Tibetan
༄༅། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་པདྨ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨད་ཆ་བཞུགས་སོ། ། ད་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང༌། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞུང་ཉིད་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལའང་བརྟེན་པ་སྐྱབས་ཀྱི་ཁྱད་པར། གནས་ལུགས་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར། གོམས་པ་སྒོམས་པའི་ཁྱད་པར། བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར། ཐོབ་བྱ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དང་ལྔ་ལས། དང་པོ་ནི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འཛིན་པ་ནང་པ། མི་འཛིན་པར་ཚངས་པ་དང་ཁྱབ་འཇུག་ལ་སོགས་པ་གཞན་འཛིན་པ་ཕྱི་པའོ། །ཟླ་བ་གྲགས་པས། གང་དག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་སོང་བས། །ལྷ་གཞན་དག་ལ་ཕྱག་མི་འཚལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ། ཐུན་མོང་བ་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མཐའ་བྲལ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཁས་ལེན་པ་ནང་པ། མི་ལེན་པར་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བ་ཕྱི་པ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་དད་པས་ཞུགས་རྣམས་ཀྱིས། ། འདུས་བྱས་མི་རྟག་བསླུ་བར་མཐོང་ནས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་སྤང་ཕྱིར་བདག་མེད་ཞི་བའི་ཆོས། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དོན་ལ་ནན་ཏན་བྱ། །ཞེས་སོ། །སྡོམ་བཞི་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའོ། །སྒོམ་པ་ཡང་ཐར་པ་ལ་དམིགས་ནས་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་སུ་འཛིན་པས་ཐུན་མོང་བ་བདག་མེད་པའི་དོན་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་རིམ་པས་བསྒོམ་ཞིང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ནས་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བསྒོམ་ན་ནང་པ། མི་བསྒོམ་པར་སེམས་རྟོག་པ་བཀག་ཙམ་དང༌། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་ཙམ་པོ་ཕྱོགས་རེའི་ངང་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ཕྱི་པ་སྟེ། ལྟ་བ་ངན་སེལ་ལས།གང་བློ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་རྗེ་དང༌། །ཇི་བཞིན་མི་རྟོག་སྟོང་པ་ཉིད། །བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བརྩོན། །བཟློག་པ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བཤད། །ཅེས་སོ། །སྤྱོད་པ་ནི། ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་ཡུལ་ལ་ཞེན་པ་དང༌། གཞན་ལ་འཚེ་བ་ལམ་གྱི་གེགས་སུ་འདོད་པ་ནང་པ། མི་འདོད་པར་བཟློག་པའི་སྤྱོད་པ་ཕྱི་རོལ་པ་སྟེ།སྐྱབས་འགྲོ་བདུན་ཅུ་པ་ལས། དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སོང་བས། །འཚེ་ཞིང་གནོད་པའི་སེམས་དང་བྲལ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི། ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་ཐར་པ་གསུམ་གང་རུང་ཐོབ་པ་ནི
Chinese
༄༅། །大乘窍诀论著《如意宝藏论》之释文，名为《白莲花》之下卷。 现在，广泛阐述佛教的教义分为两部分：超越外道的部分和殊胜教义本身的区别。第一部分又分为五个方面：所依赖的皈依之差别，实相见解之差别，串习禅修之差别，行为实践之差别，以及所获得的果位之差别。首先是皈依的差别：皈依三宝的是内道佛教徒，不皈依而皈依梵天和遍入天等其他的是外道。正如月称菩萨所说：“凡皈依佛者，不敬他方神。”第二是见解的差别：共同的是承认四法印，不共同的是承认离边、超离思辨的见解是内道佛教徒，不承认而堕入常断二边的是外道。如《宝积经》云：“于佛之教生信入门者，见诸有为皆无常欺诳，为离痛苦故，当精勤于无我寂静之法，如虚空般之意义。”四法印是：诸行无常，诸法无我，有漏皆苦，涅槃寂静。禅修方面，以解脱为目标而皈依三宝，共同的是以无我的意义，按照三十七道品的次第进行禅修；不共同的是证悟一切法如虚空之自性，并以空性大悲为心髓而禅修的是内道佛教徒，不这样禅修，仅仅是止息分别念，或者仅仅是安住于乐明无念的状态，以片面的方式执持心念的是外道。如《恶见消除论》云：“何者智慧菩提心，如实不思之空性，无我瑜伽彼精进，违者说为外道方。”行为方面，将贪嗔痴的自性，对境的执着，以及伤害他人视为修道的障碍的是内道佛教徒，不这样认为，反而行相反的行为的是外道。如《皈依七十颂》云：“已皈依胜法，离害与损心。”果位方面，通过该道直接获得三种解脱中的任何一种是内道佛教徒，
English
Herein lies the latter part of the commentary on the Great Vehicle's manual, the Treatise of the Wish-Fulfilling Jewel Mine, called "The White Lotus." Now, extensively explaining the Buddhist teachings involves two aspects: distinguishing them from those of non-Buddhists and differentiating the unique teachings themselves. The first aspect further comprises five distinctions: the distinction in reliance or refuge, the distinction in the view of reality, the distinction in familiarization or meditation, the distinction in action or conduct, and the distinction in the fruit to be attained. First, the distinction in refuge: those who take refuge in the Three Jewels are Buddhists, while those who do not and instead take refuge in Brahma, Vishnu, and others are non-Buddhists. As Chandrakirti stated, "Those who have gone for refuge to the Buddha do not pay homage to other gods." Second, the distinction in view: Buddhists commonly accept the four seals of Dharma, and uniquely affirm the view that transcends extremes and is beyond conceptualization. Non-Buddhists, however, do not accept this and fall into the extremes of permanence and annihilation. As stated in the Ratnakuta Sutra, "Those who enter the Buddha's teachings with faith see all conditioned things as impermanent and deceptive. To abandon suffering, they diligently practice the selfless, peaceful Dharma, which is like the sky." The four seals are: all conditioned things are impermanent, all phenomena are selfless, all contaminated things are suffering, and nirvana is peace. In terms of meditation, Buddhists aim for liberation and take refuge in the Three Jewels. They commonly meditate on the meaning of selflessness through the stages of the thirty-seven factors of enlightenment. Uniquely, they realize that all phenomena are of the nature of the sky and meditate with emptiness and compassion as their essence. Non-Buddhists, however, do not meditate in this way. They merely suppress mental activity or hold the mind in a state of bliss, clarity, and non-thought, clinging to a one-sided perspective. As stated in "Eliminating Wrong Views," "Those who strive with wisdom, bodhicitta, compassion, and the non-conceptual emptiness as it is, are yogis of selflessness. The opposite is said to be the side of others." In terms of conduct, Buddhists consider attachment, hatred, and ignorance, clinging to objects, and harming others as obstacles to the path. Non-Buddhists do not consider these as obstacles and engage in the opposite conduct. As stated in the "Seventy Verses on Refuge," "Having gone for refuge to the sacred Dharma, one is free from the mind of harming and hurting." In terms of the fruit, Buddhists directly attain any of the three liberations through that very path.
Tibetan
་ནང་པ་ཡིན་ལ། མི་ཐོབ་པ་ཕྱི་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་༼༡༽མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དང༌། གཞན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་ལ་ལམ་ཡང་མེད་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞུང་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ལས། མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཐར་པ་དམ་པའི་རྗེས་འགྲོ་རྒྱལ་བའི་གཞུང༌། །གང་དག་འཛིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས། །ཐེག་པ་དམན་དང་བླ་ན་མེད་པའོ། །ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གཞུང་དུ་འཛིན་ཅིང༌། ཐར་པར་འགྲོ་བ་ལ་བགྲོད་ལམ་མ་ནོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ནའང༌། རེ་ཞིག་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་དང༌།ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །དེ་ལ་དང་པོ་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཡང་སྒོར་གྱུར་པ་དང༌། བླང་དོར་བྱེད་པའི་གཞུང་ཕལ་གྱི་ཕྱི་མོར་གྱུར་པ་དང༌། ལས་དང་པོ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བས་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབྱེ་བ་དང་པོ་བསྟན་པ་ནི། དམན་པའང་དབང་པོའི་རིམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད། །རང་ཉིད་ཞི་བ་ཙམ་མཐར་ཐུག་གི་གཉེར་བྱའི་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ནའང་རང་དོན་སྒྲུབ་པའི་དགེ་བར་སེམས་པས་བློ་ཆུང་ཞིང༌། སྤྱོད་པ་དང་སྨོན་ལམ་རླབས་པོ་ཆེ་གཞན་དོན་དུ་སྒྲུབ་པ་མེད་པས་ཐབས་ཀྱི་རིམ་པ་དམན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཉན་ཐོས་ཐེག་པ་དེ་ལས་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དང༌། །སྤྱོད་པ་ཡོངས་བསྔོ་མ་བཤད་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ལྟ་བའང་བདག་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་མ་རྟོགས་པས། རང་གི་ལྟ་བའི་མཐའ་གང་ཟག་གི་བདག་དང༌། གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཙམ་ལ་དག་གྲོལ་དུ་ཤེས་ནས་ལམ་སྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས།གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤང་ཕྱིར་དང༌། །འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གཞུང་ཐེག་པ་འོག་མ་ཙམ་དུ་ག
Chinese
是内道，不得者是外道。如《母经》中说：《般若波罗蜜多》乃是“为使一切众生脱离苦难而安住，即使是想在声闻地获得寂灭者，也应修学般若波罗蜜多。想在独觉地和无上正等觉地获得完全寂灭者，也应修学般若波罗蜜多。”等语。其他遍行外道，既无道，也无道的证悟。如是宣说。第二，殊胜之论自身广为分别，分为二者。略示为：趋入解脱圣道的胜者之论，凡是执持者，也有两种，即小乘和大乘。内道佛教徒，乃是宣说佛陀，执持三藏为论典，以趋入解脱的无谬之道，虽然可以分为三乘，但暂时分为小乘和大乘。其中，第一，作为进入教法的次第之门，以及作为取舍行为的普遍准则，并且因为是初学者和钝根者进入的次第，所以对各自的分类进行详细阐述。第一，教法是：小乘也是根器的次第两种，即声闻和独觉。仅仅将自身寂静作为究竟的所求之主要目标，即使利益他人，也认为是成办自利的善行，因此心胸狭隘，由于没有为了他人的行为和广大愿望，所以进入了方便的下等次第。如《宝鬘论》中说：“声闻乘中，未说菩萨之愿行及回向，如何能成大乘？”如是说。见解上，由于没有证悟一切我空之法性，因此自己的见解之边，仅仅认为人我与所取无自性是清净解脱，从而进入修道。如《现观庄严论》中说：“为遣除所取之分别，以及不舍能取之故，应知以所依如犀牛角的道，是真实摄略。”如是说。如是，论典仅仅是下乘。
English
It is the inner path, and those who do not attain it are the outer path. As it is said in the Mother Sutra: "The Prajñāpāramitā is 'to abide for the sake of all sentient beings to be liberated from suffering, even those who wish to attain nirvana in the Śrāvakabhūmi should study the Prajñāpāramitā. Those who wish to attain complete nirvana in the Pratyekabuddhabhūmi and the Anuttarā-samyak-saṃbuddhabhūmi should also study the Prajñāpāramitā.'" And so on. Other wandering non-Buddhists have neither the path nor the realization of the path. Thus it is proclaimed. Secondly, the excellent treatises themselves are broadly divided into two. Briefly stated: The treatises of the victors that follow the sacred path of liberation, those who uphold them are also of two kinds, namely, the Lesser Vehicle and the Unsurpassed Vehicle. Inner Buddhists are those who proclaim the Buddha and uphold the Three Piṭakas as treatises. Although it can be divided into three vehicles by the unerring path to liberation, it is temporarily divided into the Lesser Vehicle and the Greater Vehicle. Among them, firstly, as the gateway to entering the teachings, and as the general principle for adopting and abandoning actions, and because it is the order of entry for beginners and those with dull faculties, the classification of each is explained in detail. Firstly, the teaching is: The Lesser Vehicle also has two levels of faculties, namely, the Śrāvakas and the Pratyekabuddhas. They make their own peace the main goal of their ultimate pursuit. Even if they benefit others, they think of it as a virtue for accomplishing their own benefit, so they are narrow-minded. Because they do not have great actions and aspirations for the sake of others, they have entered the lower level of skillful means. As it is said in the Ratnāvalī: "In the Śrāvakayāna, the aspiration and conduct of the Bodhisattva and the dedication are not explained, how can it become the Mahāyāna?" Thus it is said. In terms of view, because they have not realized the nature of phenomena that is empty of all self, therefore, the edge of their own view is that they only consider the self of a person and the object to be without inherent existence as pure liberation, and thus they enter the path of meditation. As it is said in the Abhisamayālaṅkāra: "In order to eliminate the concept of the object, and because the grasping is not abandoned, it should be known that the path that relies on it, like a rhinoceros horn, is truly concise." Thus it is said. Thus, the treatises are only of the lower vehicle.