Tibetan
། ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཟད་པས་སྐྱེ་རྒྱུན་ཆད་པས། ད་རིག་པ་ཉིད་འཆི་བ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ནས་སྣང་བ་ཅིའི་ངོ་བོར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དེ། འདི་ཡིན་འདི་མིན་གྱིས་བརྗོད་པར་དཀའ་བས། ཆོས་ཉིད་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དོན་གྱི་འབྲས་བུའོ། །འབྲས་བུ་ནི་གང་ཟག་གིས་འདི་ཡིན་འདི་མིན་བརྗོད་པར་དཀའ་སྟེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་ཆོས་ཟད་པ་ནི་ཚད་ཕེབས་ཀྱི་ཚེ་ཕྱི་ཡུལ་ནང་ལུས་ཀྱི་ཆོས་རྡོས་བཅས་པ་ཡིན་པ་ཟད་པ་ལ་འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་པའི་ཆོས་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཟད་ནས། ཀུན་གཞིའི་ཆ་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་པ་རྩ་བའི་མ་རིག་པ་དེ་ཟད་པར་སྦྱོང་བ་དང༌། འཁྲུལ་པའི་ཆོས་ལ་ལྟོས་ན། སྣང་བའི་འོད་གསལ་སྐྱེ་འཇིག་མེད་པ་དེ་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་དུ་གནས་པ་ལས། ཆོས་ཉིད་གཉིས་པོ་དེ་ཟད་པར་ཡོང་བས་ཆོས་ཉིད་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ནི་དེ་སྔ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོད་པ་ནང་ཐིམ་ལ་ཆ་ཆ་ནས་སོང་དུས། ཀ་དག་གི་སྣང་བ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ངང་གིས་དག་པ་ལ་དར་ཅིག་གནས་པས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་དུས་ན་ཆོས་ཙམ་དུ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་ཟད་པ་སྟེ། ཆོས་ཅན་ཡུལ་དང༌། ཆོས་ཉིད་དེའི་སྟོང་པ་འཛིན་ཆ་ཡུལ་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལྡོག་པའི་དུས་སོ། །ཟད་ལུགས་ནི། རིམ་གྱིས་དང༌། ཅིག་ཅར་གཉིས་ལས། རིམ་གྱིས་ཟད་པ་ནི་སྣང་བ་བཞི་ཚད་དུ་ཕྱིན་པའི་དུས་སོ། །ཅིག་ཅར་ཟད་པ་ནི་དང་པོ་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་མཐོང་ནས་གོམས་པར་བྱས་པས། ཉམས་གོང་འཕེལ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་མ་སྐྱེས་པར་ཟད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ནི་བློ་མཆོག་ཅིག་ཅར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་སྔོན་དུ་སྦྱངས་པའི་ལས་འཕྲོ་ཅན་བླ་མ་ལ་གུས་པ་གཞན་ལས་ཆེ་བ་རེ་རེ་ཙམ་གྱི་ཟད་ལུགས་སྲིད་པ་ཙམ་མོ། །གཉིས་པ་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ངོ་བོ། ངེས་ཚིག རང་བཞིན། ཆོས་ཉིད ས་མཚམས་དང་ལྔ་ལས། ཆོས་ཉིད་ཟད་པའི་ངོ་བོ་ནི། ཕྱི་འོད་ལྔའི་སྣང་བ་སྐུ་དང་བཅས་པ་ཟད། ནང་རྡོས་བཅས་རྟོག་ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཟད། ཉམས་སྣང་གི་ཡུལ་ཟད་དེ། ཀ་དག་གི་སྣང་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་རིག་པ་གནས་པ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཆོས་ཉིད་ཟད་པའི་སྣང་བ་ནི། །ཉམས་ཀྱི་སྣང་བ་སྟོངས་ནས་ནི། །ལུས་ཟད་དབང་པོའི་ཡུལ་ཡང་ཟད། །རྟོག་ཚོགས་འཁྲུལ་པ་ལས་གྲོལ་ནས། །བརྗོད་གཞིའི་ཚིག་དང་བྲལ་བའོ། །ཞེས་སོ། །ངེས་ཚིག་ནི
Chinese
内蕴的有情耗尽，生之延续断绝，如今觉性本身已脱离死亡。此后，显现亦不成立任何体性，难以言说此是彼非，故称法性穷尽，乃是意义之果。果是难以被有情言说此是彼非的，因其不可思议。所谓法穷尽，乃是达到极限之时，外境及内身之有形之法耗尽，此处是指阿赖耶识之法，由心所摄持者皆耗尽。阿赖耶之分，安住于三门之法性，根本无明被耗尽而清净。若依于错乱之法，显现之光明无生无灭，安住于法性胜义谛中，此二法性穷尽故称法性穷尽。显现是指先前本自具足之显现内融，逐渐消失之时，原始清净之显现如无云晴空般自然清净，稍作安住，故称显现，并非如事物与相状般显现。此时，于法亦无执着，故为法性穷尽，即有法之境与，法性之空性执取分，由有境所摄持，三界之心与心所，连同阿赖耶识一同回转之时。穷尽之方式有次第与顿然两种。次第穷尽是指四种显现达到极限之时。顿然穷尽是指首先现见法性后加以串习，未生起证悟增上等显现便已穷尽，此乃称为最上顿然者。此乃先前具有串习之业缘，对上师之恭敬胜于他人，仅有少许此种穷尽方式。第二，广说自性，分五：体性、词义、自性、法性、界限。法性穷尽之体性是：外五光之显现连同身相耗尽，内有形之物连同分别念耗尽，体验显现之境耗尽，原始清净之显现于如虚空般之状态中安住，如《现观庄严论》云：法性穷尽之显现，体验之显现空尽后，身体耗尽，根之境亦耗尽，分别念从错乱中解脱后，远离言说之词。如是说。词义是：
English
When the sentient beings within are exhausted, the continuation of birth ceases. Now, awareness itself is free from death. Thereafter, appearances do not establish any nature whatsoever, and it is difficult to express them as this or that. Therefore, it is called the exhaustion of dharmata, which is the fruit of meaning. The fruit is difficult for individuals to express as this or that because it is inconceivable. Moreover, the exhaustion of dharma occurs when, at the time of reaching the limit, the external objects and internal body, which are substantial dharmas, are exhausted. Here, it refers to the exhaustion of all the dharmas of the alaya-consciousness, which are gathered by the mind. The aspect of the alaya, abiding in the dharmata of the three doors, is the fundamental ignorance that is exhausted and purified. In relation to the deluded dharmas, the clear light of appearance, which is without arising or ceasing, abides in the ultimate truth of dharmata. Because these two dharmatas come to exhaustion, it is called the exhaustion of dharmata. Appearance refers to the spontaneous appearances that were previously present, dissolving inward and gradually disappearing. The appearance of primordial purity, like a cloudless sky, naturally purifies and remains for a moment, so it is called appearance. It is not like the appearance of objects and characteristics. At this time, there is no object of focus even on dharma, so it is the exhaustion of dharmata. It is the time when the objects of phenomena, and the grasping aspect of emptiness of dharmata, gathered by the subject, the minds and mental factors of the three realms, together with the alaya-consciousness, revert. The manner of exhaustion is twofold: gradual and sudden. Gradual exhaustion is the time when the four appearances reach their limit. Sudden exhaustion is when, having first directly seen dharmata and then familiarized with it, exhaustion occurs without the arising of appearances such as the increase of experience. This is called the supreme sudden one. This is only a slight possibility of exhaustion for those who have karmic connections from previous training and whose respect for the guru is greater than others. Secondly, the extensive explanation of self-nature is in five parts: essence, definition, self-nature, dharmata, and demarcation. The essence of the exhaustion of dharmata is: the appearance of the outer five lights together with the body is exhausted, the inner substantial things together with conceptual thoughts are exhausted, the objects of experiential appearances are exhausted, and awareness abides in the state of primordial purity like the sky. As it is said in the *Thal 'Gyur*: "The appearance of the exhaustion of dharmata is when the appearance of experience is emptied, the body is exhausted, and the objects of the senses are also exhausted. Conceptual thoughts are liberated from delusion, and are separated from the words of expression." So it is said. The definition is:
Tibetan
། ཆོས་ཞེས་པ་ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ཉིད་ནི་སྦྱོང་བྱེད་ལམ་གྱི་སྣང་བ་འོད་གསལ་བསྒོམ་པའི་ཆ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཟད་པ་ནི་སྟོངས་པ་སྟེ། བློའི་སྒོམ་པ་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པ་རང་ལོག་ནས་མེད་ལ། མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ངེས་པའི་ཚིག །ཆོས་ཤེས་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པ་ལ། །བྱ་བ་བྱེད་དང་མཚན་ཉིད་འཛིན། །རང་སྣང་སྟོང་པར་བྱེད་པ་ལ། །སོ་སོའི་རིགས་རྣམས་འཛིན་པའོ། །ཉིད་ནི་བཅོས་པ་མེད་པ་ལ། །ལྷུག་པར་གནས་པས་རྣལ་མས་ཁྱབ། །སོ་མ་གཉུག་མ་དཀྱུས་མ་ལ། །སྒྲ་ཚིག་མིང་གི་གྲངས་ཟད་པའོ། །ཞེས་སོ། །རང་བཞིན་ནི། ཕྱི་ནང་གི་སྣང་སེམས་ཟད་དེ་ནམ་མཁའ་སྔོ་སྐྱའི་གདངས་ལྟར་ཀ་དག་གི་རང་གདངས་ཙམ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། རྩལ་རྫོགས་ལས། འདི་དུས་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། །བྱ་བྲལ་ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཆོས་ཉིད་ལ་གཉིས་ལས། །སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །ཕྱི་ནང་གི་རྡོས་བཅས་ཟད་པས་རྩ་རླུང་ཟད། དེ་ཟད་པས་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དྲི་མ་ཕྲ་བ་ས་བོན་གྱི་ཆ་རྣམས་ཀྱང་ཟད་དེ། རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་མི་འདའ་ཞིང༌། སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ཆེན་པོ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བས་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་ཐོབ་པ་ལ། ཀུན་གཞི་ཕྲ་མོ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རབས་ཆད་པོ་དར་དཀར་གྱི་ཡོལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོད་པ་མ་གཏོགས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པས། ལམ་གྱི་ཆོས་ཟད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བསལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ནང་དབྱིངས་ཀ་དག་གི་ཆོས་སྐུར་འཇུག་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། རང་སངས་དེངས་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །འབྱུང་བ་དེངས་པས་རྡོས་པ་འགག །རྡུལ་དང་ཕྲ་རབ་མཐར་འགགས་ནས། །ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་གནས་པ་མིན། །ཉོན་མོངས་དེངས་པས་འཁྲུལ་པ་དང༌། །རྟོག་བྲལ་ཞེན་པ་མི་གནས་པས། །བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང༌། །རྡུལ་ཆ་ཙམ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕྲ་རགས་དེངས་པ་ཡིས། །ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་མཐར་གྱིས་ཕྲ། །འབྱུང་བ་བཞི་ཡི་ལུས་ཟད་ནས། །ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་སྐུའོ། །རྟོག་མེད་ཏིང་འཛིན་རང་གནས་ཏེ། །བཅོས་མའི་ཚོགས་ལས་འདས་པས་ན། །ཆོས་ཞེས་ཚིག་ཏུ་མི་གནས་སོ། །ཞེས་སོ། །སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི། རྩ་རླུང་རགས་པ་ཟད་པས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཟད་དེ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་ཆ་ཚད་ཕེབས་ཟླ་བ་ཉ་བ་ལྟ་བུའང་ནང་དབྱིངས་སུ་ནུབ་ནས་ཀ་
Chinese
法，是指身语意三者的集合，以及与烦恼相关的法。 自身是净化的道路，以及光明观修的部分。 穷尽即是空性。 心识的观修，连同对境的显现，自然消退而消失，被称为无所缘。 就像那里面所说的那样： 如此，法性是确定的词语。 法，知晓聚集和合之处， 行动、作者和执持特征， 使自显现空性之处， 执持各自的种类。 自身是无有造作之处， 安住于自然状态，遍及真实。 原始、本初、寻常之处， 音、词、名的数量穷尽。 如是说。 自性是： 内外的显现和心识穷尽，如蓝天的光芒一般，仅在原始清净的自性光芒中运用。 功德圆满中说： 此时穷尽的特征是， 无为，如虚空一般。 如是说。 法性有二： 显现的法性是： 内外的粗重穷尽，从而脉和气穷尽。 它们穷尽，从而依赖于心的习气，以及一切生起的特征的细微垢染，种子部分也穷尽。 安住于持续的禅定中，不超越法性的轮转。 掌控眼和伟大的神通，从而在三界中获得作为法王的代理人的权力。 除了昆吉（ཀུན་གཞི་，梵文：ālaya，梵文罗马拟音：ālaya，汉语字面意思：阿赖耶识）的细微所知障，如同白色的帷幕一般被隔断之外，没有其他障碍。 被称为道路的法穷尽的果实。 清除它之后，佛陀远离一切障碍，融入内在虚空原始清净的法身，完全寂灭。 彻底转变中说： 自生清净的法性是， 五大清净，从而粗重止息。 微尘和极微尘最终止息， 甚至没有丝毫部分存在。 烦恼清净，从而错乱和， 无分别的执着不复存在。 习气和一切生起， 甚至没有丝毫微尘存在。 如此，通过细微和粗大的清净， 五蕴也最终变得细微。 四大的身体穷尽之后， 一切都是圆满智慧身。 无分别禅定自然安住， 因为超越了造作的集合， 所以法这个词也不存在。 如是说。 空性的法性是： 粗大的脉和气穷尽，从而心和心所穷尽。 身和智慧的显现，如同圆满的满月一般，也在内在虚空中消失，从而
English
Dharma refers to the collection of body, speech, and mind, along with the afflictions associated with it. Self is the purifying path, along with the aspect of meditating on the clear light of appearance. Exhaustion is emptiness. The contemplation of the mind, along with the appearance of objects, naturally reverts and disappears, and is called non-objectification. As it is said therein: Thus, the nature of Dharma is a definite word. Dharma, knowing where gathering and assembly are, Action, agent, and holding characteristics, Making self-appearance emptiness, Holding each of their kinds. Self is where there is no fabrication, Abiding freely, pervading reality. Original, primordial, ordinary, The number of sounds, words, and names is exhausted. Thus it is said. Nature is: The exhaustion of outer and inner appearances and mind, like the radiance of the blue sky, only utilizing the self-radiance of primordial purity. In the Completion of Skill it says: The characteristic of exhaustion at this time is, Non-action, like the sky. Thus it is said. Dharma-nature has two aspects: The Dharma-nature of appearance is: The exhaustion of outer and inner grossness, thus the channels and winds are exhausted. With that exhausted, the subtle stains of habits dependent on the mind, and the characteristics of all arising, and even the seed parts are exhausted. Abiding in continuous samadhi, not transgressing the wheel of Dharma-nature. Gaining mastery over the eye and great clairvoyance, thus obtaining power as the regent of the Dharma King in the three realms. Except for the subtle alaya (ཀུན་གཞི་，ālaya，阿赖耶识) of the knowable obscuration, cut off like a white curtain, there are no other obscurations. It is called the fruit of the exhaustion of the Dharma of the path. Having cleared that away, the Buddha, free from all obscurations, enters the Dharmakaya of inner space, primordial purity, complete pacification. In Thorough Transformation it says: The Dharma-nature of self-arisen purification is, The elements purify, thus grossness ceases. Dust and minute particles ultimately cease, Not even a single part remains. Afflictions purify, thus confusion and, Non-conceptual clinging do not remain. Habits and all arising, Not even a single dust particle remains. Thus, through the purification of subtle and gross, The five aggregates also gradually become subtle. After the body of the four elements is exhausted, All is the complete wisdom body. Non-conceptual samadhi naturally abides, Because it transcends the collection of fabrications, Therefore the word Dharma does not remain. Thus it is said. The Dharma-nature of emptiness is: The gross channels and winds are exhausted, thus mind and mental factors are exhausted. The appearance of body and wisdom, like the full moon at its peak, also disappears into the inner space, thus