Tibetan
༌། ཀློང་གསལ་ལས། རྐྱེན་བྲལ་གསུམ་ལ་གསལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་ཡི་གེ་མེད་པ་ལས། མིག་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བལྟ། །འོད་ནི་ཕྲ་ལ་འདྲིལ་བ་འབྱུང༌། །ཞེས་པ་དང་སྡུད་པ་ལས། དོན་ནི་གང་ཡིན་ནམ་མཁའ་དག་ལ་བརྟག་པར་བགྱི། །ཞེས་པས། ཡུལ་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ། །དབང་པོ་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་ཆུའི་སྒྲོན་མ། །གནས་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་དྭངས་ཤིང་མཐོ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཚེ་ན་སྣང་བའོ། །གསུམ་པ་རླུང་རིག་གི་གནད་ནི་ཐལ་འགྱུར་ལས། རླུང་རིག་དལ་བས་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ། ཅེས་པས། འདི་ལ་གཉིས་ལས། རླུང་རིག་གི་གནད་ནི་འདས་རྗེས་ལས། རླུང་གནད་ཤིན་ཏུ་དལ་ལ་བསླབ། །ཅེས་པ་དང༌། ཀློང་གསལ་ལས། ཕྱི་ཡི་རླུང་ནི་དལ་ཞིང་སྙོམས། །ཡུད་ཙམ་ཕྱི་རུ་འདུས་པ་ཡིས། །རླུང་གི་འགྲོ་འོང་ཆད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པས། མཆུ་སོ་གཉིས་བག་ཙམ་མ་རེག་པར་བྱ་སྟེ། རླུང་སྣ་ལས་མི་བཏང་བར་ཁ་ལས་དལ་བུས་ཕྱི་རྒྱུ་ནང་རྒྱུ་སྙོམས་ཤིང་ཕྱིར་འཛིན་ཅུང་ཟད་བྱའོ། །དེས་ནི་ཇི་ཙམ་རླུང་གི་འགྲོ་འོང་ཆད་ནས་རྟོག་པའི་འཕྲོ་འདུ་ཟད་དེ། དབྱིངས་རིག་མི་འགུལ་བར་སྡོད་པའོ། །གཉིས་པ་རིག་པའི་གནད་ནི་ཀློང་གསལ་ལས། རིག་གནད་ལུག་རྒྱུད་བཙོན་དུ་བཟུང༌། །དངོས་སྣང་དལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟེན། །ཞེས་པ་དང༌། འདས་རྗེས་ལས། ལུག་རྒྱུད་རིག་པ་བཙོན་དུ་བཟུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས། དབྱིངས་ཀྱི་རིག་པའི་རང་ཡུལ་བྱེད། །རྡོ་རྗེ་ཉིད་ནི་ལུ་གུ་རྒྱུད། །འདི་ཉིད་ནང་དུ་གཞུག་པར་བྱ། །ཞེས་པས། ཕྱིའི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་མེ་ལོང་དང་འདྲ་བར། ནང་གི་དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་སྒྲོན་མའི་དཀྱིལ་དུ་རིག་པ་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་བྱད་དང་འདྲ་བ་ལྷག་གིས་ཤར་བ་ལ་གཡོ་འགུལ་མེད་པར་གཏད་པའོ། །མདོར་ན་མཁའ་འགྲོ་ལྔའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཞིང་ཁམས་སྔར་མེད་གསར་དུ་ཤར་བ་སྟེ། ཀློང་གསལ་ལས། སངས་རྒྱས་མཁའ་འགྲོའི་ཞིང་ཁམས་སུ། །རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོའི་མེ་ལོང་ ལ། ། རིན་ཆེན་མཁའ་འགྲོས་དེ་སྒོ་ཕྱེ། །སྒོ་ལ་ལས་ཀྱི་ཌཱ་ཀི་བྱོན། །པདྨ་ཌཱ་ཀིས་མངོན་སུམ་བསྟན། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་ན་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ལ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། །ནམ་མཁའ་སྔོ་སངས་རྫི་མེད་ལ། །འོད་དང་ཁ་དོག་དབྱིབས་ཉིད་དང༌། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་སྣང་སྟོན། །དག་པ་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ལ། །ཐིག་ལེ་སྐུ་དང་འཁྲུལ་སྣང་དག །རང་བཞིན་ཉིད་དང་ངོ་བོ་ཉིད། ། གཉིས་མེད་འདུ་འབྲལ་མེད་པར་སྣང༌། །འདི་དུས་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ། བྱ་བྲལ་ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ལུ་གུ་རྒྱུད། ། ཡེ་ནས་གཞི་ལ་གནས་མེད་ཀྱང༌། །བར་དུ་རྐྱེན་མེད་རྐྱེན་གྱིས་གསལ། །ཞེས་པས། ལུ་གུ་རྒྱུད་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བའོ། །འདིར་ཚེའི་དུས་བྱས་ན་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་སུ་དབུགས་ཕྱུང་ནས་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ན་བར་དོ་མེད་པར་འཚང་རྒྱའོ། །དེ་ལྟར་གནད་བསྟུན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། འདས་རྗེས་ལས། སྒོ་ཡུལ་རླུང་གི་གནད་བསྟུན་པས། །ཡུལ་ལ་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་སྣང༌། །ཞེས་སོ། །མ་བསྟུན་པའི་སྐྱོན་ནི་ཀློང་གསལ་ལས། གནད་གསུམ་བསྟུན་པར་མ་བྱས་ན། །རིག་པའི་དོན་ལ་རེག་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དགོས་པ་གཉིས་ལས། གནས་སྐབས་སུ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བས་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་ཏེ། ཚེའི་དུས་བྱས་ཀྱང་བདེན་པ་མཐོང་བའི་གནད་ཀྱིས་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་སྐུའི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ལ། མཐར་ཐུག་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ཉམས་སུ་བླངས་པས། སྣང་བ་བཞི་མཐར་ཕྱིན་ནས་ལྷག་མེད་འགྲུབ་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་རང་ཐོག་ཏུ་མ་ཕབ་ན་གོང་གི་ཡོན་ཏན་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་དངོས་གཞི་དེ་ཉིད་ངོ་སྤྲོད་པའི་ཚུལ་ནི། ཀློང་གསལ་ལས། ངོ་སྤྲོད་བླ་མས་རྒྱས་པར་གདབ། ཅེས་པས། འདི་ལ་སྐུ་གསུམ་དུ་ངོ་སྤྲད་པ། ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དུ་ངོ་སྤྲད་པ། །ལྔ་ཚན་བདུན་དུ་ངོ་སྤྲད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཐལ་འགྱུར་ལས། གཞན་ཡང་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་ཀུན། །ལུས་ངག་ཡིད་ལས་མ་འདས་པས། །སྐུ་གསུམ་གཞན་ནས་བཙལ་མི་དགོས། །ཞེས་པ་སྟེ། ཐོག་མ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་གདངས་ལས་གྲུབ་པས་རང་གི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཆོས་སྐུ་ལོངས་སྐུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས། ད་ཕྱིན་ཆད་ལུས་སྐུ་གསུམ་གྱི་བཞུགས་སྟངས་གསུམ་དང༌། ངག་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཆོས་སྐུའི་ངང་དང༌། སེམས་སྐྱེ་མེད་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་དོན་ལས་མི་འདའ་བར་ བྱའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཀློང་གསལ་ལས། སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ནི། །ཡེ་རྫོགས་རང་གི་ལུས་ལ་གནས། །ཞེས་པས། སེམས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་འཁྲུལ་པ་གཞིའི་སངས་རྒྱས། བརྗོད་ཚིག་ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་མེད་དོན་གྱི་དམ་ཆོས། རང་ལུས་གཡོ་འགུལ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་མེད་སྙིང་པོའི་དགེ་འདུན་ཏེ་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་སོ། །ཞེས་པའོ། །གསུམ་པ་ཀློང་གསལ་ལས། སེམས་ཅན་ཀུན་རིག་དྲི་མ་མེད། །ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ཡབ་ཡུམ་ལྔ། །རྩ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སེམས་དཔའི
Chinese
《虚空光明》中说：“于离缘三者中，将变得明晰。”以及在无字者中说：“眼观虚空界，光细而凝聚。”以及在《总集》中说：“意义为何，当于清净虚空中观察。”因此，境离缘者，虚空空性。根离缘者，水之灯。处离缘者，于清净高远且极寂静之时显现。第三，气脉明点的要诀，在《破立》中说：“气脉明点缓，则智慧成。”就此有二，气脉明点的要诀，在《逝后》中说：“气脉要诀极缓习。”以及《虚空光明》中说：“外气缓而匀，须臾聚于外，气之往来断。”因此，双唇稍微不触碰，气不从鼻出，而从口中缓慢地使外气内气均匀，并稍微向外 удерживать。由此，气之往来断绝，念头之散乱止息，法界明点不动而住。第二，明点的要诀，在《虚空光明》中说：“明点要诀如羊肠般囚禁，依于事物显现之缓慢。”以及《逝后》中说：“如羊肠般囚禁明点。”以及《灯焰》中说：“法界明点自境行，金刚自性如羊肠，此即纳入于内。”因此，外法界虚空空性如镜，内法界清净之灯焰中央，明点如金刚羊肠般之物，以光辉照耀，无有动摇地安住。总之，五空行母之自性，光明大乐之刹土，前所未有地崭新显现，即如《虚空光明》中说：“于佛空行之刹土，于金刚空行之镜中，珍宝空行开启彼门，于门处事业空行至，莲花空行示现显。”如何示现，即如彼中所说：“于境之显现之相，虚空湛蓝无云翳，光明与颜色形状等，示现五智之自显，于清净法界之灯上，明点身与错乱相，自性自体与本体，无二无离而显现，此乃穷尽之时相。”
English
In "Vast Expanse of Clarity," it says, "In the absence of three conditions, it will become clear." And in the wordless one, it says, "The eye gazes into the realm of space, light is subtle and gathers." And in the Compendium, it says, "What is the meaning? One should examine the pure space." Therefore, the condition of being separate from the environment is empty space. The condition of being separate from the senses is a water lamp. The condition of being separate from the place is when it is clear, high, and extremely secluded, it appears. Third, the key point of wind and awareness is in "Refutation," which says, "When wind and awareness are slow, wisdom is accomplished." On this, there are two. The key point of wind and awareness is in "After Death," which says, "The key point of wind should be practiced very slowly." And in "Vast Expanse of Clarity," it says, "The outer wind is slow and even, for a moment gathered outside, the coming and going of wind ceases." Therefore, the two lips should not touch slightly, the breath should not be released from the nose, but from the mouth slowly, the outer and inner breaths should be balanced, and slightly held outward. By this, as much as the coming and going of wind ceases, the scattering of thoughts ceases, and the sphere of awareness remains still. Second, the key point of awareness is in "Vast Expanse of Clarity," which says, "The key point of awareness is to imprison the sheep's gut, relying on the slowness of the appearance of things." And in "After Death," it says, "Imprison awareness like a sheep's gut." And in "Burning Lamp," it says, "The sphere of awareness acts in its own realm, the vajra nature is like a sheep's gut, this itself should be placed within." Therefore, the outer sphere of empty space is like a mirror, in the center of the inner sphere of pure lamp flame, awareness is like a vajra sheep's gut, shining with light, and remains without moving. In short, the nature of the five dakinis, the realm of great bliss of clear light, appears newly without precedent, as it says in "Vast Expanse of Clarity," "In the realm of the Buddha dakinis, in the mirror of the vajra dakinis, the jewel dakini opens that door, at the door the karma dakini arrives, the lotus dakini shows manifest." How does it show? As it says in that very text, "The characteristic of the appearance of the environment is, the sky is blue and clear without clouds, light and color and shape, show the self-appearance of the five wisdoms, on the lamp of the pure sphere, bindu body and mistaken appearance are pure, self-nature and essence, appear inseparable and without division, this is the characteristic of the time of exhaustion."
Chinese
། 如虚空无为。（藏文：བྱ་བྲལ་ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ནོ།） 如是说。觉性智慧命脉（藏文：རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ལུ་གུ་རྒྱུད།），本初于基无住处，（藏文：ཡེ་ནས་གཞི་ལ་གནས་མེད་ཀྱང༌།） 中间无缘由缘显。（藏文：བར་དུ་རྐྱེན་མེད་རྐྱེན་གྱིས་གསལ།） 如是说。命脉于根识中显现。此处，若作寿终，则于自性化身刹土中出气，五百年无中阴而成佛。如是，随顺要诀之功德者，于《逝后》中云：随顺门境风之要诀，（藏文：སྒོ་ཡུལ་རླུང་གི་གནད་བསྟུན་པས།） 于境智慧显现。（藏文：ཡུལ་ལ་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་སྣང༌།） 如是。不随顺之过患，于《虚空明》中云：若不随顺三要诀，（藏文：གནད་གསུམ་བསྟུན་པར་མ་བྱས་ན།） 则不触及觉性之义。（藏文：རིག་པའི་དོན་ལ་རེག་མི་འགྱུར།） 如是。彼有二需要，于暂时，觉性智慧于根识中显现，故离无明，虽作寿终，然以见真谛之要诀，往生自性化身刹土。于究竟，修持现量之义，四相圆满，有成就无余之需要。如是，若不将现量降于自心，则有违背上述功德之过患。二、正行，彼之自性介绍之方式，于《虚空明》中云：介绍由上师广说。（藏文：ངོ་སྤྲོད་བླ་མས་རྒྱས་པར་གདབ།） 如是说。此处有于三身介绍，于三宝介绍，于五蕴七处介绍三种。初者，于《越量经》中云：复次三界诸有情，（藏文：གཞན་ཡང་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་ཀུན།） 不离身语意三者，（藏文：ལུས་ངག་ཡིད་ལས་མ་འདས་པས།） 无需于他寻三身。（藏文：སྐུ་གསུམ་གཞན་ནས་བཙལ་མི་དགོས།） 如是说。初，由五智之自性光芒所成，故自之身语意三者，任运成就法身、报身、化身三身。今后，身不离三身之住式三种，语不离不可言说法身之自性，心不离不生不思议之义。如是。二者，于《虚空明》中云：佛法僧三宝，（藏文：སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ནི།） 本来圆满住自身。（藏文：ཡེ་རྫོགས་རང་གི་ལུས་ལ་གནས།） 如是说。心性离戏论，无错谬基之佛。言词文字离，二无义之正法。自身动摇离，不生精要之僧伽，即本来任运而住。如是说。三者，于《虚空明》中云：一切有情觉性无垢，（藏文：སེམས་ཅན་ཀུན་རིག་དྲི་མ་མེད།） 五蕴五大父母，（藏文：ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ཡབ་ཡུམ་ལྔ།） 脉界根境菩萨
English
། Like the unconditioned sky. It is said. Awareness-wisdom lineage (Tibetan: རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ལུ་གུ་རྒྱུད།), Primordially without abiding in the ground, (Tibetan: ཡེ་ནས་གཞི་ལ་གནས་མེད་ཀྱང༌།) In between, without conditions, revealed by conditions. (Tibetan: བར་དུ་རྐྱེན་མེད་རྐྱེན་གྱིས་གསལ།) It is said. The lineage is manifest in the direct perception of the senses. Here, if one does the time of death, one exhales in the realm of the self-nature Nirmanakaya, and in five hundred years, without a bardo, one attains enlightenment. Thus, the benefit of conforming to the key points is: From 'After Death': By conforming to the key points of the door, place, and wind, (Tibetan: སྒོ་ཡུལ་རླུང་གི་གནད་བསྟུན་པས།) Wisdom manifests in the place. (Tibetan: ཡུལ་ལ་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་སྣང༌།) It is said. The fault of not conforming is: From 'Vast Expanse of Clarity': If the three key points are not conformed to, (Tibetan: གནད་གསུམ་བསྟུན་པར་མ་བྱས་ན།) One will not touch the meaning of awareness. (Tibetan: རིག་པའི་དོན་ལ་རེག་མི་འགྱུར།) It is said. There are two necessities for this: Temporarily, awareness-wisdom is manifest in the direct perception of the senses, thus being free from ignorance. Even if one does the time of death, by the key point of seeing the truth, one goes to the realm of the self-nature Nirmanakaya. Ultimately, by practicing the meaning of direct perception, the four visions are perfected, and there is a need to accomplish the state without remainder. Thus, if direct perception is not brought onto oneself, there is a fault of reversing the above qualities. Second, the actual way of introducing that very thing is: From 'Vast Expanse of Clarity': The introduction is extensively given by the lama. (Tibetan: ངོ་སྤྲོད་བླ་མས་རྒྱས་པར་གདབ།) It is said. Here, there are three ways of introducing: introducing to the three kayas, introducing to the three jewels, and introducing to the five aggregates and seven constituents. First, from 'Excessive Transformation': Moreover, all sentient beings of the three realms, (Tibetan: གཞན་ཡང་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་ཀུན།) Do not go beyond body, speech, and mind, (Tibetan: ལུས་ངག་ཡིད་ལས་མ་འདས་པས།) There is no need to seek the three kayas from elsewhere. (Tibetan: སྐུ་གསུམ་གཞན་ནས་བཙལ་མི་དགོས།) It is said. Initially, since it is formed from the self-radiance of the five wisdoms, one's own body, speech, and mind are spontaneously accomplished as the three kayas: Dharmakaya, Sambhogakaya, and Nirmanakaya. From now on, the body should not deviate from the three ways of abiding of the three kayas, speech should not deviate from the inexpressible nature of the Dharmakaya, and the mind should not deviate from the meaning of unborn and inconceivable. It is said. Second, from 'Vast Expanse of Clarity': The Buddha, Dharma, and Sangha, (Tibetan: སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ནི།) Are primordially complete and abide in one's own body. (Tibetan: ཡེ་རྫོགས་རང་གི་ལུས་ལ་གནས།) It is said. Mind-essence is free from elaboration, the Buddha of the ground without error. Words and letters are free, the sacred Dharma of non-duality. One's own body is free from movement, the Sangha of the unborn essence, which is spontaneously present from the beginning. It is said. Third, from 'Vast Expanse of Clarity': All sentient beings' awareness is stainless, (Tibetan: སེམས་ཅན་ཀུན་རིག་དྲི་མ་མེད།) The five aggregates and elements are the five fathers and mothers, (Tibetan: ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ཡབ་ཡུམ་ལྔ།) The channels, elements, sense bases, and realms are the Bodhisattvas.