English
Or, it is because the gods have long lives. Or, all the gods are busy because they are attached to temporary happiness and have no time to strive for virtue. Therefore, the slight suffering of humans now has merit, because it will cause one to become disgusted with samsara, one's pride will be pacified, compassion will arise for sentient beings, and one will fear sinful deeds and be happy to do good. It is also said in the *Bodhicaryāvatāra*: "Furthermore, the merit of suffering is that it eliminates pride by causing weariness, compassion arises for samsara, one avoids sin and rejoices in virtue." Thus it is said. Therefore, it is said that the four types of beings do not have leisure. Even if one is a human, barbarians find it difficult to encounter holy beings. Those with wrong views do not see good deeds as the cause of higher realms and liberation. Being born in a world devoid of Buddhas is because there is no one to point out what should and should not be done. A mute person cannot understand for himself the Dharma that is well-spoken and poorly spoken. Therefore, being separated from these eight is called having perfect leisure. Resources are, one's own five resources and the five resources of others, totaling ten. Among them, one's own five resources are, as it is said: "Human birth, born in the central land, complete faculties, not having reversed the limits of karma, faith in the place." These. Among them, human birth is, having the same fate as humans, possessing the faculties of male and female. Being born in the central land is, being born in a place where one can rely on holy beings. Complete faculties is, not being foolish and mute, having the opportunity to practice virtuous Dharma. Faith in the place is, having faith in the Dharma spoken by the teacher, which is the basis of all pure Vinaya teachings. Not having reversed the limits of karma is, not having committed the five heinous crimes in this life. The five resources of others are, the Buddha appearing in the world, teaching the holy Dharma, the Dharma that has been taught abiding, following the Dharma that abides, and having compassion for others. Therefore, possessing these ten resources of oneself and others is called possessing perfect resources.
Tibetan
།དེ་ལྟར་དལ་འབྱོར་རྣམ་གཉིས་འཛོམ་པ་དེ་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་སྟེ། རྙེད་པར་དཀའ་བས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། །ཕན་འདོགས་ཆེ་བས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས། མིར་གྱུར་པ་ནི་དཀའ་བ་སྟེ། །མི་སྲོག་ཐོབ་པའང་དཀའ་བ་ཡིན། །དམ་པའི་ཆོས་ ཐོབ་དཀའ་བ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའང་དཀའ་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། མིར་སྐྱེ་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ། དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའང་རྙེད་པར་དཀའ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པའང་རྙེད་པར་དཀའ། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ལགས་སོ ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་བཟློག་པའང་རྙེད་པར་དཀའ། མིར་གྱུར་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའང་རྙེད་པར་དཀའ། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉན་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་འགྲོགས་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། ཡང་དག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ། ཡང་དག་པའི་ཚུལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། མིའི་འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པའང་རྙེད་པར་དཀའ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། དལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་དཔེ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ། གང་ཟག་གང་གིས་རྙེད་པར་དཀའ། རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་རྙེད་པར་དཀའ་ཞེ་ན། དེ་ལ་དཔེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་གྱིས། །རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེངས་གཉའ་ཤིང་གི །བུ་གར་རུ་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལྟར། །མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་དཀའ་གསུངས། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གང་ནས་གསུངས་ན་ཡང་དག་པའི་ལུང་ལས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ས་ཆེན་པོ་འདི་ཆུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ལ། དེར་མི་ཅིག་གིས་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་གཅིག་པ་ཅིག་བོར་བ་རླུང་གིས་ཕྱོགས་བཞིར་འཕྱོའོ། །དེ་ན་རུ་སྦལ་ཞར་བ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཐུབ་པ་ཞིག །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ཟག་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅིའི་ཕྱིར་རྙེད་པར་དཀའ་ན་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་ནི་རྒྱུ་དགེ་བ་བསགས་པས་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པས་ནི་དགེ་བའི་ལས་གསོག་མི་ཤེས་པར་རྟག་ཏུ་སྡིག་པ་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྡིག་པ་ཤས་ཆུང་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པ་ཅིག་གིས་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས། སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ན། པུ་རུ་ཥ་བྱ་བ་ཡིན་ལ། པུ་རུ་ཥའི་སྒྲ་ནི་སྟོབས་སམ་ནུས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་ལ་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་སྒྲུབ་པའི་སྟོབས་སམ་ནུས་པ་ཡོད་པས་སྐྱེས་བུ་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ནུས་པ་རབ་འབྲིང་གསུམ་ཡོད་པས། སྐྱེས་བུ་རབ་འབྲིང་གསུམ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ་ལས། ཆུང་ངུ་འབྲིང་དང་མཆོག་གྱུར་པའི། །སྐྱེས་བུ་གསུམ་ དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུ་ལ་རང་ཉིད་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བར་ལྷ་མི་ཐོབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། གང་ཞིག་ཐབས་ནི་གང་དག་གིས། །འཁོར་བའི་བདེ་བ་ཙམ་དག་ལ། །རང་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བྱེད་པ། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ཐ་མར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སྐྱེས་བུ་འབྲིང་ལ་རང་ཉིད་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་ནས་ཞི་བདེའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སྲིད་པའི་བདེ་ལ་རྒྱབ་ཕྱོགས་ཤིང་། །སྡིག་པའི་ལས་ལས་བཟློག་བདག་ཉིད། །གང་ཞིག་རང་ཞི་ཙམ་དོན་གཉེར། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་འབྲིང་ཞེས་བྱ། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སྐྱེས་བུ་རབ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། རང་རྒྱུད་རྟོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས། །གང་ཞིག་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན། །ཡང་དག་ཟད་པར་ཀུན་ནས་འདོད། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བར་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིའི་ཞལ་ནས་ཀྱང་། གང་ ཞིག་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱ་མཚོ་མཐར་འབྱིན་ཞིང་། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དགེ་བའང་འདེབས་བྱེད་པ། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཆེས་ལྷག་པའི། །མི་ཉིད་དེ་ནི་སུ་ཞིག་འབྲས་བུ་མེད་པར་བྱེད། །སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེན་མི་ཡིས་རྙེ
Chinese
因此，具足闲暇和圆满这二者，就是珍贵的人身。为什么称它为珍贵呢？因为它与如意宝珠相似。因为难以获得，所以称为珍贵。因为利益巨大，所以称为珍贵。而关于难以获得，在《菩萨藏经》中说：“转生为人是困难的，获得人命也是困难的，获得正法是困难的，佛陀出世也是困难的。”又在《悲华经》中也说：“转生为人是难以获得的，获得闲暇和圆满也是难以获得的，佛陀出现在世间也是难以获得的，对善法的意乐也是难以获得的，正确的愿望也是难以获得的。”又在《圣树庄严经》中也说：“从八无暇中解脱出来也是难以获得的，转生为人也是难以获得的，获得清净的闲暇和圆满也是难以获得的，佛陀出世也是难以获得的，诸根不缺也是难以获得的，听闻佛法也是难以获得的，与圣者交往也是难以获得的，真正的善知识也是难以获得的，依随真正的正道修行也是难以获得的，获得如法的生计也是难以获得的，在人间努力行持与佛法相应的法也是难以获得的。”又在《入菩萨行论》中也说：“此闲暇实难得。” 那么，以什么比喻来说明难以获得呢？什么样的人难以获得呢？因为什么原因难以获得呢？关于比喻，《入菩萨行论》中说：“是故薄伽梵说，如大海中漂，颈入轭木孔，人身更难得。”就像这样。从哪里说的呢？从正确的教证中说的，如经中所说：“大地变为一片水，其中一人丢了一个独孔的轭木，被风吹向四方。其中有一只瞎了眼的乌龟，活了数千年。”等等。什么样的人呢？
English
Thus, the combination of leisure and endowment is the precious human body. Why is it called precious? Because it is similar to a wish-fulfilling jewel. Because it is difficult to obtain, it is called precious. Because it is of great benefit, it is called precious. Regarding the difficulty of obtaining it, the *Bodhisattva-piṭaka-sūtra* says: "It is difficult to become a human being. It is also difficult to obtain human life. It is difficult to obtain the sacred Dharma. It is also difficult for a Buddha to appear." Also, in the *Karuṇāpuṇḍarīka-sūtra* it says: "It is difficult to be born as a human being. It is also difficult to obtain leisure and endowment. It is also difficult for a Buddha to appear in the world. It is also difficult to have desire for virtuous Dharma. It is also difficult to have correct aspirations." Also, in the *Ārya-stambha-vyūha-sūtra* it says: "It is also difficult to be free from the eight unfree states. It is also difficult to become a human being. It is also difficult to obtain pure leisure and endowment. It is also difficult for a Buddha to appear. It is also difficult to have complete faculties. It is also difficult to hear the Buddha's teachings. It is also difficult to associate with holy beings. It is also difficult to find true spiritual friends. It is also difficult to practice following the true path. It is also difficult to obtain a righteous livelihood. It is also difficult to diligently practice Dharma that is in accordance with Dharma in the human world." Also, in the *Bodhicaryāvatāra* it says: "This leisure is very difficult to obtain." How is it difficult to obtain, by way of example? What kind of person is it difficult for to obtain? For what reason is it difficult to obtain? Regarding the example, the *Bodhicaryāvatāra* says: "Therefore, the Bhagavan said that it is more difficult to obtain a human body than for a blind turtle to put its neck into the hole of a yoke floating in the vast ocean." Like that. From where is it said? From the correct scriptures, as it is said: "This great earth becomes only water, and a person loses a yoke with a single hole in it, which is blown in all directions by the wind. There is a blind turtle that lives for thousands of years." and so on. What kind of person?
Chinese
堕入三恶道中的众生们 难以获得（暇满人身）。那么，以什么因缘难以获得呢？暇满人身是通过积累善业而获得的。而堕入三恶道的众生，由于不善于积累善业，总是行持恶业。因此，即使堕入三恶道，也是通过积累恶业较少，以及将在其他次数中感受果报的业而获得的。利益巨大在于《入菩萨行论》中说：“获得人身成就人生意义。”这里，“སྐྱེས་བུ་” (skyes bu)（士夫）在印度语中称为“པུ་རུ་ཥ་” (puruṣa)， “པུ་རུ་ཥ་” (puruṣa) 的意思是力量或能力。因为暇满人身具有实现增上生和决定胜的力量或能力，所以称为士夫。而且，因为能力有上、中、下三种，所以士夫也有上、中、下三种。正如《菩提道灯论》中所说：“应知士夫有小、中、大。”这里，小士夫具有不堕入恶道而获得天人的能力。正如经中所说：“何者以各种方便，仅为轮回的安乐，而为自己谋求利益，此士夫被称为下士。”中士夫具有从轮回中解脱而获得寂静果位的能力。正如经中所说：“背离有寂之乐，从罪业中返回的自性，何者仅为自己寂静而谋求，此士夫被称为中士。”大士夫具有为了利益众生而获得佛果的能力。正如经中所说：“何者因自己相续中觉悟的痛苦，而完全希望他人的一切痛苦完全止息，此士夫是殊胜的。”此外，关于利益巨大，导师旃扎果弥也说：“获得之后能使生死轮回大海干涸，并且播下无上菩提之种子，比如意宝还要功德超胜的人身，谁会使之毫无果实呢？具有强大心力的人所获得。”
English
It is difficult for beings born in the three lower realms to obtain (a leisure and endowment body). Then, by what causes and conditions is it difficult to obtain? A leisure and endowment body is obtained by accumulating virtuous deeds. However, beings born in the three lower realms are not good at accumulating virtuous deeds and always engage in evil deeds. Therefore, even if one is born in the three lower realms, it is obtained by accumulating less evil deeds and the karma to be experienced in other lifetimes. The great benefit is as stated in the Bodhisattvacharyavatara: "Having obtained a human body, one achieves the meaning of life." Here, "སྐྱེས་བུ་" (skyes bu) (person) in Indian language is called "པུ་རུ་ཥ་" (puruṣa), and the meaning of "པུ་རུ་ཥ་" (puruṣa) is strength or ability. Because a leisure and endowment body has the strength or ability to achieve higher realms and definite goodness, it is called a person. Moreover, since there are three kinds of abilities, superior, middling, and inferior, there are also three kinds of persons, superior, middling, and inferior. As stated in the Lamp for the Path to Enlightenment: "One should know that there are three kinds of persons, small, middling, and great." Here, a small person has the ability to obtain gods and humans without falling into the lower realms. As stated in the sutra: "Whoever, by various means, seeks only the happiness of samsara for himself, that person is called the lowest." A middling person has the ability to be liberated from samsara and obtain the state of peace. As stated in the sutra: "Turning away from the happiness of existence, the nature of turning away from sinful deeds, whoever seeks only his own peace, that person is called the middling." A great person has the ability to obtain Buddhahood for the benefit of sentient beings. As stated in the sutra: "Whoever, because of the suffering of realizing his own mind-stream, completely wishes that all the suffering of others be completely extinguished, that person is the supreme." Furthermore, regarding the great benefit, Master Chandragomin also said: "Having obtained it, one can dry up the great ocean of samsara, and sow the seeds of supreme enlightenment, the human body, which is more virtuous than a wish-fulfilling jewel, who would make it fruitless? Obtained by a person with great mental strength."