this regard, the Madhyāntavibhāga states, "In that, the appearing of meaning is the consciousness; its distinctiveness arises from the mind." And the Abhidharmakośa states, "Discernment and analysis, as well as coarseness and subtlety." It is like that. Thus, all that is imputed as the mind and mental factors, along with their habitual tendencies, ceases in the state of Buddhahood. As stated in the Madhyamakāvatāra, "When the dry firewood of knowable things is completely burned, the peace is the Dharmakāya of the Victorious Ones. At that time, there is neither birth nor cessation. The cessation of mind is the direct realization of that body." So it is. That is because when the self-aware wisdom is caused by the delusion of grasping at subject and object, and is covered by the net of afflictions, it is called mind. This is because conceptualization is included in the impure ground. When it is liberated from that, it is called Buddha, because even though it knows objects, it is free from the grasping of subject and object that clings to conceptualization. As stated in the Vajra Praise of Mind, "When covered by the net of afflictions, it is to be called mind. When that itself is free from all afflictions, it is to be called Buddha." So it is. The Abhisamayālaṃkāra states, "All sentient beings are supreme, that is mind." The explanation that there is a great mind in the state of Buddhahood is the great wisdom. As stated in the Guṇavyūha Sūtra, "The minds of beings are all conceptual. The mind of the Buddha is great wisdom. Like the four sides of a golden mountain, this shows the aspect of impurity and purity." So it is. In mantra, the great mind and the great afflictions refer to wisdom itself, just as it is shown. To this, those who are blinded by the darkness of ignorance, who believe that the mind does not cease, are foolish. Thus, even at the time of meditative equipoise, although objects appear to the sense consciousnesses, the consciousness of conceptualization ceases. As stated in the Vinaya Sutra, "When a monk is in meditative equipoise, although the activity of his mind ceases, it is not that objects do not appear to the sense consciousnesses, just as for a guardian of a field, when the pond is still, reflections appear." And the Pramāṇaviniścaya states, "When the inner nature is without movement, and the forms of the eye are present, the consciousness that sees them is born from the sense." So it is. The appearance of objects to the senses is non-conceptual.