Tibetan
་མཁའ་མཉམ་དག་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཆས་རྐྱེན་སྣང་དབྱིངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ནི། ཡེ་ནས་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་རང་གནས་སུ་ཡོད་པའི་གནད་ལ་ཐུག་པའི་ཕྱིར། འདིར་དེ་བསྟན་པ་ལས། དབྱིངས་ཡེ་གྲོལ་གདལ་བར་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ཀུན་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་ཡེ་གྲོལ་བས། །མ་གྲོལ་བ་ཡི་ཆོས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །རིག་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་དང་རྫས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་རྟ་གླང་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་ངང་དུ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་མེད་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་དོན་ལ་རྟ་གླང་རང་མཚན་པ་མེད་པ་ལྟར། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རིག་པའི་ངང་ལས་གཞི་སྣང་གི་ཆོ་འཕྲུལ་དུ་ཤར་བ་ཙམ་ལས་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་མེད་པས་སྣ་ཚོགས་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་མེད་ལ་སྣང་བས་རིག་པའི་ངང་དུ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བ་ཉིད་དེ། ཁྱུང་ཆེན་ལས། ཡེ་ནས་རང་གྲོལ་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་མེད་ཉིད། །ཅེས་སོ། །གྲོལ་ལུགས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལས། གཞི་མེད་རྩ་བ་བྲལ་བར་ཡེ་ནས་གྲོལ་བའི་ཚུལ་ནི། འཁོར་བ་ཡེ་གྲོལ་གདོད་ནས་དག་པར་ གྲོལ། །འདས་པ་ཡེ་གྲོལ་ལྷུན་གྱིས་རྫོགས་པར་གྲོལ། །སྣང་བ་ཡེ་གྲོལ་གཞི་རྩ་མེད་པར་གྲོལ། །སྲིད་པ་ཡེ་གྲོལ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་གྲོལ། །སྤྲོས་པ་ཡེ་གྲོལ་མུ་མཐའ་མེད་པར་གྲོལ། །སྤྲོས་མེད་ཡེ་གྲོལ་མ་སྐྱེས་དག་པར་གྲོལ། །དེ་ལ་སྣང་ནས་སྟོང་པར་གྲུབ་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་དེ་ལ་ཡེ་གྲོལ་ཞེས་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་ནི། རང་བཞིན་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་ལས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ལས། འཁོར་འདས་སུ་སྣང་བ་ནི་རིག་པའི་གཞི་ལས་༼༡༽གཞི་སྣང་དུ་ཤར་བའི་རོལ་པ་བཟང་སྣང་ངན་སྣང་ཙམ་སྟེ། རྨི་ལམ་བཟང་ངན་དང་འདྲའོ། །འཁོར་བའི་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་སྣོད་བཅུད་གཉིས་ལ་སྣང་སྲིད་ཅེས་བརྗོད་དེ། སྣོད་འབྱུང་བ་ལྔའི་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་བ་དང༌། བཅུད་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྲིད་པའི་རང་བཞིན་དང༌། ནང་སེམས་སུ་སྣང་བ་ལ་འདོད་པའི་སེམས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། ཁམས་གོང་མའི་སེམས་མི་རྟོག་པ་སྤྲོས་མེད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟར་སྣང་ཡང་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པས་ཡེ་ནས་མེད་པ་གསལ་སྣང་ཙམ་ལས། ཡོངས་གྲོལ་མཚན་མ་ཡེ་སྟོང་དུ་བསྟན་པ་ནི། རིག་པ་རང་གྲོལ་ལས། དེ་བཞིན་བློ་དངོས་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲོལ་བའོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཁྱུང་ཆེན་ལས། འགྲོ་བ་དྲུག་ཅེས་མིང་ཙམ་བཏགས་པས་སྟོང༌
Chinese
是为空性平等之显现，第十一章之释。如是，行持之助缘显现于法界清净，乃在于本来解脱之果位于自处之要点。于此，即是开显此理。开显法界本来解脱之广大，一切法于菩提心本来解脱，无有未解脱之法。由明咒之威力与事物之缘起所生，显现为女人、马、牛等一切，于幻化之中本来解脱，仅是显现无有，然实则无有马牛之自相。如是，显有轮回涅槃一切法，由觉性之中，仅是基现之幻化显现，然无有本体之成立，故名为种种幻化。自性本无而显现，故于觉性之中本来解脱。如雄鹰大鹏云：本来即自解脱，无有解脱之因。广说解脱之方式，无基无根而本来解脱之方式为：轮回本来解脱，原始即清净而解脱。逝者本来解脱，任运自成而解脱。显现本来解脱，无有基根而解脱。有者本来解脱，于菩提心精华中解脱。戏论本来解脱，无有边际而解脱。无戏论本来解脱，不生清净而解脱。于彼显现而成立为空性，乃是法性，于彼称说为本来解脱，乃是由自性不成立之分而立名。显现为轮涅者，乃是觉性之基，由基现而显现之作用，仅是好坏之显现，如梦之好坏一般。轮回之显现，于外境显现为器情二者，称为显有。器，显现为五大之影像。情，由业与烦恼而有种种苦乐之自性。于内心显现者，乃是具有贪欲之心与戏论，以及上界之心，无有分别之无戏论三摩地之相。彼一切如梦般显现，然实则不成立，故本来即无有，仅是光明之显现。开显完全解脱之相，本来即空性，觉性自解脱云：如是智慧事物诸法皆，于本体之中而解脱。又如雄鹰大鹏云：仅是安立六道之名而空。
English
Is the manifestation of emptiness equality, the explanation of chapter eleven. Thus, the means of practice appear purely in the Dharmadhatu, which lies in the key point of the fruit of original liberation being in its own place. Here, it is to reveal this principle. Revealing the vastness of the Dharmadhatu's original liberation, all dharmas are originally liberated in the Bodhicitta, and there is no dharma that is not liberated. Born from the power of the wisdom mantra and the interdependence of things, everything that appears as women, horses, cows, etc., is originally liberated in the state of illusion, only appearing as non-existent, but in reality there is no self-nature of horses and cows. Likewise, all dharmas of samsara and nirvana are merely manifestations of the basic appearance from the state of awareness, but there is no establishment of essence, so it is called various illusions. Since self-nature is non-existent but appears, it is originally liberated in the state of awareness. As the Great Garuda says: Originally self-liberated, there is no cause for liberation. Explaining the method of liberation in detail, the method of originally liberating without a basis or root is: Samsara is originally liberated, and originally pure and liberated. The departed is originally liberated, spontaneously accomplished and liberated. Manifestation is originally liberated, liberated without a basis or root. Existence is originally liberated, liberated in the essence of Bodhicitta. Proliferation is originally liberated, liberated without limit. Non-proliferation is originally liberated, unborn and pure liberated. Appearing and established as emptiness is the nature of dharma, and calling it originally liberated is naming it from the aspect of self-nature not being established. Those who appear as samsara and nirvana are the basis of awareness, and the function of appearing from the basic appearance is only the appearance of good and bad, like the good and bad of dreams. The appearance of samsara, appearing as the two vessels of the external environment, is called manifestation. The vessel appears as the image of the five elements. Sentient beings, from karma and afflictions, have the nature of various sufferings and pleasures. What appears in the inner mind is the mind of desire with proliferation, and the mind of the upper realm, the aspect of non-conceptual non-proliferation samadhi. All of them appear like dreams, but in reality they are not established, so they are originally non-existent, only the appearance of light. Revealing the aspect of complete liberation, originally emptiness, awareness self-liberation says: Thus wisdom, things, and all dharmas are liberated in the essence. Also, as the Great Garuda says: It is only empty to establish the name of the six realms.
Tibetan
། །སྟོང་པ་ཡེ་གྲོལ་གནད་ཀྱིས་བྱར་མེད་དེ་ཉིད་ངང་༼༢༽། །གང་དུ་ཕྱིན་པའི་ས་མེད་ཡེ་ནས་བཅོས་མེད་ངང༌། །ཞེས་སོ། །རང་སྣང་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མར་ཤར་བས་བདེ་སྡུག་དག་མཉམ་གཞི་མེད་དུ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ནི། བདེ་བ་ཡེ་གྲོལ་ཆོས་ཉིད་ཕྱམ་དུ་གྲོལ། །སྡུག་བསྔལ་ཡེ་གྲོལ་གཞི་མཉམ་ཡངས་པར་ གྲོལ། །བར་མ་ཡེ་གྲོལ་མཁའ་མཉམ་ཆོས་སྐུར་གྲོལ། །དག་པ་ཡེ་གྲོལ་དག་གཞིས་སྟོང་པར་གྲོལ། །མ་དག་ཡེ་གྲོལ་ཡོངས་གྲོལ་ཆེན་པོར་གྲོལ། །རྨི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། བར་མ་དང༌། དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང༌། མ་དག་པ་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་གཞི་མེད་དུ་གནས་པས་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་སྟོང་པས་ཡེ་གྲོལ། རང་བཞིན་སྣང་ཙམ་མ་འགགས་པས་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཤར་ཏེ། ད་ལྟ་གནས་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པས་གནས་གྲོལ། ཐུགས་རྗེ་རོལ་པའི་སྣང་ཆ་མ་འགགས་པས་འགག་པ་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་དག་ཏུ་གྲོལ་བས་ཐ་མ་འགྲོ་འོང་སྤྲུལ་པར་ཤར་ཏེ། འགག་མེད་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དུ་དག་པས་མཐའ་གྲོལ་ཏེ། སྣང་སྟོང་སྒྱུ་མའི་རོལ་པར་གྲོལ་བ་ནི། རིག་པ་རང་གྲོལ་ལས། དེ་བཞིན་མཚན་མའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །མཚན་མ་མེད་པའི་ངང་དུ་གྲོལ། །བྱས་པ་དངོས་པོའི་ཆོས་རྣམས་ ཀུན། །བྱར་མེད་སྟོང་པའི་ངང་དུ་གྲོལ། །འཛིན་མེད་རང་སྣང་ཆོས་རྣམས་ ཀུན། །རྣམ་དག་སྟོང་པའི་ངང་དུ་གྲོལ། །ཞེས་པ་དང༌། ཁྱུང་ཆེན་ལས། བར་སྣང་རྫས་རྣམས་བརྟེན་པར་མི་ནུས་ཤིང༌། །ཡེ་ནས་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་མེད་པའི་སེམས། །འཁོར་བ་ངན་སོང་སུ་ལ་གྲུབ་སྣང་བ། །མི་བདེན་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན། །བརྫུན་སྣང་བདེན་པའི་ནུས་པ་འདི་ལ་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་ སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་དབུས་དག་ཏུ། །སྒྱུ་མ་བྱེད་པ་དག་གིས་གཟུགས་སྤྲུལ་ཏེ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་བྱས། །དེ་ལ་ཇི་བཞིན་བརྟགས་ན་ཡོང་མི་སྣང༌། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་དང༌། ཡུམ་བར་མ་ལས་ཀྱང༌། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་ན་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ལྷག་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དབྱིངས་དེ་རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱིས་
Chinese
། །空性本解要诀无为，彼性本然༼２༽。 无论去向何方，无地本初无作。 如是说。 自显如梦如幻显现，乐苦净等无基，本初解脱，所示即： 乐本解，法性坦然解脱。 痛苦本解，基等广阔解脱。 中间本解，虚空等性法身解脱。 清净本解，净地空性中解脱。 不净本解，圆满解脱大解脱。 梦之自性中，乐，与痛苦，与中间，与清净佛刹，与不清净有情之错觉，一切自性无基而住，故最初生之因空性而本解。 自性显现不灭，故如影像般显现之性，以空性而显现，如今安住之自性，以空性而安住解脱。 大悲嬉戏之显现不灭，故灭无因缘中解脱，故最后往来化身显现。 不灭幻化之八喻中清净，故边解脱。 显空幻化之嬉戏中解脱即： 自解脱智中： 如是相之诸法皆， 无相之性中解脱。 所作事物之诸法皆， 无为之空性中解脱。 无执自显诸法皆， 极净空性中解脱。 如是说。 琼钦中： 中间诸物不能依靠， 本初不堕方所之心， 轮回恶趣于谁成立显现， 不真如梦如幻乾闼婆城般， 虚假显现真实之能力于此不可能。 如是说。 如是圣者等持王中： 如同众人之中央， 幻术师等幻化身， 马与象车种种作， 于彼如实观察则不显。 诸法一切如是知。 如是说。 般若母续中： 善现一切法如梦如幻， 涅槃亦如梦如幻， 若有胜于涅槃之法，彼亦如梦如幻。 如是说。 胜于涅槃者，乃自生之智慧， 彼界证悟与未证悟
English
Emptiness, primordially liberated, the key is non-action, that very nature is natural (2). Wherever it goes, there is no ground, primordially uncorrected. Thus it is said. Self-appearance arises as dream and illusion, happiness and suffering, purity and equality are without basis, primordially liberated, what is shown is: Bliss is primordially liberated, the nature of reality is liberated in a level manner. Suffering is primordially liberated, the ground is equal and liberated in vastness. The intermediate is primordially liberated, equal to space, liberated into the Dharmakaya. Purity is primordially liberated, liberated into emptiness in the pure ground. Impurity is primordially liberated, liberated into complete liberation, great liberation. In the very nature of dreams, happiness, and suffering, and the intermediate, and the pure Buddha-fields, and the impure delusions of sentient beings, all natures abide without basis, therefore, the cause of the first birth is empty, hence primordially liberated. Since the nature of appearance is not obstructed, it appears like a reflection, and appears as emptiness. Now, the nature of abiding is empty, hence liberated from abiding. Since the appearance of compassionate play is not obstructed, cessation is liberated into causeless conditions, therefore, the final going and coming appear as emanations. Since the eight examples of unobstructed illusion are pure, hence liberated at the end. The play of appearance and emptiness is liberated into illusion, that is: From the Self-Liberated Wisdom: Likewise, all phenomena of characteristics, Are liberated into the nature of no characteristics. All phenomena of actions and things Are liberated into the nature of non-action and emptiness. All self-appearing phenomena without grasping Are liberated into the nature of complete purity and emptiness. Thus it is said. From the Great Garuda: Intermediate substances cannot be relied upon, The mind that has never fallen into any direction from the beginning, Samsara and evil destinies, who does it appear to be established for? Untrue, like a dream, an illusion, a city of gandharvas, The power of false appearance and truth is impossible here. Thus it is said. Likewise, from the Noble King of Samadhi: Just as in the midst of many people, Magicians emanate forms, Making horses and elephants, chariots of various kinds, If one examines them as they are, they will not appear. Know all phenomena to be like that. Thus it is said. Also, from the Intermediate Mother: Excellent Wealth, all phenomena are like dreams, like illusions. Nirvana is also like a dream, like an illusion. If there is a phenomenon that is greater than Nirvana, that is also like a dream, like an illusion. Thus it is said. What is greater than Nirvana is the self-born wisdom, Whether that realm is realized or not