Tibetan
་རྩོམ་མི་ནུས་སོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པས་ནི། ཕྱི་དོན་གཟུགས་སོགས་མངོན་སུམ་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མི་སྣང་སྟེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་འཕྲད་པ་ནའང་སྤོས་རྒྱའི་ཐལ་བའི་རི་མོ་འདྲ་བ་ཞིག་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་དོན་རྣམ་པ་ཤེས་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་རང་མཚན་པ་ནི་ཕག་གམ་ལྐོག་ན་མོ་ཡི་རྫས་སུ་བདེན་པར་ཡོད་པས། དེས་བདག་སྟེ་ནང་གང་ཟག་དང་ཕྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སམ་ཡུལ་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་སྨྲའོ། །དེའང་མ་འཐད་དེ། ཕག་ན་མོ་དེ་ཤེས་པ་ལ་སྣང་ན་ཕག་ན་མོར་འགལ་ལ། མི་སྣང་ན་རྣམ་པ་ཡང་གཏོད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ནས་རྣམས་ལ་གསུངས། ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། །སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་པས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས། འཇིག་རྟེན་ན་འགྲན་ཟླ་སྤངས་པའི་ཉག་མ་ གཅིག་པུ་དེས་ནི། ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་མ་རིག་པས་བསླད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་རྟོགས་པའི་རང་གཟུགས་ཙམ་ལས་དོན་ལ་གྲུབ་པ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དང་། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། མེ་ལོང་ལ་ནི་གཟུགས་སྣང་ཡང་། །ཡིན་པ་མེད་པ་སྣང་བ་ལྟར། །སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་མི་ཤེས་པར། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་གཉིས་སྐྱེ། །རྣམ་རྟོག་བག་ཆགས་འབྲེལ་བ་ཡིས། །སྣ་ཚོགས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །མི་རྣམས་ལ་ནི་ཕ་རོལ་སྣང་། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སྔགས་ལས་ཀྱང་། རིན་ཆེན་སེམས་ལས་ཕྱིར་གྱུར་བའི། །སངས་རྒྱས་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་མེད། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དོན་རྣམས། །ཕྱི་རོལ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར། བདག་ལས་ཀྱང་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་རང་གྲུབ་ ཟིན་ཡང་སྐྱེད་མི་དགོས་པ་དང་། གཞན་ལས་གཞན་སྐྱེ་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཅེས་པའང་བདག་ལ་ལྟོས་དགོས་ན་ལྟོས་གཞིའི་བདག་མེད་པར་སུ་ཞིག་གཞན་དུ་འཐད། འོན་ཀྱང་གཞན་གྱིས་གཞན་སྐྱེད་ན་ཉི་མས་མུན་པ་དང་རེ་ལྡེས་བུམ་པ་སོགས་བསྐྱེད་དགོས་པ་ལ་དེ་འདྲ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་མིན་སྟེ་སྐྱོན་སྔ་མ་གཉིས་ཀར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་བདག་གཞན་དུས་མཉམ་ནི་རྭ་གཡས་གཡོན་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མི་འཐད་དོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་དབང་པོ
Chinese
不能造作。 此外，小乘经部师则认为：外境色等显现的这些是世俗谛，因此在意识中并不显现，即使根与境相遇时，也只是显现出类似香灰图案的东西。外境的形象是安立在意识上的，而作为意义的自相，则真实存在于猪或隐处女的体性中。因此，它产生了自我，即内在的补特伽罗，以及外在的世间界或境法。他们这样说。但这也是不合理的。如果猪女显现在意识中，那就与猪女相违背了。如果不显现，那形象也无法安立了。第二，如经中所说：“于一切法”。这表明，圆满的佛陀，从二障及其习气中解脱出来，完全现量地了知一切应知的事物。在世间，无与伦比的唯一者，宣说了这三界仅仅是为无明所染污的心之自性，除了对心的分别之外，在意义上并不存在。如《十地经》中所说：“诸佛子，此三界唯是心。”《楞伽经》中也说：“如镜中显现影像，虽显现而无实体。不知心之显现，则生起二种分别。由分别习气之关联，生起种种心。于人等显现他者，世间界唯是心。”密咒中也说：“从珍重心之外，无有佛亦无有众生。识之所依诸义，无有丝毫外在之物。”因此，这些事物并不像外道所认为的那样，从自我产生自我，因为自我已经存在，无需再产生。也不是从他者产生他者，因为如果说“他者”，也需要依赖于自我，如果没有作为依赖基础的自我，谁又能成为他者呢？然而，如果他者产生他者，那么太阳就应该产生黑暗，陶师就应该产生瓶子等等，但这种情况是不可能的。也不是从两者聚合而产生，因为会犯前述两种过失。或者，自我与他者同时存在，就像左右角一样，彼此不能成为因缘。无因则如根
English
cannot be created. Furthermore, the Sautrāntika school of the Lesser Vehicle asserts that external objects such as forms, which appear manifestly, are merely conventional truths. Therefore, they do not appear manifestly to consciousness. Even when the senses and their objects meet, something resembling a pattern of incense ash appears. The appearance of external objects is established upon consciousness, while the self-characterizing meaning, as the essence of a pig or a hidden woman, exists as truly existent. Thus, it generates the self, i.e., the inner person, and the outer realm of the world or the objects of experience. That is what they say. But this is also untenable. If the pig-woman appears to consciousness, it contradicts the pig-woman. If it does not appear, then the appearance cannot be established either. Secondly, as stated in the sutra, "In all things." This indicates that the fully enlightened Buddha, having been liberated from the two obscurations and their predispositions, directly knows all knowable things as they are and in their entirety. The single, peerless one in the world declared that these three realms are merely the self-nature of mind, defiled by ignorance, and that there is no establishment in reality apart from the mere discrimination of mind. As stated in the Tenth Ground Sutra: "O sons of the Victorious Ones, these three realms are mind-only." The Laṅkāvatāra Sūtra also states: "As images appear in a mirror, appearing without being existent, likewise, without understanding the appearance of mind, two kinds of discrimination arise. Through the connection of the predispositions of discrimination, various minds arise. To people and others, the other appears; the realm of the world is mind-only." In the tantras, it is also said: "Apart from the precious mind, there is neither Buddha nor sentient being. The objects of the basis of consciousness, there is not even a little that is external." Therefore, these entities do not arise from the self as the self, as the tirthikas assert, because the self is already established and does not need to be produced. Nor does the other arise from the other, because if one says "other," it must depend on the self. If there is no self as the basis of dependence, who can be the other? However, if the other produces the other, then the sun should produce darkness, and the potter should produce pots, etc., but such a thing is not possible. Nor is it produced from the combination of both, because it would incur the same faults as the previous two. Or, the self and the other are simultaneous, like the right and left horns, and cannot be causes and conditions for each other. Without a cause, it is like the senses.
Tibetan
འི་མངོན་སུམ་དུ་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུར་སྐྱེ་བ་སོགས་མཐོང་བཞིན་པས་འཐད་པ་མིན་ལ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པར་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་ནི། རང་གིས་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་བདེན་དངོས་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། ། དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ཙམ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཞུགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཁོ་ན། །ཀུན་རྫོབ་གཞན་ནི་གཅིག་ཤོས་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུད་པ་ལས་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བའོ། །བདེན་པ་ནི་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེའི་གནས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་འཁྲུལ་སྣང་དུ་གྲུབ་ཀྱང་དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་ལ། དོན་དམ་བདེན་པ་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་ཟླར་སྣང་ བ་ཟླ་དངོས་སུ་མ་གྲུབ་ལ། ཟླ་དངོས་ཉིད་ཆུ་ཟླར་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །གཅིག་པ་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མཐོང་བས་དོན་དམ་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བཞི་ཡོད་པར་དགོངས་འགྲེལ་ལས་གསུངས་སོ། །བདེན་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་ཚེ་དངོས་གནས་སུ་ཐག་པ་ཡོད་ལ་སྦྲུལ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་སྣང་དུ་ཡོད་མེད་གཉིས་གཞི་གཅིག་ལ་ཚོགས་པས་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་སྣང་བ་གང་དོན་དམ་སྟོང་ཉིད་དབྱེར་མེད་པས་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་ཡིན་ན་དོན་དམ་བདེན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་བཞི་དགོངས་འགྲེལ་ལས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་བདེན་པ་གཉིས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་ཞིང་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དགོངས་འགྲེལ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་
Chinese
显而易见，从种子中生出芽等是可以见到的，这不合理。那么，应该怎样理解呢？被轮回和涅槃所涵盖的诸法，就胜义谛而言，是超越戏论之边的空性，就世俗的显现而言，是因和果互相依存，相互关联而产生的。任何依靠而产生的事物，就其本身而言，是空无以自性成立的真实存在的。 因此，缘起之法，其自性如水中月般显现为能取和所取二者，这是有法世俗谛。仅仅是显现，其自性也远离一切戏论，安住于自性空性之中，这是法性胜义谛。如《般若心经》所说：“仅仅是这样的显现，就是世俗，另一个是胜义。”又如《般若心经总摄》中所说：“世俗是二取显现，真如如水中月。胜义谛是远离一切相的，其处所是十八空性。”如此宣说了。那么，世俗的二取显现，以及它的自性空性，胜义谛，是一还是异呢？不是一，因为世俗谛在错觉中成立，但在胜义中不成立。胜义谛在法性中成立，但在世俗中不成立。例如，水中月显现，但不是真实的月亮，而真实的月亮本身也不会变成水中月。如果是一，那么见到世俗谛就会变成见到胜义谛等等，经疏中说了有四种过失。二谛也不是他体，例如，在将绳子误认为蛇的时候，实际上绳子存在而蛇不存在，但在错觉中，存在和不存在二者聚集在一个基础上，所以不是他体。同样，世俗的显现与胜义的空性无二无别，因此不是作为他体而成立的。如果是他体，那么胜义谛就不会成为世俗谛的法性等等，经疏中说了有四种过失。因此，二谛既不是一，也不是异，而是远离一异，安住于显空无二无别之中。又如经疏中说：行蕴和胜义的体相
English
It is obvious that seeing sprouts growing from seeds is reasonable. So, how should it be understood? All phenomena encompassed by samsara and nirvana, in terms of ultimate truth, are emptiness beyond the extremes of elaboration, and in terms of conventional appearance, are interdependent arising of cause and effect. Whatever arises dependently, in itself, is empty of true existence established by its own nature. Thus, interdependent arising, its own nature appearing as the duality of grasper and grasped like a moon in water, is the conventional truth of phenomena. The mere appearance itself, its own nature being free from all elaboration, abiding in its own nature of emptiness, is the ultimate truth of the nature of phenomena. As the Essence of Wisdom says: "Just this appearance is conventional, the other is ultimate." And again, in the Condensed Essence of Wisdom: "Conventional is the appearance of duality, truth is like a moon in water. Ultimate truth is free from all characteristics, its place is the eighteen emptinesses." Thus it is said. So, the conventional appearance of duality, and its own nature of emptiness, the ultimate truth, are they one or different? They are not one, because conventional truth is established in illusion, but not in ultimate truth. Ultimate truth is established in the nature of phenomena, but not in conventional truth. For example, a moon in water appears, but is not a real moon, and the real moon itself does not become a moon in water. If they were one, then seeing conventional truth would become seeing ultimate truth, and so on, the commentary says there are four faults. The two truths are also not different, for example, when a rope is mistaken for a snake, in reality the rope exists and the snake does not, but in illusion, existence and non-existence gather on one basis, so they are not different. Similarly, the conventional appearance and the ultimate emptiness are inseparable, therefore they are not established as different. If they were different, then ultimate truth would not become the nature of phenomena of conventional truth, and so on, the commentary says there are four faults. Therefore, the two truths are neither one nor different, but are free from one and different, abiding in the inseparability of appearance and emptiness. Again, as the commentary says: The aggregates and the characteristics of ultimate truth