Tibetan
་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང༌། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན་ཡུལ་དང༌། །དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལ། ཡུལ་ནི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང༌། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལས་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡི
Chinese
心之显现力中自然生起者二。第一是境显现心之习气，如梦一般。分类有：欲界之境四大部洲等；色界之境五光自明如彩虹等；无色界之境，禅定自现不为他见等。如《日月和合经》中说：内心所摄之界有二：摄集有情之器界，以及心性所生之界。器界是：从有情忆念根本广大所生的色界，从忆念增上所生的无色界，从忆念执著差别所生的欲界。第二，内心显现力中自然生起者是：因有明觉，故有遮蔽它的自力，即无明阿赖耶，以及依于它的阿赖耶识之心，以及意和五根门之识产生，犹如金地上生出多罗树，生出枝、花、叶一般。对此分类有境、根识、受三种。境是，此处安立为六识之前行识，仅仅是现在的境，因此从六根之名而说，根也是以眼等根之语而理解，因此识被安立为眼等界六种。根识是，眼等现在的六识。受是，未来的部分，即六种相。无论何境，若有阿赖耶识进入，则有前行识六种中的任何一种的相续，这称为境。它刹那间执持它的相，这是现在的识。之后感受乐、苦、舍三种中的任何一种，这是聚集而触的感受。这也是因为境和识聚集而感受它的相的缘故。这样从六组三种中分为十八种，即彼经中说：心性所生之界是：从识自明之分所生的眼界，从识专注一缘所生的耳界，从识无边无际所生的鼻界，从诸识聚集一处所生的舌界，从识周遍行持所生的意
English
There are two that arise naturally from the display of mind. The first is the habitual patterns of mind that appear as objects, like a dream. These can be divided into: the realm of desire, such as the four continents; the realm of form, such as the five lights, self-luminous like a rainbow; and the realm of the formless, such as samadhi, self-manifesting and invisible to others. As the "Union of Sun and Moon" states: The realms gathered by the inner mind are twofold: the container realm that gathers sentient beings, and the realm that arises from the nature of mind itself. The container realm is: the realm of form that arises from the great foundation of sentient beings' memory, the realm of the formless that arises from increasing memory, and the realm of desire that arises from separately grasping memory. The second, which arises naturally from the display of the inner mind, is: because there is awareness, there is the obscuring self-power of ignorance, the alaya, and the mind of the alaya-consciousness that depends on it, and the arising of mind and the five sense consciousnesses, like a tala tree growing on a golden ground, producing branches, flowers, and leaves. This can be divided into object, sense consciousness, and feeling. Object is, in this case, the preceding consciousness of the six consciousnesses, which is designated as the present object, so it is spoken of by the names of the six sense bases. The sense bases are also understood by the term "base" of the eye, etc., so the consciousness is designated as the six realms of the eye, etc. Sense consciousness is the present six consciousnesses of the eye, etc. Feeling is the future part, i.e., the six aspects. Whatever object the alaya-consciousness enters, there is a continuum of any of the six preceding consciousnesses, which is called object. The moment it grasps its aspect, that is the present consciousness. After that, feeling any of the three: pleasure, pain, or neutrality, is called the feeling of contact. This is because the object and consciousness gather and feel its aspect. Thus, from the three sets of six, it is divided into eighteen categories, as it says in that text: The realm that arises from the nature of mind is: the eye realm that arises from the self-luminous aspect of consciousness, the ear realm that arises from the one-pointedness of consciousness, the nose realm that arises from the infinity of consciousness, the tongue realm that arises from the gathering of all consciousnesses, the mind
Tibetan
ད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གིས་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རྣ་བ་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོས་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི
Chinese
如今的界和，诸识的所依所生的身界和，执持名和色，因此是眼识的界和，执持成就之业的耳识的界和，执持其他随后的鼻识的界和，体验事物的舌识的界和，周遍一切事物和非事物的意识的界和，总集一切义，因此是身识的界和，执持对事物颠倒的认识并成办境，因此是眼根聚集而生的触界和，耳根执持意并成办散布，因此是耳根聚集而生的触界和，将上方的识聚集在一起并使他者心神被夺，因此是鼻根聚集而生的触界和，以何者随执事物并亲近取受，因此是舌根聚集而生的触界和，将一切忆念聚集在一起并进入一切境，因此是意根聚集而生的触界和，执持众多粗大之物并聚集诸元素，因此是身根聚集而生的触界。因此，那些界也是执持境的。那也是从迷乱本身向内执持的部分所生的。第二，所依蕴的自性，从聚集、堆积如山般聚集成为一体的部分来说，称为蕴。分类有，有分别的蕴和无分别的蕴两种。第一种是，有漏的世间各自的众生的五蕴，可摧毁、可破坏的色蕴，体验并贪爱的受蕴，动摇并进入境的想蕴，造作并习气等的行蕴，了知并作为境的识蕴。无分别的蕴是，圣者出世间者各自安住于自己觉性的部分五种，寂止和胜观的自性三摩地蕴，从各自的烦恼中解脱的智慧蕴，观看自和他者自性的智慧蕴，
English
Now, the realm and, the body realm arising from the basis of all consciousnesses, and the realm of eye consciousness because it holds names and colors, and the realm of ear consciousness that holds the accomplished actions, and the realm of nose consciousness that holds others following after, and the realm of tongue consciousness that experiences things, and the realm of mind consciousness that pervades all things and non-things, and because it gathers the meaning of everything, it is the realm of body consciousness, and because it holds the inverted understanding of things and accomplishes objects, it is the realm of contact arising from the gathering of the eye, and because the ear holds the mind and accomplishes scattering, it is the realm of contact arising from the gathering of the ear, and because it gathers the upper consciousnesses together and captivates the minds of others, it is the realm of contact arising from the gathering of the nose, and because it follows and closely takes things, it is the realm of contact arising from the gathering of the tongue, and because it gathers all memories together and enters all objects, it is the realm of contact arising from the gathering of the mind, and because it holds many gross things and gathers the elements, it is the realm of contact arising from the gathering of the body. Therefore, those realms also hold objects. That also arises from the part of delusion itself that holds inward. Second, the nature of the dependent aggregates, from the part of gathering and piling up like a mountain, becoming one, it is called aggregates. The divisions are, the aggregates with conceptualization and the aggregates without conceptualization. The first is, the five aggregates of sentient beings, each of the contaminated world, the form aggregate that can be destroyed and broken, the feeling aggregate that experiences and becomes craving, the perception aggregate that moves and enters objects, the formation aggregate that acts and has habitual tendencies, and the consciousness aggregate that knows and makes objects. The aggregates without conceptualization are, the five kinds of noble beings who have transcended the world and abide in their own part of awareness, the samadhi aggregate which is the nature of tranquil abiding and insight, the wisdom aggregate that is liberated from its own afflictions, the wisdom aggregate that sees the nature of self and others,