Tibetan
དངོས་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་བྱས་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་དངོས་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཙམ་ལ་བྱ་ཞེ་ན། དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང་། དངོས་མེད་དུ་འཛིན་པའི་བློ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ། བློ་འདས་བརྗོད་བྲལ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་འཛིན་པ། །ཟད་པ་མྱ་ངན་འདས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། གང་ཚེ་ དངོས་དང་དངོས་མེད་དག །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི། གང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། ཞེས་གསུངས་སོ། །་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལས་ཀྱང་། འོད་སྲུངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི། བློ་ཡི་འཇུག་པ་ཞི་བ་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པའིི་སྐྱེ་འགག་གམ། སྤང་ཐོབ་ལ་སོགས་ཆོས་གང་དུ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས། སྤངས་པ་མེད་པ་ཐོབ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་འགག་གམ། སྤང་ཐོབ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་པས་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་རང་གིས་བྱས་པའམ། བཅོས་པའམ། བསྒྱུར་བ་ མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ནམ་མཁའ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས། འདི་ལ་གསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་བམ། རང་སེམས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་དག་ཀྱང་། རྟོག་པས་བཅད་པའི་ངོས་ནས་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་བམ། སེམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའམ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། རབ་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱིས་ཡུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས་ཀྱང་། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཤེས་རབ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་སེམས་སམ་ཤེས་རབ་དེ་ གོམས་པར་བྱ་བ་འཆད་དེ། འོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཤེས་པ་དེ་ལ་གོམས་པར་བྱ་བ་ཅང་དགོས་སམ་ཞེ་ན་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་དངུལ་རྡོ་དེ་དངུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་། བཞུ་བཏུལ་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་དངུལ་མི་སྣང་། དངུལ་ཆུ་འདོད་ན་དངུལ་རྡོ་དེ་བཞུ་བཏུལ་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བས་ཤེས་པ་དང་གོམས་པར་བྱ་དགོས། དེས་ན་གོམས་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དེ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་བཞི་སྟེ། སྔོན་འགྲོ་དང་། མཉམ་གཞག་དང་། རྗེས་ཐོབ་དང་། གོམ་རྟོགས་སོ། དེ་ལ་སྔོན་འགྲོ་ནི། སེམས་རྣལ་དུ་དབབ་པའོ། །ཅི་ལྟར་དབབ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་དབེན་པའི་ལམ་ལ་སྟན་བརྟེན་པར་བྱ། འདུ་འཛི་མེད་པ་ལ་དགའ་བར་བྱ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅའ་ སྟེ་འདུག་ནས། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྔོན་འགྲོ་ལྟར་བྱའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཐབས་རྣམས་ཀྱང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཁྲིད་ལུགས་ལྟར་བྱས་ནས། ཡོད་མེད་བླང་དོར་ཅི་ལ་ཡང་མི་སེམས་པར་འབད་རྩོལ་དང་བྲལ་བར་བཞག་གོ །དེ་ལྟར་ཡང་ཏེ་ལོས། མི་མནོ་མི་བསམ་མི་ཤེས་ཤིང་། །མི་སྒོམ་མི་དཔྱད་རང་སར་བཞག །ཅེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཉིད་ངལ་གསོར་ཡང་། བུ་ཉོན་ཁྱོད་གང་རྣམ་པར་རྟོག །འདིར་བདག་མ་བཅིང་མ་གྲོལ་ཕྱིར། །མ་ཡེངས་མ་བཅོས་རང་དགར་ནི། །ཀྱཻ་ཧོ་དུབ་པ་ངུལ་སོས་ཤིག །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཀྱང་། གླང་ཆེན་ལོབ་ནས་སེམས་ཚུགས་ཚུད་པ་ལྟར། འགྲོ་འོང་བཅད་ན་ངང་གིས་དལ་བ་སྟེ། །འདི་ལྟར་རྟོག་སོ་ང་ལ་ཆོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །གར་ཡང་མ་རྟོག་ཅིར་ཡང་མ་སེམས་ཤིག །བཅས་བཅོས་མ་བྱེད་རང་བཞིན་ལྷུག་པར་ཞོག །མ་བཅོས་པ་ནི་སྐྱེ་མེད་རང་བཞིན་མཛོད། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱིས་གཤེགས་ཤུལ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ སོ། །རི་ཁྲོད་དབང་ཕྱུག་གིས་ཀྱང་། གང་ལའང་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་ཞིང་། །ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཉམས་སུ་བླང་། །དྲོད་རྟགས་ལ་སོགས་འདོད་མི་བྱ། །སྒོམ་དུ་མེད་པར་བསྟན་མོད་ཀྱང་། །ལེ་ལོ་བཏང་སྙོམས་དབང་མི་གཏོང་། །རྒྱུན་དུ་དྲན་པར་སྒོམ་པར་བྱ། །ཞེ
Chinese
事实上，经中说“涅槃是有为法的变异”等等。但也不是说没有事物，正如经中所说：“其中无物亦非有”。那么，应该如何理解呢？就是说，所有执着于事物和执着于非事物的念头都已止息，超越念头、无法言说的状态，就叫做涅槃。正如《宝鬘论》中所说：“事物与非事物的执着，止息即名为涅槃。”《入菩萨行论》中也说：当事物和非事物，不在心识前显现时，那时没有其他方式，将完全寂灭于无所缘。圣《梵天请问经》中也说：所谓的完全涅槃，就是所有相都完全寂灭，远离一切动摇。 《妙法莲华经》中也说：慧命，通达一切法平等性，即是涅槃。如此，涅槃只是心识的止息，除此之外，没有任何生灭、断证等法可以成立。因此，《中观根本慧论》中说：无舍、无得，无断、无常，无灭、无生，是为涅槃。如此，因为没有任何生灭、断证等，所以在涅槃中，没有自己所作、所修、所改变的。正如《虚空藏经》中所说：此中无有任何需要显明，无有丝毫需要安立，以真实看待真实，如实见即得解脱。如此，智慧或认识自心的这些词语，也是从分别念的角度来说的，而智慧或心的意义，是超越了可以认识或言说的。正如《胜幡所问经》中所说：般若波罗蜜多，是任何法都无法言说的，是超越一切言辞的。罗睺罗所著的《赞母经》中也说：言思表达皆不及，智慧到彼岸；不生不灭如虚空，各自证知自性慧；三世
English
In reality, it is said that "Nirvana is the alteration of conditioned phenomena," and so on. However, it is not that there is no thing, as it is said in the same text, "In it, non-existence is not existence." So, how should it be understood? It means that all thoughts clinging to things and non-things have ceased, and that which is beyond thought and inexpressible is called Nirvana. As it is said in the Ratnavali, "The cessation of clinging to things and non-things is called Nirvana." Also, in the Bodhisattvacaryāvatāra, it is said: When things and non-things do not remain before the mind, then, since there is no other way, one will be completely pacified in objectlessness. Also, in the Noble Brahma's Inquiry Sutra, it is said: What is called complete Nirvana is that all signs are completely pacified and free from all movement. Also, in the White Lotus of the True Dharma, it is said: O Kashyapa, realizing the equality of all dharmas is Nirvana. Thus, Nirvana is merely the pacification of the activity of the mind, and apart from that, no arising or ceasing, abandonment or attainment, or any other dharma can be established. Therefore, in the Fundamental Wisdom of the Middle Way, it is said: There is no abandoning, no attaining, no cessation, no permanence, no annihilation, no arising; this is Nirvana. Thus, since there is no arising or ceasing, abandoning or attaining, and so on, there is nothing in Nirvana that is self-made, self-cultivated, or self-transformed. As it is said in the Akashagarbha Sutra: In this, there is nothing to be made clear, there is nothing to be established, look at reality as reality, seeing reality as it is, one is liberated. Thus, these words of wisdom or knowing one's own mind are also from the perspective of conceptual thought, but the meaning of wisdom or mind is beyond what can be known or expressed. As it is said in the Sutra Requested by Raśmivimalagarbha: The Perfection of Wisdom is not to be expressed by any dharma, it is beyond all words. Also, in the Praise to the Mother by Rāhula, it is said: Beyond speech, thought, and expression, the Perfection of Wisdom; unborn, unceasing, the nature of space itself; the field of activity of self-knowing primordial wisdom; the three times
Chinese
顶礼胜者之母！已经讲完了智慧的认识方法。现在讲述修习心或智慧的方法。如果一切法都是空性，那么对于智慧的修习还有必要吗？答：有必要。例如，银矿石虽然具有银的本性，但在未经过熔炼之前，银不会显现。如果想要得到水银，就必须熔炼银矿石。同样，一切法本来就是自性空，远离一切戏论，但由于众生显现为各种事物，并体验各种痛苦，因此需要认识和修习。因此，要像修习一样去认识。修习的方法有四种：前行、正行、后行和证悟。其中，前行是调伏自心。如何调伏呢？在《七百般若波罗蜜多经》中说：“善男子或善女子应在寂静之处铺设座位，喜欢无喧嚣之处，不作意一切相，结跏趺坐而住。”等等，并按照大手印的前行来做。然后，正行的各种方法也按照大手印的引导来做，不思善恶取舍，放下一切努力和造作。如是，帝洛巴说：“不思不念亦不识，不修不观任其住。”心性休息中也说：“子听，汝于何分别？此处无缚亦无脱，莫散乱，莫改造，任其自然。嗟！疲惫顿然苏醒。”龙树也说：“如象调伏心坚固，断绝往来自然缓，如是思索我何需法？”又说：“何处亦莫思，何事亦莫念，莫作意修饰，任其自然松坦。无作即是无生之自性，三世诸佛皆循此道。”日穹·旺秋（山居自在）也说：“于何亦不视作过，何亦非为修持，不欲暖相等等，虽说无修之法，然勿纵容懈怠放任，恒常忆念而修持。”
English
Homage to the Mother of the Victorious Ones! The method of knowing wisdom has been explained. Now, I will explain the method of familiarizing oneself with the mind or wisdom. If all phenomena are emptiness, is there any need to familiarize oneself with that knowledge? Yes, there is a need. For example, even though silver ore has the nature of silver, silver does not appear until it has been smelted. If you want mercury, you must smelt the silver ore. Similarly, although all phenomena are inherently empty and free from all elaborations, sentient beings experience various appearances and sufferings, so it is necessary to know and familiarize oneself with them. Therefore, one should know as one practices. There are four ways to familiarize oneself with it: preliminary practices, main practice, subsequent practice, and realization. Among these, the preliminary practice is to tame the mind. How to tame it? In the "Seven Hundred Prajñāpāramitā Sūtra," it says: "A son or daughter of good family should set up a seat in a solitary place, delight in a place free from bustle, not pay attention to any signs, and sit in the lotus position." and so on, and do it according to the preliminary practices of Mahāmudrā. Then, the various methods of the main practice are also done according to the instructions of Mahāmudrā, without thinking about good or bad, acceptance or rejection, and without effort or fabrication. Thus, Tilopa said: "Do not think, do not contemplate, do not know, do not meditate, do not analyze, leave it in its own place." In "Resting the Mind Itself," it also says: "Listen, son, what do you discriminate? Here there is neither binding nor liberation, do not be distracted, do not fabricate, leave it in its natural state. Alas! Weariness is suddenly refreshed." Nāgārjuna also said: "Like an elephant tamed, the mind becomes firm, cutting off coming and going, it naturally slows down. Thinking like this, what need do I have for Dharma?" He also said: "Do not think about anything, do not contemplate anything, do not fabricate or decorate, leave it naturally relaxed. Non-fabrication is the nature of non-arising, this is the path traveled by all the Buddhas of the three times." Rikchok Wangchuk (Mountain Hermit) also said: "Do not see fault in anything, do not take anything as something, do not desire warmth signs, etc., although it is said that there is no meditation, do not indulge in laziness and indifference, constantly remember and meditate."