Tibetan
བའི་སྲས་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག །བསོད་ནམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་དང་། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཚོགས་དྲུག་བཤད་པ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཉོན་ཡིད་བཅས་བཤད་པ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཀུན་གཞི་བཤད་པའོ། །དེའི་དང་པོ་ལའང་བཞི། ཚོགས་དྲུག་ངོས་བཟུང་བ། དམིགས་རྐྱེན་ངོས་བཟུང་བ། བདག་རྐྱེན་ངོས་བཟུང་བ། དེ་དག་ གང་ལས་བྱུང་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཚོགས་དྲུག་ཤེས་པ་ནི། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་གཟུང་འཛིན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཚོགས་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་འཛིན་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་འཛིན་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དྲི་འཛིན་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རོ་འཛིན་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རེག་བྱ་འཛིན་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་འཛིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། དམིགས་རྐྱེན་ནས་ དྲུག་པོ་ཡིན། ཅེས་གསུང་ཏེ། རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་ཅིང་རྐྱེན་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའང་ཐོག་མར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཤིང་བལྟོས་བྱ་ཡུལ་དྲུག་ཡོད་པས་ལྟོས་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་སོགས་ཁོངས་ནས་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཏེ་ཡུལ་ལམ་དོན་ཏུ་གྲགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་དྲུག་པོ་དེ་ རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྤྱིརཕུང་པོ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབང་ཡུལ་རྣམས་རྐྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་འདུ་སྟེ། རྒྱུའི་གཟུགས་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་ཁམས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི། འབྲས་བུའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་དབང་པོ་ལྔ་དོན་ལྔ་དང་བཅུ། རྣམ་པར་རིགས་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཤིང་། འདིར་ནི་མིག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལྔ་ལ་འཆད་དེ། དེ་དག་གི་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། མངོན་པ་མཛོད་ལས། གཟུགས་རྣམ་གཉིས་ཏེ་རྣམ་ཉི་ཤུ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། །དྲི་ནི་རྣམ་བཞི་རོ་རྣམ་དྲུག །རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་དང་། གཡེང་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །དགེ་དང་མི་དགེ་རྗེས་འབྲང་གང་། །འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་སོགས་རྣམ་བཞག་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས། །དེ་རེ་རེ་ལའང་བརྒྱད་བརྒྱད་དམ
Chinese
如是所说，不退转之菩萨子，圆满福德波罗蜜多，成为完全清净之体。第二，广说分三：说六识，说紧随其后的烦恼缘和意，说因缘阿赖耶识。其中第一又分四：确定六识，确定所缘缘，确定增上缘，说这些从何而来。第一是：六识者，如是说。其中首先，取受执持的六识之自性为何？即取色的眼识，取声的耳识，取香的鼻识，取味的舌识，取触的身识，取法的意识，此为六识。第二是：从所缘缘至六者是。如是说，此六识亦不可能自性成立，而是依赖四缘而生。即首先依赖所缘缘，因有六种所缘境，故能缘之识亦变为六种。此六者为何？即色等，从声、香、味、触、法等，被称为境或义之异名，此六者是。总的来说，就五蕴而言，诸根与对境皆可归摄于纯粹之色蕴中。因之色，即地、水、火、风之界，乃四大种。果之色，即由四大种所生之五根五境，共十种。以及非显色，共十一种。此处则阐述眼之对境——色等五境。其等之细分，如《俱舍论》云：色有二类，共二十种。声有八种。香有四种，味有六种。触有十一种自性。以及散乱和无心之境，善与非善随行，以四大为因，此乃非显色。等等，有详细的分类。法有为法与无为法两种，每一种又各有八种。
English
As it is said, the bodhisattva who does not regress, perfects the merit pāramitā, and becomes completely pure. Second, the extensive explanation is divided into three: explaining the six consciousnesses, explaining the immediately following afflictive conditions and mind, and explaining the causal condition, the ālaya-vijñāna. The first of these is further divided into four: identifying the six consciousnesses, identifying the objective condition, identifying the dominant condition, and explaining from where these arise. The first is: The six consciousnesses are, as it is said. Among these, what is the nature of the six consciousnesses that initially take and hold onto objects? They are the eye consciousness that grasps forms, the ear consciousness that grasps sounds, the nose consciousness that grasps smells, the tongue consciousness that grasps tastes, the body consciousness that grasps tactile objects, and the mind consciousness that grasps phenomena, these are the six consciousnesses. The second is: From the objective condition to the six. As it is said, these six consciousnesses cannot be inherently established by their own nature, but arise dependent on the four conditions. That is, they first rely on the objective condition, and because there are six objective realms, the consciousnesses that cognize them also become six. What are these? They are forms, etc., from sounds, smells, tastes, tactile objects, and phenomena, which are known as different names for objects or meanings, these are the six. In general, in terms of the five aggregates, the faculties and their objects are all included in the pure form aggregate. The causal form is the elements of earth, water, fire, and wind, which are the four great elements. The resultant form is the five faculties and five objects that arise from the four great elements, totaling ten. And non-manifest form, totaling eleven. Here, the five objects such as forms, which are the objects of the eye, are explained. The specific divisions within these are, as the Abhidharmakośa says: Forms are of two kinds, totaling twenty. Sounds have eight kinds. Smells have four kinds, tastes have six kinds. Tactile objects have eleven kinds of nature. And also, states of distraction and mindlessness, whatever follows virtue and non-virtue, with the great elements as the cause, this is non-manifest form. And so on, there are detailed classifications. Phenomena are of two kinds: conditioned and unconditioned. Each of these also has eight.
Tibetan
། འདུས་མ་བྱས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ སོགས་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་ནས་དྭངས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱོན་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཟེར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་གྲོ་གའི་འཛེར་བུ་ལྟ་བུ། སྣའི་དབང་པོ་ཟངས་ཁབ་གཤིབས་པ་ལྟ་བུ། ལྕེའི་དབང་པོ་ཟླ་བ་ཕྱེད་དུ་བཀས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དབང་པོ་དེ་རྣམས་དབང་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བྱ་རེག་འཇམ་གྱི་པགས་པ་ལྟ་བུ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བཤད་དོ། །དབང་པོ་ལྔ་ག་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་དྭངས་པ། ཤེས་པ་ཡུལ་འཛིན་ནུས་སུ་བསྐྱེད་པའོ། །གཟུགས་ཅན་ཅེས་པའི་དོན་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའམ་འབྱུང་བ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དྭངས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་བཟུགས་བརྙན་གསལ་བ་ལྟར་རང་གི་གོ་སར་རྡུལ་གཞན་གྱིས་གོ་འགེགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བས་ཡུལ་གསལ་བའི་དོན་ཏེ། འདིའང་ནང་གི་ས་བོན་ནམ་ནུས་པས་འབྲེལ་བ་ཡིན་པར་ བཤད། ཐེག་བསྡུས་སུ་ནི། ཀུན་གཞིའི་གཟུང་བའི་ཆ་དབང་པོ་ལྔར་སྣང་བ་ལ་བཞེད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་དེ་མ་ཐག་པརཀུན་གཞི་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཉིད་དང། དྲུག་པོ་འགག་མ་ཐག་པར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པར་བཤད་ཀྱང་། དོན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རིགས་ཏེ། ཆོས་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེ་གཉིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི། གཉིས་ཀ་ ནས་ལ་བརྟེན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡུལ་དྲུག་དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་སྣང་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་དང་ནང་དབང་པོར་རབ་ཏུ་སྣང་བ་འདི་ནི། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་རྟོགས་ནས་དེ་ཡི་བག་ ཆགས་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཁམས་དེ་སད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་མཐོང་བའི་མིག་སོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་སྣང་ཡང་། འདི་ནི་ཀ་བའོ། བུམ་པའོ་སྙམ་པའི་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི། སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བས་སོ
Chinese
关于三种非组合之法的分类等，应从其他地方了解。第三，从自缘中清净。如是说，六识的主缘是无损的六根，如眼睛的根就像须弥花，耳朵的根就像麦穗的芒，鼻子的根就像并排的铜针，舌头的根就像半月形。这些根被认为存在于根的所依处中，身体的根就像鸟羽般柔软的皮肤一样遍布全身。五根都是有色境清净，能生起识取境的能力。所谓有色，是指微尘聚集或由四大元素产生。清净就像镜子中清晰地显现影像一样，在自己的位置上，其他微尘不会阻碍位置，与识相连，因此境是清晰的。据说这也是与内在的种子或能力相连。在《摄大乘论》中，认为阿赖耶识的所取分显现为五根，一切都没有矛盾。意根是指紧随其后在阿赖耶识上生起和灭亡的法。也有说六识灭亡后立即成为意界，也有说是阿赖耶识的能力差别等等。但实际上，能作为意识生起之门的，才是意根。因为法是组合与非组合之界的生处，而这两者是境与有境相互依存的缘故。第四，从二者所依。如是说，如此六境六根，即境与有境二者，除了由心所生之外，在胜义谛上并不成立。那么这种显现是什么呢？这种显现为外境和内根，是从无始以来，因无明的力量，将本来无二的能取所取执着为有，并将此习气种子置于阿赖耶识上，依靠此界苏醒而显现的。虽然在外境显现的眼等五识上显现色声香味触等，但却不能分辨这是柱子，这是瓶子。如经中所说：眼识只能识别蓝色，但不能认为是蓝色。
English
The classification of the three unconditioned phenomena, etc., should be learned from elsewhere. Third, it is purified from the self-cause. It is said that the master cause of the six consciousnesses is the six flawless faculties, such as the eye faculty being like a Sumana flower, the ear faculty being like the awn of a barley ear, the nose faculty being like aligned copper needles, and the tongue faculty being like a half-moon shape. These faculties are believed to exist within their respective supports, and the body faculty, like the soft skin of a bird's touch, is said to pervade the entire body. All five faculties are clear with respect to the objective form, generating the ability for consciousness to apprehend the object. The meaning of 'having form' is that it is composed of minute particles or arises from the four elements. 'Clear' means that, like a clear image in a mirror, other particles do not obstruct its position, and it is connected with consciousness, so the object is clear. It is said that this is also connected with the inner seed or potential. In the Compendium of Vehicles (Thegpa Duspa), it is asserted that the apprehended aspect of the Alaya consciousness appears as the five faculties, and there is no contradiction in any of this. The mind faculty is the very arising and ceasing in the Alaya consciousness immediately after. It is also said that immediately after the cessation of the six, it is the mind element, and it is also said to be a differentiation of the power of the Alaya consciousness, and so on. But in essence, that which acts as the door for the arising of mental consciousness is considered the mind faculty, because phenomena are the birthplace of conditioned and unconditioned realms, and these two are interdependent as object and subject. Fourth, it depends on both. It is said that in this way, the six objects and six faculties, that is, both object and subject, are not established in ultimate truth except for what arises from the mind. So what is this appearance? This appearance as external objects and internal faculties is due to the power of ignorance from beginningless time, grasping what is non-dual as dual, and the seed of this habit being placed in the Alaya consciousness, it appears by relying on the awakening of that realm. Although forms, sounds, smells, tastes, and tactile objects appear to the five consciousnesses such as the eye, etc., which see external objects, they do not know the difference between 'this is a pillar' and 'this is a pot.' As it is said in the scriptures: 'The eye consciousness knows blue, but it does not think 'it is blue.'