Tibetan
བུལ་བར་བཤད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེ་གཉིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནི། །རང་སེམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ལྡན་པས། །མྱ་ངན་འདས་ལ་མངོན་དགའི་ཕྱིར། །རྟོག་པ་བུལ་བ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཉན་རང་གི་དགྲ་བཅོམ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་སམ་མ་རྟོགས་ཤེ་ན། སློབ་དཔོན་སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ལས་མ་རྟོགས་པར་འདོད་ལ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་གཟུང་བར་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས། གཉིས་ཀ་མ་རྟོགས་པར་འདོད་ལ།ཁ་ཅིག་གིས་རྟོགས་པར་འདོད་པས་རྩོད་ནའང༌། ཁོ་བོས་ནི། འདི་ལྟར་རིག་སྟེ། སྔོན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་པ་སོ་སོར་གྱེས་དུས་ཀྱང་ལ་ལས་བདག་འདོད་པ་དང༌། ལ་ལས་མི་འདོད་པ་དང༌། ལ་ལས་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་འདོད་པ་ཐ་དད་པས་ལམ་སྒྲུབ་པ་ཡོད་པས། འབྲས་བུའི་དུས་སུའང་སྔར་གྱི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་རྟོགས་མ་རྟོགས་གཉིས་སུ་བྱུང་བར་རིག་གོ །དེའང་བྱེ་བྲག་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དག་གི་དགྲ་བཅོམ་པས་ནི་སྔོན་ཡོད་པར་ཞེན་པ་ལ་གོམས་པ་ཤས་ཆེ་བས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པར་སྨྲ་སྟེ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ རོ། །མདོ་སྡེའི་ཕྱོགས་ལས་ལམ་བསྒྲུབས་ན། ཤེས་རབ་ཟབ་པས་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པའོ་སྙམ་དུ་རིག་གོ །དེ་ཡང་དབང་པོ་རྣོ་བས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ལས་དཔགས་ནས་ཀུན་མཐུན་པར་རྟོགས་ལ། རྟུལ་བས་གང་བསྟན་པ་དེ་ལས་གཞན་མི་ཤེས་སོ། །རང་བཞིན་དུ་བདག་མེད་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་མཐུན་པས་གཉིས་ཀས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་འཛིན་པ་སྟོང་པར་རྟོགས་དགོས་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་ཡོད་པ། །དེ་སྲིད་དེ་ལ་ངར་འཛིན་ཡོད། །ངར་འཛིན་ཡོད་ན་ཡང་ལས་ཏེ། །དེ་ལས་ཀྱང་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། དངོས་པོ་གཅིག་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་ན་ཀུན་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་དགོས་པར། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཀུན་གྱི་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གང་ལྟ་བ། །དེ་ནི་ཀུན་ལ་ལྟ་བར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པས་འཁོར་བར་འཇུག་པར་ཤེས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་སྒོ་གཅིག་ཀྱང༌། རྟུལ་པོས་ཐམས་ཅད་གཞི་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་སྟོང་པར་མ་རིག་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་ཞེས་དམན་པ་དགག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ལ། རྣོན་པོས་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉི
Chinese
说是迟钝。如《经庄严论》中说： “那二者再三地，自心皆具生起性，为于涅槃现喜故，想念是迟钝想念。” 这样说。那二者是指声闻和独觉的阿罗汉生起菩提心。那么，声闻的阿罗汉是否证悟空性呢？一些古代论师认为，他们没有证悟人无我，而独觉佛证悟了所取法的一半是无自性的，因此两者都没有证悟。虽然有些人争论说他们证悟了，但我认为，应该这样理解：以前声闻的部派各自 अलग（分开）时，有些人认为有我，有些人认为没有我，有些人认为像影像一样，由于有不同的修道方式，所以在果位时也遵循以前的道路，因此出现了证悟和未证悟两种情况。而且，进入了毗婆沙宗道路的阿罗汉们，由于习惯于执着于先前存在的事物，所以只说了证悟人无我，而没有证悟法无我，因为他们执着于相。如果从经部的方面修道，由于智慧深邃，所以认为像影像一样而证悟。我认为，根器敏锐的人，从色法的角度推测，证悟一切都是相同的，而迟钝的人，除了所指示的之外，什么也不知道。由于在证悟自性无我方面是一致的，所以两者都必须证悟五蕴的执着是空性的。如《宝鬘论》中说：“只要有对蕴的执着，那么就有对它的我执。如果有我执，那么也有业，从那业也会有生。” 并且，如果证悟一个事物是无我的，那么就必须证悟一切都是无我的。如《楞伽经》中说：“一个的空性是什么，那就是一切的空性。如何看待一个事物，那就是看待一切。” 这样说。而且，知道由于执着于我的过患而进入轮回后，锐利和迟钝两种人虽然在一切法无我方面是相同的，但迟钝的人没有证悟一切无基的法性所行境的空性，所以用遮止低劣的语气说没有证悟法无我。而敏锐的人只是知道缘起的法性
English
It is said to be dull. As it says in the Ornament of the Sutras: "Those two repeatedly, their own minds are always endowed with arising, for the sake of manifest joy in nirvana, conception is considered to be dull." So it is said. Those two refer to the Arhats of Hearers and Solitary Realizers generating the mind of enlightenment. So, do the Arhats of Hearers realize emptiness or not? Some early teachers think that they do not realize the selflessness of persons, and that the Solitary Buddhas realize that half of the objects of dharma are without inherent existence, so neither of them realize it. Although some argue that they realize it, I think that it should be understood in this way: In the past, when the Hearer's schools separated, some thought there was a self, some thought there was no self, and some thought it was like an image. Because there were different ways of practicing the path, in the time of the result, they also followed the previous path, so there were two kinds of realization and non-realization. Moreover, the Arhats who have entered the path of the Vaibhashikas are more accustomed to clinging to things that existed before, so they only say that they realize the selflessness of persons, but they do not realize the selflessness of dharmas, because they cling to characteristics. If the path is practiced from the side of the Sutras, because of the depth of wisdom, it is thought that they realize it like an image. I think that those with sharp faculties realize that everything is the same by inferring from the nature of form, while those with dull faculties do not know anything other than what is indicated. Since they are consistent in realizing only the selflessness of inherent existence, both must realize that the clinging to the aggregates is empty. As it says in the Precious Garland: "As long as there is clinging to the aggregates, then there is clinging to self in it. If there is clinging to self, then there is also karma, and from that karma there will also be birth." And, if one realizes that one thing is selfless, then one must realize that everything is selfless. As it says in the Lankavatara Sutra: "What is the emptiness of one, that is the emptiness of all. How one looks at one thing, that is said to be looking at all." So it is said. Moreover, knowing that one enters samsara because of the fault of clinging to self, although the two, sharp and dull, are the same in that all dharmas are selfless, the dull ones do not realize the emptiness of the nature of dharmas, which is the object of all groundlessness, so they say that they do not realize the selflessness of dharmas with a negative tone of rejecting inferiority. And the sharp ones only know the nature of dharmas as mere dependent origination.
Tibetan
ད་ཡོད་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་བདེ་སྡུག་ཙམ་ལའང་སྐྲག་པས་ཞི་བར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམན་པ་དགག་པ་ཙམ་དུ་ལུང་ཁ་ཅིག་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པར་བཤད་དེ། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སེམས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། དྲི་མ་མེད་པའི་མདོ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་བླའི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་འདུས་མ་བྱས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟར་ལགས་བཀའ་སྩལ་པ། དེའི་འདུས་མ་བྱས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྐྲའི་རྩེ་མོས་བླངས་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ངོ༌། །ཞེས་དང༌། ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཉན་ཐོས་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་རང་གི་རྒྱུད་སྣང་བ་ཉི་ཚེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་རབ་དེས་བདག་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གསུངས་ཀྱི། ཞེས་པ་དང༌། འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། དེ་དག་གིས་རྟོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡུངས་འབྲུ་སྲིན་གྱིས་ཟོས་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆུང་ངོ༌། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པར། སྤྲིན་མཐོངས་མཁའ་ལ་ཉི་བཞིན་འདིར་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་བློ་གྲོས་ཅན། །བློ་མིག་དག་པའི་འཕགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཐོང་མ་ལགས། །ཞེས་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །དངོས་པོ་འདི་དག་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པར་མ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རགས་པ་རྡུལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པས་ཀྱང་བདག་མེད་དེ་རགས་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཞིག་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་ཆོས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེའི་ཐབས་ལ་ཞུམ་ཞིང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུམ་ལས་ཀྱང༌། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་ བྱའོ། །ཞེས་པ་དང༌། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ལེའུ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ། དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་དང༌། དགེ་སློང་མ་བརྒྱ་ཕྲག་ཉི་ཤུས་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟར་དྲང༌། དེས་ན་འཁྲུལ་སྣང་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བདག་མེད་པ་ཙམ་མཚུངས་ལ། འཁྲུལ་སྣང་འདིར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རླབས་པོ་ཆེ་བྱེད་པའི་ཐབས
Chinese
虽然存在，但也因为害怕如同梦境般的苦乐，所以倾向于寂静。为了仅仅驳斥低劣，某些经文中说没有证悟法无我。《楞伽经》中说：那些阿罗汉看到一切法由因缘而生，便认为可以从痛苦中解脱，但因为没有证悟法无我，所以没有从痛苦中解脱。以及《无垢经》中说：宁可有贪著空性的烦恼，声闻和缘觉有执著的无烦恼并非如此。请问他们现证的无为法，以及有执著是怎样的？答：他们的无为法如同从大海中用头发尖端取水一样，非常微小。以及《梵天殊胜心请问经》中说：舍利子说：声闻跟随声音，以自己相续中微不足道的智慧而解脱的智慧，称我为智慧者中的 श्रेष्ठ。以及《光明守护请问经》中说：他们所证悟的空性，如同油菜籽被虫蛀蚀后的内部虚空一样微小。以及《宝性论释》中说：如同云层中的太阳，在此处，只有一部分有智慧者，清净慧眼的圣者们也未能完全照见一切。以上所说。并非没有证悟这些事物无我的空性，即使证悟粗大的微尘等也是无我，因为执著粗大的心识已经消失。然而，因为他们对佛陀的教法如同恒河沙数般众多，以及菩萨的行持是广大的方便而感到畏惧，并且厌倦轮回的过患。在《般若经》中也说：想要在声闻地获得寂灭，也应当修学般若波罗蜜多。以及，当宣讲这个不平等和相等的章节时，五百比丘和两百比丘尼在没有取受的情况下，心从诸漏中解脱。等等，这些话的意义如何引导？因此，证悟错觉为无我的智慧，仅仅在无我这一点上是相同的。但是，长期安住于这种错觉中，行作利益众生的广大方便。
English
Although they exist, they are inclined towards peace because they fear even the happiness and suffering of dreams. To merely refute the inferior, some scriptures state that they have not realized the selflessness of phenomena. The *Laṅkāvatāra Sūtra* states: Those Arhats, seeing that all phenomena arise from causes and conditions, think to pass into nirvāṇa, but because they have not realized the selflessness of phenomena, they do not pass into nirvāṇa. And the *Vimalakīrti Sūtra* states: It is better to have afflictions with attachment to emptiness; the Śrāvakas and Pratyekabuddhas who are without afflictions with fixation are not like that. How do they realize the unconditioned, and what is the fixation? He replied: Their unconditioned is extremely small, like taking a drop of water from the ocean with the tip of a hair. And the *Brahma-viśeṣa-cinta-paripṛcchā Sūtra* states: Śāriputra said: The Śrāvakas follow the sound, and with the wisdom that is liberated by the insignificant wisdom of their own continuum, they call me the best of the wise. And the *Udayana-paripṛcchā Sūtra* states: The emptiness that they realize is as small as the space inside a mustard seed eaten by a worm. And in the commentary on the *Uttaratantra*: Like the sun in the sky of clouds, here only a portion of the wise, even the noble ones with pure eyes of wisdom, do not fully see everything. These are the statements. It is not that they have not realized the emptiness of these things as selfless, but even realizing the gross particles and so on is also selfless, because the mind that grasps at the gross has disappeared. However, they are daunted by the Buddha's teachings, which are as numerous as the sands of the Ganges, and the bodhisattva's conduct, which is a vast means, and they are weary of the faults of saṃsāra. The *Prajñāpāramitā* also states: Those who wish to attain nirvāṇa in the Śrāvaka ground should also train in the Prajñāpāramitā. And, when this chapter on the unequal and the equal was taught, five hundred monks and two hundred nuns, without taking anything, had their minds completely liberated from the defilements. And so on, how should the meaning of these words be guided? Therefore, the wisdom that realizes illusion as selfless is the same only in the point of selflessness. However, the means of remaining in this illusion for a long time and performing the vast benefit of sentient beings.