Tibetan
སོགས་པ་མཐོང་ཙ་ན། བདག་ཀྱང་སྔར་བཞིན་དུ་བསམ་མོ། །གཞན་ཤི་བ་རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་སྦྱར་ན། ཆེ་གེ་མོ་ཤི་ལོ་ཟེར་བའམ། དེ་ནས་ཤི་བའི་རོ་གཅིག་འདུག་ལོ་ཟེར་བ་ཐོས་ཙ་ན། བདག་ཀྱང་སྔར་བཞིན་དུ་བསམ་མོ། །གཞན་ཤི་བ་སེམས་ལ་དྲན་པ་དང་སྦྱར་ན། རང་གི་ཡུལ་དང་། གྲོང་དང་། ཁྱིམ་དུ་རྒན་གཞོན་རང་དང་འགྲོགས་འགྲོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཤི་སྟེ། དེ་ཀུན་བསམས་ལ་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་བདག་ཀྱང་སྔར་བཞིན་དུ་བསམ་མོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས། སང་དང་འཇིག་རྟེན་ཕྱིི་མ་གཉིས། །སྔོན་དུ་གང་འོང་གཏོལ་མེད་པས། །སང་གི་ཚིས་ལ་མི་འབད་པར། །ཕྱིི་མའི་དོན་ལ་འབད་པར་ རིགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མི་རྟག་པ་སྒོམ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་གོ་ནས་ཚེ་འདི་ལ་མངོན་ཞེན་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དད་པའི་གསལ་འདེབས། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད། ཆགས་སྡང་དང་མྱུར་དུ་བྲལ་ནས་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དམ་ཆོས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ཐར་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ལས། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཤི་ཡང་ཅི་ལྟོ་སྟེ། ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། སྐྱེས་ཙ་ན་ལྷ་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་སྟེ་འོང་། བདག་ལ་དེས་ཅི་མ་ཆོག་སྙམ་ན། དེ་ནི་སྲིད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོར་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་སྒོམ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྡོམ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །དེ་བཞིན་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། །གསུམ་གྱིས་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྡུས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་དེ། དཔེའི་སྒོ་ ནས་བཤད་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་འབྲས་མ་སྨིན་པ་དང་འདྲའོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། འབྲས་ཆན་དུག་དང་འདྲེས་པ་ཟ་བ་དང་འདྲའོ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །འབྲས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཕོལ་བྱུང་བ་དང་འདྲའོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་དེ་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བཤད་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་དེ་གསུམ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་འདི་བླངས་པ་ཙམ་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་མ་ཚོར་ཏེ། དཔེར་ན། རིམས་ནད་དྲག་པོས་ཟིན་ཙ་ན ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ན་ཚ་ཁལ་ཁོལ་ཡོད་པ་མི་ཚོར་བ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་གཟིགས་ཏེ། དཔེར་ན། རིམས་ནད་ཕལ་ཆེར་སོས་ཙ་ ན། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ན་ཚ་ཁལ་ཁོལ་ཡོད་པ་ཚོར་བ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་གཞན་ཡང་། སྤུ་ཉག་མ་གཅིག་ལག་མཐིལ་ན་འདུག་ན་མི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མེད་དེ། དེ་ཉིད་མིག་ཏུ་སོང་ན་མི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡོད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་ཚོར་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཆེའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མཛོད་ཀྱི་ཊཱི་ཀ་ལས། ལག་མཐིལ་སྤུ་ཉག་གཅིག་འདུག་པ། །དེ་ནི་མིག་ཏུ་སོང་བ་ན། །མི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད། །བྱིས་པ་ལག་མཐིལ་འདྲ་བ་ཡིས། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་སྤུ་མི་རྟོགས། །འཕགས་པ་མིག་དང་འདྲ་བ་ཡིས། །འདུ་བྱེད་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཟིགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། འཁོར་བའི་བདེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་མཐར་འགྱུར་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྲོ་བས་ན། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། ལྷའི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལགས་སོ། །མི་ རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་མིའི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོ་སྒྱུར་བ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐོབ་ཀྱང་། མཐར་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས་ཀྱང་། འཁོར་ལོ་སྒྱུར་རྒྱལ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང་། །འཁོར་བ་དག་ན་ཡང་བྲན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེར་མ་ཟད་ལྷའི་དབང་པོ་རྒྱལ་བྱིན་ལྟ་བུའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་ཀྱང་། མཐར་འཆི་འཕོ་ཞིང་ལྟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བརྒྱ་བྱིན་མཆོད་འོས་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང་། །ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སླར་ཡང་ས་སྟེང་ལྷུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེར་མ་ཟད་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས། །བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་གི་བདེ་བ་ཐོབ་ཀྱང་མཐར་ལྟུང་བ་ཡིན་ཏེ། །ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་ཉིད་ཆགས་བྲལ་བདེ་བ་ཐོབ་ནས་སླར། །མནར་མེད་མེ་ཡི་བུད་ཤིང་གྱུར་པ་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བསྟེན་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བ
Chinese
等等看到时，我也像以前一样思考。当听到别人死去的消息时，听到说“某某死了”或者“那里有一具尸体”时，我也像以前一样思考。当心中忆念别人死去时，想到自己的家乡、城镇和家中，有多少老老少少与自己相处过的人都死了，想到这些，不用过多久，我也像以前一样思考。正如经中所说：“明天和来世，哪个先到无法预料，所以不要为明天的事情操劳，而要努力为来世的事情。” 这样说。修习无常的利益是：理解一切有为法都是无常的，从而对今生不再执着。此外，还能启发信心，帮助精进，迅速脱离贪嗔，成为证悟法性平等的因缘。从《圣法如意宝解脱宝饰论》中，讲述有为法无常的第四品结束。 如此说来，无常死了又怎样呢？难道不会再次转生吗？转生后，不是会获得天人的圆满受用吗？我为什么不满足于此呢？这是对轮回安乐的贪执。为了对治它，下面将讲述修习轮回过患的方法。归纳来说：有为之苦，以及变异之苦，还有痛苦之苦，这三种概括了轮回的过患。也就是说，这三种痛苦，如果用比喻来说明，有为之苦就像未成熟的果实。变异之苦就像吃了掺有毒药的食物。痛苦之苦就像果实上生了虫子。如果从痛苦的自性来说明这三种痛苦，有为之苦是舍受。变异之苦是乐受。痛苦之苦是苦受。如果从痛苦的体性来说明这三种痛苦，有为之苦是，仅仅是取了这些近取蕴就具有的痛苦。也就是各自
English
When I see such things, I think as before. When I hear of someone's death, when I hear "So-and-so has died" or "There is a corpse there," I think as before. When I remember someone's death in my mind, thinking of how many old and young people in my own country, town, and home who have associated with me have died, thinking of all that, before long, I think as before. As it is said in the sutra: "Tomorrow and the next life, which will come first is unpredictable, so do not strive for the affairs of tomorrow, but strive for the sake of the next life." It is said. The benefit of meditating on impermanence is: understanding that all conditioned phenomena are impermanent, thereby turning away from attachment to this life. Furthermore, it illuminates faith, helps diligence, quickly separates from attachment and aversion, and becomes a condition for realizing the equality of Dharma. From the Jewel Ornament of Liberation, the Wish-Fulfilling Jewel of the Holy Dharma, the fourth chapter, which explains the impermanence of conditioned phenomena, is finished. So what if impermanence dies? Will it not be reborn again? When reborn, will one not obtain the perfect enjoyment of gods and humans? Why am I not satisfied with that? This is attachment to the happiness of samsara. To counteract it, I will now explain the method of meditating on the faults of samsara. In summary: the suffering of conditioned phenomena, as well as the suffering of change, and the suffering of suffering, these three summarize the faults of samsara. That is to say, these three sufferings, if explained by way of example, the suffering of conditioned phenomena is like an unripe fruit. The suffering of change is like eating food mixed with poison. The suffering of suffering is like worms growing on the fruit. If these three sufferings are explained from the perspective of their own nature, the suffering of conditioned phenomena is neutral feeling. The suffering of change is pleasant feeling. The suffering of suffering is painful feeling. If these three sufferings are explained from the perspective of their characteristics, the suffering of conditioned phenomena is the suffering inherent in merely taking these aggregates of appropriation. That is, each
Chinese
凡夫俗子没有感受到行苦，例如，当被严重的瘟疫侵袭时，不会感觉到耳朵等身体上的小病痛。证入圣道者能见到行苦，例如，当瘟疫快痊愈时，会感觉到耳朵等身体上的小病痛。又如，一根毛发在手掌心里不会感到不适和痛苦，但如果进入眼睛里，就会感到不适和产生痛苦。同样，行苦存在于凡夫俗子身上，但他们不会感到痛苦，而圣者们则会感到非常痛苦。就像《俱舍论》的注释中所说：一根毛发在手掌心里，当它进入眼睛里时，就会产生不适和痛苦。孩童如同手掌心，无法觉察行苦这根毛发。圣者如同眼睛，能见到行苦。第二，变苦是指轮回中的所有快乐最终都会变质，变成痛苦，因此称为变苦。正如《悲华经》中所说：天界的王位是产生痛苦的原因，人间的王位也是产生痛苦的原因。因此，即使获得了转轮王的享用，最终也会变成痛苦。正如《亲友书》中所说：即使成为了转轮王，在轮回中仍然会成为奴隶。不仅如此，即使获得了帝释天那样的身体和享受，最终也会死亡和堕落。正如所说：即使成为了值得供养的帝释天，也会因业力的作用再次堕落到地上。不仅如此，即使像梵天等天神一样远离了欲望的贪恋，获得了禅定的快乐，最终也会堕落。正如所说：即使梵天获得了无欲的快乐，最终也会变成无间地狱之火的燃料，应该依止那永不间断的痛苦。第三，苦苦
English
Ordinary people do not feel the suffering of formation. For example, when afflicted by a severe epidemic, they do not feel the minor ailments in the ears and other parts of the body. Those who have entered the stream, the noble ones, see the suffering of formation. For example, when the epidemic is almost cured, they feel the minor ailments in the ears and other parts of the body. Another example: a single hair on the palm of the hand does not cause discomfort or suffering, but if it enters the eye, it causes discomfort and suffering. Similarly, the suffering of formation exists in ordinary people, but they do not feel it as suffering, while the noble ones feel it as great suffering. As it says in the commentary on the Abhidharmakosha: A single hair lies on the palm of the hand; when it enters the eye, it causes discomfort and suffering. Children are like the palm of the hand, unable to perceive the hair of the suffering of formation. The noble ones are like the eye, seeing the suffering in formation. Second, the suffering of change refers to all the happiness in samsara eventually changing and becoming suffering, hence it is called the suffering of change. As it says in the Karunapundarika Sutra: The kingdom of the gods is the cause of suffering, and the kingdom of humans is also the cause of suffering. Therefore, even if one obtains the enjoyment of a Chakravartin king, it will eventually turn into suffering. As it says in the Suhrllekha: Even having become a Chakravartin king, in samsara one still becomes a slave. Moreover, even if one obtains the body and enjoyment of a deity like Indra, one will eventually die, transmigrate, and fall. As it is said: Even having become Indra, worthy of offerings, one falls back to earth due to the power of karma. Moreover, even if one is like the god Brahma, having become detached from desire and attachment, and having obtained the bliss of meditative absorption, one will eventually fall. As it is said: Even Brahma, having obtained the bliss of detachment from desire, will eventually become fuel for the fire of Avici hell; one should rely on that uninterrupted suffering. Third, the suffering of suffering