Chinese
彼论中又云：“所谓智慧者，安住于此，以其证悟之体性，不住于轮回与涅槃二者。”如是说。 其词义为证悟并了知本然安住之义，如《自显论》云：“本然自性任运成，由是证悟现前故，是为智慧之确义。”如是说。 若分，则有基位智慧、执持体性之智慧、周遍于境之智慧三种。如《摩尼宝鬘》云：“智慧即是此，基位清净之智慧，执持体性与境周遍。”如是说。 初、基位之智慧有三，其自性本净之智慧，是超越有无之边，犹如虚空一般。如《摧毁边执论》云：“自性本净之智慧，无有无明之名，无有一与二之数，考察则无有有无之成立。于未分别之法性中，亦无有智慧之成立，无有言词之表达，不住于边，自明自清净，言说执持之名相穷尽。无有因，无有缘之数，无有二取之境与有境，于任何体性皆无有分别，境缘粗重自然穷尽。由本然无有而清净，断绝错乱证悟故，不作任何事，由未生故，为空性。”如是说。 自性任运成之智慧，由本然圆满功德故，如意宝珠般，于才华与计划中成立，显现之自性，空性无有事物与相状。又如彼论云：“自性任运成之智慧，不生不灭，不作任何思虑，由境清净故。由才华与功德无有断绝故，仅于嬉戏中显现，是为圆满多样之根本。由无有故而显现，由显现故而空性，具足显空融合之支分，是诸佛与有情之境。如是安住于基位，由仅安住于自性，由自性之角度考察则为空性，由支分开展故，而圆满智慧。由自住任运成之故，于此无有取舍二者。”如是说。 大悲周遍之智慧，于自性中无有，而作为计划开展之根本。又如彼论云：“大悲周遍之智慧中，无尽开展多样之门。”
Tibetan
འཛད་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་བོར་རྫོགས། །ཆོས་སྐུ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལས། །ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་པ་རྫོགས་པའི་ཆ། །ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཆར། །འདི་མེད་འཁོར་འདས་སྡེ་ཆད་པས། །མཁྱེན་པས་རིག་ཅིང་གསལ་བའོ། །རང་རིག་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ལས། །རང་བཞིན་ཤུགས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཉིད། །མ་འགགས་འགག་པ་མེད་པའོ། །འབྱུང་བ་དག་པའི་ཆ་ལས་ནི། །ལས་སུ་མེད་ལ་གཅིག་རྫོགས་པའི། །ཉི་མ་ལས་ནི་འོད་བཞིན་དུ། །རང་ཆས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྩ་བ་ལྔ་དང་དབྱེ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། །རྩ་བ་ལྔ་ནི་རང་ཤར་ལས། ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་རྟོག་མེད་དང༌། །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་འགག་མེད་གསལ། །མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མ་འདྲེས་རྫོགས། །སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་གོང་བཞིན་རྟོགས། །བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་རྣམས་རྫོགས། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་སྦྱར་རྒྱས་པར་བཤད་ན། ཐལ་འགྱུར་ལས། དེ་ལས་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཡི། །ལོངས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་བཤད་པར་བྱ། །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་ལས། །དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་སྣང་ཆ་རྫོགས། །དཀར་པོ་དྲི་མ་དག་ཕྱིར་འོད། །རང་ཆས་སྣང་སྟེ་འཁོར་འདས་སྦྱོར། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གཟུགས་སྣང་བས། །རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །གསལ་ཞིང་སྟོང་ལ་སྟོང་པས་གྲོལ། །གྲོལ་འཛིན་མཐའ་ཡི་རྟོག་པ་ཟད། །བཞག་མེད་གྲོལ་གཞི་རྫོགས་པའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། །མཉམ་རྒྱུ་གཉིས་ལས་མཉམ་རྐྱེན་གསུམ། །མཉམ་པའི་དུས་དང་ཚད་ཀྱིས་སོ། །འདི་ལ་གཉིས་མེད་རིས་དང་བྲལ། །མ་ཕྱེ་མི་འབྱེད་རང་གནས་གཉིས། །མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་ཆོས་ཉིད་ལ། །ཟུག་རྔུའི་སྤྲོས་པ་བྲལ་བའོ། །ཉིད་ཅེས་བཅོས་ཤིང་རྩོལ་སྒྲུབ་མེད། །རང་བཞིན་གནས་པ་ངོ་བོས་སྟོང༌། །སེམས་ཉིད་རྟོག་པ་ཀུན་ཟད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་གནས་པ་ལས། །དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིས། །འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་དབང་པོའི་རིགས། །གང་ལ་གང་སྣང་དེ་ཡི་ཆོས། །རིམ་པ་སོ་སོར་གསལ་བའོ། །བརྟགས་པས་རང་སྣང་དག་ནས་ནི། །རིག་པ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད། །སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བྱེ་བྲག་ལ། །གཉེན་པོའི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། །རྟོགས་པ་ཞེས་ནི་མཚན་ཉིད་མཐོང༌། །རང་སྣང་འཕེལ་དང་བཅས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ལ། །ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་སྐྱོན་དག་གོ །བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། །འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་རང་འགགས་ནས། །ཆོས་ཀུན་རང་བཞག་རང་གྲོལ་ལོ། །རང་གྲོལ་རྫོགས་པའི་གཞི་སྣང་ལས
Chinese
看似耗尽实则本体圆满， 法身空性自性之中， 智慧觉悟圆满之分， 自然显现于众生前。 若无此则轮回涅槃皆断绝， 以觉悟而知晓且明晰。 自明澄澈之本体中， 自性自然之大悲， 无有止息亦无断绝。 从诸元素清净之分中， 于无所作为中一者圆满， 如太阳之光芒般， 本具无有遮蔽。 如是说。 第二，执持相之智慧，若以五根和分类，则为二十五之本体。 五根为自生中， 法界智无分别， 如镜智无碍明， 平等智无杂圆满， 妙观察智如前觉， 成所作智诸法圆。 如是认为有五种。 如是说。 若广说彼等之义，于总说中， 彼中当说执持相， 报身之智慧。 如镜智于影像中， 形状与颜色显现圆满， 白色清净故发光， 自性显现而轮回涅槃合。 诸法一切之形象显现， 故名自证智。 明澈且空性，以空性而解脱， 解脱执着边之分别灭， 无有作作解脱之基圆满。 所谓平等性者， 平等因二而平等缘三， 以平等之时与量也。 于此无有二元分别， 未分不离自住二者， 所谓平等法性中， 离苦之戏论。 所谓性者，无有造作勤作， 自性安住本体为空， 心性一切分别灭。 所谓智慧安住于， 以觉悟彼之相， 不滞于轮回涅槃二者。 个别观察乃根识之类， 于何者显现何者之法， 次第个别而明晰。 以观察而自显清净后， 觉性即成对境。 所谓个别乃差别， 以对治之方式出现， 所谓觉悟乃见相， 具足自显增长。 于智慧初生时， 以知而清净烦恼过患。 所谓成所作者， 勤作努力自然止息后， 诸法自然安住自然解脱。 自解脱圆满之基显现中，
English
Seemingly exhausted, it is actually complete in its essence, From the emptiness of Dharmakaya's nature, The wisdom of complete knowledge, Naturally dawns upon all sentient beings. Without this, both samsara and nirvana would be severed, It is known and clear through enlightenment. From the very nature of self-awareness, The compassion of nature's force itself, Is unceasing and without cessation. From the purity of the elements, In non-action, one is complete, Like light from the sun, Inherently without obscuration. Thus it is said. Secondly, the wisdom that grasps characteristics, if divided by the five roots, is the nature of twenty-five. The five roots are from self-arising, Dharmadhatu wisdom, without concept, Mirror-like wisdom, unobstructed and clear, Equality wisdom, unmixed and complete, Discriminating wisdom, perceiving as before, Accomplishing wisdom, all dharmas complete. Thus, it is considered to be fivefold. Thus it is said. If the meaning of these is explained in detail, in the general explanation, From that, the wisdom of grasping characteristics, The Sambhogakaya's wisdom shall be explained. Like mirror-like wisdom in reflections, Shape and color, appearance are complete, White, pure, therefore light, Naturally appearing, uniting samsara and nirvana. Since the forms of all dharmas appear, It is called self-cognizant wisdom. Clear and empty, liberated by emptiness, The conceptualizations of clinging to liberation cease, The basis of uncreated liberation is complete. What is called equality itself, From two equal causes, three equal conditions, By equal time and measure. In this, there is no duality, free from bias, Undivided, inseparable, two self-abiding, What is called equality in the nature of dharma, Is free from the elaboration of suffering. What is called 'ness' is without fabrication or effort, Naturally abiding, empty in essence, The very nature of mind, all concepts cease. What is called wisdom abides in, By realizing its characteristics, Not abiding in either samsara or nirvana. Individual examination is the category of sense faculties, Whatever appears to whatever, that is its dharma, Clearly distinct in sequence. After purifying self-appearance through examination, Cognition itself becomes the object. What is called individual is distinction, Appearing in the manner of an antidote, What is called realization is seeing the characteristics, Possessing self-appearance and growth. When wisdom first arises, By knowing, the faults of afflictions are purified. What is called accomplishing action, After effort and striving naturally cease, All dharmas naturally abide, naturally liberated. In the appearance of the basis of self-liberation's completion,
Tibetan
། །ཆ་ཕྲ་རྡུལ་བྲལ་དྲི་མེད་ཐོབ། །རྟོག་དཔྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་སྟེ། །གང་གི་མ་ཕྱེའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་རྫོགས་པས་སྣང་མཐའ་ཟད། །ཅིག་ཅར་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །གྲུབ་པས་འདོད་པ་བྲལ་བ་ལ། །བསྐྱར་དང་ལྡོག་པ་མེད་པའོ། །ཡེ་ནི་གནས་པའི་དོན་ཉིད་ལ། །ཤེས་པས་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ནི། །ཆོས་རྣམས་ཟད་པའི་སར་ཕྱིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཡངས་པ་ལ། །མཐའ་དང་དབུས་སུ་མ་དམིགས་པས། །གྲོལ་གཞིའི་ཆོས་ཉིད་དག་པའོ། །ཆོས་ནི་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ལ། །འདས་དང་འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་མེད། །རང་བཞིན་གསལ་ཞིང་དངས་པའོ། །དབྱིངས་ཀྱིས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ལས། །རང་བྱུང་ཆེན་པོའི་གནས་པའོ། །ཡེ་ནི་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལ། །ཐོག་མ་ནས་ནི་བཅོས་པ་མེད། །ཤེས་པས་འཁོར་འདས་གཉིས་ལས་གྲོལ། །རང་སྣང་རྫོགས་པའི་དགོངས་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཐུགས་རྗེའི་ཆ་ལ་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུའང་གནས་སོ། །ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་རང་གསལ་མངོན་གྱུར་དུ་གནས་ལ། སེམས་ལ་ཅན་ཕྲ་བ་སྙིང་པོར་གནས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཤེས་བས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། །དབྱེར་མེད་རང་བཞིན་མེད་པས་ཁྱབ། །དེ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམ་དག་རྫོགས། །དྲི་མེད་རྡུལ་དང་བྲལ་བར་གནས། །སེམས་ཅན་རིགས་དྲུག་སྣང་ཆ་ལས། །སོ་སོའི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཉིས་ལས། ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ལ་ཅི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་མཁྱེན་ལ། ཇི་ལྟ་བ་ཤེས་བྱའི་གནས་ལུགས་སྤྲོས་བྲལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མཁྱེན་པ་སྟེ། ཡང་ཐལ་འགྱུར་ལས། ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་བཤད། །འདིས་ནི་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་མཁྱེན། །གཞན་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིས། །ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་ཤེས་པའོ། །ཇི་ཞེས་བྱ་བ་གནས་ལུགས་ལ། །སྙེད་པས་མ་ལུས་རྫོགས་པར་བྱས། །ཡེ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་ལ། །ཤེས་པས་ཁམས་གསུམ་དོང་ནས་འབྱིན། །སྤྲུལ་པ་སྐུ་ཡི་མཁྱེན་པའི་ཆ། །རང་སྣང་ངོ་ལ་རྫོགས་པའོ། །ཇི་ལྟ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བཤད། །སྣང་ཆས་བརྗོད་གཞི་བྲལ་བ་ལ། །རང་སྣང་དག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གསལ། །དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མཁྱེན་པ་ལ། །རང་དོན་རྟོགས་པས་འཁྲུལ་རྒྱུན་ཟད། །ཇི་ཞེས་བྱ་བ་གནས་ལུགས་ལ། །ལྟ་བ་ཡེངས་པ་མེད་པར་སྤྱོད། །མཁྱེན་པ་འགག་པ་མེད་ཕྱི
Chinese
། །获得微细无尘无垢。（获得）超越分别念的境界，是不可分的法性。自性圆满，现象边际穷尽，须臾间即可证悟。成就者远离欲望，没有重复和返回。本初乃是安住之义，由智慧而显现，到达诸法穷尽之地。法界广大无垠，没有边际和中心，是解脱之基础的清净法性。法是所行持的，没有过去和世间之事，自性光明澄澈。界开辟了机会，是自生大者的居所。本初是圆满的自性，从一开始就没有造作，智慧使之从轮回和涅槃中解脱，是自显圆满的密意。如是说。此外，就大悲而言，也有以智慧摄持的智慧，以及以所知摄持的智慧这两种。以智慧摄持，是指佛陀的身和智慧的密意，以自明的方式显现安住，而于有情心中，则以微细的方式作为心髓安住。即彼（经文）中说：以智慧摄持的智慧，于佛陀和一切有情，以无分别、无自性的方式遍布。彼与佛陀完全清净圆满，安住于无垢无尘的状态。于有情六道众生的显现部分中，各自于自相续中安住。如是说。以所知摄持的智慧有两种：如所有智，于所知的事物之相上，对于所显现的一切，都能毫不混杂地了知；尽所有智，对于所知的事物之实相，如虚空般远离戏论而了知。又，于《他空见》中说：以所知摄持的智慧，应知有两种。其中，所知的事物有如所有智。此能知晓所化众生的想法，通过领会利他之义，而知晓诸法的自性。所谓“如”，是指实相，所谓“所有”，是指无余圆满。本初是为了所有有情之利益，智慧能将三界彻底拔除。是化身之身的知晓部分，于自显本面上圆满。宣说尽所有智的智慧，于显现部分远离言说之境，自显清净的影像清晰。于事物之实相的知晓上，通过证悟自利而断绝了流转之因。所谓“如”，是指实相，以不散乱的见修行持。知晓没有止境的缘故
English
Having obtained the subtle, dust-free, and stainless state. It transcends the realm of conceptualization and analysis, being the indivisible nature of reality. With self-existing perfection, the limits of appearances are exhausted, to be realized in an instant. The accomplished are free from desire, without repetition or reversal. Primordiality is the very meaning of abiding, manifested through wisdom, reaching the place where all phenomena are exhausted. The expanse of Dharma-dhatu is vast, without boundary or center, being the pure Dharma-nature that is the basis of liberation. Dharma is what is practiced, without past or worldly affairs, its nature clear and pure. The expanse opens up opportunities, being the abode of the great self-arisen. Primordiality is the nature of perfection, without fabrication from the beginning, wisdom liberates from both samsara and nirvana, being the realization of self-appearing completeness. Thus it is said. Furthermore, in terms of compassion, there are both wisdom gathered by knowledge and wisdom gathered by the knowable. Wisdom gathered by knowledge is when the Buddha's form and wisdom intention abide manifestly and self-evidently, while in the minds of sentient beings, it abides subtly as the essence. As it is said in that very text: Wisdom gathered by knowledge pervades all Buddhas and sentient beings with indivisibility and no self-nature. It is completely pure and perfect with that, abiding free from impurity and dust. In the appearance aspect of the six classes of sentient beings, it abides in the individual streams. Thus it is said. Wisdom gathered by the knowable has two aspects: Knowing all that appears in the form of the knowable without mixing them separately; and knowing the reality of the knowable as being free from elaboration, like the sky. Again, in the Madhyamaka-apoha it says: Wisdom gathered by the knowable should be known as having two aspects. Therein, the knowable is explained as the suchness of things. This knows the thoughts of those to be tamed. By understanding the meaning of benefiting others, it knows the nature of all things. The term "suchness" refers to reality, and "all" perfects it without remainder. Primordiality is for the benefit of all sentient beings, wisdom uproots the three realms from their depths. It is the knowing aspect of the emanation body, perfected on the face of self-appearance. The wisdom of knowing the suchness is explained: In the appearance aspect, it is free from the basis of expression, the image of self-appearing purity is clear. In the knowing of the reality of things, the cause of delusion is exhausted by realizing self-benefit. The term "suchness" refers to reality, practicing with unwavering view. Because knowing is without cessation.