Tibetan
པའི་དོན་དེ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ཡང་ཡང་བསམ་ཞིང་གོམ་པར་བྱ། དེ་ནས་མ་འཁྲུལ་བའི་དོན་དེ་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་དང་ལྡན་པར་བསྒོམས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱོར་ལམ་དུ་བདག་མེད་གསལ་སྣང་ཐོབ་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་དུ་བདག་མེད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་ཞིང་། སྒོམ་ལམ་དུ་དེ་གོམ་པར་བྱས་ལ། གོམས་པ་མཐར་ཐུག་པས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་ཏེ། །ཏིང་འཛིན་ཐོབ་ནས་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་དག་འཐོབ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ ན་ཞིང་དང་། ས་བོན་དང་། ཆུ་ལུད་དྲོད་གསུམ་ཚང་ནའབྲས་བུ་སྟོན་ཐོག་དེ་འབྱུང་ལ། ཅིག་མ་ཚང་ན་འབྲས་བུ་དེ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ས་གཞི། ཐོས་པའི་ས་བོན། བསམ་སྒོམ་གྱི་ཆུ་ལུད་དྲོད་གཤེར་ཐམས་ཅད་ཚང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེ་བླག་ཏུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བའི་གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ་གསུམ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཤད་པ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཤད་པ། །དེ་དག་གི་དོན་མདོར་བསྡུའོ། །དེའི་དང་པོ་ལ་བཞི། འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་སེམས་ཉིད་དུ་བཤད་པ། སྣང་བ་སེམས་སུ་སྒྲུབ་པ། སེམས་སྐྱེ་མེད་དུ་བསྟན་པ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་བརྒྱད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལའང་གསུམ། གཞན་གྱིས་ལོག་པར་རྟོག་པ། རྒྱལ་བས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ། རང་གིས་རྟོགས་ནས་སྟོན་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་ནས། བསྐྱེད་ཅེས་སྨྲ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། གྲུབ་མཐའ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་དཔྱོད་མི་ཤེས་པས་ཅིའང་མ་རྟོགས་པ་དང་། གྲུབ་མཐའ་ལ་ཞུགས་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། ནང་པ་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཙམ་རྟོགས་པ་ལས་སྣང་བ་སེམས། སེམས་སྟོང་ཉིད། སྟོང་ཉིད་རྟེན་འབྲེལ་དུ་འཆར་བའི་ཚུལ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཇི་བཞིན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་སྒྲོ་སྐུར་མང་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེའང་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ནི། བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་མམ། རྡུལ་མུན་པ་སྙིང་སྟོབས་གསུམ་ཆ་མཉམ་
Chinese
对于（所见）之事的道理，要反复思索，辨别其是否正确。之后，对于正确的道理，要以加行、正行、后行三者兼备的方式进行修习，那么以世间禅定所生的智慧，在加行道上就能获得无我之明相；以出世间禅定所生的智慧，在见道上就能以现量的方式见到无我；在修道上要对此进行修习。当修习达到极致时，就能获得解脱和一切智。如《宝积经》中所说：安住于戒律，获得禅定；获得禅定后，修习智慧；以智慧获得清净的智慧；清净的智慧是圆满的戒律。譬如，农田、种子、水肥和温度三者齐全，就能产生丰收的果实；缺少任何一个，就无法产生果实。同样，以戒律为基础，以听闻为种子，以思维和禅修为水肥和温度，一切齐全，就能轻易地成熟佛果。根本的第二部分，关于经文的意义，有三点：解释识的方面，解释智的方面，以及简要概括这些意义。其中第一部分有四点：在心性中解释错与不错的根本，证明显现是心，揭示心是无生的，解释错乱的因缘八识聚。第一部分也有三点：他人错误地理解，佛陀如何开示，自己证悟后如何阐释。第一点是：从三界中，说为生起。意思是说，被分别识所摄持的，具有错乱自性的，在欲界、色界和无色界三界中轮回的这些众生，一切从何因产生的道理是：没有加入宗派的孩童们，因为不了解思辨，所以什么也不明白；加入宗派的外道们，错误地理解因缘；内道的声闻乘行者们，只是片面地了解，而没有如实地证悟显现是心，心是空性，空性显现为缘起的道理，因此会妄加诽谤。其中，外道数论派认为，乐、苦、舍三种，或者说，尘、暗、力三种是平衡的。
English
Regarding the meaning of things (seen), repeatedly contemplate and discern whether it is correct or not. Afterwards, for the correct meaning, practice in a way that combines the three: preliminary, main practice, and subsequent practice. Then, with the wisdom born from worldly meditation, one can obtain the clear appearance of selflessness on the path of preparation. With the wisdom born from transcendental meditation, one can see selflessness manifestly on the path of seeing. On the path of meditation, one should practice this. When practice reaches its ultimate point, one will attain liberation and omniscience. As it is said in the "Ratnakuta Sutra": Abide in discipline, obtain samadhi; having obtained samadhi, practice wisdom; with wisdom, obtain pure wisdom; pure wisdom is perfect discipline. For example, if a field, seed, water, fertilizer, and warmth are all complete, then a harvest of fruit will occur; if one is missing, the fruit will not occur. Similarly, with discipline as the foundation, with hearing as the seed, with thinking and meditation as water, fertilizer, and warmth, when everything is complete, the fruit of Buddhahood will easily ripen. The second part of the root text, regarding the meaning of the text, has three points: explaining the aspect of consciousness, explaining the aspect of wisdom, and briefly summarizing these meanings. The first part of that has four points: explaining the root of error and non-error in the nature of mind, proving that appearance is mind, revealing that mind is unborn, and explaining the causes and conditions of delusion, the eight aggregates of consciousness. The first part also has three points: others' wrong understanding, how the Victorious Ones taught, and how to explain after one's own realization. The first point is: From the three realms, it is said to arise. This means that those beings who are gathered by the discriminating consciousness, who have the nature of delusion, and who wander in the three realms of desire, form, and formlessness, the reason for the origin of all of these is: children who have not joined a philosophical system do not understand anything because they do not understand reasoning; those non-Buddhists who have joined a philosophical system misunderstand the causes and conditions; the Shravakas of the inner path only understand partially and do not realize the true meaning of appearance being mind, mind being emptiness, and emptiness appearing as dependent arising, so they make many false accusations. Among them, the Samkhya school of non-Buddhists believes that the three qualities of pleasure, pain, and indifference, or the three components of dust, darkness, and power, are in equilibrium.
Tibetan
པའི་རྒྱུ་གཙོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟག་པ། གཅིག་པུ། བེམ་པོ་ཡིན་པ། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ། རྣམ་འཕྲུལ་སྤྲུལ་པ་ལ་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པས། རྒྱུ་གཙོ་བོ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་འགྱུར་ཡོད་པ་སྐྱེ་བས། བདག་ལས་བདག་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང་དབང་ཕྱུག་པ་རྣམས་ནི། དབང་ཕྱུག་བྱ་བ་ གཅིག་པུ། རྟག་པ། གཡོ། ལྷ་ཡིན་པ། བཀུར་བྱ་ཡིན་པ། གཙང་བ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ། རང་དབང་ཅན་ཡིན་པ་སྟེ། །མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་གཅིག་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་ཡོད་པས། །རྒྱུ་གཞན་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་ལྡན་གྱི་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱི་ནུས་པ་གཉིས་ཀ་ལས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། རྒྱང་འཕེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་བྱུང་བ་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉི་ཤར་ཆུ་བོ་ཐུར་དུ་འབབ་པ་དང་། །སྲན་ཟླུམ་ཚེ་མ་གཟང་རིང་རྣོ་བ་དང་། །རྨ་བྱའི་མདངས་ལེགས་གང་ཡིན་དེ་དག་ཀུན། །སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་། །ཞེས་ཟེར་ནས་འཇིག་རྟེན་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཡང་རྒྱང་རིང་དུ་འདོར་བས་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཐ་ཆད་པའོ། །བྱེད་པོ་ཁས་ལེན་པ་ལའང་བོད་དུ་སྣོད་བཅུད་ལེགས་ཉེས་ཐམས་ཅད་སྒམ་ པ་ཕྱ་ཞེས་བྱ་བས་བྱས་པར་འདོད་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་དང་། ཚངས་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་གིས་བྱས་ཤིང་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་འཁྲུལ་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་རིང་དུ་འདོར་བར་བྱའོ། །ཡང་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་བཞིའི་དང་པོ་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཕྱི་རོལ་དུ་དོན་ཏུ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་འདི་མི་བདེན་ཀྱང་། རྫས་རྡུལ་ཆ་ཤས་མེད་པ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པའི་དོན་དམ། །ནང་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་སེམས་ཀྱི་རྡུལ་ཏེ་སྔ་མ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་བཅོས་མི་ནུས་པ་དང། སེམས་རྡུལ་བློ་ཡིས་དཔྱོད་མི་ནུས་པས་རྟག་པ་དེ་འདུས་ནས་བསགས་རྡུལ་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྲུབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་གྲུབ་བོ་ཞེས། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་སོ་སོའི་རྡུལ་བདེན་པ་ཁས་ལེན་ནོ། །རྫས་རྡུལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་དྲུག་གམ་བཅུར་ཕྱེ་བ་དང་། སེམས་རྡུལ་ལ་དུས་གསུམ་དུ་དབྱེ་ན་གྲུབ་པ་མེད་ པས་མི་འཐད་ལ། ཆ་ཤས་མེད་ན་རགས་པའང
Chinese
名为“主因”者，是常恒、唯一、实体、隐蔽、对于变化和化现具有无碍之能力，具有此五种特征。由于主因能够产生具有变化的果，因此，认为“我生我”者以及自在天派，认为自在天是唯一、常恒、不动、天神、应受敬奉、清净、作者、具有自主权者，具有此八种特征，认为此一自在天是内外一切事物的因。此外，认为“从他因产生他果”者，以及遍入天等，认为从具有五种特征的“我”和作为作者的他者的两种力量中，产生了内外的一切事物。而顺世外道则认为，一切有情世间和器世间都是从无因而自然产生的。如是说：“太阳东升，河流向下流淌；扁豆是圆的，茨菰是尖而长的；孔雀的羽毛如此美丽，所有这些，都不是谁制造的，而是自性产生的。”他们这样说，并且完全否定了世间显现的现象，因此在一切宗派之中，顺世外道是最为低劣的。在承认作者方面，在藏地，有人认为一切器世间和有情世间的善与恶都是名为“斯巴恰”者所造。而外道则说，是由自在天、梵天和遍入天所造，他们是“我”和世界的创造者。这些都是错误的臆想，应当远离。此外，在内道四宗之中，第一个有部宗认为，虽然外境显现的事物是不真实的，但是，极微是无分、非根境的胜义谛。内在的识，是刹那、无分的心的极微，先前的极微不能被其他事物所改变，心的极微不能被智慧所分析，因此，常恒的极微聚集起来，形成积聚的极微，这种积聚的极微成为根识的对境，这种世俗谛的事物，其无常的特征是成立的。因此，他们承认外境的色、声、香、味、触、法各自的极微是真实的。如果用智慧将实物极微分为六方或十方，或者将心识极微分为过去、现在、未来三时，都是无法成立的，因此是不合理的。如果没有分，那么粗大的
English
Those called "the principal cause" are permanent, singular, substantial, hidden, and have unobstructed power over transformation and emanation, possessing these five characteristics. Because the principal cause can produce effects that have transformations, those who believe that "I am born from myself" and the Ishvara school believe that Ishvara is singular, permanent, immovable, a god, worthy of reverence, pure, the creator, and has autonomy, possessing these eight characteristics, believing that this one Ishvara is the cause of all internal and external things. Furthermore, those who believe that "other effects arise from other causes," such as Vishnu, believe that all internal and external things arise from the two powers of the "self" with five characteristics and the other as the creator. The Charvakas believe that all sentient beings and the world are naturally produced from no cause. As it is said: "The sun rises in the east, the river flows downward; the lentils are round, the arrowhead is sharp and long; the peacock's feathers are so beautiful, all these are not made by anyone, but arise from nature." They say this and completely deny the phenomena of the world, therefore, among all schools, the Charvakas are the most inferior. Regarding the acceptance of the creator, in Tibet, some believe that all good and evil of the world and sentient beings are made by someone called "Sampa Phya." The non-Buddhists say that it is made by Ishvara, Brahma, and Vishnu, they are the creators of "self" and the world. These are all false assumptions and should be abandoned. Furthermore, among the four schools of Buddhism, the first, the Vaibhashika, believes that although the objects that appear externally are not real, the ultimate truth of the substance atom, which is indivisible and not the object of the senses. The inner consciousness is the momentary, indivisible atom of the mind, the previous atom cannot be changed by other things, and the atom of the mind cannot be analyzed by wisdom, therefore, the permanent atoms gather together to form accumulated atoms, and these accumulated atoms become the object of the root consciousness, and the impermanent characteristic of this conventional truth is established. Therefore, they acknowledge that the atoms of form, sound, smell, taste, touch, and dharma of the external objects are real. If the substance atom is divided into six or ten directions by wisdom, or if the mind atom is divided into the three times of past, present, and future, it cannot be established, therefore it is unreasonable. If there is no division, then the coarse