Tibetan
གང་སེམས་པ་དང་གང་ཕྱིར་སེམས། །ཡེ་ཤེས་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ངོ་བོ་རང་གསལ་སྙིང་པོའི་ དོན། །དབྱེ་བ་དག་ནི་གསུམ་དུ་འདོད། །ངེས་ཚིག་ཡེ་ནས་གནས་པའི་དོན། །དེ་ལྟར་ཤེས་པས་ཡེ་ཤེས་སོ། ། ཞེས་པ་དང༌། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། སེམས་ནི་འདུས་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །དྲི་མ་ཉིད་དང་ཡང་སྦགས་པས། །ཀུན་གཞི་སྡུད་པའི་སེམས་ལ་སོགས། །དྲི་མའི་གྲངས་སུ་གྱུར་པས་ན། །སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེ་བ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ། །སེམས་ནི་བག་ཆགས་ཀུན་གྱི་གཞི། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཡིན། །གཟུང་བ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སེམས། །དེ་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། སེམས་དེ་བྲལ་ན་སངས་རྒྱས་ས། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་ཟད། །འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་དེས་འགྲོ། །དེ་མིན་འགྲོ་བར་ནུས་མིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་རྣམས་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན། །ཐུགས་ནི་བསྐྱོད་པ་ཀུན་བྲལ་བས། །བེམ་པོ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་ཤིང་རིག་པ་གསལ་བྱེད་སྣང༌། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་བསྲེགས་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་མེ་བཞིན་ཟ། །ནམ་མཁའ་ཉིད་དང་མཚུངས་པ་ཡིན༼༡༽། །སྟོང་གསལ་རིག་བཅས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་སྣང་བར་སྟོན། །འབྱེད་མེད་ཐུགས་རྗེ་རང་ཤར་བས། །ཁྱབ་ཅིང་ཀུན་འགྲེལ་༼༡༽ཆོས་ཀུན་རྫོགས། །དྲན་པ་ཉིད་ནི་དྲན་མེད་པས། །ཡེ་ཤེས་དྲན་གཞི་ཉིད་དང་བྲལ། །ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །གཞི་གནས་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ དང༌། །མཚན་ཉིད་འཛིན་དང་ཡུལ་ཁྱབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་ནི་ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེར་བསྟན་པ་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་དང་ཆོས་སྐུ། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ངེས་པ་ནི། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྙིང་ཐིག་གི་ཤན་འབྱེད་ཀྱི་གནད་གལ་པོ་ཆེ་ཡིན་པས་དབྱེ་བ་ཕྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་གཅེས་སོ། །དེ་དག་གི་ཁོངས་ན་རྒྱུ་འབྲས་ངེས་པའི་ཤན་འབྱེད་གནས་པས་དེ་བསྟན་པ་ནི། འདི་ཡི་ངང་ལ་རྒྱུ་འབྲས་བྱ་བཙལ་མེད། །ལྟ་བ་བསྒོམ་དུ་མེད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །མཐའ་དབུས་གཉིས་མེད་འགོག་པའི་ཚུལ་བརྗོད་ཀྱི། །གཞན་དུ་ངང་ལས་ཕྱིར་འཁྱལ་རྩལ་ཉིད་ལ། །རོལ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་སྲིད་དགུ་འཆར་བས། ། རྒྱུ་འབྲས་མེད་ཅེས་ནམ་ཡང་མ་བརྗོད་ཅིག །ཆོས་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཟང་ཐལ་གྱི་ངོ་བོ་རྗེན་པར་གནས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ངང་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་དང་སྤང་བླང་དང་བྱ་བཙལ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་བཅུ་མེད་པར་བསྟན་གྱི། ཀུན་གཞི་དང་དེའི་རྩལ་ལས་རྣམ་ཤེས་དུ་མ་ཤར་ནས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་འཁོར་བའི་ཆོས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་འབྲས་བུ་མེད་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་ན། རྒྱང་འཕེན་པ་ལྟར་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་མཐུ་ལས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། རྟེན་འབྲེལ་རྐྱེན་བྱུང་འདུས་བྱས་གྲངས་བསམ་འདས། ། འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ཞི་བདེའང་གྲངས་བསམ་འདས། །དེ་ཀུན་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཉིད། །དག་པའི་ཞིང་དང་བདེ་བ་དང༌། མ་དག་པའི་ཞིང་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་མཉམ་པར་ཁྱབ་པ་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ངོ་བོ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཡིན་ཡང༌། རྣམ་པ་སྣང་བ་དེ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཐུ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་སྔགས་དང་རྫས་ལས་རྟ་གླང་དུ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་མདོ་ལས། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ཕ་མཐའ་ཡས། །འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་ཕ་མཐའ་ཡས། །སེམས་ཅན་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ཕ་མཐའ་ཡས། །ཞེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། ལས་བྱས་བསགས་པ་ནམ་ཡང་མེད་མི་འགྱུར། །འཁོར་བ་ན་༼༡༽ཡང་དཀར་ནག་འབྲས་བུ་སྨིན། །ཞེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། །དགེ་བའི་ལས་ལས་བདེ་བ་རྣམས་འབྱུང་ཞིང༌། །སངས་རྒྱས་ཞིང་མང་མཐའ་ཡས་མཐོང་བར་འགྱུར། །མི་དགེའི་ལས་ལས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་འབྱུང༌། །ངན་སོང་ངན་འགྲོ་འབར་བའི་གནས་རྣམས་མྱོང༌། །ཞེས་སོ། །རྒྱུ་འབྲས་ལ་བཟླ་བའི་ཤན་འབྱེད་པ་ནི། གཤིས་ལ་གཞལ་ན་གང་ཡང་མ་གྲུབ་ལྟར། །ལམ་དུ་བྱེད་པས་གཤིས་ཐོག་མི་གཡོའི་དུས། །གང་ཡང་མི་དམིགས་དགོངས་པའི་དུས་ན་རྩི། །གཤིས་ཐོག་མཐར་ཕྱིན་གང་ཡང་གོས་མི་འགྱུར། །ཆོས་སྐུ་དོན་དམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་རང་ཐོག་ཏུ་གནས་པའི་དགོངས་པའི་རང་དུས་ན་འཁོར་འདས་དང་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སོགས་པ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་གྲུབ་བསལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཤིས་དེ་ཉིད་ལ་ལས་མེད་པས་འཁོར་བ་ཆད་པ་ལྟར། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ལས་མ་གཡོས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོར་ལ་བཟླ་བ་སྟེ། དགེ་སྡིག་རྒྱུ་འབྲས་ལས་འདས་པ་འདི་ལ་ཟེར་གྱི། གཞན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་ལ་འཆོལ་བས་འཁོར་བ་མི་འདོད་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། དྲོད་གཤེར་འཛོམ་པའི་ས་བོན་ཐེབས་ནས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ལྟར། གཤིས་ལས་འཁྲུལ་ཆ་ཕྱིར་ཤོར་ན་རྣལ་འབྱོར་མ་འབྱོར་མེད་དོ། །དེས་ན་གཏན་སྲིད་མ་ཟིན་གྱི་བར་ལ་རིག་པ་རྐྱེན་ངན་གྱིས་མ་བསླུས་པ་གལ་ཆེ་བས། ཟང་ཐལ་རིག་པའི་རྩལ་སྦྱོང་མཆོག་ཏུ་གཅེས་སོ། །མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། འདི་ནི་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྩལ་རྫོགས་ལས། ཆོས་སྐུ་རྟོག་མེད་རང་སངས་སྒཽམ་པ་ཡིན། །དམིགས་པའི་ཡུལ་མེད་རང་གི་དོན་རྟོགས་ན། །འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཆེན་པོ་ ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་གིས་གོལ་སྒྲིབ་སྐྱོན་སེལ་གྱི་ཤན་འབྱེད་ཆེན་པོ་ལྔའི་ཆིངས་ཐལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞག་ཐབས་བཞི་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང༌། མདོ་ཆིངས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ་བསྡོམས་པས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུས་ནི་འདིའི་གལ་མདོ་ངེས་པའི་གཟེར་བུ་གསུམ་དུ་བསྟན་པས་གནད་མི་འཆུགས་པར་བྱེད་པའོ། །ད་ནི་དེ་དག་གི་དོན་རྒྱུ་འབྲས་བྱ་བཙལ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བསྡུ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀློང་ཆེན་འདི། །རྟེན་མེད་སྒྱུ་མའི་༼༡༽སྤྲུལ་པའི་རྩེད་མོ་བྱེད། །འདི་ལས་ཐར་དགོས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཟློས་འཚལ། །དེ་ཡི་ཐབས་ནི་འདི་ལས་མཆོག་གཞན་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དགོངས་པ་མ་གཡོས་གཅེས། །འདི་ཉིད་ཁོ་བོའི་སྙིང་གཏམ་ཟབ་མོའི་ཀློང༌། །ཀུན་ཡིན་ཀུན་མིན་ཡིན་མིན་འདས་པ་གཅེས། །འཁོར་བ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་འདི་ལས་ད་རེས་གྲོལ་བ་དགོས་ལ། དེ་ཡང་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་༼༡༽རྐྱེན་ལ་ཟློས་ན་འབྲས་བུ་འཁོར་བ་མི་འབྱུང་སྟེ། ས་བོན་མེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལྡོག་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་འགོག་པར་ཀུན་མཐུན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ལས་བྱུང༌། །དེ་རྒྱུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས། །རྒྱུ་ལ་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ། ། ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་འབྲས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགོག་པའི་ཐབས་ནི་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཟབ་པ་མེད་ལ། དེའི་ལུགས་ནི་དགོངས་པ་ཆོས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་མ་གཡོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལ་རེ་དོགས་དང་འཛིན་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པ་ཉིད། ཀུན་བྱེད་ལས། བདེ་བ་འདོད་པ་ཆགས་པའི་ནད་ཡིན་པས། །འདོད་པ་མེད་པས་བདེ་བ་ལེན་པར་ བྱེད། །སངས་རྒྱས་བསྒྲུབས་པས་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །མ་བཙལ་རང་བཞིན་གནས་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །མ་བཙལ་རང་བཞིན་གནས་ལ་མི་རྟོག་ཞོག །ཅེས་གསུངས་སོ། །ལེའུའི་གནས་འདི་ནི་འདིའི་ཉམས་སུ་ལེན་པ
Chinese
何为心，为何而心？非是智慧之分别，乃是自明本质之精义。其差别，立为三种。决定词，本然安住之义，如是知晓即是智慧。又如《牟帝迦鬘》云：心乃积聚生起之故，亦与垢染相杂故，阿赖耶识摄集之心等，既成垢染之数，故心与智慧之差别，智者当知。心乃习气之根本，乃有情之垢染。执取所取境者为心，是故乃轮回之自性。离彼心则成佛，有情众生之垢染尽。众生皆由彼心而行，否则不能行，故众生如轮转。意乃远离一切动摇，非如顽石，乃是了知觉性之明耀，焚烧一切分别念，智慧如火般吞噬，与虚空等同，空明觉性具足。是故智慧显现光明，无别大悲自生，周遍且普解，诸法皆圆满。念即无念，智慧远离能念所念。智慧即是如此，本净之智慧，具足体性执持与境周遍。如是宣说。此等次第，当如胜乘宝中所说般了知。如是，阿赖耶与法身，心与智慧之差别确定，乃大圆满心髓之辨析要点，故辨别差别极为重要。彼等之中，安住因果决定之辨析，故宣说彼者：此中无有因果之寻觅，无有见修行等，宣说无边无中之遮止之理，否则，自性之外散乱之功用上，显现种种戏论，九有情器世间，切莫言说无有因果。法身智慧本来清净之自性安住，故就胜义谛之自性而言，宣说因果与取舍及作为寻觅等，自性本无。然从阿赖耶及其功用生起诸多识
English
What is mind, and why is it mind? It is not the discrimination of wisdom, but the essence of self-luminous essence. Its differences are established as three. The defining word, the meaning of being inherently abiding, knowing it thus is wisdom. Moreover, as the "Pearl Garland" says: Because mind arises from accumulation, and is also mixed with defilements, the mind that gathers the alaya consciousness, etc., has become a number of defilements, so the difference between mind and wisdom should be known by the wise. Mind is the basis of all habits, and the defilement of sentient beings. Grasping the object to be grasped is mind, therefore it is the nature of samsara. Separating from that mind is becoming a Buddha, and the defilements of all sentient beings are exhausted. Beings all walk by that mind, otherwise they cannot walk, so beings are like a revolving wheel. The heart is free from all movement, not like a stubborn stone, but the clarity of knowing awareness, burning all discriminations, wisdom devours like fire, is equal to space, and is complete with emptiness and awareness. Therefore, wisdom shows light, and unseparated great compassion arises spontaneously, pervading and universally explaining, all dharmas are complete. Remembrance is non-remembrance, and wisdom is free from the object of remembrance. Wisdom is like this, the wisdom of the pure ground, complete with the holding of characteristics and the pervasion of objects. Thus it is said. These sequences should be understood as explained in the Supreme Vehicle Jewel. Thus, the determination of the difference between alaya and dharmakaya, mind and wisdom, is the key point of the Great Perfection Heart Essence's analysis, so it is extremely important to distinguish the differences. Among them, the analysis of the determination of cause and effect abides, so it is said: In this state, there is no search for cause and effect, there is no view, practice, etc., it speaks of the principle of negating the absence of beginning and end, otherwise, on the function of scattering outside of nature, various plays appear, the nine realms of sentient beings and the world, never say that there is no cause and effect. The dharmakaya wisdom is inherently pure in nature, so in terms of the nature of ultimate truth, it is said that cause and effect, acceptance and rejection, and actions such as searching, are inherently non-existent. However, from the alaya and its functions, many consciousnesses arise
Chinese
如果对于显现为种种的轮回之法，宣说无因无果等，就会像顺世外道一样堕入断见，因为轮回世俗的诸法，是由因缘、依赖、幻化般的力量而显现的。如何显现呢？ 缘起、因生、有为、数量超思议，轮回的错觉、寂静安乐也数量超思议，这一切都是因缘聚合的缘起性。清净的刹土和安乐，不清净的刹土和痛苦，如同虚空般遍布一切，都是各自因缘缘起的显现，如同幻化一般，虽然本体无有而空性，但显现的相是缘起的力量，如同幻术的咒语和药物显现为马牛一样。《圣妙吉祥吉祥功德宝积经》中说：“虚空界的自性也是无边无际的，引导世间的智慧也是无边无际的，有情界的自性也是无边无际的。”又如《三摩地王经》中说：“所作所积之业永不灭，轮回之中，善恶之果亦成熟。”又如《宝积经》中说：“从善业中产生诸安乐，得见无量无边的佛刹。从恶业中产生诸痛苦，感受恶趣恶道燃烧之处。” 辨别因果的区分是： 若以自性衡量，则任何也不成立， 作为道路，于自性不动的时， 任何也不可见，于意念之时计数， 自性究竟，任何也不沾染。 法身胜义的智慧安住于自性的意念自有时，轮回涅槃和因果等任何也不成立，因为一切戏论寂灭，无有成立和破除。自性本身无有作为，如同轮回断灭一般，于一切时中不离彼而行持，这是因果大圆满的转变，这叫做超越善恶因果。否则，错乱于因果，不欲轮回也会产生，如同温暖湿润的种子播下后会生出苗芽一样，若从自性中错乱的部分向外流失，则瑜伽
English
If one speaks of the phenomena of samsara, which appear in various ways, as having no cause, no effect, etc., one will fall into nihilistic views like the Cārvākas, because all the phenomena of samsara, which are conventional truths, appear from the power of causes, conditions, interdependence, and illusion. How do they appear? Interdependence, arising from conditions, conditioned phenomena, and numbers are beyond thought. The illusions of samsara and peace and happiness are also beyond thought. All of these are the interdependence of the gathering of causes and conditions. Pure lands and happiness, and impure lands and suffering, all pervade like the expanse of space, and are the appearance of their respective causes, conditions, and interdependence, like illusions. Although they are empty because they have no essence, the appearance of forms is the power of interdependence, just as horses and cattle appear from the mantras and substances of illusion. In the *Sūtra of the Collection of Noble Qualities*, it says: "The nature of the realm of space is also endless. The wisdom that guides the world is also endless. The nature of the realm of sentient beings is also endless." And in the *King of Samādhi Sūtra*, it says: "Actions done and accumulated will never be destroyed. In samsara, the fruits of black and white will ripen." And in the *Heap of Jewels Sūtra*, it says: "From virtuous actions, all happiness arises, and one will see many endless Buddha-fields. From non-virtuous actions, all suffering arises, and one will experience the burning places of the lower realms and bad migrations." The distinction of separating cause and effect is: If measured by nature, nothing is established. By acting as a path, at the time when nature does not move, nothing is visible, and it is counted at the time of thought. When nature is perfected, nothing is stained. At the time when the wisdom of the Dharmakāya's ultimate meaning abides in its own nature, nothing is established in samsara, nirvana, cause and effect, etc., because all elaboration is pacified and there is no establishment or refutation. Because that nature itself has no action, it is like the annihilation of samsara. To act without moving from that at all times is the transformation into the Great Perfection of cause and effect. This is what is called going beyond good and evil, cause and effect. Otherwise, by being confused about cause and effect, samsara will arise even if one does not want it to, just as a sprout arises from a seed that is sown in a place where warmth and moisture are combined. If a part of delusion is lost from nature, then the yogin...