Tibetan
་རིག་པས་སྐད་ཅིག་ལ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའོ། །ནང་གསལ་གདོད་མའི་གཞི་ལ་བྱང་ཆུབ་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཆར་གཟུང་བ་ནི་ཀ་དག་ལ་བཙན་ས་ཟིན་པའོ། ། མདོར་ན་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པའི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་རང་ངོ་མ་ཤེས་པས་རིག་པ་དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་གསུམ་དུ་ཤར་ཏེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་ལ་མ་རིག་པས་ཁྱབ། བདག་རྐྱེན་རིག་པ་ཉིད་འཛིན་པར་སྐྱེས་པས་བྱས། དམིགས་པའི་རྐྱེན་འོད་ལྔ་ཡུལ་དུ་སྣང་བས་བྱས། དེ་གསུམ་དུས་མཉམ་པ་ལས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་དུ་འཁྲུལ་བའམ། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་བའམ། ཐོ་ཡོར་ལ་མིར་འཁྲུལ་པ་བཞིན་དུ། རང་བཞིན་གྱིས་སྣང་ཆ་ལས་འོད་ཕྱི་མ་ནང་ལ་འཛིན་པ་སྐྱེས་པས། དེ་དང་རྣམ་པ་མཚུངས་པའི་ཡུལ་དང་ལུས་སུ་འཁྲུལ། ངོ་བོའི་ཆ་རིག་མེད་སྟོང་པ་ལས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་ཡུལ་དང༌། ངོ་བོའི་ཆ་རིག་བཅས་མི་རྟོག་པ་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ལས། དེ་དང་ཚུལ་མཐུན་པའི་ཀུན་གཞི་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འཁྲུལ། ཐུགས་རྗེའི་ཆ་རིག་ཅིང་གསལ་བ་ལས། སྒོ་ལྔའི་ཚོགས་བདུན་གྱི་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འཁྲུལ་ཏེ། གཟུགས་མེད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིད་ཀྱི་ལུས། གཟུགས་ཁམས་བསམ་གཏན་འོད་ཀྱི་ལུས། འདོད་ཁམས་རྡོས་བཅས་ཤ་ཁྲག་གི་ལུས་གསུམ་དུ་འཁྲུལ་ནས། གཟུགས་མེད་ན་ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་པའི་སེམས་མི་རྟོག་པའི་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན། གཟུགས་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཤེས་པ་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆེ་བ་འོད་ལྔའི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན། འདོད་པ་རྟོག་བཅས་སེམས་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའི་སེམས་རྡོས་བཅས་ཤ་ཁྲག་གི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནོ། །འོ་ན་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཡོད་ལ། འདོད་པར་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འོང་བ་ཅི་ཡིན། ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་བ་ནི་མཉམ་ཞེ་ན། འཁོར་བར་མཉམ་ཡང་རྟེན་མི་འདྲ་བ་ཐ་དད་པར་ཡོད་དེ། གོང་མ་གཉིས་ན་ལུས་རྡོས་བཅས་སུ་མེད་པས། རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་རགས་པ་མེད། དེ་མེད་པས་རིག་པའི་མདངས་ནང་གསལ་ལས་རྟོག་པ་མི་འཕྲོ་བ་ཡིན། དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་ན་ཤེས་པ་ནང་གསལ་མི་རྟོག་པ་རྩེ་གཅིག་ལས་ཕྱིར་དམིགས་པའི་ཡུལ་མེད། གཟུགས་ཁམས་ན་དེ་བས་ཤེས་པ་རགས་ཀྱང༌། རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་འདོད་པའི་ཁམས་པ་བཞིན་མེད་དེ། རྟེན་སྣང་བྱེད་འོད་ཀྱི་ལུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ན་ལུས་རྡོས་བཅས་སུ་ཡོད་པས་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེར་རགས་པ་ཡོད། དེ་ཡང་རིག་པའི་མདངས་འགྱུ་བ་རླུང་གི་རྟས་བསྐྱོད་དེ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པའི་རྟོག་པ་རགས་པར་འཆར་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གཟུགས་ཁམས་ན་འོད་ལུས་ཡོད་ན་འབད་མེད་དུ་གྲོལ་བར་རིགས་ཏེ། གསང་བ་སྙིང་ཐིག་པ་ཁྱེད་འོད་ལུས་ཐོབ་པས་གྲོལ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་འོད་ལུས་ལ་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་གྱི་རྩལ་མ་རྫོགས་པས་གྲོལ་བར་མི་རིགས་ལ། འདོད་པ་ན་འཁྲུལ་དུས་རྩལ་རྫོགས་པས་འོད་ལུས་གྲུབ་པ་ན་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཟུགས་ཁམས་ན་འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འཆར་བའི་རྩ་མེད་པས་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཞིང་ཁམས་མི་མཐོང་ལ། འདོད་པ་ན་ཀ་ཏི་ཤེལ་གྱི་སྦུ་གུ་ཅན་ལས། རྒྱང་ཞགས་ཆུའི་སྒྲོན་མར་འབྲེལ་བའི་རྩ་ཡོད་པས་འོད་གསལ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་འོད་ལུས་དེ་རྣམ་སྨིན་བག་ཆགས་ལས་ཐོབ་པའི་ལུས་ཏེ་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ལ། རྫོགས་ཆེན་ནས་འདོད་པའི་འོད་ལུས་ནི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་གྱི་གོམས་པས་རྣམ་སྨིན་བག་ཆགས་མེད་པའི་འོད་ལུས་ཡིན་པས་སྐྱོན་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་གཞི་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷུན་གྲུབ་ཡུལ་ལ་ཤར་བ་ཐུགས་རྗེས་བཟུང་བས། ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་ཏུ་འཁོར་བ་ལས་ལོགས་པའི་འཁྲུལ་གཞི་མེད་དོ། །མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། འཁྲུལ་གཞིའི་སྣང་བ་མང་བཤད་ཀྱང༌། །ལྷུན་གྲུབ་དང་ནི་ཐུགས་རྗེའོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་འཁྲུལ་ལུགས་གསུམ་པོ་གང་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཐ་དད་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་ཐ་དད་པ་གསུམ་ནས་འོངས་པའི་ལམ་གསུམ་སོ་སོར་སྣང་ཡང་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་འདུ་བ་ལྟར། གདོད་མའི་གཞི་ནས་རིག་པའི་འཆར་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དམིགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་དེ་དང་འདྲ་བའི་འཁྲུལ་ལུགས་གསུམ་དུ་སྣང་ནས་སྣོད་བཅུད་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་བོ།། ཡང་གཞི་གཅིག་ལ་བལྟ་ལུགས་ཐ་དད་པ་གསུམ་གྱི་ངོས་ནས་གཞལ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་འཆར་ཡང༌། དོན་གཅིག་ལས་མ་འདས་པ་བཞིན་དུ། གཞི་ནས་འཕགས་པའི་འགྱུ་བ་རིག་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་དེ་ལ་རགས་པ། ཕྲ་བ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་ནས། ཕྱི་ནང་གསང་བ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ཡང་འཁྲུལ་པར་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་གཞལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་གསང་འཁོར་ལས། འཁྲུལ་གཞི་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ཀྱང༌། །འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ཕྲ་རགས་གསུམ། །ངོ་བོ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ། །ཐ་དད་ཕྱེ་བ་ཁོ་ནར་ཟད། །ཅེས་སོ།།དེ་ཡང་འཁྲུལ་ཚུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ན་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱང་བཞེད་པ
Chinese
以觉性于刹那间分辨差别。于内明原始之基证得菩提。于此取决定之分，乃于本来清净（ཀ་དག，kadag）占据要位。 简言之，如是不确定之任运成就显现，因不识自面目，故觉性彼者显现为三种无明。 根源之因，本体、自性、大悲三者为无明所遍及。增上缘，因觉性生起执持自性而作。所缘缘，因五光显现为对境而作。彼三同时，以等同者作为无间缘。如于绳索误认为蛇，或于阳焰误认为水，或于木桩误认为人一般。 自性之显现分中，因生起执持外光于内，故误认为彼与形相相同之境与身。本体之分，从无知空性中开辟机会之境。本体之分，具知不分别于任何处皆不成立者，误认为彼与方式相符之阿赖耶识无记。大悲之分，从觉知且明晰者中，五根之聚七者之境与识误认之。无色定之意身。色界禅定之光身。欲界粗重血肉之身三者误认之。 无色界中，依于寂止一心之不分别心之四蕴而住。色界中，依于禅定之心与不离真正智慧之识，增上慧分之五光蕴而住。欲界中，依于具分别念，心变化为各种各样之心，粗重血肉之身而住。 那么，于上方二界中，有不分别之识于禅定中，于欲界中，为何成为分别念之自性呢？若说于三界中轮回是相同的。虽于轮回中相同，然所依不同而有差异。上方二界中，因无粗重之身，故无粗糙之脉、气、明点。因无彼，故觉性之光彩从内明中不散发分别念。 彼亦于无色界中，识为内明不分别一心，故无向外所缘之境。于色界中，识较彼粗糙，然无如分别念现前之欲界者，因有能显现所依之光身之故。于欲界中，因有粗重之身，故有粗糙之脉、气、明点。彼亦觉性之光彩流动为气之骏马所驱使。
English
Through awareness, distinctions are made in an instant. Enlightenment arises from the basis of primordial clarity within. To grasp a definitive aspect of this is to secure a stronghold in primordial purity (ཀ་དག，kadag). In short, because the spontaneously present appearances of such uncertainty are not recognized for what they are, awareness itself dawns as the three forms of ignorance. The three—essence, nature, and compassion—that are the causal condition are pervaded by ignorance. The dominating condition is created by awareness giving rise to self-grasping. The objective condition is created by the five lights appearing as objects. When these three occur simultaneously, the immediately preceding condition is the equivalent of mistaking a rope for a snake, a mirage for water, or a post for a person. Because the grasping of outer light inwardly arises from the aspect of self-existing appearance, one mistakes it for an environment and body that resemble it. In terms of essence, one mistakes the unconscious emptiness for an environment that provides an opportunity. In terms of essence, one mistakes the knowing, nonconceptual, and unestablished for the all-ground, which is in accordance with it and is unspecified. In terms of compassion, one mistakes the objects and consciousness of the five senses and the seven aggregates for the mind-body of formless absorption, the light-body of form realm contemplation, and the three—desire realm's coarse body of flesh and blood. In the formless realm, the mind of single-pointed calm abiding relies on the four nonconceptual aggregates of name. In the form realm, the mind of contemplation, a consciousness largely of superior seeing that is not separate from correct wisdom, relies on the aggregates of the five lights. In the desire realm, the mind of conceptual thought, a mind that transforms into a variety of thoughts, relies on the coarse body of flesh and blood. If the two higher realms possess nonconceptual consciousness in meditative absorption, why does the desire realm possess the very nature of conceptual thought? If cyclic existence is the same in the three realms, then although it is the same in cyclic existence, the supports are different and distinct. In the two higher realms, since there is no coarse body, there are no coarse channels, winds, or bindus. Because these are absent, conceptual thought does not emanate from the clarity of awareness. Moreover, in the formless realm, because consciousness is inwardly clear, nonconceptual, and single-pointed, there is no object of focus externally. In the form realm, consciousness is coarser than that, but conceptual thought is not as manifest as it is in the desire realm, because there is a light-body that is the support for appearance. In the desire realm, because there is a coarse body, there are coarse channels, winds, and bindus. Moreover, the movement of the clarity of awareness is driven by the horse of wind.
Chinese
即是对内外各种境，执著为能取所取的粗大分别念生起。如果色界有光身，理应不费力气就能解脱。秘密心髓派，你们认为获得光身就能解脱，是这样吗？色界的光身，本体、自性、大悲三者的力量不圆满，所以不能解脱。欲界在迷乱时力量圆满，所以光身成就时就能解脱。而且色界没有生起光明智慧之显现的脉，所以见不到三身佛的刹土。欲界有卡德水晶管，有与远射水灯相连的脉，所以能见到光明。另外，色界的光身是从异熟习气获得的身体，是障碍。大圆满所说的欲界光身，是因智慧光明的串习，是没有异熟习气的光身，所以那种过失是不合理的。如是所说的三种迷乱之基，都是任运成就境显现，被大悲所摄持，所以没有异于三界六道轮回的迷乱之基。《牟ติกཕྲེང་བ》[珍珠鬘]中说：“迷乱之基的显现虽多说，然乃任运成和大悲。”如是。那么三种迷乱的方式是怎样的呢？差别是这样的：如同在一个地方，从三个不同的方向来的三条道路各自显现，但汇集于一个地方一样。从原始的基，对三种不同的明觉显现进行观察，从因上就和果一样，显现为三种迷乱的方式，从而成就了器情一。又如从三个不同的角度来衡量一个基，虽然显现三种形象，但没有超出一种意义一样。从基显现的圣妙之动摇，具有觉性之精华的那种，从粗大、微细、极微细的三种形象，分为外、内、密三种，但衡量的仍然是作为迷乱之成立者的唯一觉性。如是《秘密总持》中说：“迷乱之基虽说三种，然迷乱之觉粗细三，本体三之自性中，唯是分别而已。”如是。而且迷乱的方式，如果非常仔细地观察，就会发现它是难以认识的自性，所以以前的论师们也是这样认为的。
English
That is, the arising of coarse conceptual thoughts that grasp at various internal and external objects as the grasper and the grasped. If there is a light body in the form realm, it should be possible to attain liberation effortlessly. Secret Heart Essence practitioners, do you believe that liberation is attained by obtaining the light body? The light body of the form realm does not have the complete power of the three aspects of essence, nature, and compassion, so it is not possible to attain liberation. In the desire realm, the power is complete during delusion, so liberation is attained when the light body is accomplished. Moreover, in the form realm, there is no channel for the arising of the appearance of clear light wisdom, so the pure lands of the three kayas are not visible. In the desire realm, there is a kati crystal tube, and there is a channel connected to the distant-shooting water lamp, so clear light is visible. Furthermore, the light body of the form realm is a body obtained from the ripening karmic imprints, and it is an obscuration. The light body of the desire realm spoken of in Dzogchen is a light body without ripening karmic imprints, due to the habituation of clear light wisdom, so that kind of fault is not reasonable. Thus, all of the three bases of delusion that have been spoken of are the spontaneous arising of the realm, and are held by compassion, so there is no base of delusion separate from the three realms and six classes of beings in samsara. In the Garland of Pearls, it says: "Although many appearances of the base of delusion are spoken of, they are spontaneous accomplishment and compassion." So it is. Then, what are the three ways of delusion? The difference is like this: just as three paths coming from three different directions appear separately in one place, but converge in one place. From the primordial ground, observing three different appearances of awareness, from the cause it is the same as the result, appearing as three ways of delusion, thereby accomplishing the vessel and essence as one. Again, just as measuring one ground from the perspective of three different ways of looking, although three forms appear, they do not go beyond one meaning. From the noble movement that appears from the ground, that which has the essence of awareness, from the three forms of coarse, subtle, and extremely subtle, although divided into outer, inner, and secret, what is being measured is still the one awareness that establishes delusion. As it is said in the Secret Cycle: "Although three bases of delusion are spoken of, the three coarse and subtle awarenesses of delusion, in the nature of the three essences, are only distinctions." So it is. Moreover, the way of delusion, if examined very carefully, is seen to be of a nature that is difficult to recognize, so the previous teachers also held this view.