Tibetan
མིན་མེད་པའི་རིག་པ་ཕྱོགས་ཡན་ལ། །འདིར་གཏད་མེད་པའི་སྣང་བ་ཐུག་ཕྲད་ཀྱིས། །འདིར་གཟུང་མེད་པའི་ངང་ལ་རང་བཞག་པས། །འདིར་གྲོལ་མེད་པའི་དགག་སྒྲུབ་རྗེས་མེད་ཡལ། །འཛིན་ཞེན་མེད་པའི་ཉམས་མྱོང་ཁོང་རྡོལ་འབྱུང༌། ། འདི་ཉིད་ཇི་བཞིན་དགོངས་ཀློང་ཡེ་ནས་ཡངས། །ཡུལ་སྣང་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ཅི་བྱུང་ཡང་ངོ་མི་ལྟ། ངང་མི་བསྒོམ། བར་མི་བཙལ་བར། རིག་པ་ཟང་ཀ་ངོས་ཟིན་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡེ་ནས་བཅིངས་པ་མེད་པས་གྲོལ་བར་ཐ་སྙད་བཏགས་ལ། ཟང་ཀའི་གནད་མཐོང་བས་ཟང་ཀར་གྲོལ། ཡེ་དག་གི་ངོ་བོ་མཐོང་བས་ཡེ་གྲོལ་དུ་གྲོལ། རང་གཞག་ཏུ་ཐད་སོར་བཞག་པས་རང་སར་གྲོལ། སྣང་སར་ཅེར་གྱིས་ཡལ་བས་ཅེར་གྲོལ་དུ་གྲོལ། མ་གྲོལ་བ་མེད་དེ་གཞི་མེད་དུ་རྟོགས་པས་ཡོངས་གྲོལ་དུ་གྲོལ། འཆར་དུས་གྲོལ་བར་སྐྱེས་པས་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མར་གྲོལ་ཏེ། རྐྱེན་སྣང་ཅི་སྣང་ཅི་ཤར་ཡང་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་ནི་གནད་མཐོང་བས་ཆོས་ཉིད་ལས་ལྡོག་ས་མེད་པར་ལ་བཟློས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། གཞན་ཡང་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཉིད་བཤད། །གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་འབད་རྩོལ་ཟད། །ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་བསྐྱར་མི་དགོས། །རང་གྲོལ་ཡིན་པས་གཉེན་པོ་མེད། །ཅེར་གྲོལ་ཡིན་ཕྱིར་མཐོང་སར་ཡལ། །ཡོངས་སུ་གྲོལ་བས་རང་བཞིན་དག །དུས་ཀྱིས་གྲོལ་བས་གོམས་མི་དགོས། །རང་བཞིན་གྲོལ་བས་མ་བཅོས་པའོ། །ཞེས་སོ། །དགའ་ཆེན་རང་གྲོལ་གྱི་གནམ་གཟེར་བློ་དངོས་ཟང་ཐལ་དུ་བསྡམ་པ་ནི། དེ་བཞིན་འདོད་ཅིང་ཡིད་ལ་དགའ་བའི་སེམས། །ཟུང་༼༡༽བདེ་གཉེན་དང་གཏམ་སྙན་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། །གནས་དང་ཕྱོགས་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དེར། །རང་བཞིན་དགའ་བས་བརྒྱན་པའི་སེམས་ཤར་བ། །དེ་ཉིད་ངོས་གཟུང་རང་བབས་ཅོག་གཞག་གིས། །གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་མ་བཅོས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་དགའ་ཡལ་གྱིས་སྐྱེ་དུས་རིག་པའི་གདངས་ཡིན་པས་ཟང་ཀ་ངོས་གཟུང་བའི་བབས་ལས་མ་གཡོས་པར་བཞག་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་སྤུངས་པ་ལས། ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཕྱིར་སྣང་ཚེ། །ང་ཡི་ཤེས་རབ་རང་དག་ཡིན། །འདི་ལ་རྗེས་སུ་གཅོད་མེད་ན། །ང་ཡི་སྒྲ་རྣམས་འདི་ཡིས་ཐོས། །ཞེས་ སོ། །རང་མལ་འཕྲོ་འདུའི་ཤེས་པ་གཉིས་མེད་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ་བའི་གནམ་གཟེར་ནི། རང་བཞིན་བར་མ་འགྲོ་འདུག་གྱིན་འདར་གནས། །དགའ་དང་མི་དགའ་གཉིས་མིན་ཅི་ཤར་ཡང༌། །ཤར་དུས་ངོས་གཟུང་སྤང་བླང་མ་བྱས་ པས། །རང་བབས་ཆོས་ཉིད་དབྱེ་བ
Chinese
无有之觉性超离方所，此处无执之显现相遇合，此处无取之状态自安住，此处无解脱之取舍无迹消逝，无执著之体验自然涌现。 此即如是意界本自广阔，于外境显现生起取舍之识亦不观视，不修自性，不寻间隙，仅觉性朗然现前即于法性中解脱。彼亦本自无有束缚故安立解脱之名言，见朗然之要点故于朗然中解脱，见本初清净之体性故于本初解脱中解脱，于自住中直接安住故于自处解脱，于显现处赤裸消失故于赤裸解脱中解脱，无有未解脱者，以证悟无基故于完全解脱中解脱，于生起时生为解脱故于刹那间解脱。无论显现何种因缘，对本性大圆满之瑜伽士亦无有损害，此乃见要点故于法性中无有可逆转之处，乃从反复修习中产生。如《彻底摧毁论》云：此外宣说解脱之法性，以要点解脱故勤作穷尽，本自解脱故无需重修，自解脱故无有对治，赤裸解脱故于见处消失，完全解脱故自性清净。 以时解脱故无需串习，自性解脱故无有造作。如是。大乐自解脱之铁钉，将真实智慧彻底贯穿，如是希欲且心中喜悦之意，双༼1༽乐亲友与妙语受用，处所与方向乃悦意之处，生起以自性喜悦所庄严之心，彼即认知自住当下，于原始界中无作任运成就。无论依何而生起喜悦，皆是觉性之光芒，故于认知朗然之状态中不移动而安住。如《珍宝聚》云：意之忆念向外显现时，我之智慧自清净，于此无有随行之念，我之语声皆由此听闻。如是。自处散乱之觉性，于二取对立之法性中解脱之铁钉，自性中于中阴行走动摇安住，无论生起喜悦与不喜悦二者，于生起时认知不作取舍，自住法性分
English
The non-existent awareness transcends all directions. Here, the unattached appearances meet. Here, the state of non-grasping is self-abiding. Here, the acceptance and rejection of non-liberation vanish without a trace. The experience of non-attachment arises spontaneously. This very mind-space is vast from the beginning. Whatever knowledge of acceptance and rejection arises in the external appearances, do not look at it, do not meditate on the state, do not seek the interval. Just recognizing the naked awareness is liberation in the nature of reality. That is, because there is no bondage from the beginning, the term liberation is applied. Seeing the key point of nakedness is liberation in nakedness. Seeing the essence of original purity is liberation in original liberation. Abiding directly in self-abiding is liberation in one's own place. Vanishing nakedly in the place of appearance is liberation in naked liberation. There is nothing that is not liberated, because realizing the groundlessness is liberation in complete liberation. Being born as liberation at the time of arising is liberation in an instant. No matter what circumstances appear, there is no harm to the yogi of the Great Perfection of naturalness. This is because seeing the key point means there is no turning back from the nature of reality, and it arises from repeated practice. As it says in the *Thorough Destruction*: Furthermore, the nature of liberation is explained. Because of liberation by the key point, effort is exhausted. Because of liberation from the beginning, there is no need to repeat. Because it is self-liberation, there is no antidote. Because of naked liberation, it vanishes in the place of seeing. Because of complete liberation, the nature is pure. Because of liberation by time, there is no need to habituate. Because of liberation by nature, there is no fabrication. So it is. The iron nail of Great Bliss Self-Liberation, completely pierces through the true wisdom. Likewise, the mind that desires and rejoices in the heart, the pair of (1) bliss, relatives, pleasant words, enjoyment, the place and direction that are pleasing, the arising of a mind adorned with natural joy. That very recognition is self-abiding in the present moment, spontaneously accomplished in the primordial realm. Whatever joy arises from, it is the radiance of awareness, so abide without moving from the state of recognizing nakedness. As it says in the *Heap of Jewels*: When the mind's memory appears outward, my wisdom is self-pure. If there is no following thought to this, my sounds are all heard by this. So it is. The iron nail of the liberation of the self-abiding, scattering awareness into the non-dual nature of reality, in the intermediate state of nature, walking, moving, and abiding. Whatever arises, whether joy or displeasure, at the time of arising, recognize it without accepting or rejecting it. Self-abiding nature divides.
Tibetan
སལ་མེད་པ་ནི། །གཏི་མུག་འོད་གསལ་ཆེན་པོར་གྲོལ་ཞེས་བྱ། །དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་ཡལ་ཡུལ་འཆར་ཚད་ཀྱི་དུས་སུ། འཆར་ས་དེར་མི་ལྟ་བར། འཆར་གཞི་ཟང་ཀ་དེ་ངོས་བཟུང་བས། ཕྱི་སྣང་བ་མ་སྤངས་སྣང་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བ་དང༌། ནང་འགྱུ་བ་མ་སྤངས་འགྱུ་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བ་དུས་མཉམ་པ་ནི། དོ་ཕུར་བཀྲོལ་བས་ཁ་ལ་༼༢༽དོ་གཉིས་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་དུས་མཉམ་ལ་གྲོལ་བ་བཞིན་ནོ། །བར་མའི་ཤེས་པ་གྲོལ་བའི་ཆ་དེ་ལ་གཏི་མུག་འོད་གསལ་སྟོང་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་ བྱའོ། །རིག་པ་རང་ངོ་རྗེན་པར་ཟིན་དུས་དེའི་རྩལ་ཐམས་ཅད་རང་དྭངས་རོལ་པར་སྣང་ངོ་ཅོག་མི་གྲོལ་བའི་ས་མེད་དེ། གཞི་མེད་ལ་བསམ་རྟོག་མ་ཞུགས་པས་རང་སར་གྲོལ་བ་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ནས་གནས་པའོ། །མདོར་ན་བློས་བཟུང་ན་འཆིང༌། ཐེངས་ན་གྲོལ། གང་དུའང་མ་གྲོལ་བ་༼༡༽འཆིང་གྲོལ་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ངེས་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ཡིས། ། ངེས་པར་སྣང་བའི་སེམས་ཉིད་གྲོལ། །གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནི། །རང་བཞིན་མེད་པའི་ངང་དུ་གྲོལ། །གཟུགས་མེད་རྣམས་ནི་དངོས་པོར་གྲོལ། །ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ལས། །མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པས་གྲོལ། །གཅིག་ནི་གཅིག་གིས་གྲོལ་བ་ལ། །གཉིས་སུ་སྣང་བ་གཉིས་གྲོལ་བའོ། །ཞེས་སོ། །གཏི་མུག་འོད་གསལ་དུ་འཆར་བ་རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱི་གནམ་གཟེར་ནི། མཚན་མོ་ལ་སོགས་གཉིད་ཀྱིས་མྱོས་པ་ནའང༌། །རང་བབས་སྤྲོ་བསྡུ་བྲལ་བའི་ངང་ཉལ་བས། ། རགས་པར་སྣང་བ་ནུབ་པས་དེར་འཛིན་ནུབ། །ཕྲ་བ་ཆེས་ཕྲ་འཛིན་པར་བཅས་ནུབ་པས། །ཕྱམ་མཉམ་མི་རྟོག་ངང་དུ་རིག་པའི་སེམས། །འབྱུང་འཇུག་རེ་དོགས་བྲལ་བར་རང་བཞིན་གནས། །ཀུན་རྟོག་ཆོས་དབྱིངས་གྲོལ་བའི་དུས་ཡིན་ པས། །འཁོར་བ་མྱང་འདས་གྲོལ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། །གཉིད་ནི་གཏི་མུག་གི་ས་པ་འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པར་སེམས་ནང་དུ་སྡུད་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་གྱི་ལས་ཕྲ་བ་བག་ལ་ཉལ་དུ་སོགས་པས། དེ་སྦྱང་བའི་ལམ་ཁྱེར་བསྟན་ཏེ། རྨི་ལམ་གཟུང་བ། སྦྱང་བ། བསྒྱུར་བ། གཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་གཞན་དུ་བསྟན་ལ། འདིར་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་གནད་གཅིག་གིས་སྦྱང་བ་ནི། སེང་གེའི་ཉལ་ལུགས་བྱས་ལ། ཤེས་པ་ཟང་ཀའི་ངོ་བོ་ལ་མ་ཡེངས་པར་གཏད་པས། གཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་བསྡུས་ནས། ཇེ་ཕྲར་སོང་དུས་གདངས་མ་འགགས་པ་དེ་མ་ཡེངས་པར་བྱས་དུས། རླུང་སེམས་དབུ་མར་ཚུད་ནས་གང་ལའང་མི་རྟོག་པ་དེ་དང༌། ངོ་གཟུང་བའི་ཟང་ཐལ་ག
Chinese
无散乱者，名为愚痴光明大解脱。于喜与不喜二者之外，意识消逝于境，境显现之际，不观显现处，而于显现之基，认定其明空性，则外显不舍于显现中解脱，内动不舍于动中解脱，此时，如解开轭索，同时于两方解脱。中阴意识解脱之分，名为愚痴光明空性中解脱。觉性现量自证之时，其一切力量皆显现为自明之游舞，无不解脱之处，因无基而未生起分别念，故于自处解脱，乃法性本然安住。总之，若以分别念执持则束缚，放松则解脱，于任何处皆不解脱，名为超越缚脱之边。如《牟提伽之鬘》云：以无定之生起，解脱定现之心性。显现为色之诸法，于无自性之状态中解脱。无色之诸法于实有中解脱。法以法解脱，无有亦以无有解脱。一以一解脱，显现为二者，二亦解脱。如是说。愚痴光明显现之梦境睡眠之雷霆者，于夜晚等为睡眠所迷醉之时，以自然放松，无有收放之状态而眠卧，粗显之境没落，故彼执着亦没落，细微至极细微之执着亦没落，于平等无分别之状态中，觉性之心，于生起融入，无有希冀恐惧中，自性安住。一切分别念于法界解脱之时，名为轮回涅槃解脱。睡眠乃愚痴之地，无有自主而融入，乃心于内收摄，梦境之业微细，乃习气等，故彼修习之方便，乃示现梦境之执持，修习，转变，断除等之戏论，于他处宣说，此处以法性无戏论之一要诀而修习者，乃如狮子之卧式，意识不散乱于明空之体性而安住，睡眠将外境之分别念收摄，渐趋微细之时，不中断其觉性，不散乱而行时，气心入于中脉，于任何亦不分别念，与能取所取之明空
English
Without distraction, it is called the great liberation into the light of ignorance. When the consciousness, other than joy and displeasure, fades into the object, and the object appears, without looking at the place of appearance, but recognizing the emptiness of the basis of appearance, then the outer appearance is liberated without abandoning the appearance, and the inner movement is liberated without abandoning the movement. At this time, it is like untying the yoke, and simultaneously liberating on both sides. The part of the intermediate consciousness that is liberated is called the liberation into the empty light of ignorance. When awareness directly realizes its own nature, all its powers appear as self-luminous play, and there is no place where it is not liberated. Because there is no basis and no conceptual thought arises, it is liberated in its own place, which is the natural state of Dharma. In short, if you hold on with conceptual thought, you are bound; if you relax, you are liberated; if you are not liberated in any way, it is called transcending the extremes of bondage and liberation. As the Garland of Pearls says: With the uncertain arising, the mind that appears as certain is liberated. All phenomena that appear as form are liberated in the state of no self-nature. Formless phenomena are liberated into reality. Dharma is liberated by Dharma, and non-existence is also liberated by non-existence. One is liberated by one, and the two that appear as two are also liberated. So it is said. The thunderbolt of dreams and sleep, which appears as the light of ignorance, is when one is intoxicated by sleep at night, etc., and sleeps in a natural, relaxed state without gathering or scattering. The gross appearance disappears, so the clinging to it also disappears. The subtle and extremely subtle clinging also disappears. In the state of equality and non-discrimination, the mind of awareness abides in its own nature, without hope or fear of arising and dissolving. When all conceptual thoughts are liberated into the Dharmadhatu, it is called the liberation of samsara and nirvana. Sleep is the place of ignorance, and it merges involuntarily, which is the mind gathering inward. The karma of dreams is subtle, such as habits, etc. Therefore, the means of practicing it is to show the clinging, practicing, transforming, and cutting off of dreams, etc., which are explained elsewhere. Here, the one key to practicing with the non-conceptual nature of Dharma is to lie down like a lion, and the consciousness does not wander from the nature of emptiness, but abides in it. When sleep gathers the conceptual thoughts of external objects and gradually becomes subtle, when the awareness is not interrupted, and it is practiced without distraction, the air and mind enter the central channel, and there is no conceptual thought about anything, and the emptiness of the object and the subject