Tibetan
་སྲིད་སེམས་ལས་རྣམ་འཕྲོས་པ། །དེ་སྲིད་མགོན་པོའི་བདག་ཉིད་དེ། །ཆུ་དང་རླབས་དག་གཞན་ཡིན་ནམ། །ཞེས་པ་དང་མཐུན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འཕྲོ་བ་མ་བཀག་པར་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ། །རྒྱ་མཚོའི་དབའ་རླབས་རྒྱ་མཚོ་ཉིད་དུ་ཞི་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྨད་བྱུང་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུད་ལས། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབས་ལྟར། །སེམས་ཀྱི་རྦ་རླབས་གཡོ་བ་ཀུན། ། གདོད་མ་གཞི་ཡི་རྒྱ་མཚོར་ཐིམ། །ཞེས་སོ། ཡང་ན་ལན་ཚྭ་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ས་ར་ཧའི་ཞལ་ནས། ཇི་ལྟར་ལན་ཚྭ་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སེམས་ནི་རང་ལ་ཐིམ་པ་འམ། །གང་ལྟར་འཕྲོ་བའི་རྟོག་པ་ཡན་དུ་བཅུག་པས། སླར་དང་པོའི་བྱུང་ས་ལ་ཐིམ་པ་ནི། དོ་ཧ་ལས། ཇི་ལྟར་གཟིངས་ལས་འཕུར་བའི་བྱ་རོག་བཞིན། །བསྐོར་ཞིང་བསྐོར་ཡང་སླར་ཡང་དེ་རུ་འབབ། །ཅེས་པ་དང་ཚུལ་མཐུན་ནོ། །གསུམ་པ་འཕྲོ་གནས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྒྱ་མཚོ་ལས་རླབས་བུ་ཆུང་ཤར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། གནས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བ། འཕྲོ་བ་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བ། མཉམ་ལ་དེར་འཛིན་མེད་པ་སྟེ། ཕྱི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་སྣང་བས་སེམས་མི་གཡོ་བ་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་ལྟ་བུ། ནང་སྣ་ཚོགས་སུ་འཕྲོ་ཡང་དེར་འཛིན་དང་བྲལ་བ་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ། ཡུལ་དྲུག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྱོད་ཀྱང་དགག་སྒྲུབ་དང་རེ་དོགས་མེད་པ་བུ་ཆུང་གི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ། རྟོག་པ་སྣང་ཡུལ་ལ་ཞི་བ་ལན་ཚྭ་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་ལྟ་བུ། གང་ཤར་དེར་འཛིན་དང་བྲལ་བ་སྨྱོན་པ་རེ་དོགས་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུལ་སྣང་ལ་དེར་འཛིན་མེད་པའི་ཚེ་ཕྱི་ནང་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན། བཏགས་གྲོལ་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ལས། ཕྱི་ནང་ཀུན་བརྟགས་ཡེ་སྟོང་གྲོལ། ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་གནས་ན་གདོད་མའི་ངང་དུ་ཕྱིན་ལ། འཕྲོ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་པར་འཆར་ཞིང༌། མཉམ་ན་གཉིས་མེད་ཀྱི་བར་ཡན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རོལ་པ་ལས་མ་འདས་པའོ། །དེའི་ཚེ་རྣམ་རྟོག་མ་སྤངས་གཞི་ནས་གྲོལ་བར་བསྐྱར་ནས་གྲོལ་བྱེད་འབད་རྩོལ་ཞིག་པའི་གདེང་ཐོབ། གང་ཤར་རང་སར་གྲོལ་བས་དྲན་འཛིན་གཉེན་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་གདེང་ཐོབ། ཡུལ་དྲུག་ཅེར་མཐོང་དུ་གྲོལ་བས་སྔ་ཕྱི་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་གདེང་ཐོབ། བཟང་ངན་ཡོངས་གྲོལ་དུ་ཤེས་པས་བླང་དོར་ཕྱོགས་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་གདེང་ཐོབ་སྟེ་ཐལ་འགྱུར་ལས། རང་གི་རྟོག་པ་ཀུན་བྲལ་བས། །གྲོལ་ལུགས་ཆེན་པོ་བཞི་དང་བཅས། །ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་བསྐྱར་གཞི་མེད། །རང་གི་གྲོལ་བས་གཉེན་པོ་མེད། །ཅེར་གྱིས་གྲོལ་བས་མཐོང་སར་ཡལ། །ཡོངས་སུ་གྲོལ་བས་འབད་རྩོལ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པའམ། །རྣམ་རྟོག་དེ་རྣམས་གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང༌། །གང་དུ་ཡང་མ་སོང་བ་མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ། ཇི་ལྟར་ཤར་ཡང་དེ་ལྟར་མ་གཟུང་ན་གཞི་ལ་ཕན་གནོད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རང་སེམས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སོང་བ་མིན། །གང་གིས་བཀྲོལ་བ་མེད་པའི་སེམས། །གཞི་ནས་རྫོགས་པས་འགྲོ་འོང་མེད། །བརྟགས་པས་མ་རྙེད་རྒྱུ་མཚན་མེད། །གཞི་རྩ་མེད་པས་སྟོང་གསལ་གནས། །རང་གསལ་གནས་པའི་སེམས་དེ་ནི། །གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ཕྱོགས་རིས་མེད། །དུས་ཀྱིས་གྲོལ་བས་བལྟོས་གཞི་མེད། །འབད་མེད་གྲོལ་བས་བརྩོན་འགྲུས་མེད། །ཅེས་སོ། །མདོར་ན་གང་ཤར་གྱི་རིག་པ་གཟའ་གཏད་དང་བྲལ་བ་འདི་རང་ཤར་དུ་འདུག་པས་རང་གྲོལ་དུ་གྲོལ། ངེས་མེད་དུ་འདུག་པས་འཛིན་མེད་དུ་གྲོལ། ཡེ་གྲོལ་དུ་འདུག་པས་གཞི་བྲལ་དུ་གྲོལ། ཐོག་བབས་སུ་འདུག་པས་ཅར་ཕོག་ཏུ་གྲོལ། ཤར་གྲོལ་དུ་འདུག་པས་སྣང་སྟོང་དུ་གྲོལ་ བའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། རང་བཞིན་ཡེ་ནས་གྲོལ་བའི་སེམས་ཉིད་ འདི། །གང་བྱུང་གང་བདེར་བཞག་པས་གྲོལ་བ་མཚར། །མ་སྐྱེས་གདོད་ནས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི། །མ་བཙལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡ་མཚན་ཆེ། །དུས་གསུམ་རྩ་བ་བྲལ་བའི་སེམས་ཉིད་འདི། །མ་བསྒོམ་མངོན་དུ་སྣང་བས་བློ་རེ་བདེ། ། ཐོག་མ་ཐ་མ་རང་བཞིན་དག་པའི་ཆོས། །ཡེ་གྲོལ་ཡོངས་གྲོལ་འབད་རྩོལ་ཞིག་པ་མཚར། །རྟོགས་པར་སླ་ལ་མཐོང་བས་བློ་བདེ་བ། །ཐ་མལ་རང་ལུགས་གཟོ་མེད་ལྷུག་པ་འདི། །ཡེ་གྲོལ་སོར་གཞག་རང་བབ་ཆོས་ཉིད་ངང༌། །རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་མཐའ་གྲོལ་ཀློང་ཡངས་ཡིན། །ཇི་སྲིད་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་ཞིང་འབད་པའི་བར། །སེམས་ཉིད་གནས་ལུགས་གཉུག་མ་མཐོང་མི་འགྱུར། །མ་བསམ་མ་དཔྱད་ཐ་མལ་ཆོས་ཉིད་ལ། །སྒོམ་དང་མི་བསྒོམ་ཡེངས་དང་མ་ཡེངས་མེད། ། འདི་ལྟར་བསྒོམས་པས་རྟོག་པ་མི་འགགས་ཤིང༌། །མ་སྒོམ་ལྷུག་པས་མང་དུ་གྲོལ་བ་མིན། ། གྲོལ་དང་མ་གྲོལ་དེ་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད། །གནས་ལུགས་ཤེས་ན་རྩོལ་མེད་བློ་བདེ་འོ། །ཞེས་པ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གསུམ་པ་རང་གྲོལ་གསུམ་གྱིས་རྐྱེན་དང་བསྲེས་ཏེ་རྩལ་སྦྱང་བ་ལ་གསུམ་ལས། དུག་གསུམ་རང་གྲོལ་ནི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གང་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་ཉིད་རང་བབས་ཆེན་པོར་བཞག་པས། འཛིན་མེད་ཡེ་གྲོལ་ཆེན་པོར་ཕྱམ་གདལ་ལོ། །གཉིས་པ་སྒོ་ལྔ་རང་གྲོལ་ནི། མི
Chinese
从存在心中显现的种种，即是存在怙主（指本尊）的自性。水和波浪难道是不同的吗？这与此相符。这样，不阻止显现而于法性中解脱，就像海浪平息于大海本身一样。在《奇妙王续》中说：犹如大海的波涛，心的波涛一切动摇，融入原始的基础之海。又如盐融入水中一样。萨ra哈（印度大成就者）说：犹如盐融入水中，同样心也融入自身。无论如何，当显现的分别念放任自流时，就会融入最初的生起之处。在《多哈》中说：犹如从船上飞起的乌鸦，盘旋又盘旋，最终仍落回原处。这与此理相符。第三，显现与安住二者无别，就像从大海中升起的小波浪一样。安住显现为多种多样，显现远离能取所取，平等且无执着。外在显现为多种多样，但显现并不动摇心，就像根识的显现一样。内在显现为多种多样，但远离执着，就像梦中的意识一样。六境显现为多种多样，但没有取舍和希冀，就像幼儿的意识一样。分别念平息于显现境中，就像盐融入水中一样。无论显现什么，都远离执着，就像疯子没有希冀一样。当对境显现没有执着时，就称为证悟外内空性。那本身的意义，在《系解脱心要续》中说：外内一切分别念，本来空性解脱。这样，心安住时，就到达原始状态；显现时，就显现为智慧的嬉戏；平等时，无论怎样做，都不会超出法性的嬉戏。那时，获得不舍弃分别念而从基础上解脱的信心，从而平息了再次解脱的努力。由于任何显现都在自身解脱，因此获得了不依赖于忆持对治的信心。六境在当下解脱，因此获得了远离先后执着的信心。由于知晓好坏完全解脱，因此获得了远离取舍的信心，如《泰经》中说：当舍弃一切自心时，具备四种大的解脱方式，本来解脱所以没有再次创造的基础，自身的解脱所以没有对治。
English
The various manifestations from the mind of existence are the very nature of the Protector of Existence (referring to the deity). Are water and waves different? This is in accordance with that. Thus, without obstructing the manifestation, liberation in the nature of reality is like the waves of the ocean subsiding into the ocean itself. In the Tantra of the Marvelous King, it says: Just as the waves of the ocean, all the agitations of the mind, dissolve into the primordial ground of the ocean. Or like salt dissolving in water. Saraha (an Indian Mahasiddha) said: Just as salt dissolves in water, so too does the mind dissolve into itself. In any case, when the manifesting thoughts are allowed to run their course, they dissolve back into their original source. In the Doha it says: Just like a crow that flies from a ship, circling and circling, it eventually returns to the same place. This is in accordance with this principle. Third, manifestation and abiding are non-dual, like a small wave arising from the ocean. Abiding manifests in various ways, manifestation is free from grasping and being grasped, equal and without attachment. Outwardly, things appear in various ways, but the appearance does not disturb the mind, like the direct perception of the senses. Inwardly, things manifest in various ways, but are free from attachment, like the consciousness in a dream. The six objects are experienced in various ways, but there is no acceptance or rejection, no hope or fear, like the consciousness of a young child. Thoughts subside into the realm of manifestation, like salt dissolving in water. Whatever arises is free from attachment, like a madman without hope. When there is no attachment to the appearance of objects, it is called the realization of emptiness of outer and inner. The meaning of that itself, in the Tantra of the Heart Essence of Attachment and Liberation, it says: All outer and inner discriminations, are primordially empty and liberated. Thus, when the mind abides, it reaches the primordial state; when it manifests, it appears as the play of wisdom; when it is equal, no matter what is done, it does not go beyond the play of the nature of reality. At that time, one gains the confidence of liberating from the ground without abandoning thoughts, thereby pacifying the effort to liberate again. Because whatever arises is liberated in its own place, one gains the confidence of not relying on the antidote of mindfulness. The six objects are liberated in immediate vision, thus one gains the confidence of being free from the consciousness of grasping before and after. Because one knows that good and bad are completely liberated, one gains the confidence of being free from the partiality of acceptance and rejection, as it says in the Thalgyur: When all one's thoughts are abandoned, one possesses four great modes of liberation, primordially liberated, so there is no basis for re-creation, one's own liberation, so there is no antidote.
Chinese
以解脱而消失于可见之处，完全解脱则无须努力。如是。如此解脱之识，或念头，皆无从生起，亦无所去，如镜中之影。无论如何显现，若不执著，则与根本之利害无关。如是说：所谓自心解脱，非从一处至另一处。无有能解脱之心，从根本上圆满故无有来去。考察不得，无有理由。无有根本故，空明住立。自明住立之心，以要诀解脱故无有偏颇，以时解脱故无有依赖，无勤解脱故无有精进。如是。总之，无论显现何种觉性，此不执著之觉性，安住于自生故，自解脱而解脱。安住于不定故，解脱于无执。安住于本初解脱故，解脱于无基。安住于当下故，解脱于顿悟。安住于显现解脱故，解脱于显空。此处有偈颂：自性本初解脱之心性，任其显现安住而解脱，甚为稀奇。未生本初清净之法性，不寻自成，甚为奇妙。三时无根之自性，不修而显现，心甚为安乐。初始终结自性清净之法，本初解脱，完全解脱，努力寂灭，甚为稀奇。易于证悟，见之而心安，平凡自然，无作自在，本初解脱，保持原状，自然而然之法性，乃胜者之意，无边解脱之广阔虚空。若以心修习努力，则心性之本性终不可见。不思不虑，于平凡之法性，无修与不修，散乱与不散乱。如此修习，念头不会停止，不修任其自然，亦非解脱更多。解脱与未解脱，二者皆无有。知晓实相，则无作而心安乐。此乃中间的偈颂。三、以三种自解脱与因缘混合而锻炼，分三部分。三毒自解脱：贪嗔痴无论生起何者，皆安住于其本然之状态，则能广大地展现为无执本初解脱。二、五根自解脱：
English
It vanishes into sight through liberation, and there is no need for effort through complete liberation. Thus it is. Such liberating knowledge, or thoughts, do not arise from anywhere, nor do they go anywhere, like reflections in a mirror. However they may appear, if they are not grasped, they are free from benefit and harm to the ground. As it says: "What is called self-mind liberation is not going from one place to another. The mind that is not liberated by anything has no coming or going because it is complete from the ground up. It cannot be found by investigation, and there is no reason for it. Because there is no basis, emptiness and clarity abide. That mind that abides in self-clarity is free from bias because it is liberated by the key point, free from dependence because it is liberated by time, and free from effort because it is liberated without effort." Thus it is. In short, whatever arises as awareness, this awareness that is free from grasping abides as self-arisen, so it is liberated as self-liberation. Because it abides as indeterminate, it is liberated as non-grasping. Because it abides as primordial liberation, it is liberated as groundless. Because it abides as immediate, it is liberated as sudden. Because it abides as arising liberation, it is liberated as appearance-emptiness. Here are verses: This mind-essence that is primordially liberated by its own nature, it is wonderful to be liberated by leaving it as it arises and is comfortable. This dharma-nature that is unborn and pure from the beginning, it is very wonderful to be spontaneously accomplished without searching. This mind-essence that is free from the root of the three times, it is very happy to appear manifestly without meditation. The dharma that is pure in its own nature from beginning to end, it is wonderful that primordial liberation, complete liberation, and the cessation of effort. Easy to realize and happy to see, this ordinary, natural, unadorned, and relaxed state, in the state of primordial liberation, original preservation, and natural dharma-nature, is the intention of the Victorious Ones, the vast expanse of ultimate liberation. As long as the mind meditates and strives, the original state of mind-essence will not be seen. Without thinking or contemplating, in the ordinary dharma-nature, there is no meditation or non-meditation, distraction or non-distraction. Meditating in this way does not stop thoughts, and not meditating freely does not liberate more. Liberation and non-liberation are not two. Knowing the true nature brings effortless happiness. These are the verses in between. Third, training in skill by mixing the three self-liberations with circumstances, there are three parts. Self-liberation of the three poisons: Whatever arises, whether desire, hatred, or ignorance, by leaving it in its natural state, it is widely spread as non-grasping primordial liberation. Second, self-liberation of the five senses: