Tibetan
འི་རྒྱུ་ཉིད་ཡེ་ནས་སངས། །ཀུན་གཞི་ཆོས་སྐུར་རང་ཤར་བས། །བརྒྱུད་པའི་སྐྱེ་བ་རྩད་ནས་བཅད། །ཡིད་བཞིན་དགོངས་པ་ཡེ་གནས་པས། །འགྱུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རང་གཞག་ཡིན། །དབུགས་ནི་ཡེ་ནས་རྒྱུན་ཆད་པས། །སྐྱེ་ཤི་གདོད་ནས་ཡོད་པ་མིན། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡེ་རྫོགས་པས། །ཞེན་པའི་མཐའ་ནི་བསྒོམ་པ་ཉིད། །ཡན་ལག་མ་བསྐྱོད་ཡེ་ཕྱིན་པས། །འགྲོ་བའི་ལམ་ཉིད་ཡེ་ནས་བགྲོད། །སྨྲས་པའི་ངག་ནི་བརྗོད་མེད་པས། །ཡེ་ནས་སྨྲ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས། །བསམ་པའི་འཕྲོ་འདུ་ཡེ་སྟོང་པས། །ཡེ་ནས་བསམ་གཏན་ཆེན་པོར་གནས། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་རང་དག་པས། །དྲི་མེད་ཟང་ཐལ་ཆེན་པོར་གནས། །བྱས་པས་བྱུང་ས་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཐོག་མ་ཉིད་ནས་བྱ་བྱེད་བྲལ། །གཞི་ནས་གཞན་བྱུང་ཆོས་མེད་པས། །གདོད་ནས་རང་བྱུང་ཉག་གཅིག་གོ །གཅིག་དང་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཟད་པས །ཐིག་ལེ་ཟླ་དང་བྲལ་བ་ཉིད། །མུན་པ་གདོད་ནས་རྣམ་དག་པས། །རིག་པའི་སྣང་བ་འོད་གསལ་ཁྱབ། །འཁོར་བ་འགྱུར་མེད་འགགས་ཟིན་པས། །ཡེ་ནས་ལྷུན་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ས། །མཚན་མའི་དངོས་པོ་སྟོང་སངས་པས། །བདག་འཛིན་བློ་ནི་ཡེ་ནས་ཟད། །རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱིས་རང་གྲོལ་བས། །ལྟོས་པ་རྣམས་ནི་ཅོག་བཞག་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་མཐའ། །ཆོས་རྣམས་རང་སར་གཞག་པ་སྟེ། །སྣང་ཤེས་ཆོས་ཉིད་ཟུང་འཇུག་པས། །ཡེ་གྲོལ་ཅོག་གཞག་ཉིད་ལ་ཐུག །དགོངས་པ་བློ་ལས་འདས་པ་དང༌། །མཚན་བཅས་རང་སར་དག་པ་དང༌། །སྟོང་དང་དངོས་པོའི་མཐའ་གྲོལ་དང་ །འགྱུ་ཟད་རྟོག་པ་མེད་པ་དང༌། །བློ་ཟད་ཡིད་ལས་འདས་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། འབྱུང་བ་ལྔ་ཉིད་ཡེ་དངས་པས། །སྣང་བ་འོད་གསལ་ཉིད་དུ་གྲོལ། །དབང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཅེར་གཞག་པས། །འཛིན་པའི་ཡུལ་ལྔ་རང་སར་གྲོལ། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། རང་སེམས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། །གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སོང་བ་མེད། །གང་གིས་དགྲོལ་བ་མེད་པའི་སེམས། །གཞི་ནས་རྫོགས་པས་འགྲོ་འོང་མེད། །བརྟགས་པས་མ་རྙེད་རྒྱུ་མཚན་མེད། །གཞི་རྩ་མེད་པས་སྟོང་གསལ་གནས། །རང་གསལ་གནས་པའི་སེམས་དེ་ནི། །གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ཕྱོགས་རིས་མེད། །དུས་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ལྟོས་གཞི་མེད། །འབད་མེད་གྲོལ་བས་བརྩོན་འགྲུས་མེད། །གདེང་གིས་གྲོལ་བས་འབད་རྩོལ་མེད། །དེ་ལ་གདེང་གིས་གྲོལ་བ་བཤད། །ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་བསྐྱར་གཞི་མེད། །རང་གིས་གྲོལ་བས་གཉེན་པོ་མེད། །ཅེར་གྱིས་རལ་བས་མཐོང་སར་ཡང༌། །ཡོངས་སུ་གྲོལ་བས་
Chinese
的因本性本来清净，本始成为法身自然显现，传承的生世连根斩断，如意之意本来存在，动摇之相自然安住，气息本来断绝，生死原本不存在，欲望的功德本来圆满，执着的边际即是禅修，肢体不动本来已到，行走的道路本来已走完，所说的语言不可言说，本来已超离言说思虑，思虑的起伏本来空性，本来安住于大禅定，垢染本来自然清净，安住于无垢通透大境，因为没有造作的生处，从一开始就远离能作所作，因为本来没有从他而生的法，原本就是自生唯一，一和二的数目已尽，明点即是远离月亮，黑暗原本完全清净，智慧的显现光明普照，轮回不变已经止息，本来任运成就佛陀之地，名相的事物空寂，我执之念本来已尽，因缘诸法由因缘自然解脱，所依赖的都放下。如是说。第二，越量部中说，自性大圆满的边际，诸法安住于自身，显现觉性法性双运，本来解脱安住自身即是究竟。意超越心识，有相的自身清净，空与实有的边解脱，动摇止息没有分别念，心识止息超越意识。如是说。前面说，五大本身本来清澈，显现解脱为光明本身。五根本身安住，所执的五境自身解脱。如是说。第三，越量部中说，所谓自心解脱，不是从一处到另一处，没有谁来解脱的心，因为本来圆满所以没有来去，考察也找不到没有理由，因为没有根基所以安住于空明，安住于自明的心，要害解脱所以没有偏颇，时间解脱所以没有依赖，无勤解脱所以没有精进，确信解脱所以没有努力，对此宣说确信解脱，本来解脱所以没有重复的基础，自己解脱所以没有对治，专注破裂所以即使在所见之处，也完全解脱
English
The very nature of cause is primordially pure. The basis, becoming Dharmakaya, naturally arises. The lineage of births is cut off at its root. The intention of wish-fulfillment is primordially present. The moving aspects are naturally abiding. Breath is primordially ceased. Birth and death are not originally existent. The qualities of desire are primordially complete. The limit of attachment is meditation itself. Limbs unmoving, primordially gone beyond. The path of going is primordially traversed. The speech spoken is inexpressible. Primordially beyond the realm of speech and thought. The arising and gathering of thought is primordially empty. Primordially abiding in great meditation. Defilements are naturally pure. Abiding in the great state of stainless transparency. Because there is no place of arising from action, from the very beginning, free from doing and being done. Because there is no dharma arising from other from the ground, originally self-arisen, the only one. The count of one and two is exhausted. The bindu is indeed separate from the moon. Darkness is originally completely pure. The appearance of awareness pervades as clear light. Samsara, unchangeable, is already stopped. Primordially spontaneously perfected, the place of Buddhahood. The object of signs is empty and clear. The mind of self-grasping is primordially exhausted. Conditions are self-liberated by conditions. All dependencies are completely abandoned. Thus it is said. Secondly, in the Exceeding Measure it says: The limit of the Great Perfection of Naturalness, all dharmas abide in their own place. Appearance and awareness, the union of Dharmata, primordially liberated, abiding in itself is the ultimate. Intention beyond intellect, and the self-purification of what is with signs, and the liberation from the limits of emptiness and entity, and the cessation of movement, without conceptualization, and the cessation of intellect, beyond mind. Thus it is said. In the former it says: The five elements themselves are primordially clear, appearances are liberated as clear light itself. The five faculties themselves are kept still, the five objects of grasping are liberated in their own place. Thus it is said. Thirdly, in the Exceeding Measure it says: What is called the liberation of one's own mind, it does not go from one place to another. The mind that is not liberated by anyone, because it is originally complete, there is no coming and going. It is not found by examination, there is no reason. Because there is no root, it abides in emptiness and clarity. That mind abiding in self-clarity, is liberated by the key point, so there is no bias. Liberated by time, so there is no dependence. Effortlessly liberated, so there is no diligence. Confidently liberated, so there is no effort. To this is explained confident liberation. Primordially liberated, so there is no basis for repetition. Liberated by itself, so there is no antidote. Torn apart by staring, so even in the place of seeing, it is completely liberated.
Tibetan
འབད་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྒོ་གསུམ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་གདོད་ཀྱིས་འབད་པས་གྲོལ་མི་དགོས་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཡང་མི་དགོས་པར་འབྱུང་བ་རང་གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སླར་མི་ལྡོག །ངག་གིས་འབད་པ་སྙིང་པོ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་མི་དགོས་པར། བརྗོད་པ་གསལ་དག་ཏུ་གྲོལ་བས། སྨྲས་ཚད་སྒྲ་དོན་གྱི་གནད་ཀྱིས་གྲོལ། །སེམས་ཀྱི་འབད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་མི་དགོས་པར། ཅི་བསམས་དགོངས་པའི་གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བ་སྟེ། གཞན་ནས་བྱུང་བ་མེད་པས་རང་གྲོལ་བ་སྟེ་གཉེན་པོ་ཡོད་མི་སྲིད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་རང་གྲོལ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པའི་གནད་དོ །གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཞག་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བ་དང༌། ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་གནད་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བ་དང༌། ཡེ་གྲོལ་དང༌། རང་གྲོལ་དང༌། ཅེར་གྲོལ་དང༌། ཡོངས་གྲོལ་ལ་སོགས་པ་མང་ཡང་འདི་ནི་རང་གྲོལ་ཆེན་པོ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པས་འབད་མི་དགོས་པར་བསྟན་པའོ། །གསུམ་པ་རང་གྲོལ་གྱི་དགོངས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་མདོར་བསྟན། རང་བཞིན་སོ་སོར་བཤད། དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། འགག་པ་མེད་པའི་རིག་པ་ལ། །འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པས་ལྡོག་ས་མེད། ཡེ་གྲོལ་ཡིན་པས་གཏན་ནས་འཕགས། །རང་གྲོལ་ཡིན་པས་ཡུལ་རྐྱེན་ཟད། །ཅེར་གྲོལ་ཡིན་པས་སྣང་བ་དག །མཐའ་གྲོལ་ཡིན་པས་མུ་བཞི་འགགས། །གཅིག་གྲོལ་ཡིན་པས་དུ་མ་སྟོངས། །ཞེས་པས། ཕྱི་ནང་གཉིས་མེད་ཟང་ཐལ་བའི་རིག་པ་རྗེན་པ་ཤེལ་གོང་དྲི་མ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ལ། གཞི་མེད་པའི་གནད་ཀྱིས་ད་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་རྩ་བ་དང་བྲལ་བའི་རིག་པ་ལ་ལམ་མེད། ལམ་མེད་པས་ད་འབྲས་བུ་ཁམས་གསུམ་དུ་ལྡོག་པའི་ས་མེད་དེ་ཡེ་ནས་གྲོལ་ཟིན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དགོངས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཟིན་པས། གྲོལ་ལུགས་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་བཅས་ཏེ་ཐུན་མོང་གི་ཐེག་པ་ཀུན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནད་དོ། །གཉིས་པ་ལྔ་སྟེ། ཡེ་གྲོལ། རང་གྲོལ། ཅེར་གྲོལ། མཐའ་གྲོལ། གཅིག་གྲོལ་གྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ཡེ་གྲོལ་བསྐྱར་གཞི་མེད་པའི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས། ལྟ་སྒོམ་འབད་རྩོལ་ལ་རག་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཁྱབ་པ་སྤྱིར་བཏང་བས་བྱས་པ་དང་བཅོས་པ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང༌། གང་དུ་ཡང་མ་སོང༌། གར་ཡང་མི་གནས་པ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དོན་ནོ། །གྲོལ་ནི་བཀྲོལ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས། ལྟ་སྒོམ་གྱིས་འབད་མི་དགོས། གྲོལ་ཞེས་རང་ལུག
Chinese
无勤奋。如是说。彼亦三门本自解脱，故不需初始勤奋而解脱。无需身体改变手印等任何作为，因自性要点而解脱，故不再返回六道。无需口头勤奋念诵心咒等作为，因言说清晰纯净而解脱，故所说之语皆因声音意义之要点而解脱。无需心中勤奋修持禅定等作为，因所思皆因意念之要点而解脱，非从他处而来故为自解脱，无有对治之可能。如是则自解脱无有对治之要点。所谓解脱，有仅是安住便解脱，仅是知晓便在要点上解脱，以及本解脱，自解脱，乍解脱，圆满解脱等诸多，然此乃大自解脱，因无有对治故示以无需勤奋。第三，广说自解脱之意，有三：总示本体，分别解说自性，总结意义。第一，如《牟帝珠鬘》所说：无有止息之觉性，无有错乱之因故无有返回之处。是本解脱故全然超胜。是自解脱故境缘穷尽。是乍解脱故显现清净。是边解脱故四边止息。是一解脱故多者空性。如是，内外二元对立皆无之通透觉性，如赤裸无垢之水晶球。以无有基础之要点，今无有错乱之因，故与根本分离之觉性无有道。无有道故，今无有于果三界中返回之地，乃本自解脱，如虚空般之意念任运成就。故具足五大解脱之方式，乃胜于一切共同乘之要点。第二，有五，即本解脱，自解脱，乍解脱，边解脱，一解脱之自性广说。第一，本解脱，复依无有基础之要点，示以不依赖见修勤奋。乃是智慧周遍，通常而言是无为无作之义。从何处亦未生，往何处亦未去，何处亦不住，乃无有改变之义。解脱并非如解开，故不需见修之勤奋。解脱乃自性。
English
Without effort. Thus it is said. Furthermore, since the three doors are primordially liberated, there is no need to liberate through initial effort. Without needing any actions such as changing mudras with the body, liberation occurs through the essential point of its own nature, thus there is no returning to the six realms. Without needing to exert effort in reciting mantras with the mouth, liberation occurs through clear and pure expression, thus whatever is spoken is liberated through the essential point of sound and meaning. Without needing to exert effort in meditating on samadhi with the mind, whatever is thought is liberated through the essential point of intention, since it does not come from elsewhere, it is self-liberation, and there is no possibility of an antidote. Thus, the essential point of self-liberation is that it has no antidote. As for what is called liberation, there are many types such as liberation through merely abiding, liberation at the essential point through merely knowing, as well as primordial liberation, self-liberation, sudden liberation, complete liberation, etc. However, this is great self-liberation, and because it has no antidote, it is taught that there is no need for effort. Third, there are three aspects to explaining the meaning of self-liberation in detail: briefly stating the essence, individually explaining the nature, and summarizing the meaning. First, as it says in the "String of Pearls": "In the unobstructed awareness, there is no cause for confusion, so there is no place to return. Because it is primordial liberation, it is completely superior. Because it is self-liberation, objective conditions are exhausted. Because it is sudden liberation, appearances are purified. Because it is boundary liberation, the four extremes cease. Because it is one liberation, the many are emptiness." Thus, the unobstructed awareness that is without duality of inner and outer, like a naked, stainless crystal ball. Because of the essential point of having no basis, there is now no cause for confusion, so there is no path for the awareness that is separated from the root. Because there is no path, there is now no place to return to the three realms of result, as the intention that is primordially liberated, like the sky, is spontaneously accomplished. Therefore, possessing the five great ways of liberation, it is the essential point that is superior to all common vehicles. Second, there are five: the nature of primordial liberation, self-liberation, sudden liberation, boundary liberation, and one liberation are explained in detail. First, primordial liberation, again relying on the essential point of having no basis, it is shown that it does not depend on view, meditation, or effort. It is the all-pervading wisdom, which generally means without action or fabrication. It did not come from anywhere, it did not go anywhere, it does not abide anywhere, it is the meaning of being without change. Liberation is not like untying, so there is no need for the effort of view and meditation. Liberation is its own nature.