Tibetan
། ཕྱག་ཆེན་ ཐིག་ལེ་ལས། ཕྱག་ནི་སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །རྒྱ་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་ལས་གྲོལ། །ཆེན་པོ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་དང་། ཡི་གེ་བཞི་པར། ཕྱག་ནི་སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །རྒྱ་ནི་ཕྱོགས་རིས་མེད་པ་ཡིན། །ཆེན་པོ་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟེ། །དེས་ན་ཡི་གེ་འབྲུ་བཞིར་གྲགས། །ཞེས་དང་། སྒོ་མ་མ་མོ་ཆེན་མོ་ལས། །ཕྱག་ནི་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དེ། །མི་འདའི་ཕྱིར་ན་རྒྱ་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་དང་། དྭགས་པོ་རིན་པོ་ཆེས། དེ་ལ་ཕྱག་ནི་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངང་ལས་མི་འདའ་བར་རྟོགས་པ་ནི་ཕྱག་གོ །སྤྱིར་སྣང་སྲིད་ཐམས་ཅད་གཉུག་མའི་དོན་ལས་མི་འདའ་བས་རྒྱའོ། །ཆོས་ཉིད་རང་གྲོལ་དུ་རྟོགས་པས་ཆེན་པོའོ། །ཞེས་དང་། ཞང་རིན་པོ་ཆེས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདའ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་འདའ་ བར་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངང་ལས་ཀྱང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་འདའ་བར་མི་སྲིད་དེ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བས་ན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ། ཞེས་དང་། ཨོ་ཌྱན་པས། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་འདི་ཀ་ལས་མི་འདའ་བས་ཕྱག་རྒྱ་དེའི་གོང་ན་ཆོས་སྐུ་ཞེས་པའི་བཟང་བ་ཞིག་བཙལ་དུ་མེད་པས་ཆེན་པོ་ཞེས་དང་། དཔལ་མཁའ་སྤྱོད་པས། ཕྱག་གི་དོན་ནི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། །འཁོར་བ་རང་སར་གྲོལ་བ་ནི་རྒྱའི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། །ཞེས་དང་། རྒྱལ་བ་མི་བསྐྱོད་ཞབས་ཀྱིས། །དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ནི་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་མི་འདའ་བས་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་རྒྱལ་ཕྲན་དང་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འདའ་བ་བཞིན་ནོ། །ཆེན་པོ་ནི། ལས་ཆོས་དམ་ཚིག་ ལས་འདས་པའམ་འདི་ལས་དབང་ཆེ་བ་མེད་པས་ཆེན་པོའོ། །ཞེས་དང་། བདག་གི་དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་གསུང་ལས་ཀྱང་། ཕྱག་ནི་ཞེ་སའི་དོན་ཏེ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་གོ །རྒྱ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་ཅིང་དེ་ལས་མི་འདའ་བའི་དོན་ནོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་ཐམས་ཅད་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་པས་འདའ་བ་ཡོད་ཅིང་འདི་ནི་མཐར་ཐུག་ཡིན་པས་སུས་ཀྱང་ འདའ་བ་མེད་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའི་དོན་ནོ། །ཞེས་སོགས་མདོ་རྒྱུད་མན་ངག་དུ་མ་ནས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་ཞེས་པ། མཁའ་སྤྱོད་པས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་སྐྱེས་པ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་བརྗོད་བྱ། །རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པ་གཅིག །ཅེས་ལྷན་ཅིག་གི་དོན་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས། །སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་སྐྱེས་པའི་དོན་དང་སྦྱོར་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དོན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་མིན་ཞིང་། །ཤེས་རབ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཀྱིས་མིན། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ རྣལ་འབྱོར་གསུངས། །ཞེས་སྦྱོར་བའི་དོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་གྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་དབང་པོ་རབ་སྐལ་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་གྲོལ་བར་བྱེད་དེ་ཡན་ལག་གི་དོན་མང་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་དང་། དྭགས་པོ་རིན་པོ་ཆེས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་ནི་གང་དང་གང་སྐྱེས་སྦྱོར་ཞེ་ན། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས། དེ་རང་ཡང་ཐ་དད་འདུག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ། གསལ་བ། བདེ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བས་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་རོ། །ཞེས་དང་། འབའ་ར་བ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་གིས། ངེས་ཚིག་ནི། ཕྱག་ཅེས་པ་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། རྒྱ་ཞེས་པ་མི་འདའ་བ་ལ་འཇུག་པས་ན་འདི་ལྟར་སྣང་ཞིང་སྲིད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བཅོས་མ་བསྒྱུར་མ་བསླད་སོ་མ་ཉམས་གྲ་མ་ཆག་པར་གང་སྣང་གང་ཤར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གཤིས་སམ་གནས་ལུགས་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་པར་འདུག་པས་ན་ཕྱག་སྟེ། སངས་རྒྱས་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཨེ་མ་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བ་མེད། །སྐྱེ་བ་མེད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས། །སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་སོ། །གཟུང་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་ངན་པ་དང་བཟང་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཤར་ཡང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རྒྱ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བྱ་འཕུར་བའམ་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཉ་ཇི་ཙམ་ཞིག་འཕྱོ་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་ཆུ་ལས་མི་འདའ་བ་བཞིན་ནོ། །དཔལ་གསང་བ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ལས། ཆོས་ཀུན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། །སེམས་ནི་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རོ་གཅིག་པས། །འདི་ནི་བླང་དོར་མེད་པའི་དབྱིངས།
Chinese
大手印 从明点中说：ཕྱག་（藏文，手，hand）是空性的智慧，རྒྱ་（藏文，印，seal）是从轮回的法中解脱，ཆེན་པོ་（藏文，大，great）是二者结合，所以称为ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་（藏文，महामुद्रा，Mahāmudrā，大手印）。又如《四字续》中说：ཕྱག་（藏文，手，hand）是空性的智慧，རྒྱ་（藏文，印，seal）是没有偏颇，ཆེན་པོ་（藏文，大，great）是超越边际，因此称为四字。又如《大门母续》中说：ཕྱག་（藏文，手，hand）是乐空无别，因为不离之故即是རྒྱ་（藏文，印，seal）。又如达波仁波切说：所谓ཕྱག་（藏文，手，hand）即是了悟一切显有轮回涅槃，都不离法性无生之状态。总的来说，一切显有都不离本元之义，故为རྒྱ་（藏文，印，seal）。证悟法性自然解脱，故为ཆེན་པོ་（藏文，大，great）。又如香仁波切说：所谓ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་（藏文，महामुद्रा，Mahāmudrā，大手印），以不离之义故为ཕྱག་རྒྱ་（藏文，印，seal），以宽广广大故称为ཆེན་པོ་（藏文，大，great）。譬如转轮王的敕令印玺，任何边地小国等都无法违越，同样，大手印无生之状态，任何轮回和涅槃之法都无法违越，因为它们的自性即是大手印无生之状态，因此以宽广广大故称为ཆེན་པོ་（藏文，大，great）。又如邬金巴说：显有轮回涅槃的一切法之作者，都不离此，因此大手印之上，没有比法身更美好的可以寻觅，故称为ཆེན་པོ་（藏文，大，great）。又如吉祥虚空行者说：ཕྱག་（藏文，手，hand）的意义是界与智慧结合，轮回于自处解脱是རྒྱ་（藏文，印，seal）的意义，如是结合之智慧无上，即是ཆེན་པོ་（藏文，大，great）。又如嘉瓦弥觉多吉说：而且ཕྱག་རྒྱ་（藏文，印，seal）是不离轮回涅槃一切法，故为ཕྱག་རྒྱ་（藏文，印，seal），譬如转轮王的敕令印玺，小国和臣属都不能违越。ཆེན་པོ་（藏文，大，great）是超越业、法、誓言，或者没有比这更具权威的，故为ཆེན་པོ་（藏文，大，great）。又如我之吉祥上师的教言中说：ཕྱག་（藏文，手，hand）是敬语，即是诸佛之手。རྒྱ་（藏文，印，seal）是结合且不离之义。所谓ཆེན་པོ་（藏文，大，great）
English
Mahāmudrā From the Bindu: *Phyag* (Tibetan, hand) is the wisdom of emptiness, *rgya* (Tibetan, seal) is liberation from the laws of samsara, *chen po* (Tibetan, great) is the union of the two, hence it is called *Phyag rgya chen po* (Tibetan, Mahāmudrā, Great Seal). And as it says in the Four Syllable Tantra: *Phyag* (Tibetan, hand) is the wisdom of emptiness, *rgya* (Tibetan, seal) is without bias, *chen po* (Tibetan, great) is beyond limits, therefore it is known as the four syllables. And as it says in the Great Mother Tantra: *Phyag* (Tibetan, hand) is the inseparability of bliss and emptiness, because it is inseparable, it is *rgya* (Tibetan, seal) itself. And as Dagpo Rinpoche said: What is called *phyag* (Tibetan, hand) is the realization that all appearances, existence, samsara, and nirvana do not deviate from the nature of reality, which is unborn. In general, all appearances and existence do not deviate from the meaning of the original state, therefore it is *rgya* (Tibetan, seal). Realizing the nature of reality as self-liberated is *chen po* (Tibetan, great). And as Zhang Rinpoche said: What is called *Phyag rgya chen po* (Tibetan, Mahāmudrā, Great Seal) is *phyag rgya* (Tibetan, seal) because of its meaning of non-deviation. It is called *chen po* (Tibetan, great) because it is vast and extensive. For example, no border country or anything else can transgress the seal of the decree of a Chakravartin king. Similarly, no dharma of samsara or nirvana can transgress the unborn state of Mahāmudrā, because their very nature is the unborn state of Mahāmudrā. Therefore, it is called *chen po* (Tibetan, great) because it is vast and extensive. And as Orgyenpa said: Because all the agents of appearance, existence, samsara, and nirvana do not deviate from this, there is no better thing to seek above this Mahāmudrā than the Dharmakāya, therefore it is called *chen po* (Tibetan, great). And as Glorious Khachöpa said: The meaning of *phyag* (Tibetan, hand) is the union of space and wisdom. The liberation of samsara in its own place is the meaning of *rgya* (Tibetan, seal). Thus, the unsurpassed wisdom of union is *chen po* (Tibetan, great). And as Gyalwa Mikyö Dorje said: Moreover, *phyag rgya* (Tibetan, seal) is so called because all the dharmas of samsara and nirvana do not deviate from it. For example, small countries and ministers cannot transgress the seal of the decree of a Chakravartin king. *Chen po* (Tibetan, great) is so called because it transcends karma, dharma, and vows, or because there is nothing more powerful than this. And as it says in the words of my glorious lama: *Phyag* (Tibetan, hand) is a term of respect, meaning the hand of the Buddhas. *Rgya* (Tibetan, seal) means union and non-deviation from it. What is called *chen po* (Tibetan, great)
Chinese
其他的印契都是暂时的，所以有超越，而这是究竟的，所以任何人也无法超越，因此是殊胜的意义。如是等等，如同众多经续和口诀中所说的那样。“俱生和合”是指：空行母说：“凡是俱生，所生的俱生，就是所说的俱生。自性俱生本身，一切形态都是一个总和。”这是俱生的意义。以及“一切从无生中产生，仅仅产生之后就没有自性。”这是产生的意义，而和合是瑜伽的意义。瑜伽不是以方便的方式，也不是仅仅依靠智慧，而是方便和智慧的平等结合，如来宣说了瑜伽。这是和合的意义，像这样，仅仅通过简要地展示大手印俱生和合的意义的本质，也能使具有殊胜根器和福分的人获得解脱，而不需要依赖众多的支分意义。如是说。达波仁波切说：“俱生和合是指什么和什么俱生和合呢？觉性和空性一同产生，但它们本身并不是像分开存在那样，觉性、光明、安乐与空性相结合，所以是俱生和合。”如是说。俄巴·嘉灿贝桑说：“词义是，‘印’指的是空性，‘契’指的是不可超越，因此，显现和存在的万法，所有未被改造、未被改变、未被玷污、原封不动、未被破坏的，所有显现和生起的一切事物的自性或实相，都安住于未作任何成立的空性中，所以是印。在《佛平等和合续》中说：‘唉玛，诸佛的秘密！圆满的佛陀没有生。一切从无生中产生。仅仅产生之后就没有生。’如是说。无论生起多少能取所取的各种好坏显现，因为不超越空性，所以是契。例如，鸟儿在天空中飞翔，或者鱼儿在外海中游动，都不会超越天空和水一样。在《吉祥秘密行续》中说：一切法都是心的体性，心是空性的体性，一切都在空性中成为一体，这就是无取舍的法界。”
English
Other mudras are temporary, so there is transcendence, but this is ultimate, so no one can transcend it, therefore it is the meaning of being supreme. As it is said in many sutras, tantras, and instructions. "Co-emergent union" refers to: The Dakini said, "Whatever is co-emergent, the co-emergent that is born, that is what is spoken of. The very nature of co-emergence, all forms are a single aggregate." This is the meaning of co-emergence. And, "Everything arises from the unborn, and as soon as it arises, it has no nature." This is the meaning of arising, and union is the meaning of yoga. Yoga is not in the manner of skillful means, nor is it solely through wisdom, but the equal union of skillful means and wisdom, the Thus-Gone One spoke of yoga. This is the meaning of union. Thus, merely by briefly showing the essence of the meaning of the Great Seal of Co-emergent Union, even those with the supreme faculty and fortune will be liberated, and there is no need to rely on many aspects of meaning. Thus it is said. Dagpo Rinpoche said, "Co-emergent union, what and what are co-emergent and united? Awareness and emptiness arise together. They themselves are not like existing separately. Awareness, clarity, bliss are united with emptiness, therefore it is co-emergent union." Thus it is said. Ba Ra Gyaltsen Pal Zang said, "The definition is: 'Mudra' means emptiness, and 'seal' means non-transcendence. Therefore, all phenomena of appearance and existence, all that is untransformed, unchanged, undefiled, intact, and unbroken, the nature or reality of all that appears and arises, abides in emptiness without any establishment, therefore it is mudra. In the Tantra of Buddha Samayoga it is said: 'Ema, the secret of all Buddhas! The perfect Buddha has no birth. Everything arises from the unborn. As soon as it arises, it has no birth.' Thus it is said. No matter how many various good and bad appearances of grasping and apprehended arise, because they do not transcend emptiness, therefore it is a seal. For example, just as birds fly in the sky or fish swim in the outer ocean, they do not transcend the sky and water. In the Glorious Guhyasamaja Tantra it is said: All dharmas are the nature of mind, mind is the nature of emptiness, all are of one taste in emptiness, this is the realm without acceptance or rejection."