Tibetan
ང་པོའི་གྲོལ་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ། གཞི་སྣང་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གྲོལ་བའི་ཚུལ། གྲོལ་ནས་དབྱིངས་ན་བཞུགས་པའི་ཚུལ། །དེ་ལས་གཞན་དོན་མཛད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། ཐོག་མའི་དབྱིངས་ལས། ནང་གདངས་ཕྱིར་ཤར་ཏེ། ཐུགས་རྗེ་རིག་པ་རང་མ་རིག་པའི་ཆར་སྐྱེས་ཙམ་དེ་གཞི་སྣང་ལ་ཁ་ཕར་བལྟས་པས། རང་གི་སྣང་བ་ཡིན་པར་ཚུར་རིག་པའི་སྐད་ཅིག་ལ། མ་རིག་པ་རང་དག་ནས་གཞི་སྣང་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་འཆར་ཚུལ་རང་ཐིམ་ཀ་དག་གི་ས་ལ་རང་སར་གནས་སོ། །དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་ལ་རང་སྣང་དུ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པས། སྐད་ཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་ཏེ། སྔོན་རོལ་པའི་སྟོན་པར་བྱོན་པ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། དེ་ལྟར་འཁོར་འདས་ཐོག་མཐའ་ལས། །སངས་རྒྱས་འཁྲུལ་པར་མ་གྱུར་པས། གཞི་ལས་འཕགས་པའི་དབང་པོ་ཡིས། །རང་སྣང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས། །རྟོག་དཔྱོད་ཡིད་རྣམས་ཕྱིར་མ་ཤོར། །འགྱུ་བ་རང་ཐག་ཆོད་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། དགོངས་པ་བཀའ་བགྲོས་རྒྱུད་ལས། དེ་ཚེ་ཀུན་བཟང་ཆོས་དྲུག་གིས། །གཞི་ཤེས་མ་རིག་་དྲུག་བཅོམ་ནས། །ཉུག་ཙམ་ལས་ནི་ཡིད་ཙམ་སྟོངས། །རིག་ཙམ་བྱུང་བས་རིག་འགྲིབས་རླག །སལ་གྱིས་གསལ་བས་མུན་སོང་སངས། །ཝལ་གྱིས་བྱུང་བས་འཐིབས་པ་མེད། །སྒྲོ་སྐུར་བྲལ་བས་མ་རིག་དག །འགྱུར་བ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་འདྲ། །དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉོན། །འཁྲུལ་པ་མ་རིག་ལོག་བཅོམ་པས། །ལུང་མ་བསྟན་པ་རང་རླག་སྟོངས། །བེམས་རིག་ཕྱེད་པས་གཞི་དང་ཕྲད། །དེ་ཕྱིར་མ་རིག་མུན་པ་སངས། །རི་བོ་ཏ་ལར་ཉི་ཤར་འདྲ། །ཞེས་པ་དང༌། རང་བྱུང་བདེ་བ་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས། ཉུག་ཙམ་ལས་ནི་རིག་བྱུང་ནས། །ཝལ་གྱིས་གསལ་ནས་སྒྲོ་སྐུར་བྲལ། །ཞེས་པ་དང༌། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད། །སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་དགེ་བ་རྡུལ་ཙམ་ཅིག་མ་བྱས་པར་གཞི་ཐོག་ནས་སངས་རྒྱས་པའོ་ཞེས་གྲགས་ཀྱང༌། དཔྱད་ན་རང་ངོ་ཤེས་པ་དེ་ཟག་མེད་རང་བྱུང་གི་དགེ་བ་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་པས། ཚོགས་ཆེན་ཡེར་རྫོགས་པ་དང༌། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་མ་རིག་པ་སངས་པས་སྒྲིབ་པ་ཡེའི་དུས་སུ་བཅོམ་སྟེ། རང་སྣང་དུ་ཤེས་པས་མ་རིག་སངས་ལ། དེ་སངས་པས་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སངས་ཏེ། མ་རིག་པ་སངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཙམ་ན་རང་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་སངས་རྒྱས་པའོ། །གཞི་ཐོག་ནས་གྲོལ་ཟེར་བརྩིངས་ཏེ། གཞི་ལས་གཞི་སྣང་དུ་ཤར་དུས་གྲོལ་བས། གཞི་ལས་འཕགས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་གྲོལ་བའོ།
Chinese
解脱的方式有三种：显现基相的瞬间解脱的方式；解脱后安住于法界中的方式；以及由此利益他人的方式。第一种是：从初始的法界中，内在的音声向外显现，慈悲智慧如同从无明中生起，当它面向基相时，在认识到那是自己显现的瞬间，无明自净，基相任运成就的显现方式，自然消融于原始清净之地。同样，在一瞬间区分了自显现，在一瞬间成佛，作为先前的导师出现。如《现观庄严论》中说：“如是轮回涅槃无始末，佛陀未曾于错谬中生，从基性超胜之根识，自显现知无自性。分别念及诸意识，不向外散亦不流，动摇自解脱。”又如《意旨口授续》中说：“彼时普贤六法力，摧毁基识无明六，须臾之间心稍空，觉稍生起觉渐灭，刹然明朗暗顿消，豁然生起无迷蒙，离却增益无明净，不变犹如虚空界，金刚萨埵汝谛听，错谬无明逆摧毁，无记之性自消融，明暗分别遇本基，是故无明黑暗消，如日升起于普陀。”又如《自生乐轮续》中说：“须臾之间觉性生，豁然明朗离增益。”又如《幻化网》中说：“一刹那间分差别，一刹那间证圆满。”也就是说，普贤王如来没有做丝毫的善事，而是从根本上成佛的。但如果考察，认识自性就是无漏自生的功德大海，因此大圆满的积聚圆满，无记的无明消散，在“耶”的时候摧毁了障碍，因为认识到是自显现所以无明消散，那消散了所有的烦恼，因为是从无明消散而产生的。在那一刻，自性的功德显现，因此在身和智慧上成佛。说从根本上解脱，是因为从基性显现为基相的时候解脱，因此是从基性超胜的瞬间解脱。
English
There are three ways of liberation: the way of instantaneous liberation upon seeing the ground appearance; the way of abiding in the expanse after liberation; and the way of benefiting others from that. The first is: From the initial expanse, the inner sound emerges outward. Compassionate awareness, like a sprout born from ignorance, turns its face towards the ground appearance. In the instant of recognizing that it is one's own appearance, ignorance is self-purified, and the spontaneous manifestation of the ground appearance naturally dissolves into the ground of original purity. Also, by distinguishing self-appearance in an instant, one becomes a Buddha in an instant, appearing as a primordial teacher. As it says in the *Prasaṅgika*: "Thus, in the beginning and end of samsara and nirvana, the Buddha is not mistaken in arising. By the power of the exalted one from the ground, one knows that self-appearance is without inherent nature. Conceptual thoughts and minds do not flow outwards. Movement is self-determined." Also, as it says in the *Gongpa Kadro Gyü*: "At that time, the six dharmas of Kuntuzangpo destroy the six ignorances of the ground consciousness. In a moment, the mind is slightly empty. When awareness arises slightly, awareness diminishes and vanishes. When it is clear and bright, darkness disappears. When it arises vividly, there is no dimness. Free from imputation, ignorance is purified. Unchanging, it is like the sky. Vajrasattva, listen! By destroying the delusion of ignorance, the unmentioned nature is self-lost and empty. By separating the inanimate and the animate, one meets the ground. Therefore, the darkness of ignorance disappears, like the sun rising on Mount Potala." Also, as it says in the *Rangjung Dewa Khorlo Gyü*: "In a moment, awareness arises. When it is vividly clear, it is free from imputation." Also, as it says in the *Gyu Trul*: "In one instant, distinctions are made. In one instant, perfect enlightenment is attained." That is to say, Kuntuzangpo did not do even a particle of good, but became a Buddha from the ground itself. But if one examines it, recognizing one's own nature is an ocean of uncontaminated, self-born merit. Therefore, the great accumulation is perfectly complete, and the unmentioned ignorance is cleared away. At the time of 'Yeh', obstacles are destroyed. Because one recognizes it as self-appearance, ignorance is cleared away. When that is cleared away, all afflictions are cleared away, because it arises from the clearing away of ignorance. At that moment, the qualities of one's own place become manifest, and thus one becomes a Buddha in body and wisdom. Saying that one is liberated from the ground is emphasized, because one is liberated when the ground appears as the ground appearance. Therefore, one is liberated in the instant of surpassing the ground.
Tibetan
།གང་དུ་གྲོལ་ན། གཞི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་ཟེར་བ་ཡང་རྩིངས་ཏེ། མཐར་ཕྱིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ས་གྲོལ་བའོ། །གལ་ཏེ་གཞི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་ན་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞི་དེ་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་རུང་གི་ཆ་ནས་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁོར་འདས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་ས་ཉིད་ནི་ཐོག་མའོ་ཞེས། གཞི་ཐོག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གནས་ལུགས་ལ་ཐོག་མར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དང་པོའི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་རང་ངོ་ཤེས་དུས་དབྱིངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་འབྲས་བུར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཆར་གཞིར་གནས་ཚད་ལ་དབྱིངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིག་པ་ལ་ཡོད་ནི་ཡོད་ལ། མ་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་ཕྱིན་དུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་སངས་ཤིང་སངས་སྟོབས་ཀྱིས་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྣང་བས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གཞི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང༌། འབྲས་བུ་མངོན་གྱུར་གྲུབ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ཡང༌། ཆོས་དྲུག་སྟེ། གཞི་ལས་འཕགས་པ། རང་ངོར་སྣང་བ། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ། ཕྱེད་ཐོག་གྲོལ་བ། གཞན་ལས་མ་བྱུང་བ། རང་སར་གནས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ། སེམས་ལས་མ་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས། ལུང་ལས་མ་བྱུང་བའི་མན་ངག་རང་ལས་བྱུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་པའོ། །གདོད་མའི་གཞི་དང་གཞི་སྣང་འབྲས་བུར་གྲོལ་བ་ནི། རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱེད་པ་སྟེ། སྒྲོན་མ་འབར་བའི་རྒྱུད་ལས། གཞི་ཉིད་འབྲས་བུར་སྨིན་བྱེད་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤེས་རབ་སྐུ་རུ་སྨིན་པ་ཡིས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དེ། །ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རུ་སྨིན། །དེ་ཡིས་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་མ་ཆད། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་གསལ། །ཞེས་སོ། །དེའི་དུས་སུ་ཤེས་བྱ་ཡུལ་སྣང་དུ་ཤར་བའི་རྣམ་པ་རང་ངོར་མཁྱེན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ། །རང་ངོ་ནང་གསལ་དུ་བཞུགས་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས། དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཞི་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཀྱང་རང་ངོ་ཆོས་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བས། ནང་བཞུགས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང༌། ཕྱིར་གཟིགས་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཆ་ལ། རྣམ་པ་སྣང་མི་སྣང་གི་ཁྱད་ཀྱིས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་གཉིས་ལྡོ
Chinese
在哪里解脱呢？说在基位上解脱也粗糙了，最终是在圆满任运的地上解脱。如果即使在基位上解脱，也会退转，因为那个基是从可能产生错乱的角度安立的，因为是轮回涅槃的基。解脱之地本身就是初始，那么基不是初始吗？答：是在体性上说是初始，但不是最初的基。总之，认识自性时，法界的功德圆满，远离了障碍，就叫做在果位上解脱。因此，安住于色身和智慧等功德的显现之量，就叫做法界的功德，虽然在觉性中存在，但因为没有显现的缘故。圆满时，就叫做佛的功德，因为无明消散，并且以觉醒的力量，自身具有的功德因显现而增长的缘故。或者，承认基位任运的佛的功德，和果位显现成就的佛的功德。如此，普贤王如来成佛也是六法：从基位超脱，显现自性，区分差别，在区分上解脱，不是从他处产生，安住于自处。那些也不是从因产生的果，不是从心产生的佛，不是从教言产生的口诀，而是从自身产生而成就佛的。原始的基和基显现解脱为果，是由证悟的智慧所为，如《灯焰续》中说：基自身成熟为果是智慧，智慧成熟为色身，自性法身，成熟为智慧法身，因此智慧相续不断，色身和智慧任运明晰。如是说。那时，所知境显现为对境的相，在自性中了知，就是一切相智的佛。自性安住于内明，在法性的状态中，分别的戏论寂灭，就是一切智的佛。要知道，虽然知晓一切，但自性不从法性中动摇，因此，对于内住的智慧和外观的智慧的部分，以相显现和不显现的差别，而说为一切智智，一切相智智，一切相智智。这二者相辅相成。
English
Where is liberation achieved? To say it is liberated on the ground is also crude; ultimately, it is liberated on the ground of perfect spontaneous accomplishment. Even if liberation is achieved on the ground, it can still regress, because that ground is established from the perspective of being able to produce confusion, because it is the ground of samsara and nirvana. The very place of liberation is the beginning, so is the ground not the beginning? Answer: It is said to be the beginning in terms of the nature of reality, but it is not the original ground. In short, when one recognizes one's own nature, the qualities of the expanse are perfected, and because it is free from obscurations, it is called liberation in the fruition. Therefore, the extent to which qualities such as form and wisdom abide in the plan is called the qualities of the expanse, because they exist in awareness but are not manifest. At the time of perfection, it is called the qualities of the Buddha, because ignorance is dispelled, and the qualities that one possesses are increased by the power of awakening. Alternatively, one acknowledges the qualities of the spontaneously accomplished Buddha of the ground and the qualities of the manifestly accomplished Buddha of the fruition. Thus, the enlightenment of Samantabhadra is also six dharmas: transcending the ground, appearing as one's own nature, distinguishing the particular, liberating upon distinguishing, not arising from others, and abiding in one's own place. These are also the fruit that does not arise from causes, the Buddha that does not arise from mind, and the instructions that do not arise from scripture, but arise from oneself and become enlightened. The original ground and the appearance of the ground liberating into the fruition are done by the wisdom of realization, as it says in the Tantra of the Blazing Lamp: Wisdom is what ripens the ground itself into the fruit, by wisdom ripening into form, that Dharmakaya of essence, ripens into the wisdom Dharmakaya, thereby the continuity of wisdom is unbroken, form and wisdom are spontaneously clear. So it says. At that time, the aspect of knowable objects appearing as objects of perception, knowing in one's own nature, is the Buddha of all aspects of knowledge. Abiding clearly within one's own nature, in the state of dharmata, the cessation of the elaboration of discrimination is the Buddha of all knowledge. Although knowing everything, one's own nature does not waver from dharmata, therefore, with respect to the part of the indwelling wisdom and the outwardly gazing wisdom, due to the difference between the appearance and non-appearance of aspects, it is said to be the wisdom of all knowledge, the wisdom of all aspects of knowledge, and the wisdom of all aspects of knowledge. These two are complementary.