Tibetan
ཀྱི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་སྣང་བའོ༔ དེ་དག་གིས་ནི་ལུས་གནད་རྩའི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་ནས༔ ད་ནི་ནང་དོན་གཉིས་པ་ནད་དང་དེའི་འགྱུར་བྱེད་གང་ལས་བྱུང་བསྟན་པ་ནི༔ ནད་དང་ཅེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ༔ ནད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་བྱེད་པའི་ལས་སོ༔ རྒྱུ་ནི་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་གཉིས་ཏེ༔ ཉེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ལུས་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་འཇིག་པ་དང༔ རྣམ་པར་བྱེད་པའི་ལས་སྟོན༔ རིང་པ་ལས་ཚེ་དང་དབང་ཐང་དང༔ འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་སྟོན་པ་ནི༔ གཞན་ན་བསྟན་ནས་ཡོད་དོ༔ རྐྱེན་གསུམ་ནི༔ ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་བྱ་བ་ལས་ནད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ནི༔ ཡུན་རིང་ལ་ཚེའི་དུས་མི་བྱེད༔ ངག་གི་སྒྲ་ལོག་པ་ལས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་དྲག་ལ་ཟུག་ཚེ༔ མཚོ་ཞིང་ངོས་བཟུང་བ་དཀའ༔ ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་འཕྲོ་འདུས་ཉམས་པ་ལས་རྐྱེན་དུ་སོང་བ་ནི༔ རང་དུས་ན་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན་ཚེའི་དུས་བྱེད་པ་སྟེ༔ འདི་ནི་ཕྱེད་དུས་ལ་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པའོ༔ བྱེད་པའི་ལས་ནི༔ ལུས་ཇི་སྲིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ནད་ཀྱིས་བྱེད༔ ཆུའི་ལུས་བད་ཀན་གྱིས་བརྟེན༔ མེ་མཁྲིས་པ༔ རླུང་རླུང་གིས་བརྟེན་པར་བྱེད༔ ས་གསུམ་འདུས་པས་བརྟེན་པར་བྱེད་ལ༔ འཇིག་པ་ཡང་དེ་དག་བཞི་སོ་སོས་ཕྱེད༔ སྤེལ་བ་དང་འཁྲུགས་པ་དང༔ གནས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ནད་དེ་དག་གིས་བྱེད་པས་ན་གཞི་ཆེ་བའོ༔ བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ན་བ་དང༔ འཆི་བ་དང༔ སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའོ༔ དེ་དག་གི་འགྱུར་བྱེད་ལས༔ འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་འཕེན་པ་དང༔ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སར་འཕེན་པར་བྱེད་པའོ༔ དེ་ལྟར་ན་ནད་དེ་དག་གིས་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་ཚ་གྲང་དང༔ ཆུ་ལ་སོགས་པའི་གཉིས་གཉིས་སུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་དང༔ བྱེ་བྲག་དང་ནི་བད་ཀན་གྲང་པས་ལུས་ཕྱིའི་ནད་དུ་བྱེད༔ ཚ་བས་ནད་མཁྲིས་པ་གྲང་བས་དབང་པོ་རྣམས་ལ༔ ཚ་བས་ཡི་ག་འཆུས་པར་བྱེད༔ རླུང་དྲི་ང་པས་རུས་པ༔ ཚ་བས་སྣོད་རྣམས་ལ་དང༔ འདུས་པ་དྲང་པ་རྩ་རྣམས་ལ༔ ཚ་བས་ནད་སྣ་ཚོགས་སུ་འཕོ་བར་བྱེད་པའོ༔ འཁྲུག་པར་གནས་པ་ནི༔ ས་བྱེར་པ་དང༔ ཆུ་སྙོམས་པ་འཁྲུགས་པས༔ མིག་མི་གསལ་མགོ་འཁོར༔ དེ་ལ་དུར་རུས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རས་ཀྱི་སྒྱེའུ་གསང་བར་བླུགས་ཏེ༔ སྲེ་ཤིང་གི་མེ་ལ་བསྲོས་ཏེ༔ སྒལ་པ་ནས་དུས་བྱས་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ༔ ས་ཟུག་པ་དང༔ ཆུ་བྱེར་བ་འཁྲུགས་པས་ཤ་འཁོར་ལིང་དུ་ན་ཞིང༔ ལུས་ལ་འཁྲིག་པ་མང་པོར་བྱེད་དེ༔ དེ་ལ་བེ་ཐལ་གྱི་ལྡེ་གུས་ལུས་མགོ་མཇུག་ལ་བྱུགས་ཏེ༔ ཉི་མ་ལ་བསྐམས་པས་གྲོལ་ལོ༔ ས་སྙོམས་པ་དང
Chinese
显现出各自的差别。那些阐述了身体要穴的脉之法性后，现在阐述第二个内容，即疾病及其转变来自何处：疾病，指的是这样：疾病是因、缘和作用。因分为近因和远因两种。近因导致身心联系的破坏，并显示出转变的作用。远因显示寿命、福德、眷属和受用等，这在其他地方已经阐述过了。三种缘是：身体的行为举止成为疾病之缘，长久如此则会缩短寿命。语言的错误发音成为缘，则剧烈而刺痛，难以确定位置。内心的痛苦和情绪低落成为缘，如果在自身寿命期间被疾病侵袭，则会缩短寿命，这指的是在寿命中期被疾病侵袭。作用是：身体存在多久，疾病也会存在多久。水的身体依赖于寒症，火依赖于胆，风依赖于风。土依赖于三者的结合，而坏灭也由这四者各自导致。增殖、紊乱和维持等也由这些疾病导致，因此基础很大。作用导致生病、死亡和各种各样的心理痛苦。那些转变的作用是将众生抛向六道轮回，也将众生抛向涅槃之地。如此，那些疾病扰乱身体的元素冷热，以及水等二二成对的组合。具体来说，寒症和黏液导致身体外部的疾病，热症和胆导致感官，热症导致食欲不振。风和臭味导致骨头，热症导致内脏，混合物和正直导致脉络，热症导致疾病转移到各种各样的地方。紊乱的驻留是：土散乱，水平衡紊乱，导致眼睛看不清，头晕。对此，将尸骨的粉末装入布袋中，用柳树的火烤热，从背部开始按压，即可解脱。土刺痛，水散乱紊乱，导致肌肉疼痛，身体产生许多性欲，对此，用贝塔的油膏涂抹身体的头尾，在阳光下晒干即可解脱。土平衡
English
Manifesting their respective differences. After those have explained the nature of the body's key points of the channels, now the second content, which is to explain where diseases and their transformations come from: Disease, which means like this: Disease is cause, condition, and action. Cause is of two types, near and far. The near cause leads to the destruction of the body-mind connection, and shows the action of transformation. The far cause shows life, merit, retinue, and enjoyment, etc., which has been explained elsewhere. The three conditions are: The actions of the body's behavior become the condition for disease, and doing so for a long time will shorten life. Incorrect pronunciation of speech becomes a condition, which is severe and stinging, and difficult to locate. Mental suffering and emotional depression become a condition, and if attacked by disease during one's own lifespan, it will shorten life, which refers to being attacked by disease in the middle of life. The action is: For as long as the body exists, so does the disease. The body of water relies on phlegm, fire relies on bile, and wind relies on wind. Earth relies on the combination of the three, and destruction is also caused by each of these four. Proliferation, disturbance, and maintenance, etc., are also caused by these diseases, so the foundation is large. The action causes sickness, death, and all kinds of mental suffering. The action of those transformations throws beings into the six realms of samsara, and also throws beings into the place of nirvana. Thus, those diseases disturb the body's elements of hot and cold, and the two-by-two combinations of water, etc. Specifically, cold and phlegm cause external diseases of the body, heat and bile cause the senses, and heat causes loss of appetite. Wind and odor cause bones, heat causes the internal organs, mixture and uprightness cause the channels, and heat causes diseases to transfer to various places. The dwelling of disturbance is: Earth is scattered, and water is unbalanced, causing blurred vision and dizziness. For this, put the powder of corpse bones into a cloth bag, heat it with willow wood fire, and press it from the back, and it will be liberated. Earth stings, and water is scattered and disturbed, causing muscle pain, and the body produces many sexual desires, for this, apply Beta oil to the head and tail of the body, dry it in the sun, and it will be liberated. Earth is balanced
Tibetan
་ཆུ་ཟུག་པ་འཁྲུགས་པས༔ ཕོ་མཆིན་མི་བདེ་ལ་རྒྱུ་སྡོམ་པར་བྱེད་པ༔ དེ་ལ་ཤིང་ལོ་སྣ་ཚོགས་པ་རྟ་བོང་གི་ཆུར་བཙོས་པའི་བརླངས་ཀྱིས་གདུག་པས་གྲོལ་ལོ༔ ཡང་ས་དང་རླུང་གཉིས་གོང་ལྟར་འཁྲུགས་པས་གོ་རིམ་གྱིས་གསུས་པ་སྨུ་ཇིང་རྫིབ་དང༔ ཡན་ལག་རྣམས་ཚ་རབ་རབ་བྱེད་པ་དང༔ བློ་སྙིང་མི་བདེ་ལ་སྦུགས་རྒོད་པ་རྣམས་ལ༔ གོ་རིམ་གྱིས་སེང་ལྡེང་གདུངས་པའི་ཆུ་གཏོར་བཏང་བ་དང༔ རྟ་ནག་པོའི་ཁྲག་གིས་གྲུ་མོར་དང༔ སྤུས་མོ་དང༔ སྙིང་ཁ་དང༔ ལྟེ་བར་བྱུག་པ་དང༔ འབྲུ་མར་གྱི་ཁུ་བ་དང༔ ཨ་རུ་ར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་ལུས་མགོ་མཇུག་ཏུ་བྱུགས་པས་གྲོལ་ལོ༔ ཡང་ས་དང་མེ་གཉིས་གོང་མ་ལྟར་རིམ་གྱིས༔ ཤའི་ནད་སྣ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་དང༔ རུས་པའི་ནད་སྣ་ཚོགས་པ་དང༔ ཁྲག་གི་ནད་སྣ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ༔ དེ་དག་ལ་ཡང་གོ་རིམ་གྱིས༔ འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ལྟོར་གཏང་བ་དང༔ རུས་པ་སྣ་མི་འདྲ་བ་མང་པོའི་བརླངས་ཀྱིས་གདུག་པ་དང༔ དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་རྣམས་ཁ་ཕྱེ་བས་གྲོལ་ལོ༔ ཡང་ཆུ་དང་མེ་ལ་གོང་ལྟར༔ གོ་རིམས་རྒྱུ་མ་ན་བ་དང༔ ལུས་བརྩེ་བ་དང༔ ཀླད་པ་ན་ཞིང་ཡན་ལག་འཁྲུཾམས་པ་དང༔ མིག་མི་གསལ་ཞིང་རྣ་བའི་སྒྲ་གྲག་པ་རྣམས་ལ༔ ཤ་སྣ་ཚོགས་ལ་སྦྱར་བའི་ཁུ་བ་ལྟོར་བཏང་བ་དང༔ མཁྲིས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འདུས་པའི་ཁུ་བས་སྤྱི་བོར་གཙུག་ཏུ་བྱུག་པ་དང༔ ཤིང་གི་ཐང་ཆུ་མི་འདྲ་བ་མང་པོས་བསྲེས་པའི་སྡེ་གུས༔ སྨིན་སྤྲཾག་ཏུ་ཐིག་ལེས་བཏབ་པས་གྲོལ་ལོ༔ ཡང་ཆུ་དང་མེ་ལ༔ ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་ནད་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་དང༔ གློ་ལུ་ཞིང་ཡིད་ག་མི་བདེ་བ་དང༔ འདར་ཞིང་མིག་གི་ཚིགས་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ༔ འབྲུ་སྣ་མང་པོའི་གླུམ་གྱིས་ལུམས་བྱ་བ་དང༔ འབྲས་འཆན་ས་ལེ་འབྲུའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་ལ་བཏང་བ་དང༔ མཁལ་མའི་རྩ་བསྲོ་ཞིང་སྨིན་སྤྲག་ཏུ་བཅོད་ཀྱི་མེ་བཏབ་པས་གྲོལ་ལོ༔ ཡང་ཆུ་དང་རླུང་ལ་སྟོད་གཟེར་བ་ལ་གྲེ་བ་འགག་པ་དང༔ སོ་འཐམས་ཤིང་འབོག་པར་བྱེད་པ་དང༔ ཁ་སྨྲ་ཞིང་སྤྱོ་སངས་ཁྱེར་བའོ༔ དེ་དག་ལ་སྐྱུགས་བཏང་ཞིང་ཆང་འཇམ་པོ་བཏང་བ་དང༔ རྐང་མཐིལ་དུ་ཙན་དན་གྱི་མར་གྱིས་སྐུ་མཉེས་བྱ་ཞིང༔ སྤྱི་བོ་གཙུག་ཏུ་སེང་ལྡེང་གི་འབྲས་བུ་མེ་ཙ་བཏབ༔ སྙིང་ཁར་ཕ་མེས་ཀྱི་དུར་རུས་ཀྱིས་དུགས་བྱས་པས་གྲོལ་ལོ༔ ཡང་མེ་དང་ས་ལ་རེངས་པ་དང༔ ཡབ་པ་དང༔ འཕྲ་འབུར་བྱེད་པ་ལ༔ སྙིང་ཁར་ཆུ་དཀྱིལ་ཀྱི་རྡོ་གྲང་མོས་དུགས་བྱེད་པ་དང༔ ལག་མཐིལ་དུ་ཕག་པའི་ཞུན་གྱིས་བཀུ་མཉེ་བྱ་བ་དང༔ སྣ་རྩེ་དང་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་རྣམས་སུ་སི
Chinese
当水液扰动时，会引起胃和肝脏不适，并导致肠道闭塞。对于这种情况，用各种树叶在马或驴的尿液中煮沸后进行蒸汽熏蒸可以缓解。另外，如果土和风两种元素如前所述扰动，依次会导致腹部肿胀、沉重和阻塞，四肢发热，以及精神和心脏不适和空虚感。对于这些情况，依次用从皴裂树皮中提取的热水进行浇灌，用黑马的血涂抹在肘部、膝盖、胸口和肚脐上，用谷物油和加入余甘子的粉末涂抹全身，从头到脚，即可缓解。另外，如果土和火两种元素如前所述依次导致各种肉类疾病、各种骨骼疾病和各种血液疾病，对于这些情况，依次服用三种果实的粉末，用多种不同骨骼的蒸汽熏蒸，并打开脏腑的脉络，即可缓解。另外，如果水和火如前所述，依次导致肠道疼痛、身体发热、头部疼痛、四肢抽搐、视力模糊和耳鸣，服用混合各种肉类的肉汤，用各种胆汁混合的液体涂抹在头顶，用混合多种不同树木汁液的药水，在眉心滴药，即可缓解。另外，如果水和火导致多种不同的水脉疾病、咳嗽和精神不适、颤抖和眼睛抽搐，用多种谷物的蒸汽进行熏蒸，服用大米、青稞和豌豆粉末，温暖肾脏的脉络，并在眉心进行艾灸，即可缓解。另外，如果水和风导致上身疼痛、喉咙阻塞、牙齿紧咬和脱落，以及胡言乱语和精神错乱，进行呕吐，服用温和的酒，用檀香油按摩脚底，在头顶进行皴裂树的果实燃烧，用祖先的骨灰在胸口进行熏蒸，即可缓解。另外，如果火和土导致僵硬、麻木和肿胀，用冷水中的石头在胸口进行热敷，用猪油按摩手掌，在鼻尖和手指尖上
English
When the water humor is disturbed, it causes discomfort in the stomach and liver, and leads to intestinal obstruction. For this condition, steaming with the vapor from boiling various tree leaves in horse or donkey urine can provide relief. Additionally, if the earth and wind elements are disturbed as before, it sequentially leads to abdominal swelling, heaviness, and blockage, limbs becoming intensely hot, and mental and heart discomfort with a feeling of emptiness. For these conditions, sequentially pouring hot water extracted from cracked bark, applying black horse blood to the elbows, knees, chest, and navel, and applying grain oil and amla powder to the entire body from head to toe can provide relief. Furthermore, if the earth and fire elements sequentially cause various meat diseases, various bone diseases, and various blood diseases as before, for these conditions, sequentially taking the powder of three fruits, steaming with the vapor from many different bones, and opening the vessels of the internal organs can provide relief. Additionally, if water and fire, as before, sequentially cause intestinal pain, body heat, headache, limb spasms, blurred vision, and tinnitus, taking broth mixed with various meats, applying liquid mixed with various biles to the crown of the head, and instilling drops of medicine mixed with various tree saps into the brow center can provide relief. Furthermore, if water and fire cause many different water vein diseases, coughing and mental discomfort, trembling, and eye twitching, steaming with the vapor of various grains, taking rice, barley, and pea powder, warming the kidney vessels, and applying moxibustion to the brow center can provide relief. Additionally, if water and wind cause upper body pain, throat obstruction, teeth clenching and falling out, and incoherent speech and mental derangement, inducing vomiting, taking mild alcohol, massaging the soles of the feet with sandalwood oil, burning cracked bark fruit on the crown of the head, and fumigating the chest with ancestral bone ash can provide relief. Furthermore, if fire and earth cause stiffness, numbness, and swelling, applying hot compresses with cold water stones to the chest, massaging the palms with pig fat, and on the tip of the nose and fingertips