Tibetan
།འདུ་ཤེས་སྣང་བའི་སེམས་ཉིད་ ལ། །གཟུང་འཛིན་ཆ་རྣམས་རང་སར་དག །འདུ་བྱེད་སྣང་བའི་སེམས་ཉིད་ ལ། །༼༡༽ཉོན་མོངས་གྲངས་རྣམས་རང་སར་དག །རྟོག་འཛིན་སྣང་བའི་སེམས་ཉིད་ལ། །དྲན་པའི་གཟུང་རྣམས་རང་སར་དག །ཅེས་སོ། །ད་ནི་འཛིན་ཞེན་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ནམ་མཁའ་ཀློང་ཡངས་སུ་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་ནི། འདི་དང་འདི་ཞེས་སོ་སོར་ཞེན་པའི་བར། །གཉིས་སུ་གནས་པས་རང་གཞན་འཁྲུལ་པའི་གཟེབ། །གང་ཚེ་འདི་ཞེས་ཐ་དད་རིས་མེད་ཅིང༌། །ཐམས་ཅད་ཕྱམ་མཉམ་དམིགས་གཏད་མེད་པ་ན། །གཉིས་མེད་རྟོགས་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གསུངས། །གང་ཞིག་རིག་པ་ཆོས་སྐུའི་དོན་རྟོགས་པ་དང༌། མ་རྟོགས་པའི་ཚད་ནི་འཛིན་ཞེན་གྱི་ཆ་རིག་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པས་ཕྱེ་བ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་སྤྲིན་དང་ཁུ་རླངས་ཡོད་མེད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་རང་གི་ལྟ་སྒོམ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེན་པའམ། སྤང་གཉེན་བླང་དོར་གྱི་རིས་སུ་འཛིན་རིང་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་རྒྱུད་ལ་མེད་པར་ངེས་ཏེ། གཉིས་བཅས་རང་མཚན་ལ་ཞེན་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པའི་དཔལ་མགོན་བླ་མ་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་ཀུ་མཱ་རཱ་ཙའི་ཞལ་སྔ་ནས། གནས་ལུགས་རྟོགས་སམ་མ་རྟོགས་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བས་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོ་ཧ་ལས་ཀྱང༌། ཏིལ་གྱི་ཤུན་པ་ཙམ་གྱི་ཟུག་རྔུས་ཀྱང༌། །ནམ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་བསྐྱེད་པར་ཟད། །ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ལ་ཞེན་འཛིན་དང་བླང་དོར་ལ་བློས་གཏིང་ཚུགས་པའི་མཐའ་མི་འཆའ་ཞིང་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་འབྱེད་པར་མཁས་ཀྱང་རང་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་དང་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་འབྲས་ལ་འཛིན་པ་རྡུལ་ཆ་ཙམ་ཡང་མེད་ན། རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གསུངས་ཏེ། ནོར་བུ་ཕྲ་བཀོད་ལས། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། ། བརྡ་དང་དམིགས་པས་མཚོན་དུ་མེད། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་རང་རིག་པ། །སྟོང་དང་མི་སྟོང་མཐའ་ལས་འདས། །ཞེས་པ་དང༌། ཐལ་འགྱུར་ལས། དམ་པའི་དོན་ནི་བློ་བྲལ་ནས། །དབང་པོ་ཅིག་ཅར་གྲོལ་བ་ན། །མངོན་སུམ་མཐོང་བའི་གནད་ཀྱིས་ནི༌། །༼༡༽རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཞིག་ནས། །གང་ལ་ཞེན་དང་འཛིན་མེད་པར། །ཡང་དག་ཆོས་ཉིད་རོ་མྱངས་༼༢༽ ནས། ཁམས་གསུམ་ལྡོག་པའི་རྟེན་མེད་པར། །མཁའ་ལ་མཁའ་ཉིད་ཐིམ་པ་ལྟར། །རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།
Chinese
།感觉显现的心性上，所取能取诸部分，各自解脱于自处。」「行显现的心性上，烦恼数量各自解脱于自处。」「分别执着显现的心性上，忆念之所取各自解脱于自处。」如是说。现在将无执着的证悟，于广阔虚空之中，汇集为意义之精华：于此与彼，分别执着之际，以二元而住，乃自他迷惑之根源。何时无有此等差别，一切平等，无有目标之时，无二证悟，金刚萨埵如是说。若有证悟自性法身之义，与未证悟之差别，乃以于觉性有无执着之分而区分，如虚空之清净与不清净，以有无云雾而区分。于此，瑜伽士若执着于自身之见修等，或于应舍应取之分别中执持，则可确定其相续中无有无二之证悟，因其未离于执着二元自相之故。于彼真如之义中，获得成就之吉祥怙主，至尊上师法王鸠摩罗什（Kumārarāja）之尊前曾说：是否证悟实相，以是否离于执着而知晓。如是，于道歌中亦云：纵然芝麻皮般微小之刺痛，亦唯徒增痛苦而已。无论于何者，若于执着与取舍，以分别念深入而未落边，虽善于辨别佛法与非法，然若于自他之宗派、见修、行果，无有丝毫执着，则金刚萨埵称之为自性大圆满之瑜伽士。如《宝箧经》云：大空性乃法身，不可用符号与目标来表示，无有因与缘之自明觉，超越空与非空之边际。又如《决断经》云：至高之义离于分别念，诸根一时解脱时，以现量见之要诀，自身之宗派消逝后，于何者皆无执着与执取，如实品尝法性之味后，无有三界退转之所依，如虚空融入虚空般，殊胜瑜伽亦如是。
English
On the mind-essence that appears as perception, may the aspects of grasping and being grasped dissolve in their own place." "On the mind-essence that appears as formations, may the multitude of afflictions dissolve in their own place." "On the mind-essence that appears as conceptual grasping, may the objects of memory dissolve in their own place." So it is said. Now, to gather the realization free from clinging into the vast expanse of space, as the single essence of meaning: When clinging to this and that separately, abiding in duality is the root of confusion for oneself and others. When there is no distinction of 'this' and everything is equal, without any aim, it is called non-dual realization, as Vajrasattva said. The measure of whether one has realized the meaning of the Dharmakaya of awareness or not is determined by whether there is clinging in awareness or not, just as the purity and impurity of the sky are determined by the presence or absence of clouds and mist. Here, if a yogi clings to their own view and meditation, or holds onto the distinctions of what to abandon and what to adopt, it is certain that they do not have the non-dual realization in their being, because they have not separated from clinging to dualistic characteristics. The glorious protector, the venerable lama, the lord of Dharma, Kumārarāja, who has attained accomplishment in the meaning of suchness, said: Whether one has realized the nature of reality or not is known by whether one is free from clinging or not. Similarly, it is said in the Dohas: Even the slightest sting, like that of a sesame seed husk, only causes suffering. For one who does not take sides with clinging and grasping, and whose mind does not settle on taking or rejecting, and who is skilled in distinguishing Dharma from non-Dharma, but has not even a particle of clinging to the tenets, views, meditations, practices, and results of oneself and others, Vajrasattva calls that one a yogi of the Great Perfection of naturalness. As it is said in the Jeweled Garland: The great emptiness is the Dharmakaya, it cannot be shown by symbols and objects, self-awareness without cause and condition, beyond the limits of emptiness and non-emptiness. And as it is said in the Thalgyur: When the meaning of the sacred is free from the mind, and the senses are released all at once, by the key point of seeing directly, after one's own tenets have disappeared, without clinging or grasping to anything, after truly tasting the flavor of the nature of reality, without any basis for the reversal of the three realms, just as space dissolves into space, so too is the supreme yoga.
Tibetan
།ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་དབྱིངས་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ལེའུ་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་མཁའ་ཀློང་བློ་ལས་འདས་པར་ལ་བཟླ་བ་ནི། རང་བཞིན་ཡངས་པ་ཆེན་པོའི་ཀློང་གཅིག་ལ། ། མཁའ་མཉམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་གནམ་གཟེར་ནི། །གནད་དུ་དྲིལ་ཏེ་བཅུད་དུ་ཕྱུང་བ་ནི། །ཆེ་བའི་ཆེ་བ་ཀུན་བཟང་ཡངས་པའི་ཐུགས། །རང་གི་ངོ་བོས་སྤྱི་རྒྱ་རླབས་ཀྱིས་བཅད༼༡༽། །ཀློང་ཆེན་གཅིག་ལ་རྟོགས་དང་མ་རྟོགས་དང༌། །གྲོལ་དང་མ་གྲོལ་གཉིས་མེད་མཉམ་པ་ཆེ། །འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་རིག་པར་ལ་བཟླ་ལ། རིག་པའི་ངོ་བོ་གཉིས་མེད་ཕྱོགས་ལྷུང་དང་བྲལ་བ་མཁའ་མཉམ་ཡངས་པ་ཆེན་པོར་ལ་བཟླ་བ་སྟེ། ཀློང་ཆེན་སེམས་ཀྱི་གནམ་གཟེར་ཡངས་པ་ནི། རྒྱ་གར་ཡང་མ་ཆད། ཕྱོགས་གང་དུ་ཡང་མ་ལྷུང༌། བདག་རྟོག་གི་བློ་དང་བྲལ་བ་ཟང་ཐལ་རྗཻན་པའི་རིག་པ་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་ཅར་ཕོག་ཏུ་ངོས་གཟུང་༼༢༽བས། ཡིད་དཔྱོད་བློའི་དྲི་མས་མ་གོས་པའི་ཆོས་སྐུ་རྗེན་པར་མཐོང་བ་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་འདིའི་ཀ་དག་གི་རང་ངོ་ཆོས་སྐུ་ཟང་ཐལ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལས་༼༣༽ཐུག་ས་དང་ལ་བཟླ་ས་མེད་པའོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། རིག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་རྟོག་གི་བློ་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགག་པ་མེད་པར་སྐྱོལ་ཅིག འགག་པ་མེད་པ་ཅིར་ཡང་སྣང་བར་སྐྱོལ་ཅིགཅིར་ཡང་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྐྱོལ་ཅིག༼༤༽ སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགྲོ་འོང་མེད་པར་སྐྱོལ་ཅིག འགྲོ་འོང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྐྱོལ་ཅིགགཉིས་སུ་མེད་པ་གསལ་བ་མཐའ་གྲོལ་ཆེན་པོར་སྐྱོལ་ཅིག དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟོག་མི་སེམས་པར་སྐྱོལ་ཅིག ཆོས་ཐམས་ཅད་གསལ་ལ་མ་ཡེངས་པའི་ངོ་བོར་སྐྱོལ་ཅིག་ཅེས་པས་འདིར་ཀ་དག་ཆོས་ཟད་རྗེན་པའི་ཆོས་སྐུ་དེར་མཐར་ཐུག་གི་སྐྱེལ་སའམ་ལ་བཟླ་སར་༼༥༽ཤེས་དགོས་ལ། དེ་ཉིད་མ་ཤེས་པར་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྐྱེ་མེད་བསམ་བརྗཽད་ལས་འདས་པར་གཅིག་གིས་བསྟན། གཅིག་གིས་བསམ་བརྗོད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་གཟུང་ཡང༌། མིང་མེད་མིང་དུ་སོང་བ་ལྟར། བསམ་བརྗོད་མེད་པ་རྟོག་པའི་དོན་ཕྱིར་སོང་ནས་སེམས་ཉིད་རང་ངོ་ཤེས་པའི་དུས་མེད་དེ། རང་ཤར་ལས། ཆོས་སྐུ་ཟང་ཐལ་ཡིན་པར་མ་ཤེས་པར། །རྫོགས་རིམ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང༌། །ཝ་སྤྲེའུ་སེང་གེ་དག་ཏུ་བརྫུ
Chinese
如是说。出自《法界宝藏论》中，关于菩提心无二的开示，第八品之释。 །། 如是，将无二的菩提心性，安立于虚空界，超越心识，即：于自性广大之大界中。 虚空般菩提心之天钉，浓缩精要提炼之，大中之大普贤广阔意，自性普遍浪潮止。于一大界中，觉与未觉，解脱与未解脱，无二平等大。此处将一切法之根本安立于觉性，觉性之体性无二，离偏袒，安立于虚空般广大之中，即：大界心之天钉广大者，未断于印度，亦未落于任何方，离我执之识，通透赤裸之觉性，于无生灭中直指，故，未染意念分别垢之法身，见赤裸者，乃大圆满此之本来面目，原始清净之法身通透大，彼无终点与安立处。出自《金刚萨埵心镜》中：当知觉性之诸法皆离我执之识。 如是，当将一切法安立于无灭中。 当将无灭安立于显现一切中。当将显现一切安立于无生中。༼༤༽ 当将无生安立于无去来中。 当将无去来安立于无二中。当将无二安立于光明广大解脱中。 如是，当将一切法安立于无分别无思虑中。 当将一切法安立于光明不散乱之体性中，如是此处当知原始清净法尽赤裸之法身，乃最终之安立处，或安立之所༼༥༽，若未如是知晓，则大圆满次第无生，一说超越思议，一说无思无议，如无名成名般，未思未议已成分别之义，故无有了知心性自面之时，自显现中：若未了知法身本通透，虽许诺大圆满次第无生，亦如狐猴狮子般欺诳。
English
Thus it is said. From the Treasury of the Precious Expanse of Dharma, the teaching on the non-duality of Bodhichitta, the commentary on the eighth chapter. །། Thus, the very nature of non-dual Bodhichitta, established in the realm of space, beyond mind, is: In the one expanse of vast nature. The sky-like tent peg of Bodhichitta, condensed into essence and extracted, the greatness of the great, the vast mind of Kuntu Zangpo (Skt. Samantabhadra), its own nature cuts off the general wave. In one great expanse, realization and non-realization, liberation and non-liberation, are non-dual and greatly equal. Here, the root of all dharmas is established in awareness, the nature of awareness is non-dual, free from partiality, and is established in the vastness like space, that is: The vast tent peg of the great expanse of mind is not cut off from India, nor does it fall into any direction, free from the mind of self-grasping, the naked awareness that is transparent, directly pointed out in the absence of arising and ceasing, therefore, the Dharmakaya (Body of Dharma) is not stained by the impurities of mental discrimination, seeing the naked one, is the original face of this Great Perfection, the primordial purity of the Dharmakaya is greatly transparent, there is no end or place of establishment from it. From the Mirror of the Heart of Vajrasattva: Know that all the dharmas of awareness are free from the mind of self-grasping. Likewise, establish all dharmas in the absence of cessation. Establish the absence of cessation in the appearance of everything. Establish the appearance of everything in the absence of arising. ༼༤༽ Establish the absence of arising in the absence of going and coming. Establish the absence of going and coming in non-duality. Establish non-duality in clear, vast liberation. Likewise, establish all dharmas in non-discrimination and non-thinking. Establish all dharmas in the nature of clarity and non-distraction, thus here it should be known that the Dharmakaya of primordial purity, the exhaustion of dharma, is the ultimate place of establishment, or the place of establishment ༼༥༽, if this is not known, then the Great Perfection stage is unborn, one says it is beyond thought, one says it is without thought, like the nameless becoming named, the unthought has become the meaning of discrimination, therefore there is no time to know the self-face of mind, from Self-Arisen: If the Dharmakaya is not known to be transparent, although the Great Perfection stage is promised to be unborn, it is like deceiving as a fox, monkey, or lion.