Tibetan
།རྗེས་ལ་ཆགས་བྲལ་ཞེ་སྡང་སེམས། །བདེ་འདོད་རང་ཆགས་སེར་སྣ་དང་། །ཕྲག་དོག་ཀུན་བསྐྱེད་མི་དགེ་སྤྱོད། །དེ་ཡིས་ངན་འགྲོ་ཀུན་སྐྱེད་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འཁོར་བ་དེའང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་ཡེ་ཤེས་རང་ངོ་མ་ཤེས་པར་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། གང་གིས་མ་རིག་ཞེ་ན། གཉིས་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་མ་དག་པས་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་དུ་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མ་རིག །གང་མ་རིག་ན། སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལྷན་སྐྱེས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་མ་རིག །ཚུལ་ཇི་ལྟར་མ་རིག་ན། རང་ལ་གནས་པ་དེ་མི་ཤེས་པར་རང་ལས་དོན་གཞན་དུ་གཟུང་ནས་ཡུལ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་རིག་གོ །དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་ལས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉམས་ནས་དུག་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་དེའི་དབང་གིས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་འཁོར་ཞིང་རྒྱུ་བར་སྣང་ངོ་། །དུས་འཁོར་སོགས་ལས་འཛག་བདེ་འཁོར་བའི་རྩ་བར་གསུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་ཡེ་ཤེས་ངོ་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས། དུག་གསུམ་བསྐྱེད་ནས་འཁོར་བར་འཁོར་བ་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལེའུ་དང་པོར། དེ་ཉིད་རང་གིས་རང་མ་རིག །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། འདིར་སྐད་ཅིག་བདེ་ཆེན་མི་ཤེས་པས། ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དོན་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། ཆོས་སྐད་ཐུན་མོང་བར་འཁོར་བའི་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ལ་བཤད་པའང་ སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རང་ངོ་མ་རིག་པ་ལ་འཆད་ན་འདི་དང་དོན་མཐུན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལྷན་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་རང་ངོ་མ་ཤེས་པས་འཛག་པ་དང་བཅས་ཏེ་དུག་གསུམ་བསྐྱེད་ནས་འཁོར་བའི་ཚུལ་ཡང་། འདོད་སྲེད་ཀྱི་དང་པོ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ཞིང་བར་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་ཡེ་ཤེས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་མ་རྟོགས་པས་གཏི་མུག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། རྗེས་ལ་ཁམས་ཉམས་པས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཞེ་སྡང་བའི་སེམས་སུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལས་སླར་ཡང་བདེ་བ་འདོད་པས་རང་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་། དེ་གཞན་ལ་གཏོང་མི་ཕོད་པའི་སེར་སྣ་དང་། གཞན་ལ་བདེ་བར་མི་འདོད་པའི་ཕྲག་དོག་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་རྣམས་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ཡིས་ངན་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འཕེན་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་གོ་རིམ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུའི་ཐེག་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཐེག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ལམ་རིམ་མོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ལོག་ བྱས་ནས། །རང་གཞན་ཕན་འདོད་སེར་སྣ་དང་། །ཕྲག་དོག་ཆགས་པ་དོར་བྱས་ནས། །སྦྱིན་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྲོ་བ་དོར། །ཚུལ་ལྡན་བདེ་འདོད་མཐོ་རིས་ཏེ། །འདོད་སྲེད་བཅད་ནས་བསམ་གཏན་གྱི། །བདེ་འཚོལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལེན། །དེ་ཡང་སྔར་ལྟར་རོ་མྱོང་ནས། །ཆགས་ལྡན་དུག་གསུམ་དབང་གིས་འཁོར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། མ་དག་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་མི་དགེ་སྤྱོད་པ་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ལོག་པར་བྱས་ནས། རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་བསམ་པས་སེར་སྣ་དང་ཕྲག་དོག་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་དོར་ཞིང་སྤང་བར་བྱས་ནས། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་ལྡན་ཅིང་ཁྲོ་བ་དོར་བ་སྟེ་གཞན་གནོད་སྤོང་བའི་སྒོ་ནས་རང་རྒྱུད་བག་མེད་པ་ལས་ལྡོག་པའི་དགེ་བ་བཅུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང་། གནོད་པ་ལ་བཟོད་པ་སྒོམ་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འདོད་ཁམས་ཀྱི་བདེ་འགྲོའི་བདེ་བ་འདོད་པས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་མི་སོགས་མཐོ་རིས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་སོ། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་བཅད་ ནས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་འཚོལ་ཞིང་། དེའི་སྙོམས་འཇུག་དག་པ་བ་བསྒོམས་པས་གཟུགས་ཁམས་བཅུ་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་བཞི་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་སོ། །ངན་འགྲོ་ལས་ཐར་ནས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པས་དུག་གསུམ་བསྐྱེད་པར་སྔར་བཤད་པ་ལྟར། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱོང་ནས་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པས་དུག་གསུམ་འཕེལ་བའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་ཟོ་ཆུའི་ཁྱུད་མོ་ལྟར་འཁོར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཞར་ལས་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། སེམས་སུ་ཤེས་ནས་ཁམས་གསུམ་གྱི། །ཆགས་སོགས་མཐོང་སྒོམ་གྱིས་བཅོམ་ནས། །མྱ་ངན་འདས་སྲེད་དེ་ཐོབ་པ། །དེར་གནས་ཉན་རང་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དུ་འཛག་པ་ནི་སེམས་འཁྲུལ་པའི་རང་གདངས་སུ་ཤེས་ནས། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆགས་སོགས་དམན་ལམ་ གྱི་སྤང་བྱ་ཀུན་བརྟགས་རྣམས་མཐོང་ལམ་དང་ལྷན་སྐྱེས་རྣམས་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བཅོམ་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་སྲེད་པས་མྱང་འདས་དེ་ཐོབ་པ་ན་
Chinese
之后生起离贪嗔恨心，贪求安乐自恋悭吝和嫉妒，生起一切不善行，由此造作生起一切恶趣。如是说。如前所说的轮回，也是俱生喜乐的智慧不识自性而迷乱的显现而已。并非由自性所成立。以何不识呢？以二取之垢未净，于境与有境迷乱为异体的众生不识。不识什么呢？不识具有刹那之性的俱生大乐。如何不识呢？不识安住于自性，而执为自身之外的他物，以于境作意之方式不识。如是不识之故，大乐菩提心退失，生起一切三毒，由其力用不欲而于轮回中流转显现。时轮等中说泄乐为轮回之根本的理由也是，由不识俱生喜乐的智慧之故，生起三毒而于轮回中流转，唯此而已。第一品中说，彼自不识自。与此处说不识刹那大乐，意义唯一。故共同的法理中说轮回之根本为无明，若以各自自证之智慧解释为不识自性，则与此意义相符。如是不识俱生智慧之故，与泄乐相伴而生起三毒，轮回之方式也是，贪欲的最初与喜乐相伴随，此乃贪欲，中间经历俱生喜乐的智慧，虽受用却未证悟，故转为愚痴。之后，因精气衰退，故离贪而转为嗔恨之心。由此复又贪求安乐，故贪著自身安乐，不舍与他人之悭吝，以及不欲他人安乐之嫉妒等，生起一切烦恼，圆满行持不善之业道，由此抛掷生起恶趣等等。第三，趋入解脱之次第有二，即因的乘之道的次第，与果的乘。第一者有三，即生
English
Afterwards, arise the mind of detachment from desire, hatred, craving for pleasure, self-attachment, stinginess, and jealousy. All unwholesome actions are generated, and by this, all the lower realms are created. It is said. The aforementioned samsara is also merely an illusion of confusion due to not recognizing the self-nature of co-emergent joy and wisdom. It is not established by its own nature. What is not recognized? Due to the impurity of dualistic clinging not being purified, sentient beings who are confused about objects and subjects as being different do not recognize. What is not recognized? The great co-emergent bliss that has the nature of an instant is not recognized. How is it not recognized? It is not recognized in the manner of not knowing that it abides within oneself, but grasping it as something other than oneself, and constantly thinking about objects. Thus, due to not recognizing, the great bliss, the mind of enlightenment, is diminished, and all three poisons are generated. Due to their power, one appears to revolve and wander in samsara against one's will. The reason why the leaking bliss is said to be the root of samsara in the Kalachakra and others is also because, due to not recognizing the wisdom of co-emergent joy, the three poisons are generated and one revolves in samsara. This is the only reason. In the first chapter, it is said, "That itself does not recognize itself." And here, it is said, "Because the great bliss of an instant is not known." The meaning is the same. Therefore, in common Dharma language, the root of samsara is said to be ignorance. If one explains it as not recognizing one's own nature with the wisdom of individual self-awareness, then it is consistent with this meaning. Thus, due to not recognizing the co-emergent wisdom, the three poisons are generated along with leakage, and the manner of samsara is also that the first of desire is accompanied by joy, which is desire. In the middle, one experiences the wisdom of co-emergent joy, but because one does not realize it, it turns into ignorance. Afterwards, because the elements decline, one is detached from desire and turns into a mind of hatred. From this, one again desires pleasure, so one clings to one's own pleasure, and stinginess that one cannot give it to others, and jealousy that one does not want others to be happy, etc., generate all afflictions, and one completely practices the paths of unwholesome actions, which throws and creates all the lower realms, etc. Thirdly, the order of going beyond sorrow has two aspects: the order of the path of the causal vehicle and the vehicle of the result. The first has three: birth.
Chinese
这是小、中、大三种根器的道次第。首先，稍微从那（恶道）里返回，生起希求自他利益之心，断除悭吝、嫉妒、贪执等，具有布施，断除嗔恚，具有戒律，希求安乐而生于天界，断除对欲妙的贪恋，寻求禅定的安乐，获得色界和无色界的果位。那样也如先前一样体验，因贪执而受三毒的控制而流转。（经中）这样说到，稍微从不净的业力所致的轮回之因——不行善业中返回，以欲求利益自他的心，断除并舍弃悭吝、嫉妒、贪执等过患，作为它们的对治，具有财物布施，断除嗔恚，即以断除损害他人的方式，从放逸的自心中返回，守护十善戒律，具有忍耐损害的修行，由于希求欲界善趣的安乐，从而获得欲界天人等高处的果位，这是福德的业因果。断除对欲妙的贪恋，寻求禅定和无色界的安乐，通过修习它们的等持，从而获得色界十六天和无色界四天各自相应的果位，这是不动业的因果。从恶趣中解脱而获得天界，那也终将成为轮回的痛苦。如先前所说，由于贪恋执着于欲妙的安乐而生起三毒，体验禅定的滋味后，由于具有贪执，受三毒增长的控制，就像水车上的水桶一样在轮回中流转而受苦，这是非福德的业因果，并且顺带指出了轮回的过患。第二，心中了知三界，以见道和修道摧毁贪执等，获得寂灭涅槃，安住于此，称为声闻缘觉。（经中）这样说到，像这样，了知三界中的有漏法是心识迷乱的自性显现，以证悟无我的智慧，摧毁作为三界之因的贪执等下劣道之所断遍计所执，以见道摧毁，俱生之所断以修道摧毁，由于贪恋寂灭涅槃这一寂静的唯一之境，从而获得涅槃时
English
These are the stages of the path for small, medium, and great individuals. Firstly, turning away slightly from that (evil paths), generating the desire to benefit oneself and others, abandoning miserliness, jealousy, attachment, etc., possessing generosity, abandoning anger, possessing discipline, desiring happiness and being born in the higher realms, cutting off attachment to sensual pleasures, seeking the bliss of meditation, and attaining the states of form and formlessness. Experiencing that also as before, one is controlled by the three poisons due to attachment and wanders in samsara. It is said, "Turning away slightly from engaging in non-virtuous deeds, which are the cause of wandering in samsara due to impure karma, with the intention of benefiting oneself and others, abandoning and relinquishing faults such as miserliness, jealousy, and attachment, and as their antidote, possessing the giving of material generosity, abandoning anger, i.e., protecting the ten virtues by abandoning harming others, turning away from one's own undisciplined mind, maintaining discipline, and possessing the cultivation of patience towards harm, desiring the happiness of the happy migrations of the desire realm, one will attain the status of gods and humans, etc., of the higher realms of the desire realm. This is the cause and effect of meritorious actions. Cutting off the craving of attachment to desire, seeking the bliss of meditation and the formless realms, and by meditating on their pure samadhi, one will take birth in the sixteen realms of form and the four realms of formlessness, each according to their respective causes. This is the cause and effect of unwavering actions. Even having escaped from the lower realms and attained the higher realms, that too will become suffering in samsara. As previously stated, due to attachment and clinging to the happiness of sensual pleasures, the three poisons arise. Having tasted the flavor of meditation, due to possessing attachment, one is controlled by the increase of the three poisons, and like a bucket on a water wheel, one wanders in samsara and suffers. This is the cause and effect of non-meritorious actions, and incidentally, it points out the faults of samsara. Secondly, knowing the three realms in the mind, destroying attachment, etc., with the paths of seeing and meditation, attaining the cessation of suffering, and abiding there, one is called a Hearer or Solitary Realizer. It is said, "Thus, knowing that the defilements in the three realms are the self-manifestation of the mind's delusion, with the wisdom that realizes selflessness, destroying the imputed objects to be abandoned on the inferior path, such as attachment, etc., which are the cause of the three realms, with the path of seeing, and destroying the co-emergent objects to be abandoned with the path of meditation, due to craving the one-sided peace of nirvana, when that nirvana is attained,