Tibetan
བློ་རྣམ་རྟོག་དང་ཕྱི་མ་བློ་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་ཁྱད་གནམ་ས་བས་ཆེ། དེ་ལྟར་དཔྱད་སྒོམ་བྱས་ནས་ཀྱང་གར་ཡང་འགྲོ་མི་འདོད་པའི་ཚེ་མཉམ་བཞག་གི་ལྟ་བ་དང་རྗེས་མཐུན་པ་བློ་བཅའ་བཅོས་མེད་པར་ཅི་གནས་འཇོག ཡང་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་བ་ན་དཔྱད་ཅིང་འཇོག་པ་སྟེ་དཔྱད་འཇོག་སྤེལ་མར་བྱས་ནས་བསྒོམ་པས་སེམས་ལ་ཁ་ལོ་ལེགས་པར་ལོབ་ནས་བཏང་བཞག་ལས་སུ་རུང་བ་འབྱུང་བ་ཡིན། དེ་ནས་ནང་སེམས་ལ་དཔྱད་དགོས་ཏེ། སེམས་ཀྱང་རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། ལེགས་པར་བརྟག་ན། སེམས་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་འགགས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཤ་ར་ར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ལྟ་བུའི་མི་རྟག་པ་ཡིན། གཅིག་པུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་དུ་མ། དད་ངེས་འབྱུང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྟོག་པ་དུ་མ། སྔར་སོང་བ་དང་སྨྲ་བ་དང་ཟོས་པ་ལ་སོགས་དྲན་པའི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྟོག་པ་དུ་མའི་རང་བཞིན་ཅན། གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད། སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལ་སོགས་པ་དུ་མའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན། རང་དབང་ཅན་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གྱི་གཞན་དབང་ཅན། ཡུལ་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་ན་འདོད་ཆགས་སྐྱེས། ངན་པ་དང་འཕྲད་ན་ཞེ་སྡང་སྐྱེ། བར་མ་དང་འཕྲད་ན་གཏི་མུག་གི་རྟོག་པ་སྐྱེ། གཞན་འཁོར་བ་ལ་ངེས་འབྱུང་། མྱང་འདས་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་ཡིན། ཡང་སེམས་འདས་པ་ནི་འདི་ན་བསགས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་པ་མེད་པས་མ་གྲུབ། ད་ལྟ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་རང་ཡལ་རྗེས་མེད་དུ་འགྱུར་བས་མ་གྲུབ། མ་འོངས་པ་ནི་འདི་ནས་འོངས་ཤོམས་བྱེད་དོ་སྙམ་པ་མི་རྙེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་མ་ཐོབ་པས་མ་གྲུབ། དེ་ལྟར་དབང་པོ་རབ་ཀྱིས་དུས་གསུམ་དུ་དཔྱད་པས་མ་རྙེད་པས་སེམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངེས་པ་འདྲོངས་ཀྱང་། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དག་གིས་དེ་ལྟར་དཔྱད་ནས་མ་རྙེད་ཀྱང་མེད་ནའང་ད་དུང་མི་དྲན་དགུ་དྲན་གྱི་རྟོག་པ་ཞིག་འཆར་གྱིན་འདུག་པས་འདི་གང་ལྟར་ཀྱང་ཡོང་ལས་ཆེ་སྙམ་ན། སེམས་བྱུང་གནས་འགྲོ་གསུམ་ལ་བརྟག་དགོས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་འདི་དང་པོ་མེད་ཀྱང་གློ་བུར་དུ་ག་ཤེད་ནས་སྐྱེ་འོང་བས་འདི་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། དང་པོ་སེམས་སྐྱེ་སའམ་བྱུང་སའམ་ཤར་ས་ལ་བརྟག་དགོས་ཏེ། སེམས་ཤིག་སྐྱེས་ཕྱིན་ཆད་ཕྱི་ཡུལ་དྲུག་གམ། ནང་དབང་པོ་དྲུག་གམ། དེ་གཉིས་ཀའི་བར་གང་རུང་ལས་
Chinese
念头的分别念和后者的超越念的智慧，差别犹如天地。 像这样进行观察修之后，如果不想去任何地方，就将与等持的见解相符的念头，不加改造地安住。 或者当生起分别念时，一边观察一边安住，即观察和安住交替进行修习，从而很好地训练驾驭自心，就能做到放下和安住。 之后需要观察内心。 认为心是常、一、自在的。 如果仔细观察，心不是常有的，而是具有生灭相续、如流水般的无常之性。 如果认为是唯一的，那不是的，因为有贪欲、嗔恨、愚痴、傲慢、嫉妒、吝啬等等诸多不善的念头；有信心、出离心、菩提心等等诸多善的念头；还有过去所经历的、所说的、所吃的等等回忆的无记念头。 此外，还有八识聚，五十一心所等等诸多自性。 如果认为是自在的，那不是的，因为是受境控制的。 遇到可爱的境，就生起贪欲；遇到不喜欢的境，就生起嗔恨；遇到中性的境，就生起愚痴的念头。 此外，对轮回生起厌离，对涅槃生起信心等等，都是受境控制的。 还有，心，过去的心，认为积累在这里而存在，这是不成立的。 现在的心，刹那间自行消失，不留痕迹，所以不成立。 未来的心，认为从这里来来往往，却找不到，因为没有生起，没有得到，所以不成立。 像这样，上等根器者通过对三时的观察，因为找不到，所以能确定心是无自性的。 然而，下等根器者即使那样观察也找不到，即使没有，但还是会涌现出不想记起的却偏偏记起的念头，如果认为无论如何这种情况都很有可能发生，那就需要观察心所的处、去、来三处。 比如贪欲等等的念头，最初没有，却突然不知从何处生起，如果认为这是存在的，那么首先需要观察心生起的地方，或者产生的地方，或者出现的地方。 一旦生起一个心，要么从外境六处，要么从内六根，或者从两者之间的任何一处
English
The difference between the conceptual mind and the wisdom that transcends the mind is as vast as the sky and the earth. Having meditated in this way, if you do not want to go anywhere, then settle the mind in accordance with the view of equanimity, without any fabrication. Or, when conceptual thoughts arise, examine and settle, that is, meditate by alternating between examination and settling, thereby training the mind well to be controlled, and you will be able to let go and settle. Then you need to examine the inner mind. Holding the mind to be permanent, singular, and independent. If you examine it carefully, the mind is not permanent, but has the nature of arising and ceasing in a continuous stream, like a river, it is impermanent. If you think it is singular, it is not, because there are many non-virtuous thoughts such as desire, hatred, delusion, pride, jealousy, and miserliness; there are many virtuous thoughts such as faith, renunciation, and the mind of enlightenment; and there are also many neutral thoughts of memory such as past experiences, speech, and eating. Furthermore, it has the nature of many things such as the eight aggregates of consciousness and the fifty-one mental factors. If you think it is independent, it is not, because it is dependent on objects. When encountering a pleasant object, desire arises; when encountering an unpleasant object, hatred arises; when encountering a neutral object, a deluded thought arises. Furthermore, renunciation of samsara, faith in nirvana, and so on, are all dependent on objects. Also, the past mind, thinking that it is accumulated and remains here, is not established because it does not exist. The present mind vanishes in an instant without a trace, so it is not established. The future mind, thinking that it comes and goes from here, cannot be found, because it has not arisen and has not been obtained, so it is not established. In this way, even though those with superior faculties, through examining the three times, cannot find it, and thus can be certain that the mind is without inherent existence, those with inferior faculties, even if they examine in that way and cannot find it, even if it does not exist, still have thoughts that arise that they do not want to remember but remember anyway, if they think that this kind of situation is very likely to happen anyway, then it is necessary to examine the three places of the mental factors: where they abide, where they go, and where they come from. For example, thoughts such as desire, etc., initially do not exist, but suddenly arise from somewhere, if you think that this exists, then first you need to examine the place where the mind arises, or the place where it originates, or the place where it appears. Once a mind arises, either from the six external objects, or from the six internal faculties, or from anywhere in between the two
Tibetan
སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མེད་པས། དང་པོ་ཕྱི་ཡུལ། མིག་གི་ཡུལ་གཟུགས། རྣ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་སྒྲ། སྣ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དྲི། ལྕེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་རོ། ལུས་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་རེག་བྱ༑ དེ་དག་གིས་བཞག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཆོས་ཁམས་ཏེ་དྲུག་པོ་ལ་དཔྱད་དགོས་ཏེ། དང་པོ་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་འདི་དག་ལ་བློ་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆས་དབྱེ་ཞིང་ཕྱོགས་ཆ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྡུལ་དུ་བཤིགས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་མེད། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་སོགས་ཐམས་ཅད་རྡུལ་དུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པས་རྡུལ་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བློ་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆ་བཞིར་ཕྱེས། ཆ་རེ་རེ་ནས་ཆ་བཞི་བཞིར་བསལ་ཏེ་དཔྱད་པས་མཐར་རྡུལ་ཕྲན་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་འབྲིང་པོ་ཞིག་ཆ་བཞི་བཅུར་བསྒོས་པའི་ཆ་གཅིག་ལྟ་བུ་ལ་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་དུ་འདོད་ལ་དེ་ལའང་སྟེང་འོག་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆས་ཕྱེས་པས་རྡུལ་ཕྲན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སུ་གནས་པས་དེ་དག་ལས་སེམས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་མེད། འོ་ན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འདི་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན་རྟེན་འབྱུང་འགགས་པ་མེད་པ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྩལ་རོལ་པ་འཆར་ཚུལ་ཆེ་བའི་རྒྱན་ཡིན་པས་སྟོང་རྟེན་འབྱུང་གི་ངེས་ཤེས་དང་དེ་ལྟར་ཕྱི་ཡུལ་དྲུག་པོ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པས་དཔེར་ན་མ་མེད་ན་བུ་སྐྱེས་པའི་ཐབས་མེད་པ་བཞིན་སེམས་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མེད། འོ་ན་ནང་དབང་པོ་དྲུག་པོ་ལ་སེམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་དྲུག་ནི་མིག་དབང་རྣ་དབང་སྣ་དབང་ལྕེ་དབང་ལུས་དབང་ལྔ་རང་རང་གི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན། དབང་པོ་དང་། དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡིས། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་པས། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་པས་ཡིད་ཤེས་རྟོག་མེད་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཕྱེ་བ་དང་ཡིད་རྟོག་མེད་དང་དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པས་ཡིད་ཤེས་རྟོག་བཅས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་དབང་པོ་ཞེས་བཞག་པས། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལྔ་པོ་སྔར་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དཔྱད་པ་བཞིན་དཔྱད་དེ་རྡུལ་ཕྲན་རང་བཞིན་མེད་པས་ནང་དབང་པོ་ལས་སེམས་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མེད་དེ་དཔེར་ན་ཕ་མེད་ན་བུ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མེད་པ་དང་འདྲ། འོ་ན་དབང་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡང་ཉིན་མོ་སྣང་བའི་རྡུལ་དང་མཚན་མོ་མུན་པའི་རྡུལ་གཉིས་ལས་གཞན་མེད་པས་སྣང་མུན་གྱི་རྡུལ་གཉིས་པོ
Chinese
因为没有生者就没有出生的方法。首先是外境，眼识的境是色，耳识的境是声，鼻识的境是香，舌识的境是味，身识的境是触，对于这些所建立的意识的境，也就是法界这六者需要进行观察。首先，对于眼识的境，也就是这些色，要用智慧的各个方面进行分析，各个部分没有自性，分解成微尘后，因为不是自性成立的，所以从中没有产生意识的境。同样，声音等一切都是由微尘组成的，是自性物质的法，因此用智慧将所有微尘组成的法分成四部分。从每一部分中消除四个部分进行观察，最终将像阳光中的中等微尘分成四十个部分中的一个部分，认为是不可分割的微尘，即使对于它，也分成了上下和方向的部分，因此微尘是没有自性的法，是无根无基，是空性的法，因此从中没有产生心的境。那么，这出生的是什么呢？如果认为是缘起不灭，是空性的力量的显现，是伟大的装饰，那么就是空缘起的定解，像这样，因为外境六者不是自性成立的，例如没有母亲就没有儿子出生的方法一样，没有心出生的方法。那么，心是从内部的六根产生的吗？不是的。六根是眼根、耳根、鼻根、舌根、身根这五个对各自的境起作用，因此，根和，六者刚一灭，任何识就是意。因此，前五个门的识灭了，意无分别识产生的情况被分开，意无分别和六者刚一灭，意有分别识产生的因，因此被称为根。因此，有形色的五根像之前身体状态的观察一样进行观察，因为微尘没有自性，所以没有从内部的根产生心的方法，例如没有父亲就没有儿子出生的方法一样。那么，是在根和境二者之间产生的吗？不是的。在根和境二者之间，也只有白天光明的微尘和夜晚黑暗的微尘，除此之外没有其他的，因此光明和黑暗的微尘二者
English
Since there is no way to be born without a being that gives birth, first, the external objects: the object of eye consciousness is form, the object of ear consciousness is sound, the object of nose consciousness is smell, the object of tongue consciousness is taste, the object of body consciousness is touch. The object of mind consciousness established by these, which is the six elements of the Dharma realm, needs to be examined. First, regarding the object of eye consciousness, which is these forms, analyze them with the aspects of wisdom, and since the parts have no inherent nature, break them down into particles. Because they are not established by their own nature, there is no object from which consciousness arises. Similarly, all sounds and so on are composed of particles and are the nature of material phenomena. Therefore, divide all phenomena composed of particles into four parts with the wisdom of discernment. Eliminate four parts from each part and examine them. Finally, consider a particle like one part of a medium-sized particle of sunlight divided into forty parts as an indivisible particle. Even that can be divided into upper, lower, and directional parts. Therefore, the particle is a phenomenon without inherent nature, without foundation or root, and exists as the nature of emptiness. Therefore, there is no object from which mind arises. So, what is this that is born? If it is considered that dependent arising is unceasing, it is the manifestation of the power of emptiness, a great adornment, then it is the definite understanding of emptiness and dependent arising. In this way, since the six external objects are not established by their own nature, just as there is no way for a son to be born without a mother, there is no way for mind to be born. So, does mind arise from the six internal faculties? No, it does not. The six faculties are the eye faculty, ear faculty, nose faculty, tongue faculty, and body faculty, the five that have power over grasping their respective objects. Therefore, the faculties and the six, as soon as they cease, whatever consciousness there is, that is the mind. Therefore, the cessation of the previous five sense consciousnesses opens the occasion for the arising of non-conceptual mind consciousness, and the non-conceptual mind and the six, as soon as they cease, cause the arising of conceptual mind consciousness, therefore they are called faculties. Therefore, the five material faculties are examined in the same way as the previous examination of the state of the body. Since the particles have no inherent nature, there is no way for mind to arise from the internal faculties, just as there is no way for a son to be born without a father. So, does it arise between the two, the faculty and the object? No, it does not. Between the two, the faculty and the object, there are only the particles of light during the day and the particles of darkness during the night, and nothing else. Therefore, the two particles of light and darkness