Tibetan
ཀྱི་མེ་ལོང་ལས། ཆོས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་འདས་བརྗོད་མེད་དང༌། །ལོངས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཁ་དོག་མ་འདྲེས་གསལ། །སྤྲུལ་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཅིར་ཡང་བསྒྱུར་དུ་བཏུབ། །ཅེས་པ་དང༌། ནོར་བུ་ཕྲ་བཀོད་ལས། ངོ་བོ་དུས་གསུམ་འགྱུར་བ་མེད། །རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་འགགས་པ་མེད། །ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ལ་རབ་སྣང་ཞིང༌། །ཞེས་པ་དང༌། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། གནས་ལུགས་རྣམ་པ་མང་བཤད་ཀྱང༌། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས། མདོར་བསྡུ་ན་གདོད་མའི་གཞི་སྟོང་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཀློང་ན། གསལ་ལ་ངོས་གཟུང་མེད་པའི་འོད་ལྔ་ཐུགས་རྗེ་རིག་པའི་སྙིང་པོར་དུས་གསུམ་འདུལ་འབྲལ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས། འཁོར་འདས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་སྔོན་རོལ་ན། གདོད་མའི་མགོན་པོ་འོད་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པ་འོད་ཀྱི་ཁང་པ་ཅན། ཚོན་ལྔའི་དྲུ་བུ་བསྡོག་པ་ལྟར་ནང་གསལ་དུ་བཞུགས་ཏེ། བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་གྱི་ཡི་གེ་ཅན་ལས། མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་སྔོན་རོལ་ན། །ཐོག་མའི་མགོན་པོ་འོད་མི་འགྱུར། །རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་སངས་རྒྱས་ཏེ། །ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོར་གནས། །ནམ་མཁའ་རྒྱ་མཚོ་རིན་ཆེན་བཞིན། །ཆད་པ་མ་ཡིན་འོད་གསལ་སྐུ། །རྟག་པ་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད། །མཁའ་དང་འཇའ་ཚོན་ཚུལ་དུ་གནས། །ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོ་སྟེ། །ཀུན་གྱི་དངོས་གཞིར་གྱུར་པ་ལ། །རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་ཀུན་དང་བྲལ། ། དབྱེར་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་འཁོར་འདས་ཀྱི་འཆར་གཞི་བྱེད་ཚུལ་ནི། གདོད་མའི་གཞི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་དེས་འཁོར་འདས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཚུལ་ལོ། །དཔེ་དོན་གཉིས་ལས་དཔེ་མེ་ལོང་གཡའ་དག་པ་དང་འདྲ་སྟེ། མེ་ལོང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་གང་དུ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང༌། གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་དཀར་ནག་གང་ཡང་འཆར་བའི་གཞི་བྱེད་པ་ལྟར་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ། དེ་ཉིད་རིག་པ་དང་མ་རིག་པའི་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་སོ་སོར་ཤར་བས། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཐ་དད་དུ་སྣང་ཡང༌། སྣང་དུས་དེ་ཉིད་ན་གདོད་མའི་གཞི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དེ་བཟང་ངན་གང་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན། གཟུགས་བརྙན་དཀར་ནག་གང་ཤར་ཡང་མེ་ལོང་ལ་བཟང་ངན་མེད་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་འདས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཅི་ཤར་ཡང་གདོད་མའི་ངོ་བོ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔོན་དེ་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་གསང་འཁོར་གྱི་རྒྱུ་ལས། ཡིན་ཚུལ་ངེས་པ་མེད་པ་ལ། །སྣང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཅི་ཡང་སྣང༌། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་འཁོར་འདས་སུ་སྣང་བ་དེས་གཞི་ལ་ཕན་གནོད་མེད་པས་འཁྲུལ་པ་དག་པར་བྱ་མི་དགོས་སམ་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ལ་ཕན་གནོད་མེད་ཀྱང༌། རྣམ་པ་ལ་ཕན་གནོད་དུ་སྣང་བ་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་ཤར་བས། འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་མེད་བཞིན་སྣང་བས་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྣང་བ་མེད་བཞིན་སྣང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྦྱངས་ཏེ། དེ་ཡང་གདོད་མའི་གཞི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་དགོས་པ་ནི་འཁྲུལ་སྣང་བཟང་ངན་ཡིན་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ། །གཉིས་ཀ་མེད་བཞིན་སྣང་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ཡིན་པར་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་ན་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། ཞེས་དུས་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བས་ན་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་ སོ། །དེ་ཡང་གདོད་མའི་གཞི་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །དེ་ལས་མཆེད་པ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྣང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་ལས་ལོངས་སྤྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་སྦྱོང་བགྲོད་ཀྱི་ཐོབ་པར་སྣང་བའི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་བའི་སྒོ་ལྟར་ཤར་བ་དང༌། རགས་པར་འཁྲུལ་པའི་འགྲོ་དྲུག་གི་སྣང་བ་ནི་སྲིད་པའི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འདིར་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཐེག་པས་བལྟས་ན་མེ་ལོང་གི་རང་བཞིན་ལྟར་གདོད་མའི་གཞི་ནང་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་གསུམ་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་དགོངས་པ་མ་རྟོགས་པ། མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དཀར་ནག་ཤར་བ་ལྟར་འཁོར་འདས་བདེ་སྡུག་གི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བས། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀ་གདོད་མའི་གཞི་ཐོག་ཏུ་མཉམ་དུ་གྲོལ་དགོས་པར་འདོད་དོ། །ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་འོ་ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནས་བཤད་མོད། དེའི་དོན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བཟང་སྣང་མེད་སྣང་འཁྲུལ་པ་དེ་ཡང་གདོད་མར་ཐིམ་པའི་གནས་ལུགས་ལ་ཟེར་རོ། །ཡང་བར་དོའི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེ
Chinese
《智慧之镜》中说：法身的智慧，超离思虑不可言说；报身的智慧，颜色不杂清澈明亮；化身的智慧，可以随意转变。又如《宝饰庄严》中说：本体三时不变异，自性恒常无止息，大悲普照于一切。又如《珍珠鬘》中说：虽然宣说了多种安住之理，但智慧只有三种。因此，总而言之，在原始的基空，无有戏论的虚空中，光明而无有执着的五光，作为大悲觉性的精华，以三时无离无合的方式，在轮回涅槃任何处也未成立的先前，名为原始怙主不变光者，具有觉性光明的房屋，如五彩丝线汇聚般在内明中安住。如《金字宝典》中所说：未生未现先前时，原始怙主不变光，自性任运已成佛，安住一切之生处。犹如虚空大海宝藏般，非是断灭光明身，非是常有实物性，安住虚空彩虹之方式，乃是一切之生处，成为一切之本体者，远离广狭偏袒诸一切，无别任运而成就安住。如是宣说。第二，轮回涅槃之显现方式：原始之基，本体、自性、大悲三者之自性，于迷惑与不迷惑任何处皆未成立者，彼如何显现轮回涅槃之方式。譬喻与意义二者中，譬喻如无垢之明镜，此明镜之外，任何创造形象之物皆未成立，然却成为显现黑白任何影像之基础，如同原始之安住，空明离戏之自性，于任何处皆未成立如明镜般，彼觉性与非觉性之显现各自生起，轮回涅槃二者之影像虽显现为不同，然显现之时，原始之基如明镜般，于好坏任何处皆无有改变，譬如，无论显现黑白任何影像，明镜皆无有好坏，如是轮回涅槃之影像无论显现何者，原始之本体皆无有变
English
From the Mirror of Wisdom: The wisdom of the Dharmakaya is beyond thought and inexpressible; the wisdom of the Sambhogakaya is clear with unmixed colors; the wisdom of the Nirmanakaya can be transformed into anything. Furthermore, from the Ornament of Jewels: The essence does not change in the three times; the nature is eternally without cessation; compassion shines upon all. Furthermore, from the Garland of Pearls: Although many ways of abiding are taught, there are only three kinds of wisdom. Therefore, in summary, in the primordial ground, in the expanse free from elaboration, the five lights, clear and without grasping, as the essence of compassionate awareness, in a manner inseparable in the three times, before the establishment of either samsara or nirvana, the one called Primordial Protector Unchanging Light, possessing the house of awareness and light, dwells inwardly clear like a collection of five-colored threads. As stated in the Precious Golden Lettered Teachings: Before arising and before birth, the Primordial Protector, Unchanging Light, self-arisen, spontaneously accomplished Buddha, abides as the great source of all. Like the sky, the ocean, and precious jewels, it is not annihilation, but a luminous body. It is not permanent, but without substance. It abides in the manner of the sky and a rainbow. It is the great source of all, having become the basis of all. It is free from all limitations, partiality, and is indivisibly, spontaneously accomplished. Thus it is said. Secondly, how samsara and nirvana are projected: The primordial ground, the essence, nature, and compassion, the self-nature of the three, which is not established in either delusion or non-delusion, how does it project samsara and nirvana? Among the two, example and meaning, the example is like a clear, spotless mirror. Although no form that creates appearances exists outside the mirror itself, it serves as the basis for any image, black or white, to appear. Similarly, the primordial state, the nature of emptiness and clarity, free from elaboration, which is not established anywhere, is like a mirror. When the aspects of awareness and non-awareness arise separately, the images of samsara and nirvana appear different. However, at the time of appearance, the primordial ground, like a mirror, does not change in any way, good or bad. For example, no matter what image, black or white, appears, the mirror has no good or bad. Likewise, no matter what image of samsara or nirvana appears, the primordial essence does not change.
Chinese
是不变的法性，如先前那样，后来也那样。是不变的真如。如是说。从智慧密轮的因上说，对于不存在确定之理的，显现为有相的任何显现。如是说。那么，显现为轮涅的那些，对基无有利益损害，因此不需要清净错乱吗？答：虽然对本体无有利益损害，但显现为对相状有利益损害，如梦境的相状般显现。轮回的错乱显现，无有而显现，以六道众生受苦，涅槃的显现，无有而显现的自性而清净。而且，需要在原始基上涅槃，是错乱显现好坏的关键。经中说，二者都是无有而显现的错乱显现： 善男子，一切法如梦，如幻。涅槃也如梦，如幻。若有胜于涅槃之法，彼亦如梦，如幻。如是显示。善男子，一切法，不是真实，是周遍计度，无有而显现，因此如梦，如幻。如是说。而且，原始基是远离戏论的自性，是法界。从那之中产生的自性任运成就的显现，是胜于涅槃之法。从那显现中，报身和化身的相状，以及清净行道的所证显现之身两种，是涅槃。那显现如轮回之门般显现，以及粗略错乱的六道众生的显现，称为有之轮回。因此，在此以金刚藏乘来看，如镜子的自性般，原始基内明，远离戏论的智慧三身无有聚散的密意未证悟，如镜子的影像显现黑白般，轮涅苦乐的一切显现，都见为无有显现错乱的自性。因此，轮涅二者都需要在原始基上同时解脱。如何显现呢？诸经中都说，佛陀入涅槃。那意义是指，涅槃的良好显现，无有显现错乱，也融入原始的状态。
English
It is the unchanging nature of reality, just as it was before, so it is later. It is the unchanging suchness. Thus it is said. From the cause of the wisdom secret wheel, for that which has no certainty of being, anything appears as having appearance. Thus it is said. Then, do those that appear as samsara and nirvana not need to be purified of delusion, since they have no benefit or harm to the ground? Answer: Although there is no benefit or harm to the essence, it appears as having benefit or harm to the aspect, appearing like the aspect of a dream. The deluded appearance of samsara, appearing without being, is purified by the nature of the appearance of suffering in the six realms, and the appearance of nirvana, appearing without being. Moreover, the key to needing to pass into nirvana on the primordial ground is the good and bad of deluded appearances. The sutra says that both are deluded appearances that appear without being: "Good son, all phenomena are like dreams, like illusions. Nirvana is also like a dream, like an illusion. If there is a dharma that is greater than nirvana, it is also like a dream, like an illusion." Thus it is shown. "Good son, all phenomena are not real, they are completely imputed, appearing without being, therefore they are like dreams, like illusions." Thus it is said. Moreover, the primordial ground is the nature of being free from elaboration, it is the dharmadhatu. The appearance of self-arisen accomplishment that arises from that is a dharma that is greater than nirvana. From that very appearance, the forms of the enjoyment body and the emanation body, and the two bodies that appear to be attained through purification and progression, are nirvana. The appearance of that very thing appearing like the door of samsara, and the appearance of the roughly deluded six realms of beings, is called the cycle of existence. Therefore, here, if viewed from the perspective of the Vajra Essence Vehicle, like the nature of a mirror, the primordial ground is clear within, the wisdom three bodies free from elaboration, the intent of being inseparable is not realized, like the images in a mirror appearing black and white, all appearances of samsara and nirvana, suffering and happiness, are seen as the nature of deluded appearances that appear without being. Therefore, both samsara and nirvana need to be liberated simultaneously on the primordial ground. How does it manifest? Although all the sutras say that the Buddha passes into nirvana, that meaning refers to the state of the good appearance of nirvana, the deluded appearance of appearing without being, also dissolving into the primordial state. Also, the intermediate state body and the wisdom...